ForInvest Haber tarafından analistlerle düzenlenen ankette, BIST100 endeksi kapanış fark değerine ilişkin medyan tahmin 56,63 puan, ortalama tahmini ise 59,06 puan oldu.

Ankette, en yüksek beklenti 178,2 puan, en düşük beklenti -56,43 puan olarak gerçekleşti.

Bugün düzenlenen ForInvest Haber BIST 100 endeksi kapanış anketine 16 aracı kurum analisti katıldı; 14 analist pozitif, 2 analist ise negatif kapanış tahmininde bulundu.

Fitch Ratings'in yeni analizine göre, savaşın etkileri nedeniyle ekonomik büyümenin zayıflayacağı, enflasyon ve tahvil getirilerinin yükseleceği ve jeopolitik risklerin artacağı öngörülüyor. Ancak küresel ekonomi ve finansman koşullarının son dönemde gösterdiği dayanıklılık, riskleri bir ölçüde sınırlıyor.

Kurum, savaşın yayılma etkilerini yansıtacak şekilde 5 bölgesel sektör görünümünü de 'nötr'den kötüleşiyor' seviyesine aşağı yönlü revize etti. Görünümü iyileştirilen tek bölge, güçlü ihracatın büyümeyi desteklemesi nedeniyle 'nötr' seviyesine yükseltilen Çin oldu. Ham petrol stokları, yerel rafineri kapasitesi ve çeşitli enerji kaynaklarının Çin'i enerji şokuna karşı koruması bekleniyor.

Öte yandan, yapay zeka bağlantılı güçlü ihracat, Asya-Pasifik bölgesindeki birçok ülkeyi destekliyor ancak bölge ekonomileri enerji yoğun yapıları ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve doğal gaz ithalatına bağımlılıkları nedeniyle kırılgan durumda bulunuyor.

Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin çoğu, alternatif ihracat kanallarıyla desteklenen güçlü bilançoları veya ilave destek alma potansiyelleri sayesinde avantajlı konumda yer alıyor. Bununla birlikte, çatışmanın güvenlik ve iş ortamı üzerindeki etkilerinin kalıcı olacağı tahmin ediliyor.

Doğu Avrupa'da ise Rusya-Ukrayna savaşı, ABD ve diğer NATO üyeleri arasındaki gerilimler nedeniyle jeopolitik riskler yüksek kalmaya devam ediyor.

Analize göre, yükselen enerji fiyatları, gelişmiş ekonomilerde büyüme ve enflasyon görünümünü olumsuz etkilerken, kamu maliyesi üzerindeki baskıları da artırıyor.

ABD-İran savaşının hızlı bir şekilde sona ermesi halinde küresel sektör görünümü yeniden 'nötr' seviyesine dönebilir.

"Muhterem arkadaşlarım, değerli milletvekilleri, bugün grup toplantımızı şereflendiren iki ilimiz bulunmaktadır. Bunlardan birisi Çanakkale kahramanları diğeri Köroğlu ayvazları.

Türk milli takımının ABD'de dünya kupasına katılması münasebeti ile birçok çevreler bazı marşların yarışmasını açmıştı. Geçmişte söylenen bazı şeylerin tekrarı ile takımımızı yolcu etmeyi düşünüyorlardı. Böyle bir dönemde ülkücü hassasiyetini gözeterek ülkücü sanatçılarımızdan rica ettim ve marş hazırlayın dedim ve Türkiye duysun istedim. O sanatçıları tebrik ediyor gözlerinden öpüyorum. İbrahim Hacıosmanoğlu liderliğinde milli takımımız ABD'ye gidiyor. Son mısradaki gibi ABD bekle biz geliyoruz diyorum.

Ortadoğu'da kazan kaynamakta bölgemizin kalbine her geçen gün yeni hançerler saplanmaktadır. Yakın coğrafyada harlanan ateş yalnızca düştüğü yeri değil sınırları aşan gökleri karartan denizleri kabartan tehlikeli yangına dönüşmüştür.

Görünen manzara açık ve nettir. Yeni güvenlik tehditlerine ve yeni emperyal hesaplara kapı aralanmaktadır. İnsanlık, küresel sistemin çivisi çıkmış, adalet terazisi kaçmış, güç dengeleri yerinden oynamış petrol ve toprak rant siyaseti arasında imtihana mahkum edilmiştir. Mesele Tahran'ın meselesi değil. Yarım kalmış emperyal bir hesap var.

Bölgemizin topraklarına fitne tohumları ekmek, asırlık komşuları birbirine kırdırmak, devletleri içeriden zayıflatmak, enerji yollarını gasp etmek isteyen küresel şer çevreleri iş başındadır. Bir olacağız diri olacağız aynı bayrağın altında istikbale yürüyeceğiz çünkü biz Türk milletiyiz.

Terörsüz Türkiye hedefi kararlılıkla sürdürülecektir. Terörsüz Türkiye hedefi hayatidir. İç cepheyi sağlam tutmak zorundayız. Kardeşlik hukukunu milli güvenlik olarak görüyoruz.

CHP'li belediyelerde rüşvet görevi kötüye kullanma yolsuzluk ve kamu gücünün menfaat ilişkilerine alet edildiği yönündeki peş peşe patlayan vakalar hepinizin malumudur. Vatandaşa hizmet makamı olması gereken belediyelerin CHP çatısı altında rantlarla, yönetim zafiyetleri ile anılır hale gelmesi başlı başına bir ibretlik tablodur. Bugün görüyoruz ki yerelde başlayan bu çözülme Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi'nin çatısına çökmüştür.

Cumhuriyet Halk Partisi'nde bugün iki ayrı yön iki ayrı merkez iki ayrı meşruiyet iddiası, muhalefetin gidişatı bakımından kaygı verici bir gerçek olarak karşımızdadır. Bir tarafta hukuki zemine dönme ihtiyacı toparlanma isteğiyle buluşmakta, diğer tarafta meydan okuma üzerinden güç gösterileri sergilenmekte sokak dili ile parti içi krizi büyütme; gündemin üzerine ağır bir sis misali çökmektedir. Bu noktada CHP'ye ve Özgür Özel'e düşen ateşe kürekle gitmek değil aklı selim hareket etmektir."

Uzmanlar, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) artan enflasyon baskıları ve zayıflayan büyüme görünümü arasında ölçülü sıkılaşma yaklaşımıyla hareket ederek bir döngüye dönüşmeden sınırlı faiz artışlarına gidebileceğini belirtti.

Orta Doğu'daki gerginliklerin petrol fiyatlarını yukarı taşımasıyla küresel ölçekte güçlenen enflasyonist baskılar, merkez bankalarının politika alanını daraltıyor. Enerji maliyetlerindeki artış, bu alanda dışa bağımlılığı yüksek olan Avrupa ekonomilerine yönelik risklerin canlı kalmasına neden oluyor.

Bölge ekonomilerinden gelen yavaşlama sinyalleri ile yükselen enflasyon risklerinin aynı anda gündemde olması, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası kararlarını daha zorlu bir ortamda almak durumunda kalacağına işaret ediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın perşembe günkü toplantısında 3 temel faiz oranında 25 baz puanlık artışa gidebileceğine kesin gözüyle bakılırken yıl sonuna kadar ilave iki 'şahin' adım daha atacağı tahmin ediliyor.

Analistler, büyüme görünümündeki zayıflama ve fiyat baskıları arasında sıkışan ECB'nin gelecek dönemde enflasyon-resesyon ikilemiyle karşı karşıya kalabileceğini belirtti.

'2027'nin ilk ve ikinci çeyreğinde birer faiz indirimi bekliyoruz'

ABN AMRO Hollanda ve Avro Bölgesi Kıdemli Ekonomisti Jan-Paul van de Kerke, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, ECB'nin sıkılaşma eğilimine geçtiğini belirterek 'Haziran ile temmuz toplantılarında faiz artırımlarının devam etmesini, mevduat faizinin yüzde 2,50 seviyesine yükselmesini bekliyoruz. Lagarde'ın kendisi de haziran ayının politika ayarlaması için uygun bir dönem olduğuna dair güçlü bir sinyal verdi.' dedi.

Sıkılaşma eğiliminin, son dönemde uzun vadeli enflasyon beklentilerindeki artışla da desteklendiğini ifade eden Kerke, nihayetinde, enflasyonda ikincil etkilerin sınırlı kalacağını ve 2027'nin başlarına gelindiğinde ECB'nin enflasyon görünümüne yeterince güven duyarak faizleri kademeli şekilde nötr politika seviyesine geri çekebileceğini öngördüklerini kaydetti.

Kerke, '2027'nin ilk ve ikinci çeyreğinde birer faiz indirimi bekliyoruz. Bu indirimlerle birlikte mevduat faizinin tekrar yüzde 2 seviyesine gerilemesini tahmin ediyoruz.' ifadesini kullandı.

'Yıl genelinde 3. faiz artışı ihtimali düşük'

Commerzbank Kıdemli Ekonomisti Marco Wagner, ECB'nin bu hafta yapacağı toplantıda temel faiz oranlarını artırmasının beklendiğini belirtti.

Söz konusu enflasyon riskleriyle eylül ayına kadar 25 baz puanlık faiz artışının daha gelmesinin muhtemel olduğunu belirten Wagner, 'Ancak piyasaların şu anda fiyatladığı şekilde yıl sonuna doğru 3. faiz artışı ihtimalinin düşük olduğu değerlendiriliyor.' dedi.

Wagner, Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3,2'ye yükselmesi ve özellikle çekirdek enflasyonun sürpriz şekilde yüzde 2,5'e çıkmasıyla ECB'nin şahin adım atacağı ihtimallerinin arttığını kaydetti.

'Enflasyon tahminlerimiz artık ECB'nin olumsuz senaryosuna yakın'

Rabobank ECB ve Avro Bölgesi Makro Strateji Başkanı Elwin de Groot ise kendi enflasyon tahminlerinin, ECB'nin enflasyon projeksiyonlarını belirgin şekilde yukarı revize edeceğini gösterirken büyümenin de banka yetkililerinin martta öngördüğünden daha zayıf olabileceğine işaret ettiğine dikkati çekti.

Bu nedenle ECB'nin risk yönetimi amaçlı birkaç faiz artışına gitmesini beklediklerini aktaran Groot, tam kapsamlı faiz artırım döngüsü öngörmediklerini dile getirdi.

Aynı zamanda modellemelerin ekonomik büyümenin de önemli ölçüde daha düşük olacağını gösterdiğini ifade eden Groot, Hürmüz Boğazı'na ilişkin güncellenen zamanlama doğrultusunda daha güçlü bir stagflasyonist şok öngördüklerini belirtti.

Groot, 'Enflasyon tahminlerimiz artık ECB'nin olumsuz senaryosuna yakın, hatta bazı noktalarda hafifçe üzerinde seyrediyor.' dedi.

Natixis Avrupa Makro Araştırmalar Başkanı Alain Durre de ECB'nin politika faizlerini 25 baz puan artıracağı öngörüsünde bulundu.

Durre, 'ECB Başkanı Christine Lagarde'ın uzun süreli bir faiz artırımı döngüsü beklentilerini tetiklemekten kaçınmasını, verilere dayalı ve toplantıdan toplantıya değişen ECB'nin politika yaklaşımını güçlendirmek için bundan sonraki faiz patikası konusunda ılımlı bir güvercin tonu benimsemesini bekliyoruz.' ifadelerini kullandı.

Mevcut enerji fiyat şokunun geçici niteliği ve zayıf büyüme ivmesinin, ECB'yi ihtiyatlı bir faiz artırım yaklaşımına yönlendireceği öngörüsünde bulunan Durre, mevcut zayıf ekonomik büyüme ivmesi göz önüne alındığında, bu tedbir amaçlı faiz artırımının uzun süreli bir artırım döngüsüne yol açmayacağını söyledi.

Durre, 'Öte yandan, Hürmüz Boğazı ablukasının süresine bağlı olarak, temmuzda yüzde 35 olasılıkla ya da eylül ayında yüzde 55 olasılıkla ikinci bir faiz artırımı mümkün olabilir.' diye konuştu.

Bu yapılara karşı mücadeleyi kararlılıkla sürdürdüklerini aktaran Gürlek, suç örgütlerine karşı her alanda daha etkin adımlar atılacağını ifade etti.

Gürlek, bu çerçevede İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinasyonunda, İstanbul Emniyet Müdürlüğü ile yürütülen etkin işbirliği neticesinde, elebaşı hakkında kırmızı bülten bulunan ve İtalya'da tutuklu olan organize silahlı suç örgütüne yönelik İstanbul merkezli Tekirdağ, İzmir, Siirt, Samsun, Tokat ve Şanlıurfa'da eş zamanlı operasyonlar düzenlendiği bilgisini verdi.

Bakan Gürlek, operasyonlara ilişkin şunları söyledi:

"Yürütülen soruşturma kapsamında, nitelikli yağma ve tehdit eylemlerine karıştığı, şüphelilerin ifade vermelerini engellemeye veya yönlendirmeye çalıştığı, suç örgütü mensuplarına maddi destek sağladığı değerlendirilen, aralarında 6 avukatın da bulunduğu toplam 54 şüpheliye yönelik 7 ilde 113 adreste eş zamanlı operasyonlar düzenlenmiştir. Söz konusu suç örgütüne yönelik bugüne kadar yürütülen soruşturmalar kapsamında 700 şüpheli hakkında işlem yapılmış, iddianameler düzenlenerek kamu davaları açılmıştır. Suç örgütleriyle mücadelemiz, yargı ve kolluk birimlerimizin kararlı, koordineli ve kesintisiz çalışmalarıyla hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde devam edecektir."

Soruşturma ve operasyonda emeği geçenlere teşekkür eden Gürlek, "Milletimizin huzurunu, kamu düzenini ve adaletin üstünlüğünü hedef alan hiçbir suç yapılanmasına geçit vermeyeceğiz. Adaletin ve güvenliğin teminatı olan devletimiz, suç örgütlerinin karşısında, milletimizin yanındadır. Kamu düzenini ve hukukun üstünlüğünü hedef alan tüm suç yapılanmalarıyla mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı.

Bu kapsamda belirli firmalara menfaat sağladıkları ve kamu zararına neden oldukları gerekçesiyle 45 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi.

Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerince İzmir merkezli 6 ilde eş zamanlı gerçekleştirilen operasyonda, aralarında kamu görevlileri ile firma temsilcilerinin de bulunduğu 44 şüpheli gözaltına alındı. Bir şüpheliyi yakalama çalışması ise sürüyor.

Operasyonda 2 ruhsatsız tabanca ele geçirilirken, çok sayıda dijital materyale incelenmek üzere el konuldu.

Öte yandan, yapılan inceleme ve değerlendirmelerde Sayıştay raporlarına göre gerçekleştirilen alım işlemleri nedeniyle yaklaşık 3 milyar 100 milyon lira kamu zararının oluştuğunun değerlendirildiği belirtildi.

İstanbul Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Bölge Başkanlığı ve İstanbul İl Jandarma Komutanlığınca İstanbul'da 17 ilçe ve Sakarya'da 1 adrese yönelik eş zamanlı operasyon düzenlendi.

Operasyonda 43 şüpheli gözaltına alınırken, adreslerde 26 bin avro, 12 tabanca, 9 fişek ve 2 şarjör ele geçirildi.

Firari 7 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmalar sürüyor.

Dün yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,1060'tan tamamladı.

Dolar/TL, saat 10.05 itibarıyla önceki kapanışının hemen üzerinde 46,1210'dan işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yüzde 0,1 artışla 53,2860'tan ve sterlin/TL yüzde 0,2 yükselişle 61,6780'den satılıyor.

Dolar endeksi ise yüzde 0,1 düşüşle 99,8 seviyesinde bulunuyor.

İsrail ve İran'ın bölgedeki barış görüşmelerini tehdit eden saldırılarıyla piyasalarda oluşan satış baskısı, çatışmaların kontrolden çıkmayacağına yönelik beklentilerin güçlenmesiyle zayıfladı.

Tarafların, devam eden uzlaşma arayışlarını tehlikeye atacak aksiyonlara ara vermesi varlık fiyatlamalarında öne çıktı.

Öte yandan petrol fiyatlarının bir miktar geri çekilse de görece yüksek seyrini koruması, küresel çapta enflasyonist baskıların devam edeceğine yönelik endişeleri diri tutuyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar 1 faiz artımına gideceğine kesin gözüyle bakılmaya başlandı.

Bu çerçevede gözler yarın ABD'de açıklanacak kritik enflasyon verilerinde olacak. Beklentiler, enerji kaynaklı manşet baskının sürebileceğine ve çekirdek enflasyonda katılığın henüz tamamen kırılmadığına işaret ediyor.

Analistler, çekirdek enflasyonun beklentilerin üzerinde gelmesinin risk iştahını baskılayabilirken beklentiye paralel ya da daha yumuşak bir verinin jeopolitik risklerdeki kısmi sakinleşmeyle birlikte piyasalarda kısa vadeli rahatlama sağlayabileceğini bildirdi.

Bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu belirten analistler, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi, sanayi üretimi, ABD'de dış ticaret dengesi, toptan eşya stokları ve ikinci el konut satışlarının takip edileceğini kaydetti.

TÜİK verilerine göre, Mayıs 2026 verilerine göre mevduat faizi, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendğinde yüzde 0,35, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendğinde ise yüzde 1,38 oranında yatırımcısına reel getiri sağladı.

Aylık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendğinde BIST 100 endeksi yüzde 0,31 reel getiri sağladı. Aynı dönemde Euro yüzde 1,23, Amerikan doları yüzde 1,24, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 1,60 ve külçe altın yüzde 3,78 oranında yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendğinde ise BIST 100 endeksi yüzde 1,34 oranında reel getiri sağladı. Euro yüzde 0,22, Amerikan doları yüzde 0,23, DİBS yüzde 0,59 ve külçe altın yüzde 2,79 oranında reel kayıp yarattı.

Üç aylık değerlendirmede de en yüksek reel getiri mevduat faizinde görüldü. Mevduat faizi, Yİ-ÜFE ile indirgendğinde yüzde 0,61, TÜFE ile indirgendğinde yüzde 1,01 oranında yatırımcısına reel getiri sağladı. Aynı dönemde külçe altın, Yİ-ÜFE'ye göre yüzde 14,86, TÜFE'ye göre yüzde 14,53 ile en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Altı aylık değerlendirmede BIST 100 endeksi öne çıktı. Endeks, Yİ-ÜFE ile indirgendğinde yüzde 15,37, TÜFE ile indirgendğinde yüzde 12,67 oranında en yüksek reel getiriyi sağladı. Aynı dönemde Amerikan doları, Yİ-ÜFE'ye göre yüzde 6,49, TÜFE'ye göre yüzde 8,68 oranında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Yıllık bazda ise en yüksek reel getiri külçe altında gerçekleşti. Külçe altın, Yİ-ÜFE ile değerlendirildiğinde yüzde 26,18; TÜFE ile indirgendğinde yüzde 22,68 oranında reel getiri sağladı.

Yıllık bazda TÜFE ile indirgendiğinde BIST 100 endeksi yüzde 15,81 ve DİBS yüzde 4,03 oranında reel kazanç sundu. Mevduat faizi yıllık bazda yüzde 0,05 reel getiri sağlarken, Euro yüzde 8,52 ve Amerikan doları yüzde 11,70 oranında reel kayıp yaşattı.

Yatırım Araçlarının Aylık ve Yıllık TÜFE'ye göre Reel Getiri oRANLARI

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Bolat ile Sidhu görüşmesinin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kanada Başbakanı Mark Carney arasında yakın zamanda gerçekleştirilen telefon görüşmesinin üzerine inşa edildiği belirtildi.

İki bakanın, Türkiye ile Kanada arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin daha da derinleştirilmesine yönelik kararlılıklarını ortaya koydukları bilgisi verilen açıklamada, 'Bu doğrultuda, ticari ortaklığın ihtiva ettiği potansiyelin tam anlamıyla hayata geçirilmesini amaçlayan ve her iki ülkenin de ortaya koyduğu vizyonu yansıtan bir adım olarak Serbest Ticaret Anlaşması akdedilmesine yönelik istikşafi görüşmelerin başlatılması konusunda mutabık kalınmıştır.' ifadesi kullanıldı.

Hava ulaşımı, ticari bağları güçlendirecek

Bakanların, yakın zamanda Hava Ulaştırma Anlaşması'nın kapsamının genişletilmesini memnuniyetle karşıladıklarının belirtildiği açıklamada, bu gelişmenin ülkeler arasındaki bağlantısallığı güçlendirerek yolcular, iş insanları ve ihracatçılar için yeni fırsatlar oluşturacağı, gelişmiş hava ulaşım bağlantılarının, ticari ilişkilerin güçlenmesine katkı sağlayıp ekonomileri birbirine daha da yakınlaştıracağının değerlendirildiği bildirildi.

İki bakanın, Türkiye-Kanada ilişkilerinin temelini oluşturan güçlü beşeri bağların önemini de teyit ettikleri belirtilen açıklamada, dinamik toplumların ailevi bağları ile kültürel ve eğitim alanlarındaki etkileşimlerin ticari ilişkilerin ötesine geçen kapsamlı ortaklığın temel dayanakları olmayı sürdüreceğine işaret edildi.

Enerji, havacılık ve uzay sektörlerinde işbirliği hedefleniyor

Bakanların, enerji alanını işbirliğinin daha da geliştirilmesi açısından 'umut vadeden bir alan' olarak gördüğü ifade edilen açıklamada, şu bilgiler verildi:

'Her iki ülkenin temiz enerji dönüşümü hedefleri doğrultusunda yenilenebilir enerji alanındaki fırsatlar ele alındı. Nükleer enerji alanındaki işbirliği imkanlarının, Kanada'nın CANDU (nükleer reaktör) teknolojisinin Türkiye'nin kaynak çeşitlendirme hedeflerine sağlayabileceği olası katkılar da dahil olmak üzere incelenmesi konusunda anlaşılmıştır.'

Her iki ülkenin de dünya standartlarında yetkinliğe ve yenilikçiliğe sahip olduğu havacılık ve uzay sektöründe daha yakın işbirliği olanaklarının, savunma, güvenlik ve ilgili sanayi alanlarındaki işbirlikleri de dahil olmak üzere büyümeyi, yatırımları ve ortak teknolojik ilerlemeyi teşvik edecek ortaklıkların geliştirilmesi imkanlarının araştırılması konusunda görüş birliğine varıldığı bildirildi. Yakalanan ivmeyi sürdürmek amacıyla karşılıklı üst düzey ziyaretlerin yapılması hususunda mutabık kalındığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

'Söz konusu ziyaretler, diyaloğun daha da derinleştirilmesi, iş çevreleri arasındaki temasların artırılması ve somut işbirliği alanlarının belirlenmesi açısından önemli fırsatlar sunacaktır. Bakanlar, Türkiye ile Kanada'nın ticari ilişkileri geliştirmek, karşılıklı yatırımları teşvik etmek ve her iki ülke halkına kalıcı faydalar sağlamak amacıyla önümüzdeki dönemde de yakın işbirliğini sürdürme konusundaki beklentilerini ifade etmişlerdir.'

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,22 değer kazanarak 13.860,59 puandan tamamlamıştı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 39,68 puan ve yüzde 0,29 artışla 13.900,27 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,12, holding endeksi yüzde 0,08 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,15 ile orman kağıt basım, en çok gerileyen yüzde 0,45 ile kimya petrol plastik oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tansiyonun yatışması ve yarı iletken sektöründeki satış baskısının azalmasıyla toparlanma eğilimine girdi.

İsrail ve İran'ın bölgedeki barış görüşmelerini tehdit eden saldırılarıyla piyasalarda oluşan satış baskısı, çatışmaların kontrolden çıkmayacağına yönelik beklentilerin güçlenmesiyle zayıfladı.

Tarafların devam eden uzlaşma arayışlarını tehlikeye atacak aksiyonlara ara vermesi riskli varlıklara talebi destekledi.

Bölgedeki gelişmelere ilişkin açıklamalar yakından takip edilirken, ABD Başkanı Donald Trump, İran'la anlaşma sürecinde çok iyi gittiklerini kaydederek, "Önümüzdeki iki hafta içinde tam zafer ilan ettiğimizde gerçekten kazanmış olacağız." dedi.

Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde ise karşılıklı saldırıların bölgesel bir savaşa dönüşmesi halinde İsrail'in, İran karşısında yalnız kalabileceği uyarısında bulunduğunu açıkladı.

Analistler, Orta Doğu’da kalıcı bir normalleşmeye işaret edecek somut adımlar görülene kadar piyasalarda volatilitenin yüksek seyretmeye devam edebileceğini belirterek, yapay zeka temalı hisselerdeki fiyatlama davranışlarının da risk iştahı üzerinde belirleyici olmayı sürdüreceğini belirtti.

Bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi, toptan eşya stokları ve ikinci el konut satışlarının takip edileceğini söyleyen analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 14.100 puanın direnç, 13.800 ve 13.700 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Brent petrol, pazartesi gününü hafif yükselişle kapatmasının ardından varil başına 93 dolar seviyesine doğru düşerken, ABD ham petrolü (WTI) 91 doların altına indi. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ülkesinin şimdilik İran'a karşı ateşkes pozisyonunu koruduğunu ancak Tahran'ın yeniden saldırması halinde karşılık vereceğini söyledi. İran medyasında da benzer yönde haberler yer aldı.

Hürmüz Boğazı kapalı: Küresel enerji sevkiyatları baskı altında

Çatışmaların yeniden şiddetlenmesi, Orta Doğu'daki savaşı sona erdirmeye yönelik daha kapsamlı diplomatik girişimleri tehlikeye atarken, ABD Başkanı Donald Trump taraflara gerilimi azaltma çağrısında bulundu. Kırılgan ateşkesin yürürlükte kalmasına rağmen, Tahran ve Washington'un karşılıklı uyguladığı abluka nedeniyle Hürmüz Boğazı fiilen kapalı kalmayı sürdürüyor. Bu durum, küresel pazarlara yönelik ham petrol, yakıt ve doğalgaz sevkiyatlarında ciddi aksamalara yol açıyor.

Bölgede risklerin devam ettiğine işaret eden gelişmeler de yaşandı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman Körfezi'nde bulunan boş bir petrol tankerinin İran limanına ulaşmaya çalışarak ablukayı ihlal ettiği gerekçesiyle pazartesi günü ABD güçlerince durdurulduğunu ve etkisiz hale getirildiğini X platformundan duyurdu. Öte yandan İsrail ordusu, Yemen'den gelen 'şüpheli bir hava hedefinin' başarıyla engellendiğini açıkladı.

Trump, ABD'nin İran'a karşı 2 hafta içinde 'tam bir zafer' ilan edeceğini düşünüyor

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü geç saatlerde Güney Carolina'daki Cumhuriyetçilere yönelik düzenlenen sanal seçim etkinliğinde yaptığı konuşmada, ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü savaşta önümüzdeki iki hafta içinde 'tam zafer' ilan edeceğini söyledi. Tahran ile diplomatik temasların sürdüğünü belirten Trump, çatışmaların sona ermesiyle birlikte petrol fiyatlarının da gerileyeceğini ifade etti.

Sosyal medya hesabından değerlendirmelerde bulunan Tezmen, insanlık tarihinin en dönüştürücü teknolojik gelişmesinin yapay zekâ olduğunu ve bu teknolojinin etkilerinin artık somut şekilde görülmeye başlandığını ifade etti.

Özellikle beyaz yaka mesleklerin yapay zekâ nedeniyle ciddi bir dönüşüm ve riskle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Tezmen, bazı uluslararası bankalarda yapay zekâ kaynaklı işten çıkarmaların başladığını hatırlattı. İnsansı robot teknolojilerindeki gelişmelerin de mavi yakalı meslekler üzerinde benzer etkiler yaratabileceğini belirten Tezmen, sürecin beklenenden çok daha hızlı ilerlediğini kaydetti.

Bu iki teknolojinin hem istihdam üzerinde baskı oluşturabileceğini hem de ücretler üzerinde aşağı yönlü etki yaratabileceğini dile getiren Tezmen, küresel ölçekte istihdam sorununa yönelik net bir çözümün henüz ortaya konulamadığını ifade etti.

Tezmen, Tera Grubu olarak küresel megatrendleri yakından takip ettiklerini belirterek, hem şirketleri hem de yatırımcıları için bu alanlara yönelik projeler geliştirdiklerini söyledi. Şirketin bu kapsamda bazı somut projeler üzerinde çalıştığını aktaran Tezmen, projelerin hayata geçirilmesiyle birlikte kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti.

Teknolojik dönüşümün önümüzdeki birkaç yıl içinde dünyayı önemli ölçüde değiştireceğini belirten Tezmen, bireylerin ve kurumların bu yeni döneme hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı.

İnsanlık tarihinin en dönüştürücü teknolojik gelişmesinin yapay zeka olduğu artık iyice netleşti.

Bu teknolojinin somut sonuçları da artık görülmeye başlandı.

Özellikle beyaz yaka meslekler YZ etkisiyle ciddi risk altında (bazı uluslararası bankalardan YZ kaynaklı işten:

— Emre Tezmen, CFA (@TezmenEmre) June 9, 2026

Dün ons fiyatındaki artışa paralel değer kazanan gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 0,2 üstünde 6 bin 420 liradan tamamladı.

Güne yükselişle başlayan gram altın, saat 09.30 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,2 üstünde 6 bin 433 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 640 liradan, cumhuriyet altını 42 bin 370 liradan satılıyor.

Altının onsu yüzde 0,1 değer kazancıyla 4 bin 335 dolardan işlem görüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşma sürecinde çok iyi gittiklerini belirterek, 'Önümüzdeki 2 hafta içinde tam zafer ilan ettiğimizde gerçekten kazanmış olacağız.' dedi.

Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde ise karşılıklı saldırıların bölgesel bir savaşa dönüşmesi halinde İsrail'in, İran karşısında yalnız kalabileceği uyarısında bulunduğunu açıkladı.

Öte yandan, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.

Bölgede gerilimin azalmasıyla petrol fiyatlarında ve dolar endeksinde görülen düşüş altın fiyatlarını destekliyor.

Diğer taraftan, ABD Merkez Bankasının bu yıl faiz artırımına gideceğine dair öngörülerin gücünü korumasının altın fiyatlarını baskılamaya devam edeceği tahmin ediliyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi, toptan eşya stokları ve ikinci el konut satış verilerinin takip edileceğini belirtti.

Dün alış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 1,51 artışla 15.849,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında ise kazançlarının bir kısmını geri vererek 15.830,00 puandan işlem gördü.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 0,28 üzerinde 15.894,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tansiyonun yatışması ve yarı iletken sektöründeki satış baskısının azalmasıyla toparlanma eğilimine girdi.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi, sanayi üretimi, ABD'de dış ticaret dengesi, toptan eşya stokları ve ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 15.800 ve 15.700 puanın destek, 16.000 ve 16.100 puanın direnç konumunda olduğunu bildirdi.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tansiyonun yatışması ve yarı iletken sektöründeki satış baskısının azalmasıyla toparlanma eğilimine girdi.

İsrail ve İran'ın bölgedeki barış görüşmelerini tehdit eden saldırılarıyla piyasalarda oluşan satış baskısı, çatışmaların kontrolden çıkmayacağına yönelik beklentilerin güçlenmesiyle zayıfladı.

Tarafların devam eden uzlaşma arayışlarını tehlikeye atacak aksiyonlara ara vermesi riskli varlıklara talebi destekledi.

Bölgedeki gelişmelere ilişkin açıklamalar yakından takip edilirken, ABD Başkanı Donald Trump, İran'la anlaşma sürecinde çok iyi gittiklerini kaydederek, 'Önümüzdeki iki hafta içinde tam zafer ilan ettiğimizde gerçekten kazanmış olacağız.' dedi.

Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde ise karşılıklı saldırıların bölgesel bir savaşa dönüşmesi halinde İsrail'in, İran karşısında yalnız kalabileceği uyarısında bulunduğunu açıkladı.

Bölgede gerilimlerin nispeten azalmasıyla birlikte 'savaş fiyatlaması' kapsamında değerlendirilen varlıklarda oynaklık artışı gözlendi. Dün Brent petrolün varil fiyatı 93,4 dolara kadar gerilemesinin ardından yeni günde de yüzde 1,1 azalışla 92,4 dolarda bulunuyor.

Artan gerilimlerin enflasyon korkularını körüklemesiyle dün yüzde 4,59 seviyelerini gören ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, yeni işlem gününde petrol fiyatlarındaki geri çekilmenin etkisiyle yüzde 4,56'da dengelendi.

Saldırıların şiddetlendiği dönemlerde enflasyon riskleri ve güvenli liman özelliğiyle diğer para birimleri karşısında güçlenen dolar, gerilimin azalmasıyla birlikte bir miktar gevşedi. Cuma günü 7 Nisan'dan bu yana ilk kez 100 seviyesinin üzerine çıkan dolar endeksi, dünü bu eşik seviyeye yakın sınırlı düşüşle tamamlarken, yeni işlem gününde yüzde 0,1 gerileyerek 99,9 seviyesinde bulunuyor.

Öte yandan ABD'de sermaye piyasalarında halka arz işlemleri yatırımcıların odağında bulunuyor.

ABD'li milyarder iş insanı Elon Musk'ın Üst Yöneticisi (CEO) olduğu uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp'un (SpaceX) cuma günü gerçekleştirmeyi planladığı halka arzın ardından, ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'ın da halka arz için gerekli evrakları sunduğu bildirildi. Evrakların kabul edilmesi halinde gerçekleştirilecek halka arzla şirket değerinin 1 trilyon doların üzerine çıkmasının beklendiği ifade edildi.

OpenAI'ın halka arz başvurusuna ilişkin haber akışı, yatırımcıların yapay zeka şirketlerine yönelik ilgisinin sürmesine katkı sağladı.

Analistler, büyüme potansiyeli yüksek büyük ölçekli teknoloji şirketlerinin halka açılmasının sermaye piyasalarının derinliğini artırabileceğini belirtirken, söz konusu gelişmelerin yatırımcıların teknoloji sektörüne yönelik olumlu algısını desteklediğini ifade etti.

Bu arada ABD Merkez Bankası (Fed) New York Şubesinin yayımladığı mayıs ayına ilişkin Tüketici Beklentileri Anketi'nin sonuçlarına göre, ülkede tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi mayısta yüzde 3,5'e geriledi.

Kurumsal tarafta çip şirketlerinin hisselerinde toparlanma gözlendi. Micron Technology'nin hisseleri yüzde 10'a yakın artarken, Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 3 ve Nvidia'nın hisseleri yaklaşık yüzde 2 değer kazandı.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,3, Nasdaq endeksi yüzde 0,86 yükselirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,16 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

- Avrupa borsaları karışık seyretti

Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin inişli çıkışlı seyri Avrupa'da yatırımcıları temkinli kalmaya yöneltiyor. Petrol fiyatlarının bir miktar geri çekilmesi ve teknoloji hisselerindeki yükseliş Avrupa borsalarında genel olarak risk iştahını destekledi.

Avrupa Merkez Bankasının (ECB) perşembe günkü toplantısında faiz artırımına kesin gözüyle bakılırken, bankaya ilişkin faiz indirimi beklentileri 2027 Mart ayından 2027 yılının ortalarına ötelendi.

Analistler, bankanın para politikası kararlarının yanı sıra açıklayacağı yeni ekonomik projeksiyonların da yakından takip edileceğini belirterek, bu doğrultuda büyümede aşağı yönlü revizyonların yapılabileceğini kaydetti.

Bu gelişmelere ek olarak dün açıklanan verilere göre, Almanya'da fabrika siparişleri, Orta Doğu'da tırmanan çatışmaların oluşturduğu küresel belirsizlik ve talep daralması nedeniyle nisan ayında beklentilerin neredeyse iki katı hızla geriledi.

Söz konusu veri Almanya ekonomisinin 2. çeyrekte daralmaya gidebileceğine dair tahminleri öne çıkarıyor. Ülkede özellikle otomotiv endüstrisinde görülen sıkıntılar ön planda yer alıyor.

Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, haziranla birlikte art arda ikinci ayda da yükselişini sürdürdü.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,05 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,63 yükselirken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,58 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,23 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları Hong Kong hariç pozitif seyrediyor

ABD ve Avrupa tarafındaki toparlanma yeni günde Asya borsalarında da görülürken, Güney Kore'de Kospi endeksindeki yükseliş dikkati çekti.

Analistler, teknoloji ve yapay zeka duyarlılığı yüksek olan Güney Kore borsasında yatırımcıların bu alandaki olumlu gelişmeleri fiyatlamalara yansıttığını belirtti.

Çin'de açıklanan makroekonomik verilere göre ülkede dış ticaret dengesi mayıs ayında 105,4 milyar dolar fazla verdi. Ülkede ihracat aynı dönemde yüzde 19,4, ithalat ise yüzde 27,4 arttı.

Dış ticaret verilerinin iyi gelmesinde Çin'in ABD/İsrail-İran Savaşının başlaması sonrasında alternatif pazarlar bulması etkili olduğu değerlendiriliyor.

Buna karşın ülkede iç talep zayıf kalmaya devam ediyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,5 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,6 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,3 düştü.

- BIST 100 endeksi yükseliş kaydetti

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,22 değer kazanarak 13.860,59 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,12 geriledi.

Dolar/TL dünü 46,1060'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 46,1150'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi, sanayi üretimi, ABD'de dış ticaret dengesi, toptan eşya stokları ve ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 14.100 puanın direnç, 13.700 ve 13.600 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 Almanya, nisan ayı dış ticaret dengesi

09.00 Almanya, nisan ayı sanayi üretimi

15.30 ABD, nisan ayı dış ticaret dengesi

17.00 ABD, nisan ayı toptan eşya stokları

17.00 ABD, nisan ayı ikinci el konut satışları

Bu faizlerin yüksek olduğu açık. Elbette çok daha önemlisi mevduat ve kredi faizleri. Zaten politika faizinin şu ya da bu düzeyde belirlenmesinin arkasındaki temel amaç, önce bankaların kendi aralarında yaptıkları işlemlerde ortaya çıkan faizi, sonra da mevduat ve kredi faizlerini etkilemek. Ayrıca açıklanan politika faizi döviz kurunu anında etkiliyor. Bu yollarla enflasyonun ana belirleyicileri kur, girdi maliyetleri ve talep unsurları etkilenmeye çalışılıyor. Kredi faizlerinde 25 Mayıs verilerine göre durum şöyle: Ortalama tüketici kredisi faizi yüzde 62,5, ticari kredi faizi ise yüzde 53,2 düzeyinde. Mevduatın en yoğun olduğu vadelerde (1 ve 3 aya kadar) ortalama faiz düzeyleri ise, sırasıyla yüzde 46,6 ve 48,5. Bunların da yüksek oldukları açık. Özellikle de kredi faizleri çok yüksek.

Son iki yıldır yapabileceğini yapıyor para politikası

Peki Merkez Bankası'nın Perşembe günü faiz indirmesi mümkün mü? Elbette değil. Zira şu anda enflasyon yüzde 32,6 düzeyinde. Sadece şimdi mi? Ne gezer; son 11 aydır yüzde 30,9 ila yüzde 33,5 arasında çok dar bir alanda kaskatı kesilmiş durumda. Yok şu şok, yok bu şok. Ama sonuçta dikensiz gül bahçesi yok. Şoklar hayatın bir parçası. Bu kadar yüksek faiz oranlarına rağmen enflasyon düşmüyorsa, açık ki, uygulanmakta olan programda bir sorun var.

Para politikasında bir sorun var mı? Yaklaşık son iki yıldır yapabileceğini yapıyor para politikası; daha ne yapacak? Maliye politikasında bir sorun var mı? Borç düşük düzeyde. Deprem harcamalarına rağmen bütçe açığı patlamadı, aksine kontrol altına alındı. Buradaki sorun asgari ücretin ve çoğu emekli maaşının açlık sınırının altında olduğu bir ülkede üst gelir gruplarından alınan vergilerin artırılmaması ve vaktiyle otoyol, köprü, havaalanı yatırımları için verilen gelir garantilerinin gözden geçirilmemesi.

Liraya kalıcı güven sağlayamıyorsanız demek ki temel sorunlar var

Demek ki temel eksiklikler maliye ve para politikasının dışında. O eksikliklerin giderilmemesi maliye ve para politikasının etkinliğini son derece kısıtlıyor. Bu eksikliklerin neler olduğu malum; bu köşeyi izleyenleri bıktıracak düzeyde yazıp duruyorum. Şu pencereden bakmak lazım: Liraya olan güveni kalıcı olarak sağlayamıyorsanız, dövize yönelişi ancak bu kadar yüksek faiz ve döviz müdahaleleri ile engelleyebiliyorsanız, demek ki temel sorunlar var. Bu sorunlar şu soruların yanıtları ile ilgililer: Eylül 2021'de enflasyonu bir yılda yaklaşık 70 puan sıçratan para politikasına dönülebilir mi? Dönülmeyeceğinin garantisi var mı? Yargı sisteminin böyle çalıştığı bir ülke bırakın gelir düzeyini sıçratmayı, ekonomik istikrarı sağlayabilir mi?

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Peki TL gerçekten çok mu değerli? Bu soruya peşin peşin 'Evet' diyenlere şunu sormalı:

'TL hangi hesaplamaya ve kime göre değerli ve ne kadar değerli?'

Nasıl yapacağız bu hesabı, nasıl belirleyeceğiz TL'nin ne kadar değerli olduğunu?

Bir kere belli bir tarihi başlangıç alacağız, bu kaçınılmaz. Madem dezenflasyon programı üçüncü yılını doldurdu, bugün için bu programın başlangıcını esas alalım. Şu durumda baz yılı 2023'ün mayıs ayı olsun.

2023'ün haziran ayından bu yılın mayıs ayına kadar geçen üç yılda enflasyon, TÜFE ve Yİ-ÜFE bazında ne kadar artmış, bu dönemde bir dolar ve bir eurodan oluşan sepet kurdaki artış ne olmuş? Bu en basit hesaplama. Bu hesaplamada dolar ve euro enflasyonu yok.

O zaman bir başka hesaplamaya bakmak gerekiyor; Merkez Bankası'nın reel efektif döviz kuru endeksine. Bu konudaki en bilimsel ve sağlıklı veri de bu zaten. Merkez Bankası Türkiye'nin dış ticaretinde önemli paya sahip ülkelerin döviz kurları ve bu ülkelerdeki enflasyonu dikkate alarak bilimsel bir hesaplama yapıyor. Merkez Bankası bu endeksi 2025 yılının ortalamasını 100 kabul ederek hesaplıyor, ben bu seriyi 2023'ün mayısını 100 varsayarak yeniden düzenledim. Ama veri esas itibarıyla tabii ki Merkez Bankası'na ait.

Hangi hesaba göre?

İlk soru bu; reel kur hangi hesaba göre yapılacak? En yaygın kullanılan enflasyon hesabı kuşku yok ki tüketici fiyat endeksiyle bulunan oran, yani TÜFE oranı.

Diğeri ise yurt içi üretici fiyat endeksiyle bulunan oran, yani Yİ-ÜFE oranı.

Mayıs 2023'teki reel kur endeksi 100 kabul edildiğinde TÜFE'yle oluşan seri bu yılın mayıs ayında 122'ye çıktı. Yani TL son üç yılda yüzde 22 değerlendi. Bu oranı çok basite indirgeyerek bugünlerde 45-46 dolayında olan doların yüzde 22 kadar artmasının makul olduğu söylenebilir.

Ama tek hesap yöntemi bu değil: Bir de Yİ-ÜFE'ye göre yapılan hesaplama var. Merkez Bankası'nın bu hesaplamasına göre 2023'ün mayıs ayında 100 olan reel efektif döviz kuru endeksi bu mayısta yalnızca 101'e çıktı. Yani reel kur üç yıl öncesiyle hemen hemen aynı düzeyde ve dolayısıyla TL'de reel anlamda bir değerlenme yok.

Hangisini esas almalı?

Önce şunu söyleyeyim; tabii ki bu iki oran da doğru. Ama kullanım yerine göre birini tercih etmek gerekiyor.

Döviz kurunun düşük kaldığından en çok yakınan iş aleminin, özellikle de üretim yapan sanayicinin enflasyonu üretici fiyatları endeksine göre bulunan oran. Dolayısıyla onlar açısından Yİ-ÜFE'ye göre olan reel kur endeksine bakmak gerekiyor ki orada da bir değerlenme yok.

Ama buna karşılık turizm sektörünü üretici fiyatlardan çok tüketici fiyatları ilgilendiriyor. Bu yüzden de bu kesim açısından TL'de reel bir değerlenme olduğu yönündeki yakınma daha anlamlı.

Vatandaş için de TÜFE

Vatandaşın dövizde artış beklemesi, hatta ummasının altında yatan en büyük etken hiç kuşku yok ki çok yüklü miktarda döviz tasarrufuna sahip olması.

Yine aynı şekilde değeri dövize bağlı olarak artan altın varlığı.

Dolayısıyla vatandaşın yaşadığı enflasyon TÜFE ile bulunan oran olduğuna göre onlar açısından da TÜFE bazlı hesaplamayla bulunan yüzde 22'lik reel değerlenme önemli.

En basit hesap ne söylüyor?

Merkez Bankası'nın yaptığı reel kur hesaplaması çok teknik ve karşı ülkelerin enflasyonlarını da dikkate alan karmaşık bir işlem. Verileri daha basite indirgemek de mümkün:

2023'ün mayıs ayındaki TÜFE ve Yİ-ÜFE'yi, ayrıca sepet kuru 100 kabul ederek tüm ayları kapsayan bir seri oluşturursak üç yıl önce 100 olan TÜFE bu mayısta 315'e, Yİ-ÜFE 250'ye, sepet kur ise 235'e çıktı.

Mayısta 315 olan TÜFE ile 235 olan sepet kur arasında yüzde 34'lük, 250 olan Yİ-ÜFE ile sepet kur arasında ise yüzde 6'lık bir fark var.

Diğer ülkelerin enflasyonu hiç hesaba katılmazsa TL'deki değerliliği yok etmek için TÜFE bazlı hesaplamaya göre sepet kuron yüzde 34 artması gerekiyor. Ama bu çok basit bir hesaplama ve reel kur değişiminin hangi düzeyde olması gerektiğini bulmak için karşı ülkelerin enflasyonunu da dikkate almak gerekiyor. Ben bu oranları yalnızca fikir vermesi için aktardım.

Ya enflasyon iyi ölçülmüyorsa:

Bu hesaplamaların tümü Türkiye'deki enflasyon ölçümünün doğru olduğu varsayımına dayanıyor. Yapılacak bir şey yok; eldeki malzeme bu!

Hadi TÜFE'nin bu üç yılda yüzde 215 değil de daha yüksek arttığını dile getirip öyle hesap yapalım; Yİ-ÜFE ne olacak, onu nasıl hesaplayacağız.

Kaldı ki Yİ-ÜFE'yi de bir şekilde hesaplayabilsek bile Merkez Bankası TÜİK'in resmi verilerini kullandığı için reel efektif döviz kurunu hesaplamak mümkün değil. 'Bize ne reel kur endeksinden' de diyemeyiz ki, her türlü hesap ona göre yapılıyor, politikalar ona göre oluşturuluyor.

'Ama Türkiye Avrupa'dan pahalı'

Bu görüşü son zamanlarda o kadar çok sık duyuyoruz ki:

'Türkiye Avrupa'da neredeyse en pahalı ülke haline geldi.'

Çok doğru. Ama bu Türk parasının değerli olmasından kaynaklanmıyor ki.

Türkiye'nin pahalı olması çok başka bir konu ve zaten sorun burada yatıyor. Yoksa Türkiye'yi 'döviz bazında' bir anda Avrupa'nın en ucuz ülkelerinden biri yapmak çok kolay. O da başka bir yazıya:

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Şirketten yapılan açıklamada, 'S-1 Formu' olarak bilinen taslak kayıt beyanının SEC'e gizli olarak sunulduğu bildirildi.

Açıklamada, 'Bunun kamuoyuna sızmasını beklediğimiz için şimdiden duyuruyoruz.' ifadeleri yer aldı.

Halka arzın zamanlamasına ilişkin henüz bir karar verilmediği belirtilen açıklamada, özel şirket olarak yürütülmesinin daha kolay olabileceği bazı planlar nedeniyle sürecin zaman alabileceği kaydedildi.

Açıklamada, bunun 'karmaşık bir ödünleşim' süreci olduğu vurgulanarak, söz konusu başvurunun, şirketin en doğru seçenek olarak değerlendirmesi halinde daha erken halka açılmasına imkan sağlayacağı ifade edildi.

Yapay zeka şirketlerinden Anthropic de geçen hafta olası halka arz süreci kapsamında SEC'e taslak kayıt beyanını gizli olarak sunduğunu açıklamıştı.

New York borsası, çip hisselerindeki toparlanma sonrasında haftanın ilk işlem gününü karışık seyirle tamamladı.

Kapanışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,16 azalarak 50.786,01 puana geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,3 artışla 7.405,73 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,86 kazançla 25.929,66 puana yükseldi.

Çip şirketlerinin hisselerinin, geçen haftaki sert satışların ardından toparlanmasıyla pay piyasalarında karışık seyir izlendi.

Micron Technology'nin hisseleri yüzde 10'a yakın artarken, Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 3 ve Nvidia'nın hisseleri yaklaşık yüzde 2 değer kazandı.

Bugün başlayan geliştirici konferansında yazılım güncellemelerini duyuran Apple'ın hisseleri ise yüzde 2 geriledi.

Analistler, İran ve İsrail'in karşılıklı saldırıları durdurduğuna dair haberlerle ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırılara rağmen müzakerelerin sürdüğünü belirtmesinin jeopolitik risklere dair artan endişeleri hafiflettiğini söyledi.

Orta Doğu'daki saldırılar sonrasında yüzde 5'ten fazla yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı da geri çekilirken, TSİ 23.10 itibarıyla yüzde 1,4 artışla 94,40 dolar oldu.

ABD Merkez Bankası (Fed) New York Şubesinin yayımladığı mayıs ayına ilişkin Tüketici Beklentileri Anketi'nin sonuçlarına göre, ülkede tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi mayısta yüzde 3,5'e geriledi.

Bu hafta ABD'nin mayıs ayına ilişkin enflasyon verilerinin yanı sıra Elon Musk'ın şirketi SpaceX'in cuma günü gerçekleşecek halka arzı da takip edilecek.