'Savunma sanayiinde kalıcı bir aktör olacağız'

Emre Bey, son günlerde TERA Holding'in savunma sanayiinde yaptığı yatırımların finansal amaçlı olduğu, firmaların değerini yükselttikten sonra exit yapılacağına ilişkin iddialar gündeme geliyor. Bu iddialar doğru mu?

Kesinlikle doğru değil. TERA Grubu, stratejik gördüğü alanlarda yatırım yaparak faaliyet gösterdiği sektörlerde uzun vadeli bir vizyonla kalıcı değer üretme anlayışıyla hareket etmektedir. Savunma sanayiindeki yatırımlarımızı da bu yaklaşımla gerçekleştirdik. Sektörde kalıcı bir aktör olarak ülkemize hizmet etmeye devam edeceğiz.

'Türk savunma sanayiinin yükselişi bazı çevreleri rahatsız ediyor'

Türk savunma sanayiinin giderek küresel ölçekte önemli bir güç hâline geldiği bir dönemde, yeni yatırımcıların çeşitli iddialar ve söylentilerle baskı altına alınmaya çalışılmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Savunma sanayii, ülkemizin iftihar duyduğu bir alan hâline geldi. Bu gelişim, onlarca yıla dayanan bir stratejinin vücut bulmuş hâlidir. Türk savunma sanayii, dünya çapındaki rekabetçi konumunu daha da güçlendirecek adımlar attı ve atmaya devam ediyor.

Bu durumun Türkiye'nin iyiliğini istemeyen çevreleri rahatsız etmesi kaçınılmazdır. Sektöre farklı bir perspektifle yaklaşan ve değer katabilecek yeni aktörlerin girmesinden duyulan rahatsızlığın, ortaya atılan iddialara yansıdığı değerlendirilebilir.

Savunma sanayii TERA'nın merkezî faaliyet alanlarından biri olacak

Bu çerçevede TERA Holding neden savunma sektörüne giriyor? Yatırımın kalıcı olduğu anlaşılıyor; hedefleriniz nereye kadar uzanıyor?

Savunma sanayii; katma değer üretme potansiyeli, stratejik önemi ve rekabetçiliği açısından TERA Holding için olmazsa olmaz bir sektördür. Bu sektörün söz konusu özelliklerini önümüzdeki on yıllar boyunca koruyacağı da açıktır.

Bu nedenle savunma sanayiini grubumuzun merkezî faaliyet alanlarından biri olarak değerlendiriyoruz. Grup içerisindeki sinerjileri kullanarak hem yurt içinde hem de yurt dışında bu alanda büyümeye devam etmeyi planlıyoruz.

BEST Grup ile savunma sanayiine ilk adım

TERA Holding'in savunma sanayii yatırımlarına ilişkin mevcut stratejisi nedir?

BEST Grup'un satın alınmasıyla TERA Grubu savunma sanayiine ilk adımını atmış oldu. Bu alanda grubun gerek teknoloji gerekse finans alanındaki yeteneklerini kullanarak savunma sanayiinde etkin bir aktör olmayı ve mevcut ekosistemde tamamlayıcı bir rol üstlenmeyi hedefliyoruz.

Fikir geliştiren, yeni çözümler üreten ve ihracat kabiliyetine sahip bir oyuncu olmak, şirketlerimizin savunma sanayiine yönelik temel stratejisidir.

BEST Grup'ta hedef: Daha geniş ürün gamı ve daha yüksek pazar payı

TERA Holding'in BEST Grup başta olmak üzere savunma sanayii şirketlerindeki uzun vadeli hedefleri nelerdir?

BEST Grup'un ürettiği ürünlere hem yurt içinde hem de yurt dışında önemli ölçüde ihtiyaç bulunuyor. Kendi segmentinde son derece rekabetçi ürünler geliştiren BEST Grup, alanındaki pazar payını daha da artıracak ve mevcut ürünlerini tamamlayıcı yeni geliştirmeler yapacaktır.

Ürün gamını zenginleştirmek, mevcut sistemlerin yetenek ve kabiliyetlerini derinleştirmek de uzun vadeli hedeflerimiz arasındadır.

SAHA EXPO'da açıklanan iş birlikleri sürecek

SAHA EXPO 2026'da savunma teknolojileri alanında BASE Studio gibi şirketlerle yeni iş birlikleri açıklamıştınız. Bu iş birlikleri devam edecek mi?

Türkiye'de savunma ekosistemi artık gerçek anlamda olgunlaştı. Savunma sanayii ve teknolojileri alanında son derece güçlü bir yapı oluştu. Bu ekosistem, sektörün gelişimini hızlandıracak ve ülkemizin bu alandaki rekabet gücünün korunarak daha da artırılmasını sağlayacaktır.

Ortaya çıkacak değerin daha hızlı büyümesi için sektör şirketleri arasındaki iş birliklerinin artması gerekiyor. Bu nedenle faaliyet alanımızdaki ve karşılıklı değer üretebileceğimiz şirketlerle iş birliklerimiz artarak devam edecektir.

'İHA ve SİHA teknolojileri modern savaşta kırılma noktasıdır'

Son yıllarda İHA ve SİHA teknolojileri küresel savunma dengelerini köklü biçimde yeniden şekillendiriyor. Bu teknolojik dönüşümü nasıl değerlendiriyorsunuz?

İHA ve SİHA teknolojileri, modern savaşın yeniden tanımlandığı bir kırılma noktasını simgeliyor. Bu alanda Türkiye'nin dünyaya örnek gösterdiği bir başarı hikâyesi var: Baykar.

Selçuk Bayraktar'ın liderliğinde ve Haluk Bayraktar'ın vizyonuyla şekillenen bu yolculuk, yalnızca bir savunma sanayii atılımı değil; Türkiye'nin teknoloji üretme iradesinin somut kanıtıdır. Bayraktar TB2'den AKINCI'ya uzanan ürün gamı, pek çok cephede savaşın seyrini fiilen değiştirdi ve 'oyun değiştirici' kavramını gerçek anlamıyla hak eden nadir örneklerden biri oldu.

Biz de bu tabloyu yakından takip ediyoruz. İHA ve SİHA ekosistemi yalnızca hava platformlarından ibaret değildir. Elektronik harp, yapay zekâ entegrasyonu, komuta kontrol sistemleri ve lojistik destek zinciriyle birlikte değerlendirilmesi gereken bütünleşik bir alandır.

Biz de savunma sanayiindeki konumumuzu bu bütünü dikkate alarak şekillendiriyoruz. BEST Grup başta olmak üzere portföyümüzdeki şirketlerin bu ekosistemin tamamlayıcı ve katma değer üreten bir parçası olmasını hedefliyoruz.

ING Research, artan Hazine tahvil getirileri, güçlü dolar ve zayıflayan yatırımcı talebi gerekçesiyle altın ve gümüş için 2026 yılına ait fiyat tahminlerini aşağı yönlü güncelledi.

ING'nin emtia stratejisti Ewa Manthey imzalı rapora göre altın, yılın başında tarihi zirvelere ulaşmasının ardından keskin bir düzeltme sürecine girdi ve yılbaşına kıyasla negatif bölgeye geriledi. Kurumun değerlendirmesine göre bu satış dalgası, piyasaların ilgisinin güvenli liman talebinden yüksek faiz ortamının yansımalarına kaymış olmasını gözler önüne seriyor.

ING, 2026 yılının üçüncü çeyreği için altın fiyat beklentisini daha önceki 4.850 dolar/ons'tan 4.300 dolar/ons'a, dördüncü çeyrek beklentisini ise 5.000 dolar/ons'tan 4.600 dolar/ons'a indirdi.

Rapora göre bu revizyonun arkasında yatan temel etken, faiz indirimi beklentilerinin ötelenmesiyle birlikte Hazine tahvil getirilerinin yükselmesi ve doların değer kazanması. ING, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) temkinli duruşunu koruyacağını öngörse de yüksek reel
getirilerin ve güçlü doların altın üzerinde baskı yaratmaya devam edeceğini belirtiyor.

Yılın başında altın ETF'lerine yönelik güçlü alım iştahı, fiyatları 2022'den bu yana en yüksek seviyelere taşımıştı. Ancak ING, Mart ayında başlayan politika yeniden fiyatlamasıyla birlikte özellikle Kuzey Amerikalı yatırımcıların kar realizasyonuna gittiğini ve küresel altın ETF varlıklarının yılbaşı düzeyinin yüzde 1,5 altına gerilediğini aktarıyor.

Yatırımcı tarafındaki zayıflamaya karşın merkez bankası alımları desteğini koruyor. ING raporuna göre merkez bankaları ve resmi kurumlar 2026'nın ilk çeyreğinde yaklaşık 244 ton altın aldı. Polonya öne çıkan alıcılar arasında yer alırken Çin altın alım serisini 19 aya taşıdı. World Gold Council'in son anketine göre merkez bankalarının yüzde 84'ü önümüzdeki beş yılda altının küresel rezervlerdeki payının artmasını bekliyor.

ING, yaşanan düzeltmenin altının yapısal temellerinde bir bozulmadan değil, döngüsel makroekonomik rüzgarlardan kaynaklandığını vurguluyor. Kurum, fiyat tahminlerini aşağı çekmekle birlikte orta-uzun vadeli görünüme ilişkin olumlu değerlendirmesini koruyor;
ancak yükselişin öngördüğünden daha yavaş ve oynak bir seyir izleyeceğinin altını çiziyor.

ING, gümüş için de tahminlerini revize etti. Güneş enerjisi talebindeki yavaşlama ve fotovoltaik üretimdeki verimlilik artışlarının gümüş yoğunluğunu azaltmasına paralel olarak kurum, üçüncü çeyrek beklentisini 79 dolar/ons'tan 68 dolar/ons'a, dördüncü çeyrek beklentisini ise 84 dolar/ons'tan 74 dolar/ons'a indirdi. Buna karşın ING, elektrikleşme trendi ve piyasa açığı sayesinde gümüşün altını mütevazı ölçüde geride bırakacağı görüşünü sürdürüyor.

Bu yılki stres testine, aralarında JPMorgan Chase ve Bank of America'nın da bulunduğu 32 büyük banka katıldı. Ancak analistler, bu yıl açıklanacak sonuçların önceki yıllara kıyasla bankaların sermaye planları üzerinde daha sınırlı bir etki yaratacağını öngörüyor.

Fed, şubat ayında yaptığı açıklamada, 2025 yılı stres testi sonuçlarını bankaların stres sermayesi tamponlarını güncellemek için kullanmayacağını duyurmuştu. Bu kararın, bankaların sermaye dağıtım planları üzerindeki baskıyı azaltması bekleniyor.

Yatırım şirketi Raymond James'in analistleri, stres testi sonuçlarının ardından birçok bankanın ölçülü temettü artışları ve hisse geri alım programları açıklayabileceğini belirtti.

Bununla birlikte, bankaların yatırımcılara yönelik sermaye aktarımını önemli ölçüde artırmadan önce, sektörün desteklediği yeni sermaye düzenlemelerinin netleşmesini bekleyebileceği ifade ediliyor. Söz konusu düzenlemelerin başında ise risk ağırlıklı sermaye hesaplamalarına ilişkin görüşmeleri devam eden Basel düzenlemeleri geliyor.

Fed'in stres testi sonuçlarını Türkiye saati ile 23.00'te, Wall Street'in kapanışının hemen ardından açıklaması bekleniyor.

Günün ilk yarısında düşüş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 150,57 puan ve yüzde 1,04 düşüşle 14.389,03 puana geriledi.

Toplam işlem hacmi 60,8 milyar lira oldu. Bankacılık endeksi yüzde 1,09, holding endeksi yüzde 0,17 değer kaybetti.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 14.388,88 puanı, en yüksek 14.557,12 puanı gördü.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 22'si yükselirken 76'sı düştü, 2'si yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Türk Hava Yolları, Aselsan, Astor Enerji, Sasa Polyester ile Akbank oldu.

Sektör endekslerinden en çok yükselen yüzde 0,65 ile finansal kiralama faktoring, en fazla kaybeden ise yüzde 1,70 ile elektrik oldu.

Günün ilk yarısında teknoloji endeksi yüzde 3,12, hizmetler endeksi yüzde 0,68, sanayi endeksi yüzde 0,48 ve mali endeks yüzde 0,39 değer kaybetti.

Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankasının (Fed) fiyat istikrarını sağlamak amacıyla yıl sonuna kadar agresif bir sıkılaşma sürecine yönelebileceğine ilişkin endişelerin neden olduğu satış baskısının hafiflemesiyle karışık bir seyir izliyor.

Analistler, günün geri kalanında, ABD'de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Altının ons fiyatı 4 bin 60 dolar

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören gösterge kağıdı 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin saat 13.00 itibarıyla basit getirisi yüzde 37,64, bileşik getirisi yüzde 41,18 seviyesinde gerçekleşti.

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1350, sterlin/dolar paritesi 1,3180 ve dolar/yen paritesi 161,7 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 46,5030 liradan, avro 52,8010 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 1,1 azalışla 4 bin 60 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 1,3 azalışla 75,7 dolardan işlem görüyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında konuşan Erdoğan, AK Parti ve Cumhur İttifakı'nın uyum içinde çalıştığını belirterek, '86 milyonun birlik ve dirliği için çalışıyoruz' dedi. Parti teşkilatına ve yeni katılımlara da teşekkür eden Erdoğan, AK Parti ailesinin büyümeye devam edeceğini ifade etti.

Erdoğan, 'Muhalefet cephesinde kaos ve kargaşa hakim. Sanal ve saçma gerilimlerle vaktimizi ziyan etmiyoruz' dedi. Muhalefetin siyasi tartışmaları Meclis'e taşıdığını savunan Erdoğan, bunun yasama süreçlerini olumsuz etkilediğini söyledi.

Erdoğan konuşmasında ayrıca, muhalefet içindeki tartışmaların Türkiye siyasetini de etkilediğini belirterek, 'Paralel yönetim modeli sadece ana muhalefet partisini değil, siyaseti de paralize ediyor' ifadelerini kullandı.

Cumhur İttifakı'nın işleyişine de değinen Erdoğan, ittifakın dayanışma içinde hareket ettiğini vurguladı. Cumhur İttifakı kapsamında ülke meselelerine odaklandıklarını söyleyen Erdoğan, siyasetin temel görevinin millete hizmet olduğunu belirtti.

'Birinci görevimiz ülkeye ve millete hizmet' diyen Erdoğan, iktidar ve muhalefetin ortak sorumluluğunun yasama süreçlerine yapıcı katkı sunmak olduğunu da ifade etti.

Almanya'da iş dünyasının güveni, İran merkezli gerilimde barış sinyallerinin gelmesiyle haziran ayında hafif bir toparlanma kaydetti.

Merkezi Münih'te bulunan Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo), yaklaşık 9 bin firmanın katılımıyla gerçekleştirdiği haziran ayı Almanya İş Ortamı Güven Endeksi sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, mayısta 85 puan olan endeks, haziranda piyasa beklentileri doğrultusunda 85,6 puana ulaştı. Böylece endeks, üst üste ikinci ayda da yükselişini sürdürdü.

Aynı dönemde, şirketlerin mevcut faaliyetlerinden duydukları memnuniyeti ölçen Mevcut Durum Endeksi 86,1'den 87 puana çıkarken geleceğe yönelik karamsarlığın azaldığına işaret eden Beklentiler Endeksi de 83,9'dan 84,1 puana yükseldi.

Şirketlerin iş ortamına dair belirsizlik algısı azalırken planlama güvencesi de artış gösterdi.

Ifo İş Ortamı Güven Endeksi haziran ayında tüm ana sektörlerde genel bir toparlanma eğilimi sergiledi. Bu dönemde imalat sanayisinde endeks, şirketlerin geleceğe yönelik beklentilerinin belirgin şekilde iyileşmesiyle yükseliş kaydetti. Buna karşın sektördeki mevcut durum değerlendirmeleri hafif aşağı yönlü revize edilirken, yeni siparişlerdeki gerileme trendi devam etti.

Hizmet sektöründe ise iş hacminden duyulan memnuniyet gözle görülür artış kaydetti. Sektör temsilcilerinin gelecek beklentilerindeki temkinli duruşu büyük ölçüde değişmezken, taşımacılık ve lojistik alanındaki toparlanma ivmesi sürdü. Turizm sektöründe ise zorlu sürecin devam ettiği gözlendi.

Ticaret sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin hem mevcut duruma yönelik memnuniyetleri hem de gelecek dönem beklentileri keskin bir artış gösterdi. Ancak analistler, ticarette kalıcı toparlanma için önlerindeki yolun halen uzun olduğuna işaret etti.

Son dönemde durgunluk yaşayan inşaat sektöründe ise endeks, karamsar beklentilerin yumuşamasıyla yönünü yukarı çevirdi. Sektörde mevcut duruma yönelik değerlendirmeler haziranda değişim göstermezken firmaların önemli bir kısmı sipariş eksikliğinden şikayet etmeyi sürdürdü.

Ifo Başkanı Clemens Fuest, verilere ilişkin değerlendirmesinde, 'Alman ekonomisi küresel siyasi durumun yumuşamasını ümit ediyor. Şirketler mevcut durumları ve iş beklentileri konusunda daha az karamsar.' ifadesini kullandı.

Orta Doğu'daki diplomatik adımlar iyimserliği artırdı

Alman iş dünyasındaki iyimserliğin arkasında, ABD ile İran arasında sağlanan yeni çerçeve anlaşmasının etkili olduğu belirtiliyor.

Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda İsviçre'de yürütülen müzakerelerde, 60 gün içinde kalıcı bir barış anlaşmasına varılmasını öngören bir yol haritası belirlendi.

Ancak küresel petrol ve ham madde taşımacılığının en kritik boğazı olan Hürmüz Boğazı'nın planlanan açılış süreci, halen çözülmesi gereken en önemli sorun olarak masada duruyor.

Ifo, 18 Haziran'da bu yıl için gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) büyüme tahminini değiştirmeyerek yüzde 0,8 seviyesinde korumuştu. Enstitü, mart ayında yüzde 1,2 olarak açıklanan 2027 yılı GSYH büyüme tahminini ise Orta Doğu'daki savaşın ekonomik yansımaları nedeniyle yüzde 0,8'e düşürmüştü.

Sıkı para politikasının işleyişi ve küresel risklerin yansımaları hakkında konuşan Akten, savaş patlak verene kadar ekonomik görünümde oldukça güzel bir fotoğrafın bulunduğunu ancak yaşanan jeopolitik gerilimlerin birçok parametreyi değiştirdiğini belirtti. Bu gelişmelerin mevcut programda yaklaşık 3-4 aylık bir gecikmeye yol açtığına dikkat çeken Genel Müdür, buna rağmen enflasyonun aşağı gelmesi amacıyla kredi ve faiz politikalarında çok ciddi aksiyonların zamanında alındığını vurguladı.

Gelecek dönem faiz eğilimlerine de değinen Akten, haziran ve temmuz aylarında açıklanacak ekonomik verilerin en önemli göstergeler olacağını söyledi. Bu dönemde gelecek dataların olumlu seyretmesi durumunda, üst bantta yer alan repo faizinde ve politika faizinde temmuz ile eylül aylarında aşağı doğru bir geliş yaşanacağını öngördüklerini paylaştı.

Enflasyon tahminlerine yönelik beklentilerini de paylaşan Mahmut Akten, daha önce yüzde 30 civarında öngörülen enflasyon seviyesinin alınan tedbirlerle birlikte daha da aşağıya inebileceğini dile getirdi. Piyasanın genel beklentisinin yüzde 35-36 bandında olduğunu, kurum olarak kendilerinin ise yüzde 37 seviyesini telaffuz ettiklerini hatırlatan Akten, önümüzdeki 2 aylık veri akışının ardından bu konuda çok daha net bir fikre sahip olacaklarını belirtti. Savaşın gidişatının da bu süreçte belirleyici olacağını ifade eden Akten, mevcut konjonktür üzerinde 6-7 puanlık bir reel faiz oranının normal kabul edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı Uluslararası Göç İstatistikleri'ne göre, Türkiye'ye gelenlerin yüzde 56,6'sını erkekler, yüzde 43,4'ünü kadınlar oluşturdu. Göç edenlerin 91 bin 952'si Türk vatandaşı, 301 bin 877'si ise yabancı uyruklulardan oluştu.

Öte yandan Türkiye'den ayrılan kişi sayısı geçen yıl 403 bin 216 olarak gerçekleşti. Yurt dışına gidenlerin 155 bin 119'unu Türk vatandaşları, 248 bin 97'sini ise yabancı uyruklular oluşturdu.

Genç nüfus hareketliliği öne çıktı

Türkiye'ye gelenler arasında en yüksek pay yüzde 16,3 ile 20-24 yaş grubunda görüldü. Bu grubu yüzde 13,7 ile 25-29 yaş ve yüzde 11,5 ile 30-34 yaş grupları takip etti.

Türkiye'den göç edenlerde ise ilk sırada yüzde 14,3 ile 25-29 yaş grubu yer aldı. Ardından yüzde 12,5 ile 20-24 yaş ve yüzde 12 ile 30-34 yaş grupları geldi.

İstanbul hem en fazla göç alan hem de en fazla göç veren il oldu

İllere göre dağılım incelendiğinde, Türkiye'ye gelenlerin yüzde 42,2'si İstanbul'a yerleşti. İstanbul'u yüzde 9,1 ile Antalya, yüzde 6,7 ile Ankara, yüzde 3,1 ile İzmir ve yüzde 2,9 ile Bursa izledi.

Türkiye'den ayrılanların illere göre dağılımında da İstanbul yüzde 35,4 ile ilk sırada yer aldı. Başkenti yüzde 8,7 ile Ankara, yüzde 6,5 ile Antalya, yüzde 4,3 ile Mersin ve yüzde 3,7 ile İzmir takip etti.

En fazla göç Türkmenistan'dan geldi

2025 yılında Türkiye'ye gelen yabancı uyruklular arasında ilk sırayı yüzde 23,4 ile Türkmenistan vatandaşları aldı. Türkmenistan'ı yüzde 8,3 ile Azerbaycan, yüzde 6,9 ile Özbekistan, yüzde 6,1 ile Mısır ve yüzde 5,8 ile Afganistan vatandaşları izledi.

Türkiye'den ayrılan yabancı uyruklular arasında ise yüzde 15,7 ile Irak vatandaşları ilk sırada yer aldı. Irak'ı yüzde 11,2 ile Afganistan, yüzde 7,6 ile Rusya, yüzde 6,3 ile İran ve yüzde 5,7 ile Türkmenistan vatandaşları takip etti.

ABD Başkanı Donald Trump, Senato'da İran'a yönelik askeri harekatı sınırlandırmayı amaçlayan savaş yetkileri tasarısının kabul edilmesine sert tepki gösterdi. Trump, söz konusu girişimin ABD'nin çıkarlarına zarar verdiğini ve 'düşmana yardım ve konfor sağladığını' savundu.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, İran'ın ABD'nin baskıları karşısında geri adım attığını ve Washington ile anlaşmaya varma konusunda istekli hale geldiğini öne sürdü. Bu süreçte Senato'nun savaş yetkileri tasarısını gündeme almasının 'zamansız ve anlamsız' olduğunu belirten Trump, kararın ABD'nin İran'a yönelik baskı politikasını zayıflattığını ifade etti.

Trump paylaşımında, 'Dünyadaki bir numaralı terör sponsoruna yaptıklarımı ABD'nin beğenmediğini ve durmam gerektiğini söylüyorlar' ifadelerini kullanarak, Senato'nun tavrının İran'a yanlış mesaj verdiğini savundu.

Cumhuriyetçi Parti içinden dört senatörün Demokratlarla birlikte hareket ederek tasarıya destek vermesine de tepki gösteren Trump, 'Bu senatörler işimi daha da zorlaştırdı ama öyle ya da böyle bu işi yapacağım' değerlendirmesinde bulundu.

Senato'da kabul edilen tasarı, Trump yönetiminin İran'a karşı askeri operasyonlarını sınırlandırmayı amaçlayan Temsilciler Meclisi kararına destek niteliği taşıyor. Karar doğrudan yasal bağlayıcılık taşımasa da Kongre'de hem İran'a yönelik olası askeri müdahaleler hem de Trump'ın Tahran ile yürüttüğü diplomatik süreç konusunda artan çekinceleri ortaya koyuyor.

Söz konusu oylama, Cumhuriyetçi Parti içinde de İran politikası konusunda görüş ayrılıklarının derinleştiğine işaret ederken, Kongre ile Beyaz Saray arasındaki yetki tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerini açıkladı.

Buna göre, mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi haziranda aylık bazda hizmet sektöründe yüzde 1,4 artarak 110,5, perakende ticaret sektöründe yüzde 0,3 yükselerek 112,8 ve inşaat sektöründe yüzde 1,1 artışla 83 değerini aldı.

Hizmet sektöründe haziranda geçen aya kıyasla, son üç aylık dönemde iş durumu yüzde 1,1, son üç aylık dönemde hizmetlere olan talep yüzde 2,7 ve gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi yüzde 0,3 artış gösterdi.

Perakende ticaret sektöründe son üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar yüzde 0,4 ve mevcut mal stok seviyesi yüzde 2,7 yükselirken gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar beklentisi yüzde 1,6 geriledi.

İnşaat sektöründe alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 0,2 azaldı, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 4 arttı.

Dün yatay seyreden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üzerinde 46,4700'dan tamamlamıştı.

Dolar/TL, saat 09.55 itibarıyla yüzde 0,1 artışla 46,4970 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla avro/TL yatay seyirle 52,8970'ten ve sterlin/TL önceki kapanışına göre yüzde 0,1 yükselişle 61,3840'tan işlem görüyor.

ABD Merkez Bankasına (Fed) yönelik faiz artırım beklentilerinin güçlenmesi ve bu yöndeki ilk adımın zamanlamasına ilişkin tahminlerin aralıktan eylüle çekilmesi, varlık fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in yıl sonuna kadar 2 faiz artırımı yapabileceği beklentileri güçlendi. Analistler, yarın açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamalarının Fed'e ilişkin öngörülerin şekillenmesinde etkili olabileceğini kaydetti.

Artan sıkılaşma beklentileriyle dolar endeksi 101,5 ile 13 Mayıs 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye çıkarken güçlü doların birçok varlığın alternatif maliyetini etkileyeceği tahmin ediliyor.

Orta Doğu'daki savaşın ekonomiler üzerindeki belirginleşen etkileri, merkez bankalarını beklenenden daha sıkı para politikası duruşu benimsemeye yönlendiriyor.

Savaşın özellikle enerji fiyatları üzerinden yarattığı maliyet baskılarının geçici olmayabileceğine işaret eden sinyaller makroekonomik verilerde keskinleşirken bu hafta ABD'de açıklanacak Fed'in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile ilk çeyreğe ilişkin nihai büyüme verileri piyasalar açısından kritik önem taşıyor.

Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki kontrollü normalleşme çabaları petrol arzına yönelik endişeleri törpüledi. Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 1,4 düşüşle 76,6 dolara geriledi. Brent petrolün varili yeni günde de kayıplarını sürdürerek yüzde 0,5 azalışla 76,3 dolara indi ve 2 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Ayrıca ABD Senatosu, İran'a karşı askeri harekatı engellemeyi amaçlayan savaş yetkileri tasarısını onayladı. Senatonun eylemi, Başkan Donald Trump'ın İran konusunda kendi başına aldığı savaş kararına tepki olarak değerlendiriliyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirtti.

Dün ons fiyatındaki azalışla paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 1,9 altında 6 bin 141 liradan tamamlamıştı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.35 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,5 azalışla 6 bin 108 lira seviyesinde işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 181 liradan, Cumhuriyet altını da 40 bin 553 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı, bugün yüzde 0,6 düşüşle 4 bin 88 dolardan işlem görüyor.

Altın fiyatları, ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl içinde faiz artırımına gideceğine dair beklentiler nedeniyle güçlenen doların oluşturduğu baskıyla düşüş eğiliminde hareket ediyor.

Orta Doğu'daki savaşın ekonomiler üzerinde belirginleşen etkileri, merkez bankalarını beklenenden daha sıkı para politikası duruşu benimsemeye yönlendiriyor.

Savaşın özellikle enerji fiyatları üzerinden yarattığı maliyet baskılarının geçici olmayabileceğine işaret eden sinyaller makroekonomik verilerde keskinleşirken, bu hafta ABD'de açıklanacak Fed'in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile ilk çeyreğe ilişkin nihai büyüme verileri piyasalar açısından kritik önem taşıyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in yıl sonuna kadar 2 faiz artırımı yapabileceği beklentileri güçlendi. Analistler, yarın açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamalarının Fed'e ilişkin öngörülerin şekillenmesinde etkili olabileceğini kaydetti.

Yılın başlarında Fed'in bağımsızlığına ilişkin endişeler de değerli metal fiyatları için destekleyici oldu.

Ancak Fed Başkanı Kevin Warsh'un ilk faiz kararı toplantısındaki 'fiyat istikrarı' vurgusu bankanın bağımsızlığına dair endişelerin azalmasını sağladı ve bu durum altın başta olmak üzere değerli metal fiyatları üzerinde satış baskısı oluşturuyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirtti.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 1,29 değer kaybederek 14.539,61 puandan tamamlamıştı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 12,85 puan ve yüzde 0,09 artışla 14.552,46 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,12, holding endeksi yüzde 0,15 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 0,58 ile orman kağıt basım, en çok gerileyen yüzde 0,27 ile gayrimenkul yatırım ortaklığı oldu.

Küresel piyasalarda, ABD Merkez Bankasının (Fed) fiyat istikrarını sağlamak amacıyla yıl sonuna kadar agresif bir sıkılaşma sürecine yönelebileceğine ilişkin endişelerin neden olduğu satış baskısının hafiflemesiyle yön arayışı öne çıkıyor.

Orta Doğu'daki savaşın ekonomiler üzerindeki belirginleşen etkileri, merkez bankalarını beklenenden daha sıkı para politikası duruşu benimsemeye yönlendiriyor.

Savaşın özellikle enerji fiyatları üzerinden yarattığı maliyet baskılarının geçici olmayabileceğine işaret eden sinyaller makroekonomik verilerde keskinleşirken, bu hafta ABD'de açıklanacak Fed'in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile ilk çeyreğe ilişkin nihai büyüme verileri piyasalar açısından kritik önem taşıyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in yıl sonuna kadar 2 faiz artırımı yapabileceği beklentileri güçlendi. Analistler, yarın açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamalarının Fed'e ilişkin öngörülerin şekillenmesinde etkili olabileceğini kaydetti.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Bakanlığın sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Umman Sultanlığı'nın IMO ile iş birliği içinde Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin kesintisiz devam etmesi için çalışmalar yürüttüğü belirtildi. Açıklamada, boğazın küresel ekonomi ve uluslararası ticaret açısından stratejik önemine dikkat çekildi.

Umman, uluslararası deniz hukuku ve uluslararası yükümlülüklerine bağlı kalarak, ABD ile İran arasında sonuç veren diplomatik girişimlerin ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere herhangi bir ücret uygulanmadan geçiş imkânı sağlandığını vurguladı.

Ayrıca, tüm gemiler için oluşturulması planlanan geçici deniz koridoruna ilişkin çalışmaların IMO ile koordinasyon halinde sürdürüldüğü ifade edildi. Bu koridordan yararlanmak isteyen gemilerin gerekli koordinasyonu doğrudan IMO üzerinden gerçekleştirmesi gerektiği kaydedildi.

Öte yandan, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi kısa süre önce Umman'ı ziyaret etmişti. Umman Dışişleri Bakanlığı da tarafların Hürmüz Boğazı'nın işletilmesine yönelik bir mekanizma üzerinde görüş alışverişinde bulunduğunu açıklamıştı. Gelişme, bölgedeki deniz trafiğinin güvenliği ve enerji arzının sürdürülebilirliği açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Senato'da yapılan oylamada, Cumhuriyetçi Parti'den dört senatörün Demokratlara destek vermesiyle, Trump yönetiminin İran'a karşı askeri harekatlarını durdurmasını talep eden Temsilciler Meclisi kararı onaylandı.

Oylamada Cumhuriyetçi senatörler Lisa Murkowski, Susan Collins, Rand Paul ve Bill Cassidy tasarıya destek verirken, Senatör Mitch McConnell'ın sağlık sorunları nedeniyle, Dave McCormick'in ise oylamaya katılmaması sonucu Demokratlar çoğunluğu sağladı.

Senato Demokrat Lideri Chuck Schumer, oylamanın ardından yaptığı açıklamada Trump'ın İran politikasını sert sözlerle eleştirerek, "Bu, Amerika'nın şimdiye kadar yaptığı en kötü dış politika girişimlerinden biri olarak tarih kitaplarına geçecek" ifadelerini kullandı.

Yasal bağlayıcılığı sınırlı olan kararın, Kongre'de hem savaş politikalarına hem de Trump yönetiminin İran ile yürüttüğü sürece ilişkin artan rahatsızlığı ortaya koyduğu belirtiliyor.

Oylama ayrıca Pentagon'un İran operasyonları ve azalan mühimmat stoklarının yenilenmesi için Kongre'den 80 milyar dolarlık ek kaynak talep ettiği bir dönemde gerçekleşti.

Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, 2026 Piyasa Sınıflandırma Değerlendirmesi sonuçlarını açıkladı.

Küresel endeks sağlayıcısı, uluslararası kurumsal yatırımcıların küçük ölçekli borsaya kote şirketlerle bağlantılı bazı fon varlıklarının halka açıklık oranlarını yapay biçimde şişirdiğine dair tekrarlayan şikayetlerde bulunduğunu belirtti.

MSCI, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) bu sorunu çözmeye yönelik yeni düzenlemesini not aldığını ifade etti. Söz konusu çerçeve, gerçek faydalanıcısı halka açıklık hesaplamalarının dışında tutulan taraflara ait fon paylarının borsa halka açıklık oranı hesaplamalarından çıkarılmasını öngörüyor. Ancak MSCI, piyasa katılımcılarının bu yeni metodolojinin fiili etkisini pratikte görmek istediğini vurguladı.

MSCI'a göre uluslararası yatırımcıların talepleri arasında gerçek faydalanıcıların ayrıntılı ve zamanında açıklanması, koordineli işlem davranışına karşı güçlü gözetim ve yaptırım mekanizmaları ile yapısal olarak bozulmuş halka açıklık oranı sergileyen menkul kıymetlerin tespiti ve değerlendirilmesine ilişkin şeffaf ve kural bazlı bir çerçevenin oluşturulması yer alıyor.

MSCI, Türkiye piyasasında Kasım 2026 MSCI Endeks Gözden Geçirmesi'ne kadar yeterli düzeyde somut ve güvenilir ilerleme görülmemesi halinde Türkiye ve Türkiye'den endekslere dahil edilmeye uygun menkul kıymetlere yönelik uygun yaklaşım konusunda bir istişare süreci başlatabileceği uyarısında bulundu.

Kuruluş, hissedarlık şeffaflığı ve işlem davranışlarına ilişkin geri bildirimleri almaya devam ettiğini de belirtti.

Geçtiğimiz günlerde İstanbul'da çeşitli toplantılar gerçekleştiren BofA analistleri, ABD ile İran arasında anlaşma olasılığı ve petrol fiyatlarındaki keskin düşüşün de katkısıyla Türkiye'deki makroekonomik ortamın daha olumlu havaya büründüğünü belirtti. Hande Küçük, David Hauner ve Claudio Irigoyen'den oluşan analistler, bu durumun enflasyon, cari işlemler dengesi ve rezervler üzerindeki kısa vadeli riskleri hafiflettiğini kaydetti.

Haziran ayında açıklanan olumlu TÜFE verisi, turizm gelirlerindeki dayanıklılık, ithalat ivmesindeki yavaşlama ve sınırlı dolarizasyon, yaz dönemi boyunca sermaye girişlerini ve bir miktar rezerv birikimini desteklediğini belirten analistler, dikkatlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) gevşeme politikasının zamanlaması ve hızına yöneldiğine işaret etti.

TCMB'nin bir sonraki adımının, bir haftalık repo ihalelerinin yeniden başlatılması yoluyla operasyonel normalleşmeye gitmesi olacağını düşündüklerini belirten BofA analistleri, enflasyon ve rezervler destekleyici seyrini sürdürürse Ekim ayında 100 baz puanlık bir politika faizi indirimi için de zemin oluşacağını öngördü. Altın fiyatlarındaki dalgalanmanın, hem TCMB rezervleri hem de bankacılık sektörünün döviz likiditesi açısından önemli ancak yönetilebilir bir risk olmaya devam edeceğini kaydeden analistler, 2027 sonbaharının, bir sonraki seçimler için hâlâ en olası zaman olarak görüldüğünü vurguladı.

İstanbul'da bankaların ve varlık yönetim şirketlerinin yöneticileriyle bir araya geldiklerini belirten ekonomistler, 'Makroekonomik görünüm ve piyasalar hakkında görüş alışverişinde bulunduk. ABD-İran anlaşması haberinin ardından makroekonomik görünüme ilişkin görüşler daha yapıcı bir hal aldı' değerlendirmesini yaptı.

BofA raporunda, baz etkilerinin Temmuz-Eylül aylarında enflasyonun düşmesini desteklemesinin beklendiği ifade edilerek 'Çekirdek enflasyonun yapışkanlığı, okula dönüş fiyat riskleri ve fiyatlardaki olası tek seferlik ayarlamalar göz önüne alındığında, sürecin kademeli olması muhtemel. Ancak devam eden iç talep yavaşlaması bu riskleri kısmen dengeleyebilir. Yerel bankacıların çoğu, petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelerin altına düşmesi durumunda aşağı yönlü risklere dikkat çekerek, manşet enflasyonun 2026 sonuna kadar yüzde 29-30 civarında olacağını öngörüyor' değerlendirmesi yapıldı.

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 76,35 dolardan işlem görüyor.

Dün 77,90 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 76,80 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.22 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,6 azalarak 76,35 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 72,72 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nda petrol akışının normale döndüğüne yönelik beklentilerin güçlenmesiyle aşağı yönlü hareketini sürdürüyor.

Umman, tüm gemilerin kullanımına açık geçici deniz koridoru oluşturulması seçeneği konusunda Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile koordinasyon sağladığını açıkladı.

Umman Ulaştırma Bakanlığının sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, uluslararası deniz hukuku çerçevesinde ve ABD ile İran arasında sonuç veren diplomatik girişimler doğrultusunda, Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerinin herhangi bir ücret uygulanmaksızın sürdüğü belirtildi.

Açıklamada, IMO ile yürütülen çalışmalar kapsamında tüm gemilere açık geçici deniz koridoru seçeneğinin değerlendirildiği, bu koridoru kullanmak isteyen gemilerin gerekli koordinasyonu IMO aracılığıyla sağlaması gerektiği ifade edildi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin Umman'a gerçekleştirdiği ziyaretin ardından Umman Dışişleri Bakanlığı, tarafların Hürmüz Boğazı'nın işletilmesine yönelik bir mekanizma üzerinde görüşmeler yürüttüğünü duyurmuştu.

Veri analitik şirketi Kpler ve MarineTraffic verilerine göre, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını da içeren 14 maddelik mutabakatın ardından boğazdaki tanker trafiği kademeli olarak toparlanıyor. Boğaz'dan 18-22 Haziran döneminde toplam 172 gemi geçerken günlük ortalama geçiş sayısı 34'e ulaştı. Böylece trafik savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 25'ine yükseldi.

Fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artıran bir diğer unsur ise ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın nükleer programına yönelik üst düzey denetimleri kabul ettiğini açıklaması oldu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın 'en üst düzey nükleer denetimlere tam ve eksiksiz şekilde razı olduğunu' belirterek, bunun müzakerelerin ilerlemesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Ayrı bir paylaşımında ise Hürmüz Boğazı üzerinden bir günde 19 milyon varil petrol taşındığını ve bunun rekor seviyeye işaret ettiğini savunan Trump, 'Petrol fiyatları düşüyor ve dünya daha güvenli bir yer.' değerlendirmesinde bulundu.

'Deniz ablukasının yeniden gündeme gelebilir'

Bununla birlikte, Trump'ın İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde görüşmelerin sona erebileceği ve deniz ablukasının yeniden gündeme gelebileceği yönündeki açıklamaları, arz risklerine ilişkin endişeleri canlı tutarak fiyatlardaki düşüşü sınırladı.

Trump, 'İran'ın verdiği bu ve diğer önemli tavizlere dayanarak Hürmüz Boğazı'nın açık kalmasına ve deniz ablukasının artık uygulanmamasına izin vermeyi kabul ettim. Bu şu anda çok düşük bir ihtimal gibi görünüyor ancak olur da ablukanın yeniden uygulanması gerekirse diye tüm gemiler yerinde kalacak.' ifadelerini kullandı

Öte yandan, Amerikan Petrol Enstitüsünün (API) verilerine göre ABD'nin ticari ham petrol stokları geçen hafta 765 bin varil azaldı. Dünyanın en büyük petrol tüketicisi konumundaki ABD'de talebin güçlü seyrettiğine işaret eden veri, fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı kısmen dengeledi.

Ayrıca, ABD Merkez Bankasının (Fed) yılın geri kalanında para politikasını gevşetebileceğine yönelik beklentiler de fiyatlardaki düşüşü sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.

Para piyasalarında Fed'in yıl sonuna kadar iki faiz indirimi yapabileceği beklentileri güçlenirken analistler, yarın açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamaları endeksinin para politikasına ilişkin beklentilerin şekillenmesinde belirleyici olacağını ifade ediyor.

Daha düşük faiz oranlarının ekonomik faaliyet ve yakıt talebini destekleyebileceği beklentisi ise petrol fiyatlarındaki düşüşü sınırlıyor.

Brent petrolde teknik olarak 75,61 doların destek, 76,69 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dün satış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 1,46 azalışla 16.850,00 puandan tamamlamıştı. Endeks kontratı akşam seansında ise yatay seyretti.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 artışla 16.859,00 puandan işlem görüyor.

Küresel piyasalarda, ABD Merkez Bankasının (Fed) fiyat istikrarını sağlamak amacıyla yıl sonuna kadar agresif bir sıkılaşma sürecine yönelebileceğine ilişkin endişelerin neden olduğu satış baskısının hafiflemesiyle yön arayışı öne çıkıyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 17.000 ve 17.100 puanın direnç, 16.700 ve 16.600 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Son krizde altın ve gümüş fiyatları niçin düştü?

Son yıllara gelinceye kadar dünyanın herhangi bir yerinde savaş, büyük bir doğal afet ya da piyasa krizi çıktığında insanlar varlıklarını korumak için altın ve benzeri değerli metallere yönelir, tasarruflarını bu araçlarda değerlendirirdi. Olumsuz koşullar ortadan kalktığında ise yavaş yavaş yeniden finansal yatırımlara dönerlerdi.

ABD-İran çatışması başlayınca altın ve gümüş fiyatlarının artması beklenirken tam tersi oldu ve değerli metal fiyatları düşüşe geçti. Bunun iki temel nedeni var:

Birincisi, savaşın en önemli ekonomik etkisinin petrol ve diğer enerji fiyatlarındaki artış olacağı düşünüldü. Enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu artıracağı beklentisi doğdu. Bunun sonucunda faizlerin düşeceği yönündeki beklentiler tersine döndü. Tahvil faizlerinin yükseleceğini bekleyen yatırımcılar altın ve gümüş gibi değerli metalleri satarak tahvillere yöneldiler.

Bu satışlarda altın ve diğer değerli metallerin fiyatlarının son iki yılda neredeyse bir balon oluşturacak ölçüde hızlı yükselmiş olmasının da etkisi vardı. Yatırımcılar bu yükselişin bir noktada düzeltmeye uğrayacağını biliyorlardı. Bu endişe de satışları hızlandırdı. Altın ve diğer değerli metallerdeki satışlar fiyatların düşmesine yol açtı.

İkincisi, savaşla birlikte birçok ülkede finansal yatırımı bulunan yatırımcılar, varlıklarını dolara çevirerek kendi ülkelerine dönmek istediler. Böylece ciddi bir dolar talebi ortaya çıktı. Merkez bankaları da bu talebi karşılayabilmek için altın satmak zorunda kaldılar. Bu durum piyasada altın arzını artırdı ve fiyatların düşmesine neden oldu.

Elbette her kriz piyasalar ve enflasyon üzerinde ABD-İran çatışması kadar etkili olmaz. Dolayısıyla ileride yaşanabilecek her krizde mutlaka altından kaçış yaşanacağını söylemek de doğru değildir.

İrrasyonel davranışlar yaygınlaşıyor

İrrasyonel davranışlar eskiden daha çok, iktidarda uzun süre kalabilmek amacıyla oy peşinde koşan gelişmekte olan ülkelerdeki siyasi iktidarların başvurduğu yöntemlerdi. Günümüzde ise bu irrasyonel kalıpların dünya geneline yayıldığı görülüyor.

Medyada, ABD'nin İran'a geri adım attırmak amacıyla giriştiği savaşta yaklaşık 75 milyar dolar harcadığı yazıldı. Ayrıca İran'ın uğradığı kayıpların giderilmesi ve ülkenin yeniden ayağa kaldırılması amacıyla 300 milyar dolarlık bir fon oluşturulmasının gündemde olduğu, bu fonun önemli bir bölümünün Körfez ülkelerinden sağlanmasının planlandığı da öne sürülüyor.

Oysa Hürmüz Boğazı açıkken ve enerji akışı devam ederken sistem işliyordu. ABD, ciddi maliyetler doğuran bir savaşa girdi. Sonuçta savaş öncesindeki duruma dönülebilmesi için yaklaşık 375 milyar dolarlık bir maliyet ortaya çıkmış oldu. Üstelik bu rakama İran'ın, İsrail'in ve Körfez ülkelerinin katlandığı maliyetler dâhil değildir.

Böylesine bir irrasyonellik cezasız kaldığı sürece rasyonel davranışların değeri yeterince anlaşılamaz.

Piyasa esnekliği

Eskiden Rusya-Ukrayna ya da ABD-İran savaşı gibi büyük çatışmalar yaşandığında piyasalar sert biçimde düşer ve uzun süre toparlanamazdı. Sermaye hareketlerinin serbestleşmesi ve finansal kaynakların dünyanın bir ucundan diğerine anında aktarılabilir hale gelmesiyle birlikte bu durum da değişti.

Piyasalar hâlâ ilk anda sert tepki verebiliyor; ancak bu durum artık çok daha kısa sürüyor. Piyasa aktörleri kısa sürede yeni koşulları analiz ederek bu ortamdan nasıl kazanç sağlayabileceklerine odaklanıyorlar. 'Krizi fırsata çevirmek' sözü tam da bu durumu anlatıyor. Kaybedenlerin yanında yeni kazananlar ortaya çıkıyor ve piyasalar denge arayışına hızla giriyor.

Özetle, küreselleşme ve sermaye hareketlerinin serbestleşmesi sonrasında piyasalar çok daha esnek bir yapıya dönüştü. Piyasa aktörleri, ortaya çıkan değişimlere kâr amacıyla hızla uyum sağlayabiliyor. Bu da krizlerin ekonomik etkilerinin ve piyasalardaki dalgalanmaların süresini kısaltıyor.

Sonuç olarak, küreselleşme yalnızca ekonomiyi değil, krizlere verdiğimiz tepkileri de değiştirmiş bulunuyor: Dünün kesin doğruları bugün aynı şekilde geçerli olmayabilir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.