Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 31 Temmuz itibarıyla 459 milyar 338 milyon lira artarak 26 trilyon 975 milyar 101 milyon liradan 27 trilyon 434 milyar 439 milyon liraya yükseldi.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 145 milyar 752 milyon lira azalarak 31 trilyon 60 milyar 365 milyon liradan, 30 trilyon 914 milyar 613 milyon liraya geriledi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 430 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 32 milyar 24 milyon lira artarak 3 trilyon 430 milyar 225 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 816 milyar 61 milyon lirası konut, 42 milyar 112 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 572 milyar 53 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 35 milyar 874 milyon lira artarak 4 trilyon 183 milyar 818 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 4,4 artışla 3 trilyon 421 milyar 840 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 260 milyar 601 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 161 milyar 239 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 31 Temmuz itibarıyla önceki haftaya göre 8 milyar 466 milyon lira artışla 818 milyar 532 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 612 milyar 726 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 14 milyar 119 milyon lira artarak 5 trilyon 926 milyar 671 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 34 milyon lira azalarak 157 milyon liraya düştü.

ForInvest Haber tarafından analistlerle düzenlenen ankette, BIST100 endeksi kapanış fark değerine ilişkin medyan tahmin 95,65 puan, ortalama tahmini ise 80,44 puan oldu.

Ankette, en yüksek beklenti 132,5 puan, en düşük beklenti 0,0 puan olarak gerçekleşti.

Bugün düzenlenen ForInvest Haber BIST 100 Endeksi kapanış anketine 13 aracı kurum analisti katıldı; analistlerin tamamı pozitif kapanış tahmininde bulundu.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre, yıllık bazda değerlendirildiğinde perakende satışlar Euro Bölgesi'nde %0,7, Avrupa Birliği genelinde ise %1,2 artış göstererek pozitif seyrini korudu.

Yakıt Satışları Artarken Diğer Kalemlerde Gerileme Yaşandı

Haziran ayında Euro Bölgesi'nde otomotiv yakıtı satışları aylık bazda %1,5 yükseldi. Buna karşılık gıda, içecek ve tütün ürünleri satışları %0,5, gıda dışı ürün satışları ise %0,4 geriledi.

AB genelinde de benzer bir tablo oluştu. Otomotiv yakıtı satışları %1,7 artarken, gıda, içecek ve tütün ürünleri satışları %0,4, gıda dışı ürün satışları ise %0,3 azaldı.

En Sert Düşüş Finlandiya'da

Ülke bazında incelendiğinde, haziran ayında aylık perakende satışlarda en büyük düşüş %1,5 ile Finlandiya'da görüldü. Finlandiya'yı %1,2 düşüşle Romanya ve %1,1 düşüşle Almanya izledi.

En güçlü artış ise %2,5 ile Lüksemburg'da gerçekleşti. Portekiz %1,7, Hırvatistan ve İsveç ise %1,5 artışla öne çıkan ülkeler oldu.

Haziran verileri, Euro Bölgesi'nde tüketici harcamalarının kısa vadede zayıfladığını ancak yıllık bazda perakende faaliyetlerinin büyümeyi sürdürdüğünü gösterdi.

Akdeniz Mobilya, Kâğıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği (AKAMİB) verilerine göre, sektör temmuz ayında 731 milyon 97 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. AKAMİB'in temmuz ayı ihracatı ise yıllık bazda %11,6 düşüşle 74,3 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Yılın ilk 7 aylık döneminde Türkiye genelinde sektör ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre %0,7 azalarak 4,47 milyar dolar oldu. AKAMİB'in ocak-temmuz dönemi ihracatı ise %14,8 düşüşle 466,9 milyon dolar olarak kaydedildi.

Avrupa Pazarında Hareketlilik Dikkat Çekti

Temmuz ayında sektör ihracatında en fazla dış satım yapılan ülkeler Irak, Birleşik Krallık, ABD, Libya ve Fas oldu. İlk 10 pazar içerisinde en yüksek ihracat artışı ise Fransa'ya %40, Libya'ya %36,3 ve Bulgaristan'a %27,1 oranlarında gerçekleşti.

AKAMİB özelinde ise Irak liderliğini korurken, Fransa, Suriye, Romanya ve ABD öne çıkan pazarlar arasında yer aldı. Birlik ihracatında en dikkat çekici artış Fransa'ya %198,7, ABD'ye %29,1 ve Ürdün'e %18,5 olarak gerçekleşti.

Ocak-temmuz döneminde Türkiye'nin sektör ihracatında en büyük pazar 528,1 milyon dolarla Irak oldu. Irak'ı Birleşik Krallık, ABD, Fas ve Libya takip etti. İlk 10 pazar içinde Fransa'ya ihracat %17,3, Bulgaristan'a ihracat ise %15,6 arttı.

'Pazar Çeşitliliği Kadar Maliyet Yönetimi de Kritik'

AKAMİB Başkanı Adem Derinel, temmuz ayı ihracat verilerinin özellikle Avrupa pazarında toparlanma sinyalleri verdiğini belirtti.

Derinel, üretim maliyetleri, finansmana erişim koşulları ve kur dengesinin ihracatçıların rekabet gücünü doğrudan etkilediğine dikkat çekerek, finansman maliyetlerinin azaltılması ve ihracatçıyı destekleyecek mekanizmaların güçlendirilmesinin önem taşıdığını ifade etti.

Sektörün sürdürülebilir büyümesi için yalnızca pazar çeşitliliğinin değil, verimlilik odaklı ve katma değerli üretim kapasitesinin artırılmasının da önemli olduğunu vurgulayan Derinel, firmaların yeni pazarlara açılma çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti.

Günün ilk yarısında yükseliş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 91,95 puan ve yüzde 0,67 artışla 13.795,08 puana çıktı.

Toplam işlem hacmi 87,3 milyar lira oldu. Bankacılık endeksi yüzde 0,59 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 1,14 değer kaybetti.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 13.667,84, en yüksek 13.801,69 puanı gördü.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 66'sı yükselirken 31'i düştü, 3'ü yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri, Tüpraş, Türk Hava Yolları, CW Enerji, ASELSAN ile Koç Holding oldu.

Sektör endekslerinden en çok yükselen yüzde 6,65 ile finansal kiralama faktoring, en fazla kaybeden ise yüzde 2,27 ile bilişim oldu. Günün ilk yarısında hizmetler endeksi yüzde 0,12 değer kaybederken, mali endeks yüzde 0,09, teknoloji endeksi yüzde 0,30 ve sanayi endeksi yüzde 1,21 değer kazandı.

Küresel piyasalarda, teknoloji hisselerindeki satış baskısının Asya borsalarını olumsuz etkilemesine karşın ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik iyimserlik ve güçlü şirket bilançolarının Avrupa'da risk iştahını desteklemesiyle karışık bir seyir izlenirken, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi Avrupa borsalarına paralel pozitif seyretti.

Analistler, günün geri kalanında yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.700 ve 13.600 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Altının ons fiyatı 4 bin 270 dolar

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1540, sterlin/dolar paritesi 1,3460 ve dolar/yen paritesi 157,9 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 47,5960 liradan, avro 55,0520 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 0,6 artışla 4 bin 270 dolardan, Londra'da ekim vadeli Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 0,1 artışla 79,5 dolardan işlem görüyor.

Kısaca SpaceX'in ilk kilit açılımı 6 Ağustos'ta gerçekleşiyor. Çalışanların ve erken yatırımcıların elindeki yaklaşık 911,5 milyon hisse satışa uygun hale geliyor. Halka arzda piyasaya çıkan hisse sayısı yaklaşık 639 milyondu; yani tek seferde satılabilir hisse sayısı iki katından fazlasına çıkıyor. Elon Musk'ın yaklaşık 6,4 milyar hissesi ise Haziran 2027'ye kadar kilitli kalmaya devam ediyor. Bu yazıda kilit açılımının ne anlama geldiğini ve takvimin devamını ele alacağız.

Kilit Açılımı Nedir?

Halka arz sonrası kurucular, çalışanlar ve erken yatırımcılar hisselerini hemen satamaz. Bu kısıtlamaya kilit dönemi deniyor ve sona ermesine kilit açılımı adı veriliyor.

Mantık basit: halka arzın hemen ardından piyasaya büyük miktarda hisse gelmesi fiyatı baskılayabilir. Bu yüzden şirketler içeriden satışları belirli bir süre kısıtlar. Kilit açıldığında ise işlem görebilir hisse arzı artar. Talep sabit kalır ya da azalırsa, artan arz fiyat üzerinde aşağı yönlü baskı yaratabiliyor. SpaceX örneğinde bu etkinin büyük olmasının nedeni, halka arzda halka açıklık oranının çok düşük tutulmuş olması. Şirketin yaklaşık 13 milyar hissesinin yalnızca yüzde 4 ile 5'i işlem görüyordu; yani fiyat, sınırlı arz üzerinde oluşuyordu.

Bugün Ne Oluyor?

Bugün açılan kilit, tüm kısıtlamanın sona ermesi anlamına gelmiyor; kademeli bir takvimin ilk adımı.

Sözleşmede fiyata bağlı bir hüküm de vardı: hisse, halka arz fiyatı olan 135 doların yüzde 30 üzerinde, yani yaklaşık 175,50 doların üstünde, on işlem gününün beşinde kapanırsa ek yüzde 10'luk bir dilim erken serbest kalacaktı. Bu koşul gerçekleşmedi. Hisse Temmuz ortasında kısa süre halka arz fiyatının altına indi ve 28 Temmuz'da bu seviyenin yaklaşık yüzde 20 altını gördü.

Piyasa Nasıl Konumlanmış?

Kilit açılımı beklentisi, bilanço tepkisiyle birleşince hisse üzerinde belirgin bir baskı oluşturdu.

SpaceX hissesi çarşamba günü yaklaşık yüzde 14 değer kaybetti ve 111 dolar bandına geriledi. Bu seviye, halka arz sonrası görülen 225,64 dolarlık zirvenin yaklaşık yüzde 50 altına, 135 dolarlık halka arz fiyatının ise yaklaşık yüzde 17 altına denk geliyor. Düşüşün doğrudan nedeni bilançodaki harcama kalemiydi: şirketin ikinci çeyrek sermaye harcaması 18,37 milyar dolara ulaştı ve bunun 15,8 milyar doları yapay zeka altyapısına gitti. Bu rakam ilk çeyrekte 7,7 milyar dolardı. Gelir tarafı güçlüydü; 7,81 milyar dolarla yaklaşık 6,82 milyar dolarlık beklentiyi aştı ve yıllık yüzde 92 arttı. Ancak yatırımcılar harcama hızına odaklandı.

Sektörün geri kalanında benzer bir satış yok. Rocket Lab yüzde 1, AST SpaceMobile yüzde 5, Virgin Galactic yüzde 4 geriledi. Bu ayrışma, hareketin sektörel değil şirkete özgü olduğunu gösteriyor. Opsiyon tarafında da temkinli bir duruş var; SpaceX opsiyonlarında satım-alım oranı 0,87 seviyesinde. Hissedeki açık satış pozisyonu ise bilanço ve kilit açılımı öncesinde 24,6 milyar dolara yükselmişti; yani önemli bir kesim bu tarihte satış baskısı bekliyordu. Hissenin beta katsayısı 5,36, yani piyasa hareketlerine göre çok yüksek oynaklık taşıyor.

Analist tarafında ise görüşler ayrışıyor. Çarşamba günü Piper Sandler hedef fiyatını 156 dolardan 140 dolara, Wells Fargo 230 dolardan 215 dolara indirdi. Buna karşılık JPMorgan hedefini 225 dolardan 240 dolara yükseltti. Ortalama 12 aylık hedef fiyat, veri sağlayıcının kullandığı analist grubuna göre 223 ile 229 dolar arasında değişiyor ve genel tavsiye alım yönünde. Bilanço detaylarını ayrıca ele almıştık. SpaceX Bilançosunda Nvidia Sürprizi

Bundan Sonra Ne Olabilir?

Kilit açılımı, hisselerin mutlaka satılacağı anlamına gelmiyor; yalnızca satılabilir hale geldiğini gösteriyor.

Burada iki farklı okuma var. Olumsuz senaryoda, uzun süredir hisse tutan çalışanlar ve erken yatırımcılar nakde geçmek isteyebilir; artan arz fiyatı baskılar. Olumlu senaryoda ise kilit açılımı likiditeyi artırır; halka açıklık oranının yüzde 4-5 gibi olağandışı düşük bir seviyede olması hissenin aşırı oynak olmasının başlıca nedeniydi ve daha geniş bir taban bu oynaklığı zamanla azaltabilir.

Sık atlanan bir ayrıntı var: hissenin halka arz fiyatının altında olması, içeriden satış olmayacağı anlamına gelmiyor. Çünkü çalışanların ve erken yatırımcıların maliyeti 135 dolar değil. Şirketin izahnamesine göre 31 Mart 2026 itibarıyla mevcut A sınıfı opsiyonların ağırlıklı ortalama kullanım fiyatı 27,65 dolardı. 2025 yılında verilen kısıtlı hisse birimlerinin ortalama tahsis tarihi değeri 54,84 dolar seviyesindeydi. Şirket ayrıca 2025'te 14 milyon çalışan hissesini 522 milyon dolara geri almıştı; bu da hisse başına yaklaşık 37,29 dolarlık bir seviyeye işaret ediyor. Yani 111 dolar bandında bile bu grubun önemli bir kısmı kâğıt üzerinde ciddi kazançta. Halka arzdan alan yatırımcı için zarar olan seviye, içeriden hisse tutan için hâlâ satış yapılabilir bir seviye olabiliyor.

Takvimin devamı da önemli. Araştırma kuruluşu 22V Research'ün hesabına göre içeriden satışa uygun hisse oranı eylül başına kadar yüzde 44'e kadar çıkabilir. Yani bugün tek seferlik bir olay yaşanmıyor; aralık ayına kadar sürecek kademeli bir arz artışının ilk adımı atılıyor. Yapay zeka temasına Türkiye'den nasıl yatırım yapılacağını ve risk yönetiminin önemini rehberimizde ele aldık. Yapay Zeka Hisseleri Nasıl Alınır?

Sıkça Sorulan Sorular

SpaceX kilit açılımı ne zaman?

İlk kilit açılımı 6 Ağustos 2026'da gerçekleşiyor. Bu tarihte kısıtlı hisselerin yüzde 20'si, yaklaşık 911,5 milyon hisse satışa uygun hale geliyor. Kalan 180 günlük blok 8 Aralık 2026'da, Elon Musk'ın yaklaşık 6,4 milyar hissesi ise 12 Haziran 2027'de serbest kalıyor.

Kaç SpaceX hissesi serbest kalıyor?

Yaklaşık 911,5 milyon hisse satışa uygun hale geliyor. Halka arzda piyasaya çıkan hisse sayısı yaklaşık 639 milyondu; yani satılabilir hisse sayısı iki katından fazlasına çıkıyor. Bu miktar güncel fiyatlarla 100 milyar doların üzerinde bir değere karşılık geliyor.

SpaceX hisseleri neden düştü?

Hisse çarşamba günü yaklaşık yüzde 14 geriledi ve 111 dolar bandına indi. Ana neden, ikinci çeyrekte 18,37 milyar dolara ulaşan sermaye harcaması oldu; bunun 15,8 milyar doları yapay zeka altyapısına gitti. Yaklaşan kilit açılımı da ek baskı unsuru oluşturdu.

Kilit açılımı hisseyi nasıl etkiler?

Kilit açılımı hisselerin satılmasını zorunlu kılmaz, yalnızca satılabilir hale getirir. Arz artışı talep sabit kalırsa fiyatı baskılayabilir. Öte yandan halka açıklık oranını artırdığı için uzun vadede oynaklığı azaltıcı etki de yapabilir.

SpaceX hisseleri Türkiye'den alınır mı?

Evet. SpaceX, Nasdaq borsasında SPCX koduyla işlem görüyor ve ABD borsalarına erişim sunan aracı kurumlar üzerinden Türkiye'den alınabiliyor. Yurt dışı hisse alımında komisyon, kur etkisi ve vergi koşullarının önceden araştırılması gerekiyor. Teknoloji şirketlerine Türkiye'den nasıl yatırım yapılacağını rehberimizde adım adım anlattık. Yapay Zeka Hisseleri Nasıl Alınır?

SpaceX için bu hafta iki ayrı sınav vardı. İlki bilançoydu ve gelir tarafında geçildi, harcama tarafında ise piyasayı ikna edemedi. İkincisi bugün yaşanıyor ve tamamen arz talep dengesiyle ilgili.

Bir tarafta 911,5 milyon hisselik yeni arz ve aralığa kadar sürecek kademeli takvim var; diğer tarafta halka açıklık oranının normalleşmesiyle azalabilecek oynaklık. Bugünün asıl önemi, içeriden hisse tutanların bu fiyat seviyesinde satmayı tercih edip etmeyeceğini göstermesinde olacak. Gelişmeleri birlikte takip edeceğiz.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Aktarılan veriler ve rakamlar yayım tarihindeki (6 Ağustos 2026) kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir. Yatırım kararları öncesinde bir uzmana danışmanız önerilir.

Türkiye otomotiv endüstrisi, bu yılın 7 ayında 24,4 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirerek tüm zamanların en yüksek ocak-temmuz dönemi performansına ulaştı.

Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin küresel büyüme ve enflasyon üzerindeki negatif etkileri sürerken, Türkiye'nin lokomotif ihracat sektörlerinden otomotiv endüstrisi, küresel talepteki zorluklara rağmen rekor serisini sürdürdü.

Tedarik zincirlerinin aksadığı bu dönemde Türkiye'nin otomotiv sektörü güçlü performansıyla öne çıktı.

Otomotiv endüstrisi bu yılın 7 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,6 artışla 24,4 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirerek tüm zamanların en yüksek ocak-temmuz dönemi performansına ulaştı.

Sektör, ihracattaki artış ivmesini aynı dönem itibarıyla sürdürdü.

Son 4 yılın ocak-temmuz dönemlerinde kesintisiz rekor kıran sektör, 2025'te 23,8 milyar dolar, 2024'te 20,8 milyar dolar ve 2023'te 20 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Sektör, bu seviyelerin altındaki en yüksek ocak-temmuz dönemi ihracatına ise 2018'de 19,2 milyar dolarla ulaşmıştı.

Sektörün toplam ihracattaki payı yüzde 15,1 oldu

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye'nin da ihracatı ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 artış göstererek 161 milyar 601 milyon 127 bin dolar oldu.

Temmuz ayında ihracat, yüzde 2,9 artışla 25,6 milyar dolarla en yüksek temmuz ayı dış satımı olarak kayıtlara geçti.

Otomotiv endüstrisinin toplam ihracattaki payı da yüzde 15,1 olarak hesaplandı.

En fazla ihracat Almanya'ya

Aynı dönemde otomotivde en fazla ihracat 3 milyar 953 milyon dolarla Almanya'ya yapılırken, bu ülkeyi 3 milyar 27 milyon dolarla Fransa, 2 milyar 241 milyon dolarla İtalya, 2 milyar 176 milyon dolarla Birleşik Krallık ve 1 milyar 949 milyon dolarla İspanya takip etti.

Değer bazında ihracat artışında Fransa zirvede yer aldı. Bu dönemde otomotiv sektörünün bu ülkeye dış satımı 330,8 milyon dolar arttı. İhracat artışında Fransa'yı 305,1 milyon dolarla İtalya, 116,7 milyon dolarla Almanya, 107,2 milyon dolarla Hollanda ve 54,5 milyon dolarla Çekya izledi.

Söz konusu dönemde sektörün Hollanda'ya 440,9 milyon, Çekya'ya ise 371,5 milyon dolarlık ihracat yaptığı belirlendi.

En fazla ihracat Kocaeli'den

İl bazında bakıldığında, söz konusu dönemde otomotiv sektöründe en fazla ihracat 7,2 milyar dolarla Kocaeli'den gerçekleştirildi.

Aynı dönemde Bursa'dan 5,8 milyar dolar, İstanbul'dan 4,9 milyar dolar, Sakarya'dan 2,7 milyar dolar, Ankara'dan 1,7 milyar dolarlık otomotiv ihracatı yapıldı.

TİM verilerine göre, 2025 ve 2026 yılları ocak-temmuz dönemlerinde otomotiv endüstrisinin en fazla ihracat (bin dolar) gerçekleştirdiği ülkeler şöyle:

Kısaca SanDisk 8,97 milyar dolar gelir açıkladı; şirketin kendi rehberi 7,75 ile 8,25 milyar dolar arasındaydı, analist beklentisi 8,39 milyar dolardı. Hisse başına düzeltilmiş kâr 39,25 dolar oldu; yönetim 30-33 dolar öngörmüş, analistler yaklaşık 34,52 dolar beklemişti. Düzeltilmiş brüt marj yüzde 84,6 ile rehberin üstüne çıktı. Buna rağmen hisse kapanış sonrası geriledi. Bu yazıda sonuçları, düşüşün nedenini ve bellek tartışması açısından ne anlama geldiğini ele alacağız.

Sonuçlar Ne Oldu?

Şirket her ana kalemde hem kendi rehberini hem analist beklentisini aştı.

Gelir yıllık bazda yüzde 372, çeyreklik bazda yüzde 51 arttı. Karşılaştırma için geçen yılın aynı çeyreğinde gelir 1,9 milyar dolar, hisse başına kâr 29 centti. Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre net kâr 6,90 milyar dolar, hisse başına kâr 43,97 dolar olarak gerçekleşti. Şirket çeyrekte 7,08 milyar dolar serbest nakit akışı üretti ve 4,5 milyar dolarlık hisse geri alımı yaptı; ayrıca 14 milyar dolarlık ek geri alım yetkisi onaylandı.

Büyüme Nereden Geldi?

Bu sorunun cevabı, bellek tartışmasının tam merkezinde duruyor.

Şirketin kendi açıklamasına göre çeyreklik gelir artışının yaklaşık üçte biri hacim artışından, üçte ikisi ise fiyat artışından geldi. Rakamsal olarak fiyatlamanın katkısı yaklaşık 2,01 milyar dolar. Bu ayrım kritik: hacim kaynaklı büyüme talebin genişlediğini gösterir, fiyat kaynaklı büyüme ise arz kıtlığının sürdüğünü. Bellek sektörünün tarihsel sorunu tam da burada; fiyatlar arz normalleştiğinde geri gelebiliyor.

Veri merkezi tarafında ise tablo güçlü. Bu segmentin geliri çeyreklik bazda yüzde 103 artışla 2,98 milyar dolara ulaştı ve portföy içindeki payı bir yılda yüzde 12'den yüzde 38'e çıktı. Büyümeyi yapay zeka çıkarım talebi ve QLC tabanlı platformun devreye girmesi sürükledi. Yani şirket, tüketici ağırlıklı bir yapıdan veri merkezi ağırlıklı bir yapıya geçiyor.

Peki Hisse Neden Düştü?

Cevap bu çeyrekte değil, gelecek çeyrekte.

SanDisk hissesi normal seansta yüzde 5,4 düşüşle 1.350,50 dolardan kapandı; bilanço açıklandıktan sonra kapanış sonrası işlemlerde bir ara yüzde 8'in üzerinde geriledi, ardından kaybını yaklaşık yüzde 4-5 seviyesine çekerek 1.290 dolar bandına indi. Düşüşün nedeni açıklanan çeyrek değil, 2027 mali yılı birinci çeyreği için verilen rehber oldu. Şirket orta noktada 10,55 milyar dolar gelir öngördü; bu rakam bir önceki çeyreğe göre belirgin bir büyüme anlamına geliyor ancak piyasanın fiyatladığı seviyenin altında kaldı.

Burada bu bilanço sezonunun değişmeyen dinamiği var: analist beklentisi zaten şirketin kendi rehberinin üzerindeydi. Yönetim 7,75-8,25 milyar dolar öngörürken piyasa 8,39 milyar dolar bekliyordu. Bu koşulda şirketin kendi rehberini aşması yeterli olmuyor; piyasanın daha yüksek çıtasını da aşması gerekiyor. Aynı hafta içinde AMD rekor gelirle yüzde 9'a yakın, SpaceX beklentiyi aşan gelirle yüzde 14 düştü. Bu kalıbı sezon boyunca izledik. AMD Veri Merkezi Gelirini İkiye Katladı

Kıtlık Tezi Ne Durumda?

Asıl soru buydu: Temmuz'daki sert satış haklı mıydı, yoksa aşırı tepki miydi? Bilanço iki tarafa da malzeme verdi.

Yapısal tez lehine en güçlü veri, sözleşme tarafından geldi. Şirketin uzun vadeli müşteri anlaşmalarının toplam büyüklüğü, üçüncü çeyrek sonundaki 42 milyar dolardan 93,9 milyar dolara çıktı. Yönetimin açıklamasına göre bu anlaşmalar dört yılı aşan görünürlük sağlıyor; 2027 mali yılı bit üretiminin yüzde 50'sinden fazlası, 2028 mali yılının ise yaklaşık üçte ikisi şimdiden taahhüt altına alınmış durumda ve bu taahhütler 16,5 milyar dolarlık finansal garantiyle destekleniyor. Bu yapı, sektörün klasik döngüselliğine karşı bir tampon oluşturuyor.

Döngüsellik endişesi lehine olan veri ise büyümenin bileşiminde. Çeyreklik artışın üçte ikisinin fiyattan gelmesi, kârlılığın önemli ölçüde mevcut fiyat seviyesine bağlı olduğunu gösteriyor. Değerleme tarafında da tablo yorum gerektiriyor: hisse 1.350,50 dolarlık kapanış fiyatıyla, 2026 mali yılı düzeltilmiş kârına göre yaklaşık 19 kat çarpanla işlem görüyordu. Ancak birinci çeyrek rehberinin yıllıklandırılmasıyla hesaplanan çarpan 7,5 kata iniyor. Bu iki rakam arasındaki fark, kârların normalleşip normalleşmeyeceği varsayımına bağlı. Bellek hisselerindeki dalgalanmayı ve nedenlerini ayrıntılı ele almıştık. Yılın En Kazançlı Teması Çalkalanıyor

Sıkça Sorulan Sorular

SanDisk bilançosu nasıl geldi?

SanDisk 8,97 milyar dolar gelir açıkladı ve yıllık bazda yüzde 372 büyüdü. Düzeltilmiş hisse başına kâr 39,25 dolar, brüt marj yüzde 84,6 oldu. Her üç kalem de hem yönetim rehberinin hem analist beklentisinin üzerinde geldi. Buna rağmen hisse kapanış sonrası geriledi.

SanDisk hissesi neden düştü?

Düşüşün nedeni açıklanan çeyrek değil, 2027 mali yılı birinci çeyreği için verilen rehber oldu. Şirket orta noktada 10,55 milyar dolar gelir öngördü ancak bu rakam piyasanın beklentisinin altında kaldı. Analist beklentisi zaten şirketin kendi rehberinin üzerindeydi.

Büyüme fiyattan mı hacimden mi geldi?

Şirketin açıklamasına göre çeyreklik gelir artışının yaklaşık üçte biri hacim, üçte ikisi fiyat artışından geldi. Fiyatlamanın katkısı yaklaşık 2,01 milyar dolar. Bu ayrım, kârlılığın ne kadarının mevcut bellek fiyatlarına bağlı olduğunu gösterdiği için önemli.

Uzun vadeli sözleşmeler ne kadar?

Şirketin uzun vadeli müşteri anlaşmalarının büyüklüğü 42 milyar dolardan 93,9 milyar dolara çıktı. Bu anlaşmalar dört yılı aşan görünürlük sağlıyor ve 16,5 milyar dolarlık finansal garantiyle destekleniyor. 2027 mali yılı bit üretiminin yarısından fazlası taahhüt altında.

SanDisk hissesi Türkiye'den alınır mı?

Evet. SanDisk, Nasdaq borsasında SNDK koduyla işlem görüyor ve ABD borsalarına erişim sunan aracı kurumlar üzerinden Türkiye'den alınabiliyor. Yurt dışı hisse alımında komisyon, kur etkisi ve vergi koşullarının önceden araştırılması gerekiyor. Teknoloji şirketlerine Türkiye'den nasıl yatırım yapılacağını rehberimizde adım adım anlattık. Yapay Zeka Hisseleri Nasıl Alınır?

SanDisk bellek tartışmasına net bir veri seti sundu: talep gerçek, sözleşmeler uzuyor, veri merkezi payı hızla büyüyor. Ancak kârlılığın önemli bir kısmı hâlâ mevcut fiyat seviyesine bağlı.

Bir tarafta 93,9 milyar dolara ulaşan sözleşme büyüklüğü, dört yılı aşan görünürlük ve rekor marj var; diğer tarafta çeyreklik büyümenin üçte ikisinin fiyattan gelmesi ve piyasanın karşılanamayacak kadar yükselmiş beklenti çıtası. Sırada 13 Ağustos'taki yatırımcı günü ve 26 Ağustos'ta Nvidia bilançosu var. Gelişmeleri birlikte takip edeceğiz.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Aktarılan veriler ve rakamlar yayım tarihindeki (6 Ağustos 2026) kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir. Yatırım kararları öncesinde bir uzmana danışmanız önerilir.

Bölgesel aktörlerle daha yakın bir birliktelik amaçlayan Irak'ın en büyük dayanak noktası Kalkınma Yolu. Bu proje ve masadaki diğer başlıkların hayata geçebilmesi için Irak'ın tek başına bir şeyler yapabilmesi pek mümkün görünmüyor. Aygün'e göre bölgesindeki en önemli güçlerden biri olan Türkiye tam da burada devreye giriyor.

Aygün, bu noktada önemli bir parantez açıyor. Örneğin yakın bir zaman öncesine kadar Irak medyasında 'Türkiye suyumuzu kesecek. 48 saat içinde sular bitecek.' tarzı gerçek olmayan haberler yapıldığını anımsatıyor. Elbette bu haberleri Ankara-Bağdat arasındaki muhtemel olumlu seyri bozmak isteyenlerin yaptırdığını da ekliyor.

Ancak heyetler arası görüşmeler ve nihayetinde liderler arasındaki güven tesis edilince tüm bunların hızla geride kaldığını vurguluyor. Bugün masadaki en önemli başlıklardan birinin Irak'ın kuzeyinden petrol satışı olduğunu ekleyip, devam ediyor:

'Irak temel olarak güneydeki sahadan elde ettiği petrolü satıyor. ABD-İsrail-İran savaşı başlamadan önce buradan günlük 4,5 milyon varil petrol satışı oluyordu. Ancak savaşla birlikte ciddi düşüşler oldu. Günlük 4,5 milyon varil gibi önemli bir rakam aylık 30 milyon varil seviyesine geriledi.

Bu bilgiyi sürecin mali boyutuyla birlikte okumak gerek. Irak'ın gelirlerinin yüzde 90'ı petrol satışından elde ediliyor. Buradaki sorun doğrudan hazineyi ve aslında ülkedeki her şeyi olumsuz etkiyor. Kriz derin yaşanıyor çünkü petrol satışı olmadığında Irak'ın buna alternatif olabilecek başka bir kalemi bulunmuyor.

Türkiye burada devreye giriyor. Irak'ın kuzeydeki hattının tekrar cazip hale gelmesinin önünü açmak istiyor. Ki aslında bu boru hattı Irak'ın güneyinden kuzeyine ulaşacak bir hattın yeniden işlemesini mümkün kılıyor. Eğer evdeki hesap çarşıya uyarsa, Irak güney sahalarındaki petrolü ülkenin kuzeyinden de satabilecek. Açık kaynaklara göre yüzde 10 ile sınırlı olan kuzeyden satış böylece yüzde 50'ye çıkabilecek. Bu da Irak hazinesi için çok değerli bir kazanç anlamına gelecek.'

Haberin başında 'Türkiye ile Irak'ın yakınlaşması bu iki ülkeden çok daha geniş bir coğrafyayı olumlu etkileyecek' demiştik.

Feyzullah Tuna Aygün bunun için de bir parantez açıyor. Körfez ülkelerinden dünyaya dağıtılan petrolün savaş nedeniyle Hürmüz'de sıkışıp kaldığını anımsatıyor. Ayrıca, Hürmüz'de işler düzelse bile eski düzenin kalıp kalmayacağı da koca bir soru işareti. İran da ABD'de de Hürmüz'deki geçişlerden para alabileceğinin sıkça dile getiriyor.

Türkiye'nin desteğiyle Irak'taki mevcut altyapının geliştirilmesi, daha modern hale getirilmesi ve nihayetinde iyi işler bir modele bürünmesinin Körfez coğrafyasını da doğrudan etkileyeceğini anlatıyor Aygün.

'Hürmüz'e sıkışan Orta Doğu ve Körfez petrolü Irak üzerinden açılacak hatla farklı coğrafyalara dağılabilir.' diyor ve sözlerini şöyle tamamlıyor:

'Irak'taki hatlar için Türkiye'nin kritik önemde olduğundan bahsettik. Ancak süreç bununla sınırlı değil. Bilindiği üzere Irak'ın Kerkük sahalarındaki ham petrolü Suriye üzerinden Akdeniz'deki Banyas Limanı'na ulaştırdığı bir hat da vardı. Ki bu enerji hattı 2003'teki ABD işgali sırasında hasar almış ve uzun süre kapalı kalmıştı. Şimdi bu hattın da yeniden işler hale getirilmesi gündemde. 30 aylık bir çalışmayla ayağa kaldırılabileceği konuşuluyor.

Elbette burada da Türkiye'nin bir şekilde rolü olacak. Gerek Irak gerek Suriye yönetimleriyle ilişkisi farklı bir boyuta evrilen Ankara'nın bu süreçte de aktif rol oynaması bekleniyor.

Bölgedeki ekonomi ve enerji mimarisinin işler halde kalmasının en temel sebebi Hürmüz'ün açık olması ve herkes tarafından bir şekilde kullanılabilmesiydi. Şimdi bu durum ortadan kalktı. Puzzle'ın en büyük parçası hasar gördü. Bu nedenle alternatif bir hat hayati önemde. İşte Türkiye'nin Irak'la inşa etmek istediği bu yeni süreç, bahsettiğimiz yeniden dizaynın en önemli yapı taşlarından biri olacak.'

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 79,91 dolardan işlem görüyor.

Dün 80,95 dolara kadar yükselen Brent petrolün ekim vadeli varil fiyatı, günü 79,45 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.39 itibarıyla kapanışa göre yüzde 0,6 artarak 79,91 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün eylül vadeli varil fiyatı da 75,55 dolar olarak belirlendi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişte, Orta Doğu'da arz güvenliğine ilişkin endişelerin yeniden güçlenmesi ve ABD'de para politikasına ilişkin beklentilerin talep görünümünü desteklemesi etkili oldu.

Yemen'deki İran destekli Husiler, Aden Körfezi'nde Suudi Arabistan'a ait 'Daisy' isimli petrol tankerini balistik füzeyle hedef aldıklarını açıkladı.

Husilerin Sözcüsü Yahya Seri, saldırının 'ablukaya ablukayla karşılık verme' stratejisi kapsamında, Suudi Arabistan'a yönelik deniz seyrüsefer yasağını uygulama kararı doğrultusunda gerçekleştirildiğini savundu.

Seri, Suudi Arabistan'a ait petrol tankerlerinin hareketlerini yakından takip ettiklerini belirterek, Yemen'e yönelik abluka kaldırılıncaya kadar bu gemilerin Kızıldeniz'in kuzeyinden veya güneyinden geçmesine izin vermeyeceklerini ifade etti.

Husiler, daha önce de Kızıldeniz'in kuzeyindeki Yenbu açıklarında Suudi Arabistan'a ait 'Vefa' isimli petrol tankerini balistik füzelerle hedef aldıklarını duyurmuştu.

Bunun yanı sıra, İran'da devlete ait Sanayi ve Maden Bankasının, borçları nedeniyle İran Ulusal Petrol Şirketinin (NIOC) banka hesaplarını dondurduğuna ilişkin haberler de ülkenin petrol sektöründeki finansal sıkışıklığın derinleştiğine işaret ederek arz tarafına yönelik risk algısını güçlendirdi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı'nın haberine göre, banka borç miktarı ya da dondurulan hesapların kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Haberde, söz konusu kararın, İran'ın en önemli gelir kaynaklarından biri olan petrol ve doğal gaz sektöründe faaliyet gösteren Ulusal Petrol Şirketi'nin bazı borçlarının geri ödemesinin İran takvimine göre 1405 yılının sonuna (Mart 2027) kadar ertelenmesini öngören hükümlere rağmen alındığına işaret edildi.

ABD'nin tek taraflı yaptırımları kapsamında bulunan İran Ulusal Petrol Şirketi, ülkenin petrol ve doğal gaz sektöründeki en büyük devlet kuruluşu konumunda bulunuyor.

- Faiz artışı beklentilerinin zayıflaması fiyatları destekledi

Bununla birlikte, ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında ilave faiz artırımına gideceğine yönelik beklentilerin zayıflaması da petrol fiyatlarını destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

ABD'de dün açıklanan ADP özel sektör istihdamı, temmuzda 44 bin kişi artarak piyasa beklentilerinin altında kaldı.

Bu gelişmelerin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay politika faizini 25 baz puan artıracağına yönelik beklenti yüzde 55'e gerilerken, ekim toplantısına ilişkin faiz artırımı ihtimali de yüzde 80 seviyesine indi.

Piyasalarda, faiz artırımı ihtimalinin azalmasının ekonomik aktiviteyi ve petrol talebini destekleyebileceği beklentisiyle petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının güçlendiği değerlendiriliyor.

- Olumlu arz sinyalleri petrol fiyatlarının yükselişini sınırlıyor

Öte yandan, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşma taslağının son aşamaya geldiğine ilişkin haber akışı petrol fiyatlarının daha fazla yükselmesinin önüne geçiyor.

Associated Press'in (AP) haberine göre, İranlı ve Ummanlı müzakereciler, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşma taslağına son şeklini verirken, taslak İran lideri Mücteba Hamaney'in onayına sunuldu. Haberde, anlaşmanın ABD ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı sorununa geçici bir çözüm niteliği taşıdığı ve iki ülke arasındaki müzakerelerin sürdürülmesinin önünü açabileceği belirtildi.

Ayrıca, ABD'de ticari ham petrol stoklarının beklentilerin aksine 2 milyon 500 bin varil artarak 407 milyon varile yükselmesi ve günlük ham petrol üretiminin 8 bin varil artışla 13 milyon 804 bin varile çıkması da talebin zayıf seyrettiği algısını güçlendirerek petrol fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırıyor.

Brent petrolde teknik olarak 81,65 doların direnç, 78,68 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,19 yükselişle 13.728,70 puandan başladı.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,11 değer kazanarak 13.703,13 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 25,57 puan ve yüzde 0,19 artışla 13.728,70 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,34 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,65 düştü.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,32 ile spor, en çok gerileyen yüzde 0,74 ile menkul kıymet yatırım ortaklığı oldu.

Küresel piyasalar, dün ABD'de açıklanan ADP özel sektör istihdamının beklentilerin altında kalması ve yapay zeka denetimlerine ilişkin endişelerle yön bulmakta zorlanıyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Dolar/TL, güne yatay başlamasının ardından 47,5950 seviyesinde bulunuyor.

Dün yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,5770'ten tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.40 itibarıyla önceki kapanışa göre yatay seyirle 47,5950 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 55,0740'tan, sterlin/TL de yüzde 0,2 artışla 64,2060'tan işlem görüyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,7 seviyesinde bulunuyor. ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında önemli ağırlığı bulunan iş gücü piyasasına ilişkin veriler varlık fiyatları üzerinde etkili oluyor.

Dün ABD'de açıklanan ADP özel sektör istihdamı, temmuzda 44 bin kişi artarak piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Ülkede iş gücü piyasasında gözlenen ivme kaybı, ekonominin büyüme görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırırken, Fed'in ilave faiz artırımlarına gideceği yönündeki beklentileri ise törpüledi.

Söz konusu gelişmeler sonrası para piyasasındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay politika faizini 25 baz puan artıracağına yönelik beklentiler yüzde 55'e inerken, ekim toplantısı için faiz artışı ihtimalleri de yüzde 80'e çekildi.

Fed'in 'şahin' üyelerinin açıklamaları da takip edilirken, son toplantıda faiz artışı yapılması yönünde oy kullanan 3 üyeden biri olan Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, merkez bankasının faiz oranlarını yavaş yavaş yükseltmeye başlaması gerektiğini düşündüğünü söyledi.

Öte yandan Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler de yatırımcılar tarafından yakından takip ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmelerin 'çok iyi' ilerlediğini ve tablonun 48 saat içinde netleşeceğini belirterek, Hürmüz Boğazı'nın da çok yakında açılacağını ifade etti.

Trump, İran'la bir anlaşma yapmayı tercih ettiğini ancak diplomasinin başarısız olması halinde güç kullanımının da hala bir seçenek olduğunu kaydetti.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirtti.

- Çeyrek altın 10 bin 631 liradan, cumhuriyet altını 42 bin 326 liradan satılıyor

Gram altın güne yükselişle başlamasının ardından 6 bin 515 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki yükselişe paralel alış ağırlıklı bir seyir izleyen gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 4,25 artışla 6 bin 496 liradan tamamlamıştı.

Yeni güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.25 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,3 artışla 6 bin 515 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 631 liradan, cumhuriyet altını 42 bin 326 liradan satılıyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında önemli ağırlığı bulunan iş gücü piyasasına ilişkin veriler, fiyatlamalar üzerinde etkili oluyor. Ülkede iş gücü piyasasında gözlenen ivme kaybı, ekonominin büyüme görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırırken, ABD Merkez Bankasının (Fed) ilave faiz artırımlarına gideceği yönündeki beklentileri törpüledi.

Jeopolitik tarafta ise ABD ile İran arasında müzakerelerin ilerleyişi bölgede kalıcı barışa dair umutları artırırken, İran'ın Umman ile Hürmüz Boğazı'ndaki müzakerelerinin son aşamada olduğu belirtildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmelerin 'çok iyi' ilerlediğini ve tablonun 48 saat içinde netleşeceğini belirterek, Hürmüz Boğazı'nın da çok yakında açılacağını ifade etti.

Fed'in 'şahin' duruşuna ilişkin beklentilerin zayıflaması ve Orta Doğu'da yeni bir anlaşma umutlarının yeşermesinden destek bulan altının ons fiyatı, dün yüzde 4,2 artışla 4 bin 246 dolara yükseldi. Ons altın bugün de yüzde 0,3 değer kazancıyla 4 bin 260 dolara çıkarak yaklaşık iki ayın zirvesini gördü.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Almanya'da fabrika siparişleri, ABD'de işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirtti.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat güne yatay seyirle 15.869,00 puandan başladı.

Dün alış ağırlıklı seyreden ağustos vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 0,14 artışla 15.862,00 puandan tamamlamıştı. Endeks kontratı akşam seansında ise kazançlarının bir kısmını geri vererek 15.859,00 puandan işlem gördü.

Küresel piyasalar, dün ABD'de açıklanan ADP özel sektör istihdamının beklentilerin altında kalması ve yapay zeka denetimlerine ilişkin endişelerle yön bulmakta zorlanıyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.000 ve 16.100 puanın direnç, 15.700 ve 15.600 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Beşiktaş, Hradec Kralove müsabakasıyla birlikte Avrupa kupalarında da 261. randevusuna çıkacak.

Siyah-beyazlılar, geride kalan 260 mücadelede 99 galibiyet, 50 beraberlik ve 111 yenilgi aldı.

Beşiktaş, Avrupa kupalarında 351 kez gol sevinci yaşarken, kalesinde ise 395 gole engel olamadı.

Beşiktaş, Hradec Kralove ile yapacağı maçla Avrupa kupalarında deplasmanda 131. karşılaşmasını oynayacak.

Avrupa kupalarında, dış sahada bugüne dek 130 müsabaka oynayan siyah-beyazlılar, bu mücadelelerin 34'ünden galip geldi, 24'ünde berabere kaldı ve 72 mücadeleden ise yenilgiyle ayrıldı.

Beşiktaş, söz konusu maçlarda rakip fileleri 150 kez havalandırırken, kalesinde 245 gol gördü.

UEFA Kupası ve UEFA Avrupa Ligi isimleriyle düzenlenen organizasyonda Beşiktaş, bugüne kadar 135 defa boy gösterdi.

Siyah-beyazlılar, söz konusu maçlarda 59 galibiyet, 25 beraberlik ve 51 mağlubiyet aldı.

Beşiktaş, oynadığı 135 karşılaşmada 212 kez gol sevinci yaşarken, 180 gol yedi.

Savunma şirketlerinin, ABD tarihindeki en fazla sayıda tesis ve fabrikayı inşa ettiğine dikkati çeken Trump, 'Bu hain açıklamaları sızdıranlar avlanıyor. Uzun süreli hapis cezaları talep edilecek.' değerlendirmesinde bulundu.

Meclis'e sunulan Terörsüz Türkiye Kanun Teklifi ile birlikte terör örgütünün silah bırakma sürecindeki son durum, sahadan gelen istihbari raporlar eşliğinde değerlendirilecek.

MGK'da, terörle mücadele kapsamında yürütülen çalışmaların yanı sıra diğer bölgesel ve uluslararası güvenlik konuları da ele alınacak.

Toplantıda ABD ile İran arasında devam eden krize yönelik diplomatik girişimler ile Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliğinin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi bekleniyor.

Kıbrıs'taki son gelişmeler, Suriye ve Irak'taki durum, İsrail'in bölgedeki saldırıları, Rusya-Ukrayna Savaşı ele alınması beklenen konular arasında.

Ayrıca Güney Kafkasya ve Afrika'daki gelişmelerin de gündemde olması değerlendiriliyor.

Küresel piyasalar, dün ABD'de açıklanan ADP özel sektör istihdamının beklentilerin altında kalması ve yapay zeka denetimlerine ilişkin endişelerle yön bulmakta zorlanıyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında önemli ağırlığı bulunan iş gücü piyasasına ilişkin veriler fiyatlamalar üzerinde etkili oluyor. Dün ABD'de açıklanan ADP özel sektör istihdamı, temmuzda 44 bin kişi artarak piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Ülkede iş gücü piyasasında gözlenen ivme kaybı, ekonominin büyüme görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırırken, Fed'in ilave faiz artırımlarına gideceği yönündeki beklentileri ise törpüledi.

Geçen hafta ABD'de tahminlerin altında büyüme performansı sergilemesi göz önüne alındığında istihdamdaki yavaşlama emareleri dikkate değer bir mesaj olarak algılanmaya başlandı.

Söz konusu gelişmeler sonrası para piyasasındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay politika faizini 25 baz puan artıracağına yönelik beklentiler yüzde 55'e inerken, ekim toplantısı için faiz artışı ihtimalleri de yüzde 80'e çekildi.

Analistler, ABD'nin makroekonomik veri takviminde yarın da içinde tarım dışı istihdam verisinin yer aldığı istihdam raporunun bulunduğuna dikkati çekerek, söz konusu verinin özellikle Fed'in adımlarına yönelik tahminlerde oynaklığı artırmasının beklendiğini söyledi.

Ancak ABD'de açıklanan veriler piyasalar açısından 'kötü veri, iyi sonuç' olarak nitelendirilirken, yapay zeka tarafındaki haber akışı ve Fed'in 'şahin' üyelerinin açıklamaları risk iştahını törpüledi. Son toplantıda faiz artışı yapılması yönünde oy kullanan 3 üyeden biri olan Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, merkez bankasının faiz oranlarını yavaş yavaş yükseltmeye başlaması gerektiğini düşündüğünü söyledi.

Kashkari, gelecek verilerin çok önemli olacağını belirterek, 'Faiz oranlarında dramatik bir artış çağrısında bulunmuyorum.' dedi. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook da enflasyonun yavaşlamaması halinde faiz artırılmasına hazır olduğu mesajını verdi.

ABD'li teknoloji şirketi Meta ise geliştirdiği yapay zeka modelinin, test aşamasında bir şirketi hacklediğini bildirdi. Söz konusu gelişmenin ardından bu alanda daha önce yaşanan benzer olaylar yeniden gündeme gelirken, yapay zeka sistemlerinin denetim altında tutulmasına yönelik endişeler de arttı. Yapay zeka teknolojilerine yönelik daha sıkı düzenleme ve frenleme ihtimali, sektörde uzun süredir tartışılan 'yüksek değerleme' risklerini yeniden öne çıkararak teknoloji hisselerinde satışlara yol açtı.

Dün Advanced Micro Devices'ın (AMD) hisseleri, şirketin ikinci çeyrek finansal sonuçlarının beklentilerin üzerinde gerçekleşmesine rağmen yüzde 7 düştü.

Öte yandan Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler de yatırımcılar tarafından yakından takip ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmelerin 'çok iyi' ilerlediğini ve tablonun 48 saat içinde netleşeceğini belirterek, Hürmüz Boğazı'nın da çok yakında açılacağını ifade etti.

Trump, İran'la bir anlaşma yapmayı tercih ettiğini ancak diplomasinin başarısız olması halinde güç kullanımının da hala bir seçenek olduğunu söyledi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de Umman ile Hürmüz Boğazı'nda müzakerelerin son aşamaya girdiğini ve müzakere edilen güzergahın 2 ila 4 ay sürmesi beklenen bir 'geçici güzergah' olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasının ABD'nin tutumuna bağlı olacağını söyledi.

- Altın yaklaşık 2 ayın zirvesi

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,61'de, dolar endeksi 99 seviyelerinde kalmaya devam ediyor.

Fed'in şahin duruşuna ilişkin beklentilerin zayıflaması ve Orta Doğu'da yeni bir anlaşma umutlarının yeşermesinden destek bulan altının ons fiyatı, dün yüzde 4,2 artışla 4 bin 246 dolara yükseldi. Ons altın bugün de yüzde 0,3 değer kazancıyla 4 bin 260 dolara çıkarak yaklaşık iki ayın zirvesini gördü.

Dolardaki değer kaybı ve tahvil faizlerindeki gevşemeden destek bulan altının ons fiyatı ise yüzde 1,4 artışla 4 bin 135 dolardan alıcı buluyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,17, Nasdaq endeksi yüzde 0,83 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,49 yükseldi. Dow Jones endeksi kapanışta rekor tazeledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

- Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir öne çıkarken, Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksinin (ÜFE) haziran ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,3 gerilemesiyle yatırımcıların ileriye dönük enflasyon korkuları yumuşadı.

Söz konusu verinin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda Avrupa Merkez Bankasının (ECB) gelecek ay politika faiz oranlarında artışa gitme ihtimalleri yüzde 85'ten yüzde 70'e geriledi.

Bölgede bugün açıklanacak perakende satışlar verisi, tüketici talebinin ekonomik aktiviteyi desteklemeye devam edip etmediğine ilişkin sinyaller vermesi açısından yakından takip edilecek. Öte yandan dün açıklanan diğer verilere göre, Avro Bölgesi'nde temmuz ayında bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), 52 puanla son 8 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Bu arada Avrupa Birliği (AB), Rusya Merkez Bankası'nın dondurulan varlıklarından elde edilen 1,4 milyar avroluk gelirin Ukrayna'ya destek amacıyla kullanılacağını bildirdi.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,08 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi yatay seyretti. İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,18 ve Almanya'da DAX 40 endeksi de yüzde 0,29 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif seyirle başladı.

- Asya borsaları Çin hariç negatif seyrediyor

Asya piyasalarında Çin hariç satış ağırlıklı bir seyir hakimken, Japon yatırımcıların yabancı tahvil alımları 5 ay sonra artı tarafa geçti. Japon yatırımcılar geçen ay 477,9 milyar yen (yaklaşık 3,2 milyar dolar) düzeyinde net yabancı tahvil alımı yaptı.

Dolar/yen paritesi ise yatay seyirle 157,76 seviyesinde bulunuyor.

Öte yandan yapay zeka sistemlerine yönelik denetim ve düzenleme risklerinin artması ve ABD'de bazı şirketlerin beklentilerin altında kalan bilançoları bölgede yarı iletken sektöründe satış baskısı oluşturdu. Güney Kore'de SK Hynix hisseleri yüzde 9, Samsung Electronics hisseleri yüzde 5,7, Japonya'da Tokyo Electron hisseleri yüzde 5, Renesas Electronics hisseleri yüzde 3 düştü.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 3,7 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,8 düşerken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 yükseldi.

- Borsa alıcılı seyretti

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,11 değer kazanarak 13.703,13 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.

Dolar/TL dünü 47,5770'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,5940'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Almanya'da fabrika siparişleri, ABD'de işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.900 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 Almanya, haziran ayı fabrika siparişleri

12.00 Avro Bölgesi, haziran ayı perakende satışları

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları

15.30 ABD, haftalık süregelen işsizlik başvuruları

17.00 ABD, haziran ayı toptan eşya stokları

IMF'nin Temmuz 2026'da yayımladığı çalışma, ülkelerin sanayi desteklerinde stratejik sektörlere yaklaşımının belirgin biçimde ayrıştığını ortaya koydu. Çin, yarı iletkenler, biyoteknoloji ve sanayi robotları gibi stratejik alanlara mal üretiminde yaratılan katma değerin yüzde 3'ü düzeyinde destek verirken, Türkiye'de bu oran yüzde 0,15'te kaldı.

Sanayi politikası hakkında yazmaya devam ediyorum. Sıra 'fırından yeni çıkmış' bir çalışmanın bulgularında. Temmuz ayında yayımlanan çalışma üç IMF uzmanı tarafından yapılmış. Başlığı: 'Sanayi Politikası ve Stratejik Sektörlerde Ticaret Gerilimleri'. İki amacı var. Birincisi, yeni veri tabanlarına dayanarak 2015-2023 döneminde ülkelerin sanayi desteklerini mal üretiminde yaratılan katma değere oranla hem sektörel düzeyde hem de toplamda hesaplayabilmek. Dolayısıyla, tarım ve madencilik destekleri var, hizmet ve inşaat sektörü destekleri yok. İkincisi, ülkeler arası gelişmiş bir dış ticaret modeli kullanarak bu desteklerin kapsamdaki ülkeler için ihracat ve ithalat etkilerini hesaplamak. Etkiler hem toplam olarak hem de sektörel düzeyde hesaplanıyor. On ülke/bölge için ayrıntılar veriliyor. Aralarında Türkiye de yer alıyor, diğerleri ise ABD, Avrupa Birliği, Avustralya, Çin, Hindistan, İngiltere, Japonya, Kanada ve Rusya.

Hesaplanan destek değerleri için raporlanan dikkat çekici olgular şöyle;

- Birincisi, 2015-2023 dönemindeki ortalamalar dikkate alındığında, mal üretiminde yaratılan katma değere oranla en yüksek destek yüzde 1,8 ile Çin'de. Bu oran ABD için yüzde 1,3, AB için ise yüzde 0,6. Türkiye'nin destek değeri büyüklük açısından yüzde 0,4 ila yedinci sırada. Arkasından sırayla Avustralya, Japonya ve Hindistan geliyor.

- İkincisi, dönem içinde desteklerin ana eğilimi artma yolunda. Dönem başı / dönem sonu karşılaştırması bazı ülkeler için şöyle (yüzde): Çin: 1,1 / 2,1; ABD: 1,1 / 1,6; AB: 0,5 / 1. On ülkenin bazılarının ve bu arada Türkiye'nin değerleri raporlanmamış.

Yine aynı sonuç; Çin bu ölçüt açısından da ön sırada. Sanayi desteği artışı ABD ve AB'den çok daha fazla.

Bu iki sonuç açık ki ilginç ama daha ilginç olan bir üçüncü sonuç var. Şu: Rapor destekleri bir de iki gruba ayırarak değerlendiriyor. İlk grup stratejik sektörler grubu: Yarı iletkenler, sanayi robotları, bioteknoloji ve diğer yüksek teknolojili ürünler. İkinci grup ise geriye kalan sektörler. Dönem ortalaması açısından, Çin ile iki ana rakibi ABD ve AB bu sektörlere verdikleri desteklerin boyutu açısından gece ve gündüz gibi ayrışıyorlar. Çin'in diğer sektörlere verdiği destek mal üretiminin yüzde 1'i iken, stratejik sektörlere verdiği desteğin oranı yüzde 3. Oysa ABD ve AB'de tam tersi geçerli. ABD'de diğer sektörlere mal üretimine oranla yüzde 2 destek verilirken stratejik sektörlere yüzde 0,5 oranında destek veriliyor. AB'de ise bu oranlar sırasıyla yüzde 1 ve yüzde 0,2. Fark çok belirgin. Türkiye ise bu açıdan ne yazık ki ABD ve AB gibi. Mal üretiminde yaratılan katma değere oranla diğer sektörlere yüzde 0,5 oranında destek verilirken, stratejik sektörlere verilen destek yüzde 0,15 oranında. Bu açıdan, Çin ölçeğindeki kadar ayrışma yoksa da, Avustralya, Hindistan, Kanada ve Rusya da Çin'e benzer: Stratejik sektörlere daha fazla destek veriyorlar.

Birkaç uyarı / hatırlatma yapmama izin verin. Birincisi, bu büyüklükler sonuçta tahminleri yansıtıyor. Kullanılan yönteme ve veri tabanına göre hesaplanan destek değerleri değişebilir. İkincisi, sanayi politikası denilince sadece sanayiye yönelik destekleri algılamamak gerekiyor. Sanayi politikası kavramı, tüm ekonomiye verilen destekler için kullanılıyor. Ama bu çalışmada sanayi, tarım ve madencilik ana sektörleri kapsanıyor; hizmet yok. Üçüncüsü, sanayi politikasını sadece 'destek' olarak görmemek gerekiyor. Sanayi politikasının diğer önemli politikalarla etkileşimi önemli. Eğitim düzeyini yükselten ve beceri düzeyini artıran politikalarla, kur politikasıyla ve makro istikrarla birlikte düşünmek gerekiyor. Ayrıca destek mekanizmasının etkinliği açısından devlet ile destek verilen şirketler arasındaki bilgi alışverişi mekanizmaları çok önemli. Devam edeceğim.

Meraklısı için çalışmanın künyesi şöyle: L. Rottuna, M. Ruta ve P.Varma (2026). Industrial Policy and Trade Tensions in Strategic Sectors, IMF Çalışma Tebliği No: WP/26/155.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Başlangıç tarihi hem dolar, hem TÜFE için 2003'ün Ocak ayı. Söz konusu ayın değerleri kaç ay sonra yüzde 100 artarak ikiye katlanmış: Ocak 2003'ü başlangıç alırsak öyle bir dinginlik var ki, hem dolar, hem TÜFE değil aylarca, yıllarca adeta yerinde saymış. Hele hele son birkaç yıl değilse de 2021 sonrasındaki tırmanışlar düşünülürse o dinginlik çok daha iyi ortaya çıkıyor.

Bu arada bir açıklama yapmakta yarar var. Başlangıcı 2003'ün Ocak ayı alıyorum ama biliniyor ki TÜİK'in 2025 yılını baz alarak oluşturduğu yeni TÜFE serisinde veriler 2005 yılının Ocak ayına kadar gidiyor, öncesi yok. Bu yüzden 2003 ve 2004'ün verilerini eski endeksin artış oranlarını kullanarak geri götürerek oluşturmak gerekti.

Artış unutulmuşken akıldan çıkmaz oldu!

Dolar 2003'ün Ocak ayında 1,66 lira, bugün için şaka gibi geliyor ama öyle, 1,66 lira. Ve bu tutarın yalnızca bir kat artması, yani yüzde 100 artması tam 166 ay sürdü.

166 ay, bir başka ifadeyle yaklaşık 14 yıl. Dolar ancak 2016'nın Kasım ayında 3,27 liraya ulaşmış ve bir kat arttı.

Ya sonrası; son döneme göre iyi ama öncesine göre müthiş bir hızlanma: 2003'ün Ocak ayından sonra tam 166 ayda ikiye katlanan dolar, bu sefer yalnızca 40 ayda aynı 'performansı' göstermiş ve bir kat artış kaydetti.

Artık doların TL'ye karşı giderek güçlenmesi mi dersiniz, Türk parasının nefesinin kesilmesi mi bilmem, sonraki bir kat artış 21 ayda, bir sonraki 20 ayda gerçekleşti.

Süre uzadı

Önce çok uzun süre çok az değişen, ardından hızlı bir değer artışı sergileyen dolar, son 35 ayda ise önceki dönemlerdeki ölçüde değerlenmedi. Dolar temmuz ayı ortalamasında 46,95 olarak gerçekleşti ve Ağustos 2023'teki düzeyin yüzde 75 üstünde bulunuyor.

Doların ikiye katlanma süresinin uzaması ilk bakışta memnun olunması gereken bir durum tabii ki. Ancak bu aynı dönemde enflasyonun da benzer şekilde düşmüş olmasından değil, Türk parasının değer kazanmasından kaynaklanıyor. Biraz sonra değineceğim; TÜFE'deki ikiye katlanma süresinde de görece bir iyileşme var ama bu iyileşme dolardan daha belirgin değil. Yani dolardaki artış hızının düşmesi, Türk parasının reel olarak değerlendiğinin bir göstergesi.

TÜFE'de durum ne?

Şimdi de fiyatların nasıl seyrettiğine bakalım:

Yine 2003'ün Ocak ayı. Yeni seri TÜFE'nin geri yürütülmesiyle bulunan endeks değeri 2,98 düzeyinde.

Aradan sekiz yılı aşkın bir süre geçiyor ve Mayıs 2011'de fiyat düzeyini göstereni tüketici fiyat endeksi bir kat artış gösterdi. Tam 100 ayda bir kat artış:

100 ayda bir kat artışın anlamı şu:

'Bu 100 ayda fiyatlar demek ki aylık ortalama yüzde 0,7 artış gösterdi.'

Sekiz yıl boyunca aylık ortalama yüzde 0,7 artış:

Bugün için tam anlamıyla rüya gibi bir oran.

Aylık ortalama bu düzeyde oluşsa yıllık enflasyon yüzde 8,8 demek. Türkiye yıllardır tek hane hayali kuruyor da bırakın yüzde 8,8'i, önümüzdeki yıllarda 20'nin altına inmek bile pek mümkün görünmüyor.

2003'ten 2011'e kadar 100 ayda ikiye katlanan TÜFE'de, ikinci ikiye katlanma süresi de biraz azalmakla birlikte ilkine yakın; 88 ay. Üçüncü dönem ise 40 ay.

Katlanma süresi giderek kısalıyor ve 18 aya kadar iniyor. Fiyatlar 2022'nin Ocak ayından 2023'ün Temmuz ayına kadar olan bir buçuk yılda tam iki katına çıktı.

İzleyen dönem hemen hemen aynı ve 20 ay.

İçinde bulunduğumuz dönem belli ki 20 ayı aşacak. Bu yılın temmuzu itibarıyla geçen yılın mart ayından bu yana 16 ay geçti ve fiyat artışı yüzde 43 düzeyinde. Bir kat artışa çok var.

Ölümü gösterip:

Bir dönem dolarda 166 ay, TÜFE'de 100 ay olan ikiye katlanma sürelerinden sonra 2023 yılında en kısa süreler görülüyor ve sonrasında bu süreler az da olsa uzuyor. Akla ister istemez o meşhur söz geliyor:

'Ölümü gösterip sıtmaya razı etmek:'

Tabii ki hiç kimse masa başında karar vererek 'Durun şu fiyatları önce az artıralım, sonra hızlandıralım; aynı şeyi dolarda da yapalım' demiyor ama uygulanan politikalar buna yol açıyor. Önemli olan ne yapıldığından çok yapılanların nelere yol açtığı, yani önemli olan sonuç:

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.