Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,15 yükselerek 25.817,89 puana ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,27 değer kazanarak 52.959,14 puana çıktı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.17 itibarıyla yüzde 0,07 düşüşle 1,143 seviyesinden işlem gördü.

Bugün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi'nde yatırımcı güveni temmuzda yükseldi.

Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 5,9 arttı.

Avro Bölgesi'nde perakende satışlar ise mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 1,6 yükseldi.

Almanya'da fabrika siparişleri, büyük ölçekli savunma ve ulaşım sektörü siparişlerinin etkisiyle mayısta aylık bazda yüzde 1,9 artış gösterdi.

İngiltere'de araç satışlarında haziranda yüzde 11,4'lük artışla Kovid-19 salgınından bu yana en iyi haziran ayı performansı gerçekleşti.​​​​​​​

Rapora göre, aylık bazda haziran ayında enerji fiyatları gerilerken, ana gruplar genelinde fiyat artışları bir önceki aya kıyasla yavaşladı.

Enerji fiyatlarında gözlenen düşüşte elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki artışa karşın uluslararası petrol fiyatlarındaki gerileme ile düşen akaryakıt fiyatları etkili oldu.

Bu dönemde, gıda fiyatlarındaki ılımlı seyirde sebze ürünleri öncülüğünde fiyatları gerileyen işlenmemiş gıda alt grubu rol oynarken, işlenmiş gıdada aylık enflasyon bir önceki aya benzer oranda görece yüksek gerçekleşti.

Diğer taraftan, alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar yükselirken, bu gelişmede tütün ürünlerindeki üretici firma kaynaklı fiyat artışları öne çıktı. Hizmet grubunda aylık enflasyon, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak ulaştırma hizmetlerindeki fiyat artışının sınırlı kalmasının etkisiyle yavaşladı.

Temel mal grubunda, geçtiğimiz iki ayda yeni sezona geçişin belirgin etkilerinin izlendiği giyim ve ayakkabı alt grubunda fiyatlar düşerken, dayanıklı malda fiyatlar nispeten ılımlı seyrini sürdürdü. Bu dönemde üretici fiyat artışları önceki aylara kıyasla yavaşlayarak yüzde 1,80 olarak gerçekleşirken, yıllık enflasyon 0,84 puan düşüşle yüzde 28,09'a geriledi.

Bu görünüm altında, haziran ayında aylık bazda tüketici enflasyonunun ana eğilimi bir önceki aya kıyasla sınırlı miktarda geriledi.

- Yıllık tüketici enflasyonuna enerji grubunun katkısı 0,37 puan azaldı

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji ve hizmet gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 0,37 ve 0,21 puan azalırken, alkol-tütün-altın ve temel mallar gruplarının katkıları sırasıyla 0,06 ve 0,02 puan arttı. Gıda ve alkolsüz içeceklerin katkısı ise değişmedi.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle tüketici fiyatlarının aylık artışı bir miktar geriledi. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde de aylık enflasyon güç kaybetti.

Fiyat artışları, B endeksini oluşturan gruplardan temel mal ve işlenmiş gıdada görece yatay seyrederken, hizmet grubunda zayıfladı.

TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, haziran ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla sınırlı oranda gerilediğine işaret etti. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise sınırlı miktarda artış kaydetti.

Hizmet fiyatları haziran ayında yüzde 1,69 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 1,43 puan düşerek yüzde 39,64 seviyesinde gerçekleşti.

Haberleşme grubunda bir miktar yükselen yıllık enflasyon, lokanta ve otel grubunda yataya yakın seyrederken, diğer alt gruplarda ise geriledi.

Yakın dönemde yüksek aylık artışlar kaydeden ulaştırma hizmetleri fiyatları, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak haziran ayında yüzde 0,58 ile sınırlı oranda yükseldi.

Bu dönemde havayolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerinde düşüş izlendi.

Kira aylık enflasyonu kontrat yenileme oranındaki mevsimsel artışların da etkisiyle yüzde 2,66 olarak gerçekleşirken, yıllık enflasyonu ise 1,90 puan düşüşle yüzde 47,87 oldu.

Bu dönemde aylık enflasyon, lokanta-otel grubunda konaklama hizmetlerine bağlı olarak mevsimsel etkilerle yüzde 2,11, haberleşme grubunda ise önceki aya benzer oranda yüzde 1,60 oldu.

Sağlık hizmetleri fiyatlarında SGK Sağlık Uygulamaları Tebliği'nde yapılan muayene katılım payı düzenlemesinin etkileri temmuz ayında izlenecek ve bu etkilerin aylık tüketici enflasyonunu yaklaşık 0,22 puan artıracağı değerlendiriliyor.

- Yıllık enflasyon temel mal grubunun tüm alt gruplarında arttı

Temel mal grubu fiyatları haziran ayında yüzde 1,11 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,11 puan yükselişle yüzde 17,37 olarak gerçekleşti.

Yıllık enflasyon temel mal grubunun tüm alt gruplarında sınırlı oranda arttı. Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 1,39 ile görece yatay seyretti.

Haziran ayında mobilya fiyat artışı yüzde 0,58 ile bir önceki aya kıyasla yavaşlarken, elektrikli ve elektriksiz aletler ile otomobil fiyatları sırasıyla yüzde 2,51 ve yüzde 1,37 arttı.

Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyatları indirim sezonuna geçişin etkisiyle haziran ayında yüzde 0,22 düşerken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 2,01'e yükseldi.

Enerji fiyatları haziran ayında yüzde 0,91 geriledi ve grup yıllık enflasyonu 4,47 puan düşerek yüzde 39,41 oldu. Bu gelişmede, elektrik fiyatlarındaki yüzde 2,69 ve doğal gaz fiyatlarındaki yüzde 2,09'luk artışa karşın, uluslararası petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle akaryakıt fiyatlarının yüzde 4 düşmesi etkili oldu.

Diğer alt gruplarda ise fiyat artışları ılımlı seyretti.

Alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar haziran ayında yüzde 3,46 yükseldi. Bu gelişmede, üretici firmalar tarafından gerçekleştirilen fiyat ayarlamalarına bağlı olarak tütün ürünlerindeki yüzde 4,01'lik artış etkili olurken, alkollü içecek fiyatlarında da yüzde 1,51'lik yükseliş gözlendi.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar haziran ayında yüzde 0,16 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,58 puan yükselişle yüzde 35,44 oldu.

Yıllık enflasyon, işlenmiş gıdada 2,19 puan yükselerek yüzde 37,50'ye çıkarken, işlenmemiş gıdada 1,57 puan azalarak yüzde 33,19'a geriledi.

- İşlenmemiş gıda fiyatları sebze öncülüğünde geriledi

Haziran ayında işlenmiş gıda fiyatları, bir önceki aya benzer şekilde görece yüksek oranda (yüzde 2,60) arttı.

Bu alt grupta çiğ süt fiyat artışının etkisiyle süt ve süt ürünleri fiyatlarındaki yükselişler devam ederken, ekmek ve tahıllar ile çay öne çıkan diğer kalemler oldu.

İşlenmemiş gıda fiyatları ise haziran ayında sebze kalemi öncülüğünde yüzde 2,83 geriledi.

Ana sanayi grupları bazında incelendiğinde, enerji fiyatları jeopolitik gelişmelerin etkisiyle bir önceki aya kıyasla yavaşlamasına rağmen öne çıkmaya devam etti. Aylık fiyat artışı dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,24 ile sınırlı kalırken, diğer gruplarda yüzde 1,4 ila yüzde 1,9 bandında gerçekleşti.

Sektörel bazda incelendiğinde ise ham petrol ve doğal gaz, kömür ve linyit, elektrik-gaz ile tütün ürünleri görece yüksek fiyat artışı gösteren alt gruplar oldu.

Gün içinde en düşük 14.417,16 puanı, en yüksek 14.629,66 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,05 değer kazanarak 14.424,54 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 23,50 puan ve yüzde 0,14 artışla 16.764,18 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 1,20, sanayi endeksi yüzde 0,36 değer kaybederken, teknoloji endeksi yüzde 0,14 ve hizmetler endeksi yüzde 1,34 değer kazandı.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 36'sı prim yaptı, 61'i geriledi. 3'ü yatay seyretti. Türk Hava Yolları, ASELSAN, Astor Enerji, Akbank, Yapı ve Kredi Bankası, Ereğli Demir Çelik en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 152 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla 4 bin 152 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,8 azalışla 6 milyon 237 bin 700 lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,91, bileşik getirisi yüzde 40,31 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 46,7035, satışta 46,8906 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 46,6011, satışta 46,7878 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1420, sterlin/dolar paritesi 1,3360 ve dolar/yen paritesi 162,3 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 0,4 artışla 72,3 dolardan işlem görüyor.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,05 değer kazancıyla 14.424,54 puana yükseldi.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 6,63 puan artarken, toplam işlem hacmi 191,3 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 0,07 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 1,46 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 3,14 ile ulaştırma, en fazla kaybettiren ise yüzde 4,14 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda teknoloji hisselerindeki dalgalanmaların etkisiyle karışık bir seyir öne çıkıyor.

Analistler, yarın Ankara'da başlayacak NATO Zirvesi'nden gelecek haber akışının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceğini belirtti.

Yarın veri gündeminde yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise Almanya'da sanayi üretimi ve ABD'de dış ticaret dengesinin takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

VİOP’ta endeks kontratı normal seansı yükselişle tamamladı

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda BIST 30 endeksine dayalı kontrat, normal seansı yüzde 0,37 yükselişle 17.510,00 puandan tamamladı.

VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı kontrat, 6 Temmuz 2026 Pazartesi günü normal seansı yükselişle kapattı.

Önceki normal seans kapanışı 17.445,00 puan olan kontrat, günü 65 puanlık artışla 17.510,00 puandan tamamladı. Günlük yükseliş yüzde 0,37 oldu.

Kontratta açık pozisyon sayısı ise 371.104 olarak kaydedildi.

New York borsası haftanın ilk işlem gününe karışık seyirle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi yüzde 0,14 azalarak 52.828,45 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,32 artışla 7.506,96 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,65 kazançla 25.999,61 puana ulaştı.

Pay piyasalarında haftanın ilk işlem gününün açılışında çip şirketlerinin hisselerindeki toparlanmayla karışık bir seyir izlendi.

Apple ile özel çiplerin geliştirilmesi ve tedariki amacıyla kurduğu ortaklığı 2031'e kadar uzatma konusunda anlaştığını duyuran çip şirketi Broadcom'un hisseleri yüzde 4'e yakın değer kazandı.

Bellek çipi üreticileri Western Digital, Seagate ve Micron Technology'nin hisseleri de yüzde 3 ila yüzde 7 arasında kazançla güne başladı.

Geçen hafta beklentilerin altında kalan tarım dışı istihdam verileri, ABD Merkez Bankasının (Fed) yakın zamanda faiz artırmak zorunda kalmayabileceği beklentisini güçlendirmişti.

Analistler, Fed'in son toplantısına ilişkin bu hafta yayımlanacak tutanaklarda, gelecek dönemde atılacak politika adımlarına dair daha fazla ipucu aranacağını belirtti.

Öte yandan, New York Menkul Kıymetler Borsası (NYSE) ve Nasdaq'ın açılış zilini, çocuklara yönelik yatırım programı "Trump Hesapları"nın (Trump Accounts) tanıtımı kapsamında ABD Başkanı Donald Trump çaldı.

Kısaca OpenAI, ABD hükümetine şirketin yüzde 5'lik hissesini vermeyi teklif etti ve bu payın yaklaşık 42,6 milyar dolar değerinde olduğu belirtiliyor. Bu yazıda bu teklifin ne olduğunu, bir şirketin neden böyle bir adım atacağını, arkasındaki asıl sebebi ve bunun doğurduğu tartışmaları anlatacağız. Çünkü bu olay, sadece bir şirketle ilgili değil. Yapay zeka devlerinin devletlerle kurduğu yeni ilişkinin bir işareti.

Tam Olarak Ne Teklif Edildi?

Önce olayı netleştirelim. Financial Times'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, OpenAI'nin CEO'su Sam Altman, ABD hükümetine şirketten yüzde 5 hisse vermeyi teklif etti.

Rakamları biraz açalım. OpenAI'nin son değerlemesi 852 milyar dolar. Yani şirketin yüzde 5'i, kabaca 42,6 milyar dolar ediyor. Bu, nakit açısından son derece güçlü bir şirket için bile küçümsenmeyecek bir tutar. Üstelik Altman'ın teklifi sadece kendi şirketiyle sınırlı değil. Öneriye göre, Google, Meta ve Anthropic gibi diğer büyük Amerikan yapay zeka şirketleri de benzer oranda hisselerini devlete verecek. Tüm bu paylar, kurulacak bir "ulusal varlık fonu"nda toplanacak. Bu fon, tıpkı Alaska eyaletinin petrol gelirlerini vatandaşlarına dağıtan fonu gibi çalışacak. Yani mantık şu. Yapay zekanın yaratacağı büyük ekonomik değerden, sıradan vatandaşlar da pay alsın.

OpenAI'nin halka arz yolculuğunu daha önce de ele almıştık. OpenAI 25 Milyar Doları Aştı, IPO Yarışı Başladı

Peki Bir Şirket Neden Servetini Devlete Verir?

İşte asıl merak edilen soru bu. Sam Altman'ın öne sürdüğü resmi gerekçe, kamunun yapay zekadan pay alması. Ama işin perde arkasında çok daha stratejik bir hesap olduğu düşünülüyor.

Bu teklifin zamanlaması çok dikkat çekici. Çünkü teklif, önemli bir olaydan sadece birkaç gün sonra geldi. Bu olay şu. ABD hükümeti, kısa süre önce OpenAI'den yeni yapay zeka modeli GPT-5.6'nın kamuya açık lansmanını ertelemesini istedi. Yani hükümet, yapay zeka şirketleri üzerindeki denetimini artırıyor ve bu şirketler ciddi bir siyasi baskı altında. İşte bu noktada teklifin asıl mantığı ortaya çıkıyor. Bir şirket, kendisini denetleyen ve kısıtlayan hükümeti düşman olarak görmek yerine, onu bir ortağa dönüştürmeyi seçiyor. Çünkü hükümet, bir şirketin yüzde 5'ine sahip olursa, o şirketin başarısında artık kendi ekonomik çıkarı da olur. Basitçe, "beni denetleyen kişiyi, benim kazanmamı isteyen bir ortağa çevireyim" stratejisi.

Bu yorumu güçlendiren bir detay daha var. Rakip şirket Anthropic de geçtiğimiz günlerde, hükümetin talebi üzerine en gelişmiş modelinin erişimini geçici olarak kısıtlamak zorunda kalmıştı. Yani yapay zeka devleri, son dönemde hükümetin artan baskısını yakından hissediyor. OpenAI'nin bu cömert görünen teklifi de, tam bu baskılı ortamda geldi.

Aslında Bu İlk Değil

Burada önemli bir noktayı belirtmek gerekiyor. Hükümetin özel bir şirkete ortak olması, kulağa alışılmadık gelse de, aslında yeni bir şey değil. ABD yönetimi, son dönemde benzer adımları defalarca attı.

Örneğin ABD hükümeti, geçtiğimiz yıl çip devi Intel'e yaklaşık 8,9 milyar dolar yatırım yaparak şirketin yüzde 10'una ortak oldu. Benzer şekilde IBM'de ve bazı kuantum bilgisayar şirketlerinde de hisse edindi. Yani devletin stratejik gördüğü teknoloji şirketlerine ortak olması, son dönemin bir eğilimi. Bu açıdan bakınca, OpenAI'ye ortak olma fikri de bu daha geniş tablonun bir parçası. Nitekim ABD Başkanı Donald Trump da geçtiğimiz aylarda bu fikre sıcak baktığını belirtmiş ve "Amerikan halkının şirketlerle adeta ortak olacağı bir yapı, oldukça ilginç" diyerek konuya bakacaklarını söylemişti. Yani teklif, sadece OpenAI'nin bir çıkışı değil, hükümet tarafında da karşılık bulan bir tartışma.

Bu Fikir Nereden Çıktı?

Aslında bu, Altman'ın birden ortaya attığı bir fikir değil. Kamunun yapay zekadan pay alması düşüncesi, bir süredir tartışılıyor. Bu arka planı bilmek, olayı daha iyi anlamayı sağlıyor.

OpenAI, daha önce nisan ayında da benzer bir öneri getirmişti. O dönemde şirket, yapay zekanın yarattığı ekonomik faydayı halka dağıtacak bir "kamusal refah fonu" fikrini savunmuştu. Yani bu teklif, şirketin uzun süredir dile getirdiği bir vizyonun devamı. Öte yandan, bu konuda çok daha radikal sesler de var. Örneğin Demokrat Senatör Bernie Sanders, yapay zeka şirketlerinin hisselerine tek seferlik yüzde 50 vergi uygulanmasını savunuyor. Bu, Altman'ın önerdiği yüzde 5'in tam on katı. İşte bu karşılaştırma, Altman'ın teklifini farklı bir ışıkta gösteriyor. Bazı yorumculara göre Altman, yüzde 5'lik teklifiyle aslında daha büyük ve daha zorlayıcı bir düzenlemenin önünü kesmeye çalışıyor. Yani "siz benden yarısını almadan, ben size küçük bir pay teklif edeyim" yaklaşımı.

Bu Teklifin Sakıncası Yok mu?

Elbette bu kadar sıra dışı bir öneri, beraberinde önemli soruları da getiriyor. Çünkü madalyonun bir de öteki yüzü var.

En büyük endişe, çıkar çatışması. Bir düşün. Hükümetin görevi, yapay zeka şirketlerini denetlemek, gerektiğinde kısıtlamak ve halkı korumaktır. Ama eğer hükümet aynı zamanda bu şirketin yüzde 5'ine sahip bir ortaksa, o şirketin başarısını da istemek zorunda kalır. Peki bu durumda hükümet, kendi ortağı olan bir şirketi gerçekten tarafsız biçimde denetleyebilir mi? İşte bu soru, teklifin en tartışmalı yanı. Denetleyen ile denetlenenin aynı çıkarda buluşması, kamu yararı açısından ciddi bir soru işareti yaratıyor. Ayrıca bu teklifin hayata geçmesi hiç de kolay değil. Uzmanlara göre, hükümetin böyle bir hisseyi alması muhtemelen bir yasa çıkarılmasını gerektiriyor. Yani şu an için bu, kesinleşmiş bir anlaşma değil, henüz başlangıç aşamasında olan bir fikir.

Sıkça Sorulan Sorular

OpenAI hükümete ne teklif etti?

OpenAI, ABD hükümetine şirketin yüzde 5'lik hissesini vermeyi teklif etti. Şirketin 852 milyar dolarlık değerlemesi üzerinden bu pay, yaklaşık 42,6 milyar dolar değerinde. Teklif, diğer büyük yapay zeka şirketlerinin de benzer pay vermesini öngörüyor.

OpenAI bu teklifi neden yaptı?

Resmi gerekçe, yapay zekanın ekonomik kazancını halkla paylaşmak. Ancak teklif, hükümetin OpenAI'nin yeni modelini kısıtlamasından birkaç gün sonra geldiği için, birçok yorumcu bunu şirketin kendisini denetleyen hükümetle ilişkisini iyileştirme ve düzenleyiciyi bir ortağa dönüştürme stratejisi olarak değerlendiriyor.

Bu teklif kesinleşti mi?

Hayır. Teklif şu an sadece başlangıç aşamasında. Uzmanlara göre hükümetin böyle bir hisseyi alması muhtemelen bir yasa çıkarılmasını gerektiriyor. Trump yönetiminin teklifi kabul edip etmeyeceği henüz belli değil.

OpenAI'nin değeri ne kadar?

OpenAI'nin son değerlemesi 852 milyar dolar seviyesinde. Bu değer, şirketi dünyanın en değerli teknoloji şirketlerinden biri yapıyor. Şirket, halka arza da hazırlanıyor.

Sonuç

OpenAI'nin bu teklifi, ilk bakışta cömert bir jest gibi görünüyor. Ama biraz derine inince, arkasında yapay zeka çağının en önemli gerilimlerinden birinin yattığı görülüyor. Bu gerilim, dev teknoloji şirketleri ile onları denetlemeye çalışan devletler arasındaki güç mücadelesi.

Tablo net. Bir tarafta, yapay zekanın yarattığı devasa serveti halkla paylaşma vaadi var. Diğer tarafta ise, denetleyen ile denetlenenin aynı çıkarda buluşmasının doğuracağı ciddi soru işaretleri. OpenAI, kendisini kısıtlayan bir hükümetle karşı karşıya gelmek yerine, onu bir ortağa çevirmeyi seçiyor. Bu stratejinin işe yarayıp yaramayacağını, önümüzdeki dönemde göreceğiz. Kesin olan tek şey şu. Yapay zeka şirketleri artık sadece teknoloji üretmiyor, aynı zamanda devletlerle yeni ve karmaşık ilişkiler kuruyor. Ve bu ilişkilerin nasıl şekilleneceği, hepimizin geleceğini etkileyecek.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Ankara'da yapılacak görüşmelerde, iki yakın müttefik ve stratejik ortak olan Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler savunma, ticaret ve yatırımlar dahil tüm boyutlarıyla gözden geçirilecek, mevcut iş birliğinin derinleştirilmesi için atılabilecek adımlar ele alınacak.

Görüşmelerde ayrıca, küresel ve bölgesel gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunulacak.

Trump'ın Ankara programı belli oldu

Ankara'nın ev sahipliğinde gerçekleştirilecek 36'ncı⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne sayılı saatler kaldı. ABD Başkanı Donald Trump, yarın Ankara'ya gelecek. Beyaz Saray, Trump'ın programını duyurdu.

ABD Başkan'ı Trump, Ankara'ya yarın öğleden sonra varacak ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından resmi törenle karşılanacak.

Trump, Devlet Karşılama Töreni ve Şeref Kıtası geçit törenine katıldıktan sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ikili görüşmeye geçecek.

Çarşamba günü Trump, NATO resmi karşılama töreni ve aile fotoğrafı çekimine katıldıktan sonra NATO Liderleri Çalışma Toplantısı'na katılacak.

ABD Başkanı, Çarşamba günü öğleden sonra Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye Devlet Başkanı Ahmet Şara ile de ikili görüşmeler gerçekleştirecek.

Trump, aynı gün Ankara'dan ayrılmadan önce basın toplantısı düzenleyecek.

Bakan Fidan, Türkiye'de düzenlenecek NATO Ankara Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump arasındaki yakın ilişkilerden yararlanarak İttifak içindeki görüş ayrılıklarını aşmaya çalışacaklarını dile getirdi.

Erdoğan ile Trump arasındaki ilişkilerin, NATO içindeki gerilimi hafifletmeye yardımcı olabileceğine dikkati çeken Fidan, bunun Trump için güven ve dostluk meselesi olduğunu ifade etti.

Fidan, Türkiye'nin bu dostluğu daha büyük bir iyilik için ve tüm NATO ailesinin yararına kullanmayı amaçladığını vurguladı.

'NATO'daki teknik görüşmelerin sorunsuz geçmesini bekliyorum'

Trump'ın NATO'ya yönelik eleştirilerine ilişkin Bakan Fidan, NATO Ankara Zirvesi çerçevesindeki teknik görüşmelerin sorunsuz geçmesini beklediğine işaret ederek, 'Bu konuda herhangi bir sorun görmüyorum.' değerlendirmesinde bulundu.

Fidan, çok fazla söz alışverişi olsa da pratikte hiçbir şeyin değişmediğine değindi.

'Biz de Avrupa'nın bir parçasıyız'

Bakan Fidan, Türkiye ile diğer Avrupa ülkeleri arasında İttifak'ın önemine dair bir mutabakat olduğunun altını çizerek, 'Kimse NATO'nun gerekliliğini tartışmıyor.' ifadesini kullandı.

Avrupa Birliği (AB) içindeki savunma iş birliğinin artmasının, Avrupa ülkelerinin NATO'ya karşı taahhütleriyle uyuşmadığını belirten Fidan, Türkiye ve Avrupa'nın birbirlerini kolektif güvenlikleri açısından hayati öneme sahip olarak görmeleri gerektiğini ifade etti.

Fidan, 'Biz de Avrupa'nın bir parçasıyız ve Avrupa coğrafyasında bir araya gelip güvenlik platformumuzu oluşturmadıkça kendimizi asla yeterince güvende hissetmeyeceğiz.' değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Fidan, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptına ilişkin, 'Siyasi irade açısından her iki taraf da nihai hedefler konusunda çok ciddi.' görüşünü paylaştı.

Fidan, imzalanan mutabakat zaptının, İran'ın nükleer programı, İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçişler de dahil olmak üzere birçok tartışmalı detayı gelecekteki görüşmelere bıraktığını belirtti.

Rusya-Ukrayna Savaşı'ndaki durum

Türkiye'nin Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sona erdirilmesine yönelik yeni görüşmelere aracılık etmeye hazır olduğunu vurgulayan Fidan, ancak bunun yakın zamanda gerçekleşmesini beklemediklerini bildirdi.

Fidan, Rusya ile Ukrayna'nın görüşme ve müzakerelere girmeye hazır olduklarını ancak ABD'nin sürece etkisine ihtiyaç bulunduğunu vurguladı.

Bakan Fidan, Ankara için önemli olanın her iki tarafın da barış için 'gerçek ve samimi' niyet ve çabası olduğunu ifade etti.

Reel efektif döviz kuru (REK) endeksi, haziranda Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bazında 0,8 puan azalarak 104,90'a indi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 'Reel Efektif Döviz Kuru Gelişmeleri'ni yayımladı.

Buna göre, 2025=100 bazlı reel efektif döviz kuru endeksi, TÜFE bazında haziranda bir önceki aya kıyasla 0,8 puan azalarak 104,90 oldu. Endeks, mayısta 105,70 düzeyindeydi.

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru endeksi ise bu dönemde 0,70 puan artarak 100,98'e çıktı. Böylece Türk lirasının değeri, geçen yılın aynı dönemine göre TÜFE bazında 7,46 puan, Yİ-ÜFE bazında 2,52 puan arttı.

TCMB'nin REK endeksi gelişmeleri değerlendirmesinde, şu ifadeye yer verildi:

'TÜFE bazlı REK endeksine etki eden bileşenler incelendiğinde, Türk lirası karşısında, bir önceki aya göre dolar ortalama yüzde 1,81 değer kazanırken avro ortalama yüzde 0,42 değer kazanmıştır. TÜFE ise bir önceki aya göre yüzde 0,99 artarken, Yİ-ÜFE yüzde 1,80 oranında artmıştır.'

Değerlendirmede, Türkiye TÜFE'sindeki değişimin endeksin artışına katkıda bulunurken, Dünya TÜFE Sepeti ile Nominal Kur Sepeti'ndeki değişimin endeksi azaltıcı yönde etki ettiği kaydedildi.

İstanbul serbest piyasada dolar 46,8230 liradan, avro 53,4790 liradan satılıyor

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,81 yükselişle 14.534,73 puan oldu.

Cuma günü 14.417,91 puandan kapanan BIST 100 endeksi, güne 73,32 puan ve yüzde 0,51 artışla 14.491,23 puandan başladı. Endeks, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 116,81 puan ve

yüzde 0,81 artışla 14.534,73 puana yükseldi.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 14.456,29 puanı, en yüksek 14.629,66 puanı gördü.

Günün ilk yarısında sanayi endeksi yüzde 0,20, teknoloji endeksi yüzde 1,27, hizmetler endeksi yüzde 1,44, mali endeks yüzde 0,08 değer kazandı.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 59'u yükselirken 10'u düştü, 31'i yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Türk Hava Yolları, ASELSAN, Astor Enerji, Akbank ile Yapı ve Kredi Bankası oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 144 dolar

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1410, sterlin/dolar paritesi 1,3330 ve dolar/yen paritesi 162,3 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 46,8230 liradan, avro 53,4790 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 0,8 azalışla 4 bin 144 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 0,4 düşüşle 71,7 dolardan işlem görüyor.

se yüzde 0,4 düşüşle 71,7 dolardan işlem görüyor.

Haziran ayında eksi 13,4 puan seviyesinde bulunan endeks, temmuzda 10,3 puanlık artışla eksi 3,1 puana çıktı. Piyasa beklentisi endeksin eksi 3,4 puan seviyesinde gerçekleşeceği yönündeydi.

Yatırımcıların gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen Beklentiler Endeksi eksi 6,5 puandan 9,3 puana, Mevcut Durum Endeksi ise eksi 20 puandan eksi 14,8 puana yükseldi.

Sentix Genel Müdürü Patrick Hussy, Avro Bölgesi'nde ekonomik görünümün belirgin şekilde aydınlandığını belirterek, özellikle Almanya'da son dönemde alınan politika kararlarının güveni artırdığını ve bölge ekonomisine destek verdiğini ifade etti.

Öte yandan Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avro Bölgesi ve Avrupa Birliği'nin mayıs ayı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerini açıkladı.

Buna göre, Avro Bölgesi'nde ÜFE mayısta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda ise yüzde 5,9 arttı. Piyasa beklentisi, ÜFE'nin aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 5,7 artacağı yönündeydi.

AB genelinde ise ÜFE, mayısta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 5,7 yükseldi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, yarın iki devlet tahvili ihalesi gerçekleştirecek.

Bakanlığın yayımladığı iç borç ihraç takvimine göre, ilk ihalede 4 yıl (1456 gün) vadeli 6 ayda bir kupon ödemeli Türk lirası gecelik referans faiz oranına (TLREF) endeksli devlet tahvili ilk kez ihraç edilecek.

İkinci ihalede, 5 yıl (1743 gün) vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli sabit kuponlu devlet tahvilinin yeniden ihracı yapılacak.

Brent petrolün varili, uluslararası vadeli piyasalarda 72,22 dolardan işlem görüyor.

Cuma günü 72,41 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 72,12 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.37 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,13 artarak 72,22 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 68,86 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, Orta Doğu'da petrol arzının kademeli olarak toparlanmasına rağmen Hürmüz Boğazı'na ilişkin jeopolitik belirsizliklerin sürmesiyle yükseliş eğilimi gösterdi.

Körfez ülkelerinden petrol ihracatının yeniden artması ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretim artışı kararları arzın güçleneceğine işaret ederken ABD ile İran'dan Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin gelen farklı mesajlar petrol piyasasında risk primini yüksek tutuyor.

OPEC+ grubu, pazar günü gerçekleştirdiği toplantıda ağustostan itibaren günlük üretim hedefini 188 bin varil artırma kararı aldı. İran'la yaşanan çatışmaların ardından Körfez ülkeleri kesintiye uğrayan petrol arzını yeniden devreye alırken ihracatlarını da artırdı. Haziranda OPEC üretimiyle Körfez ülkelerinin petrol ihracatı önceki aya göre yükselse de ihracat hacmi savaş öncesi seviyelerin altında kalmayı sürdürdü.

Hürmüz Boğazı üzerinden ham petrol sevkiyatında son haftalarda toparlanma görülürken Suudi Arabistan'ın ihracatını çatışma öncesi seviyelere yaklaştırması ve diğer Körfez üreticilerinin üretimlerini artırması küresel petrol arzının normalleşeceğine yönelik beklentileri güçlendirdi. Ancak fiziki arzın toparlanmasına karşın Hürmüz Boğazı'nın güvenliğine ilişkin belirsizlikler piyasaların odağında kalmaya devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın 'ihtiyaç duyulan hemen her konuda anlaşmayı kabul ettiğini' ifade ederek, İranlı yetkililer Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisinden vazgeçmeyeceğini ve deniz taşımacılığına ilişkin şartları kabul etmeyeceğini belirtti. Taraflardan gelen çelişkili açıklamalar, petrol piyasasındaki belirsizliği artırırken fiyatlardaki aşağı yönlü hareketi de sınırlıyor.

Geçen hafta ABD'de açıklanan istihdam verilerinin ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artıracağına yönelik beklentileri zayıflatması ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin hafiflemesi küresel pay piyasalarını desteklemişti.

Öte yandan, piyasalarda yılın ikinci yarısında küresel petrol arzının talebi aşabileceğine yönelik beklentiler de güçleniyor. Çin'in ham petrol ithalatındaki zayıflama, büyük üretici ülkelerin ihracatındaki artış ve OPEC+'nın üretim artışlarını sürdürmesi arz fazlası beklentilerini desteklerken bu görünüm petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan başlıca unsur olarak öne çıkıyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,15 doların destek, 71,78 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.​​​​​​

Çeyrek altın 10 bin 320 liradan, Cumhuriyet altını 41 bin 154 liradan satılıyor

Gram altın, haftanın ilk işlem gününe düşüşle başlamasının ardından 6 bin 259,5 liradan işlem görüyor.

Cuma günü ons fiyatındaki artışa paralel değer kazanan gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 1,42 üstünde 6 bin 283,5 liradan tamamladı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.35 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,3 azalışla 6 bin 259,5 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 320 liradan, Cumhuriyet altını da 41 bin 154 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı, bugün yüzde 0,42 düşüşle 4 bin 157,5 dolardan işlem görüyor.

Dolar endeksinin 100 seviyesinin üzerinde seyretmesi altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Analistler, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırım beklentilerinde gerileme olmasına karşın Bankanın sıkı para politikasına devam edeceğine dair öngörülerin gücünü koruduğuna dikkati çekti.

Uluslararası yatırım bankalarının altın fiyatlarına ilişkin öngörülerini aşağı yönlü güncellemesi de altın fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru ve fiyat gelişmeleri raporunun, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), perakende satışlar, ABD'de hizmet sektörü ve ISM hizmet sektörü PMI başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini söyledi.

Dolar/TL, haftanın ilk işlem gününe yatay başlamasının ardından 46,8220 seviyesinden işlem görüyor.

Cuma günü yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 46,8030'dan tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.25 itibarıyla yatay seyirle 46,8220 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla avro/TL yatay seyirle 53,5160'tan ve sterlin/TL önceki kapanışına göre yüzde 0,1 azalışla 62,5080'den işlem görüyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 101 seviyesinde bulunuyor.

ABD'de geçen hafta açıklanan istihdam verilerinin ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artıracağına yönelik beklentileri azaltmasına karşın Bankanın sıkı para politikasına devam edeceğine dair öngörüler gücünü koruyor. Fed'e yönelik sıkılaşma beklentilerinin sürmesi doların diğer gelişmiş para birimleri karşısında güçlü kalmasını sağlıyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru ve fiyat gelişmeleri raporunun, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), perakende satışlar, ABD'de hizmet sektörü ve ISM hizmet sektörü PMI başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini söyledi.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,51 artışla 14.491,23 puandan başladı.

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,26 değer kaybederek 14.417,91 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 73,32 puan ve yüzde 0,51 artışla 14.491,23 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,46 değer kazanırken, holding endeksi yatay seyretti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,70 ile tekstil deri, en çok gerileyen yüzde 1,45 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalar, teknoloji hisselerindeki düşüşlerin etkisiyle haftaya karışık bir seyirle başladı.

Yeni haftada teknoloji hisselerinde görülen satış baskısıyla küresel piyasalarda risk algısı yüksek kalmaya devam ediyor. Öte yandan Politika yapıcıların faiz oranlarına ilişkin beklentilerine dair daha fazla ip ucu elde etmek için bu hafta gözler Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına çevrilecek.

Bu hafta jeopolitik gerilimlerin hafiflemesi, petrol fiyatlarındaki gerileme ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmelerin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor. Şirketlerin açıklayacakları bilançoların da yatırımcıların odağında olacak.

Öte yandan Beyaz Saray açıklamasına göre, ABD Başkanı Trump Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi görüşmeleri için salı günü Ankara’ya ulaşacak. Trump, Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi görüşmeleri sonrası Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile de bir araya gelecek.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru ve fiyat gelişmeleri raporu, yurt dışında ise Avro Bölgesinde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), perakende satışlar, ABD'de hizmet sektörü ve ISM hizmet sektörü PMI başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalar, teknoloji hisselerindeki düşüşlerin etkisiyle haftaya karışık bir seyirle başladı.

ABD'de geçen hafta açıklanan istihdam verilerinin ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artıracağına yönelik beklentileri azaltması ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin hafiflemesi pay piyasalarını pozitif etkilemişti.

Yeni haftada teknoloji hisselerinde görülen satış baskısıyla küresel piyasalarda risk algısı yüksek kalmaya devam ediyor. Öte yandan Politika yapıcıların faiz oranlarına ilişkin beklentilerine dair daha fazla ip ucu elde etmek için bu hafta gözler Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına çevrilecek.

Bu hafta jeopolitik gerilimlerin hafiflemesi, petrol fiyatlarındaki gerileme ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmelerin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor. Şirketlerin açıklayacakları bilançoların da yatırımcıların odağında olacak.

ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu ülke bağımsızlığının 250. yılı dolayısıyla South Dakota eyaletinde yaptığı konuşmada İran'ın anlaşmaya varmayı 'çok istediğini' savunarak, ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran'ın eski lideri Ali Hamaney için yapılan devlet töreni kapsamında Tahran yönetimine 'bir hafta izin verdiğini' söyledi.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, 2 baz puan azalışla yüzde 4,47'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 101 seviyesinde seyrediyor.

Bugün 4 bin 202,13 dolarla 22 Hazirandan bu yana en yüksek seviyeyi gören altının onsu bu seviyeden gelen satışlarla önceki kapanışın yüzde 0,4 altında 4 bin 159 dolardan işlem görüyor.

Dolar endeksinin 100 seviyesinin üzerinde seyretmesi altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor. Analistler, Fed'e ilişkin faiz artırım beklentilerinde gerileme olmasına karşın Bankanın sıkı para politikasına devam edeceğine dair öngörülerin gücünü koruduğuna dikkati çekti.

Uluslararası yatırım bankalarının altın fiyatlarına ilişkin öngörülerini aşağı yönlü güncellemesi de altın fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

OPEC+ grubunun ağustos ayından itibaren petrol üretim hedeflerini bir kez daha artırma kararı aldığına dair haber akışıyla Brent petrolün varil fiyatı önceki kapanışın hemen altında 72 dolarda seyrediyor.

- New York borsası perşembe günü karışık seyretti

Söz konusu gelişmelerle New York borsası, teknoloji hisselerindeki satış baskısının etkisiyle perşeme günü karışık seyretti. Dow Jones endeksi yüzde 1,14 değer kazanırken, S&P 500 endeksi 7.483,24 puanda yatay seyretti. Nasdaq endeksi yüzde 0,80 değer kaybetti.

ABD'de piyasalar, 4 Temmuz Bağımsızlık Günü tatili dolayısıyla 3 Temmuz Cuma günü kapalıydı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Avrupa borsaları pozitif seyretti

ABD'de beklentilerin altında gelen tarım dışı istihdam verisinin ABD Merkez Bankasının (Fed) yakın zamanda faiz artıracağına yönelik beklentileri zayıflatmasıyla cuma günü bölgede pozitif hava hakimdi.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde, haziran ayında bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 50 puanla son 3 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. İngiltere'de de hizmet sektörüne ilişkin Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) 48,8 puanla Ocak 2023'ten beri görülen en zayıf performansı sergiledi.

Cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,25, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,75, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,39 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,78 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya piyasalarında da karışık bir seyir öne çıkarken, teknoloji hisselerinde görülen gerilemelerle özellikle Japonya ve Güney Kore borsalarındaki düşüşler öne çıktı.

Güney Kore borsasında işlem gören SK Hynix'in hisseleri bugün yüzde 2,9 değer kaybetti. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,4, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 0,5 değer kaybederken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 değer kazandı.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,26 değer kaybederek 14.417,91 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,1 yükseldi.

Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,2 artışla 46,8030'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,8180'den işlem görüyor.

Öte yandan Beyaz Saray açıklamasına göre, ABD Başkanı Trump Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi görüşmeleri için salı günü Ankara'ya ulaşacak.

Trump, Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi görüşmeleri sonrası Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile de bir araya gelecek.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru ve fiyat gelişmeleri raporu, yurt dışında ise Avro Bölgesinde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), perakende satışlar, ABD'de hizmet sektörü ve ISM hizmet sektörü PMI başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

11.30 Avro Bölgesi, temmuz ayı sentix yatırımcı güven endeksi

12.00 Avro Bölgesi, mayıs ayı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE)

12.00 Avro Bölgesi, mayıs ayı perakende satışlar

14.30 Türkiye, haziran ayı reel efektif döviz kuru

16.45 ABD, haziran ayı hizmet sektörü/bileşik PMI

17.00 ABD, haziran ayı ISM hizmet sektörü PMI

18.00 Türkiye, haziran fiyat gelişmeleri raporu

Analizde, 2026 yılı şubat ayı sonunda başlayan ABD/İsrail-İran savaşının Türkiye'nin dış ticaret görünümü üzerindeki etkileri değerlendirildi. Jeopolitik gelişmeler ve enerji ithalatındaki belirgin artışa rağmen ihracatın güçlü seyrettiği, dış ticaret dengesindeki iyileşmenin arkasındaki dinamiklerin incelendiği analizde şu ifadelere yer verildi:

Jeopolitik gelişmeler, enerji fiyatları ve küresel tedarik zincirleri kanallarıyla dış ticaret dengesi üzerinde baskı oluşturabiliyor. Bu nedenle, 2026 yılı şubat ayı sonunda başlayan ABD/İsrail-İran savaşının da Türkiye'nin dış ticaret görünümünü zayıflatması bekleniyordu. Ancak ikinci çeyrek verileri farklı bir tablo ortaya koydu. Enerji ithalatındaki belirgin artışa rağmen ihracat güçlü seyretti ve dış ticaret dengesi iyileşti (Grafik 1). Peki, bu iyileşmenin arkasında hangi dinamikler etkili oldu? Bu yazıda bu sorunun cevabını inceliyoruz.

Savaşın en hızlı yansıması enerji piyasalarında görüldü. Küresel piyasalarda enerji fiyatlarının ikinci çeyrek ortalamalarına baktığımızda, Brent petrolde yıllık bazda yüzde 55,2, doğal gazda ise yüzde 28,2 oranında yükseliş yaşandı. Buna paralel olarak, takvim etkilerinden arındırılmış enerji ithalatı yıllık bazda yüzde 32,4 arttı. Söz konusu artışta enerji ithalatının kompozisyonuna ek olarak mevcut tedarik anlaşmaları, spot fiyattan alımların oranı ve tedarik süreleri de rol oynuyor. Dolayısıyla son dönemde fiyatlarda başlayan normalleşme enerji ithalatındaki artışların yavaşlayacağına işaret etse de fiyat gelişmelerinin gecikmeli etkileri nedeniyle kısa vadede enerji ithalatı üzerindeki yukarı yönlü riskler tamamen ortadan kalkmış değil.

İlk bakışta bu görünüm, enerji ithalatındaki artışın dış ticaret dengesini de bozacağı izlenimi veriyor. Ancak enerji fiyatları dış dengeyi tek başına belirlemiyor. Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış denge üzerindeki etkisini daha sağlıklı değerlendirebilmek için tarihsel ilişkilere bakmak faydalı oluyor. Enerji fiyatları ile net enerji ithalatı arasında güçlü bir ilişki bulunmasına karşın, aynı ilişki cari işlemler dengesi için geçerli değil (Grafik 2 ve Grafik 3). Bunun temel nedeni, cari dengenin yalnızca enerji faturasıyla değil, ihracat performansı, hizmet gelirleri ve iç talep gibi birçok unsur tarafından şekillenmesi. Nitekim Rusya-Ukrayna savaşının yaşandığı 2022 yılında enerji maliyetlerindeki artış dış denge üzerinde tarihsel ilişkinin ima ettiğinden çok daha belirgin bir baskı oluştururken, mevcut dönemde farklı bir görünüm ortaya çıktı.

Bu farklılaşmanın temel nedeni ihracat tarafında yaşandı. Enerji tarafındaki olumsuz görünüme rağmen ikinci çeyrekte ihracat hem yıllık hem de çeyreklik bazda güçlü bir artış gösterdi (Grafik 4). Savaşın başlamasının hemen ardından mart ayında Orta Doğu ülkelerine yapılan ihracatta keskin bir düşüş yaşansa da ikinci çeyrekte bölgeye yapılan ihracatta toparlanma görüldü (Grafik 5). İhracatın bu dönemde hızlanmasında küresel tedarik zincirlerinde jeopolitik gelişmeler nedeniyle yaşanan yeniden yönlenme rol oynadı. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla birlikte Uzak Doğu'dan yapılan sevkiyatlarda ortaya çıkan belirsizlikler, uzayan teslim süreleri ile artan navlun ve sigorta maliyetleri talebin Türkiye'ye kaymasında etkili unsurlar oldu. Firma görüşmeleri, bu dönemdeki talep artışının özellikle Avrupa kaynaklı ve ihtiyati alım niteliğinde olduğuna, bununla birlikte ilk etapta firmalarca geçici nitelikte algılandığına işaret etmekte. İhtiyati alımlar ve öne çekilen talep etkisi kimyasal ürünler ve ana metal sektörlerinde; tedarikçi çeşitlendirme eğilimi ise giyim ve tekstil sektörlerinde ihracatı destekliyor.

İhracatın güçlü seyretmesinde etkili olan bir unsur da savunma sanayinin ihracata artan desteği oldu. Son yıllarda savunma sanayinde gerçekleştirilen kapasite ve teknoloji yatırımları yüksek katma değerli üretimin ihracata katkısını artırdı. Son dört yılda savunma sanayinin toplam ihracattaki payı yaklaşık 2,3 puan artarak yüzde 4'e ulaştı. Bununla birlikte, mevcut jeopolitik gelişmelerin bu sektöre yönelik talebi güçlendirmesi de söz konusu yapısal dönüşümün etkisini daha görünür hâle getirdi.

Dış ticaret dengesindeki iyileşmenin diğer ayağını ise ithalatın kompozisyonu oluşturdu. İkinci çeyrekte ithalattaki artışın tamamı enerji kaynaklı gerçekleşirken, enerji hariç ithalat geriledi (Grafik 6). Öte yandan mal grubu bazında baktığımızda, ara malları ithalatı altın ve enerji hariç olarak seviyesini korurken, yatırım ve tüketim malları ithalatında gerileme görüyoruz (Grafik 7). Bu görünüm iç talebin süregelen zayıf seyri ve ikinci çeyrekteki olumlu ihracat siparişi beklentileriyle uyumlu.

Nitekim kredi kartı harcamaları gibi iç talebe ilişkin yüksek frekanslı verilerde gördüğümüz zayıf seyir, tüketim malı ithalatı talebindeki yavaşlama ile de teyit ediliyor (Grafik 8). Öte yandan, Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri de ikinci çeyrekte üretim gerilerken, ihracat talebine ilişkin beklentilerin arttığına işaret ediyor (Grafik 9). Bu bağlamda, son dönemdeki ara malları ithalat talebini gerek dış talepte yeniden yönlenme eğiliminin, gerekse jeopolitik gelişmelerin yansıması olarak fiyatlarda gözlenen artışın şekillendirdiğini söylemek mümkün.

Özetle, ikinci çeyrekte enerji fiyatlarındaki yükselişin dış ticaret dengesi üzerindeki olumsuz etkisi, ihracattaki güçlü seyir sayesinde önemli ölçüde dengelendi. Öte yandan, sıkı para politikası etkisiyle devam eden iç talepteki zayıf görünüm de ithalat kompozisyonunu değiştirerek dış ticaret dengesindeki iyileşmeye destek verdi. Bu gelişmeler, jeopolitik risklerin azalmasıyla enerji fiyatlarında başlayan normalleşme ile beraber düşünüldüğünde, savaşın cari açık üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü risklerin önceki aylara kıyasla azaldığını değerlendiriyoruz.

Yaklaşık 11.700 yıldır devam eden Holosen döneminde iklim görece istikrarlıydı. Bu istikrar sayesinde tarım gelişti, kentler kuruldu ve uygarlıklar ortaya çıktı. Ne var ki son birkaç yüzyılda yaşanan gelişmeler bu dengeyi köklü biçimde değiştirdi. Sanayi Devrimi ile birlikte fosil yakıt kullanımı hızla arttı, ormanlar geniş ölçekte yok edildi ve atmosferdeki karbondioksit oranı doğal düzeylerin çok üzerine çıktı. Plastik, beton ve alüminyum gibi insan üretimi malzemeler gezegenin her köşesine yayıldı. Türlerin yok olma hızı doğal sürecin kat kat üzerine çıktı. Bugün okyanusların en derin noktalarında bile mikroplastiklere rastlanırken, kutuplardaki buz tabakalarında sanayi kaynaklı kirleticilerin izleri bulunabiliyor. Tüm bunlar, insan etkisinin artık yerel değil, gezegen ölçeğinde hissedildiğini gösteriyor.

Bilim insanları, Antroposen'in tam olarak ne zaman başladığı konusunda farklı görüşler ileri sürüyor. Bazıları başlangıç noktası olarak 18. yüzyıldaki Sanayi Devrimi'ni kabul ediyor. Kömür kullanımındaki hızlı artışla birlikte atmosferin kimyası değişmeye başladı. Diğerleri ise 1950'lerden sonraki 'Büyük Hızlanma' dönemini esas alıyor. Bu yıllarda nüfus, enerji tüketimi, otomobil kullanımı, plastik üretimi ve sera gazı salımları benzeri görülmemiş bir hızla yükseldi. Ayrıca nükleer silah denemeleri, Dünya'nın jeolojik katmanlarında bugün bile tespit edilebilen radyoaktif izler bıraktı.

Antroposen yalnızca iklim değişikliğini ifade etmez; çok daha kapsamlı bir dönüşümü anlatır. Bugün insanlar nehirlerin akış yönünü değiştiriyor, dağları madenler için kazıyor, okyanusların kimyasını etkiliyor ve doğal yaşam alanlarını yeniden şekillendiriyor. Bunun sonucunda atmosfer dönüşüyor, yeni ekosistemler oluşuyor, bazı canlı türleri yok olurken bazıları dünyanın farklı bölgelerine taşınıyor. Başka bir ifadeyle insan artık yalnızca çevresine uyum sağlayan bir canlı değil; çevresini küresel ölçekte dönüştürebilen bir güç konumuna gelmiş durumda.

Antroposen yaklaşımına yönelik önemli eleştiriler de vardır. Bazı düşünürler 'insanlık' ifadesinin yanıltıcı olduğunu savunur. Çünkü çevresel yıkımın sorumluluğu tüm insanlara eşit biçimde dağıtılamaz. Sanayileşmiş ülkeler ve büyük şirketler tarihsel olarak çok daha yüksek emisyonlardan sorumludur. Bu nedenle bazı araştırmacılar farklı adlandırmalar önerir. Antroposen kavramına eleştirel bir alternatif olarak ekolojistler Andreas Malm ve Jason W. Moore tarafından geliştirilen 'Kapitalosen' kavramı, sorunun temelinde insan türünün değil, kapitalist ekonomi sisteminin bulunduğunu ileri sürer.

Kapitalosen yaklaşımına göre doğa üzerindeki baskının temel nedeni kapitalizmin sürekli büyüme ve tüketim üzerine kurulu yapısıdır. Daha fazla tüketebilmek için daha fazla gelir elde etme çabası, ekonomileri doğal sınırları zorlayacak ölçüde büyümeye yöneltmiştir. Dünya ekonomisinin büyüklüğü 2000 yılında yaklaşık 34 trilyon dolar düzeyindeydi. 2026 yılında ise 126 trilyon dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Bu artışın bir bölümü enflasyondan kaynaklansa da, üretim ve tüketimin son çeyrek yüzyılda olağanüstü biçimde büyüdüğü görülmektedir. Ekonomik faaliyetlerdeki bu genişleme, enerji talebini ve doğal kaynak kullanımını da hızla artırmaktadır. Bugünkü ekonomik sistem hâlâ büyük ölçüde fosil yakıtlara dayandığı için ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve karbon salımları arasındaki ilişki büyük ölçüde devam etmektedir.

Bu nedenle Antroposen yalnızca bir teşhis değil, aynı zamanda bir uyarıdır. İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, su kaynaklarının azalması ve çevre kirliliği, gezegenin sınırlarını zorladığımızı göstermektedir. Buna karşılık yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir tarım ve doğa temelli çözümler daha dengeli bir gelecek için önemli fırsatlar sunmaktadır.

Kritik soru şu: Tarihinde ilk kez jeolojik ölçekte sonuçlar doğurabilecek bir sorumluluğu omuzlarında taşıyan insanlık, dünyayı dönüştürme gücünü doğayla uyum içinde kullanmayı başarabilecek mi?

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.