Haftanın ilk işlem gününde BIST 100 endeksi yatay negatif bir görünüm sergileyerek yüzde 0,03 düşüşle 14.729,65 puanda kapanırken, bankacılık endeksi yüzde 0,37 yükseldi, holding endeksi ise yüzde 0,30 geriledi. Küresel piyasalarda yatırımcıların odağında ABD ile İran arasındaki diplomatik temaslar yer alırken, yurt içinde tüketici güven endeksindeki yükseliş ve enflasyon beklentilerine ilişkin veriler takip edildi.

Salı günü satış baskısı belirginleşti. BIST 100 endeksi yüzde 1,29 düşüşle 14.539,61 puana gerilerken, bankacılık endeksi yüzde 1,83, holding endeksi ise yüzde 0,94 değer kaybetti. Küresel piyasalarda Fed'in faiz politikasına ilişkin beklentilerin yeniden güç kazanması risk iştahını olumsuz etkiledi.

Çarşamba günü de satışların devam etmesiyle BIST 100 endeksi yüzde 1,43 düşerek 14.331,21 puana indi. Bankacılık endeksi hafif gerilerken holding endeksi sınırlı yükseliş kaydetti. Piyasalarda Fed'in yıl sonuna kadar sıkı para politikasını sürdürebileceğine yönelik beklentiler fiyatlamalarda etkili oldu.

Perşembe günü endeks kayıplarını sürdürdü. BIST 100 endeksi yüzde 0,50 gerileyerek 14.259,75 puandan kapanırken, özellikle bankacılık hisselerinde görülen satışlar dikkat çekti. Küresel piyasalarda teknoloji ve yapay zeka şirketlerinin yüksek değerlemelerine ilişkin endişeler risk iştahını sınırladı.

Haftanın son işlem gününde ise Borsa İstanbul sınırlı da olsa toparlanarak yüzde 0,10 yükselişle 14.274,02 puandan haftayı tamamladı. Bankacılık endeksi yüzde 0,38, holding endeksi ise yüzde 1,12 değer kazandı. Orta Doğu'da kalıcı barış beklentilerinin korunması küresel risk algısını desteklese de teknoloji sektörüne yönelik maliyet baskıları piyasalarda temkinli görünümün sürmesine neden oldu.

Hafta boyunca işlem hacimleri yüksek seviyelerini korurken, günlük toplam işlem hacmi 207 milyar lira ile 227 milyar lira bandında gerçekleşti.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) ise BIST 30 endeksine dayalı yakın vadeli kontratlar hafta boyunca satış ağırlıklı bir seyir izledi. Pazartesi günü 17.099 puandan kapanan kontrat, hafta içinde gerilemesini sürdürerek cuma günü 16.584 puandan normal seansı tamamladı. Açık pozisyon sayısı ise hafta başındaki 421 bin seviyesinden hafta sonunda 321 bin seviyesine gerileyerek yatırımcıların pozisyon azaltma eğilimine işaret etti.

Analistler, önümüzdeki hafta yurt içinde işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, İSO imalat sanayi PMI ve enflasyon verilerinin; yurt dışında ise dünya genelinde açıklanacak PMI verileri ile ABD tarım dışı istihdam başta olmak üzere yoğun veri gündeminin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacağını ifade ediyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puan seviyeleri destek, 14.400 ve 14.500 puan seviyeleri ise direnç konumunda bulunuyor.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, partisinin kendisini gelecek seçimde lider olarak görmek istemediğini belirterek görevinden istifa ettiğini açıkladı.

2. ABD'den İran'a 60 günlük petrol lisansı

ABD, İran'ın uluslararası piyasada petrol satmasına izin veren 60 günlük bir lisans yayımladı.

3. Fed'in izlediği enflasyon göstergesi 3 yılın zirvesinde

Fed'in yakından takip ettiği PCE enflasyon göstergesi açıklandı.

Manşet PCE'deki yıllık artış tahminler doğrultusunda Nisan'daki yüzde 3,8 seviyesinden yüzde 4,1'e yükseldi. Bu, Nisan 2023'ten beri görülen en yüksek seviye oldu.

4. Karahan: Merkez Bankası iletişimi beklentiler üzerinde kritik rol oynuyor

TCMB Başkanı Fatih Karahan, BIS 25. Yıllık Konferansı'nda beklentilerin para politikası aktarımında daha önemli hale geldiğini belirterek, etkili merkez bankası iletişiminin beklentiler üzerinde önemli olduğunu vurguladı.

5. Trump, İran'ı ateşkesi ihlal etmekle suçladı

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a ait 4 dronun Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir tankeri hedef aldığını öne sürerek, dronlardan üçünün ABD ordusu tarafından düşürüldüğünü ve yaşanan olayın 'ateşkesin aptalca ihlali' olduğunu savundu.

6. Trump'tan F-35 mesajı: Erdoğan'ı çok mutlu edecek bir şey yapacağım

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı 'çok mutlu edecek' bir adım atabileceğini belirterek, Türkiye'ye F-35 ve jet motoru satışı konusunda olumlu mesaj verdi.

7. Apple Türkiye'den 90 bin liraya varan zam

Küresel çip ve depolama krizi nedeniyle zam yapan Appel, Türkiye'de de bazı ürünlere önemli ölçüde zam yaptı. Mac, iPad, Apple TV ve HomePod fiyatları ciddi oranda yükselirken en dikkat çeken zam Mac Studio'da 90 bin TL oldu.

Oturumda, küresel ekonomideki gelişmeleri, Türkiye ekonomisinin mevcut görünümünü ve ilerleyen döneme ilişkin hedefleri kapsamlı şekilde değerlendirdiklerini belirten Bolat, şunları ifade etti:

'Üretimi, yatırımı, istihdamı ve ihracatı merkeze alan, rekabet gücü yüksek, dirençli ve sürdürülebilir bir ekonomi vizyonuyla Türkiye Yüzyılı hedeflerimize emin adımlarla ilerliyoruz. AK Parti'nin en büyük gücü, istişareyi esas alan, ortak aklı önceleyen ve milletimizin beklentilerini siyasetin merkezine yerleştiren yönetim anlayışıdır. Bu anlayışla iş dünyamızın, çalışanlarımızın, üreticilerimizin ve gençlerimizin beklentilerine cevap verecek güçlü politikaları hayata geçirmeye kararlılıkla devam edeceğiz. Türkiye Yüzyılı, Yüce Allah'ın izniyle, üretimin, teknolojinin, yatırımın, istihdamın ve ihracatın yüzyılı olacaktır. Rabbim birliğimizi ve beraberliğimizi daim eylesin.'

Trump, görüşmede ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında imzalanan çerçeve anlaşması dolayısıyla Avn'ı tebrik etti.

ABD'nin Lübnan'ın ve Lübnan halkının yanında olduğunu belirten Trump, anlaşmanın uygulanarak ülkede güvenlik ve istikrarın yeniden tesis edilmesi için gerekli desteği sağlamaya devam edeceklerini bildirdi.

Trump, ABD'nin Lübnan halkının refah ve ilerlemesini arzuladığını vurgulayarak, Lübnan'ın egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü desteklemeyi sürdüreceklerini belirtti.

"Lübnan devletinin silahlı güçleri aracılığıyla ülke genelinde otoritesini tesis etmesini, ülkenin istikrarını tehdit eden unsurların ortadan kaldırılmasını ve Cumhurbaşkanı Avn ile hükümetin kararlarının desteklenmesini önemsediklerini" vurgulayan Trump, ABD'nin Lübnan ekonomisi ile "meşru güvenlik" kurumlarına destek sağlayacağını ifade etti.

Cumhurbaşkanı Avn da Trump'a, "Lübnan'ın meşru yönetimine, anayasal kurumlarına ve başta ordu olmak üzere güvenlik güçlerine" verdiği destek dolayısıyla teşekkür etti.

Lübnan devletinin çerçeve anlaşmasının uygulanmasına ilişkin sorumluluklarını yerine getireceğini belirten Avn, ABD'den anlaşmanın ihlal edilmesini önlemek ve üzerinde mutabakata varılan tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamak için destek istedi.

Avn ayrıca, İsrail'in ülkenin güneyinde işgal altında tuttuğu bölgelerden çekilmesi yönünde baskı yapılmasının Lübnan ordusunun uluslararası sınıra kadar konuşlanmasını kolaylaştıracağını ifade etti.

Trump, görüşmenin sonunda Avn ile yakında Washington'da bir araya gelmeyi beklediğini kaydetti.

Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. tur görüşmelerinin ardından 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında çerçeve anlaşması imzalanmıştı.

Washington yönetiminin bir süredir İsrail ve Lübnan yönetimi arasında devam eden arabuluculuk girişimlerinin ardından imzalanan çerçeve anlaşmasının, sahadaki askeri gerilimi kontrol altına almayı hedeflediği belirtilse de anlaşmanın kırılgan olduğuna işaret ediliyor.

Türkiye'nin 2025 yılı toplam mal ve hizmet ihracatı 395,9 milyar dolarla Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırmıştı. Yıl genelinde 273,3 milyar dolarlık mal, 122,6 milyar dolarlık da hizmet ihracatı yapılmıştı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından hazırlanan 'Türkiye'nin İlk 1000 İhracatçısı' araştırmasının 2025 sonuçları açıklandı.

Buna göre, 2025'te en yüksek ihracat yapan ilk 1000 firmanın toplam ihracatı 182 milyar 171 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Geçen yıl en çok ihracat yapan şirket 17,8 milyar dolarla THY olurken onu 11,4 milyar dolarla Ford Otomotiv, 3,9 milyar dolarla Toyota Otomotiv izledi.

TGS Dış Ticaret 3,2 milyar dolarla dördüncü, ARCA Savunma Sanayi 2,9 milyar dolarla beşinci, Kibar Dış Ticaret 2,8 milyar dolarla altıncı, Türkiye Petrol Rafinerileri 2,7 milyar dolarla yedinci oldu.

Pegasus 2,6 milyar dolarla sekizinci, Güneş Ekspres Havacılık 2,5 milyar dolarla dokuzuncu, Star Rafineri ise 2,3 milyar dolarla onuncu sırada yer aldı.

Önceki yıla göre ilk 3 sıra değişmezken, ihracatını yüzde 392,1 artıran ARCA Savunma'nın 38'incilikten beşinciliğe yükselmesi dikkati çekti.

25 şirketin ihracatı 1 milyar doları aştı

İlk 1000 şirket arasında sadece THY ve Ford'un çift haneli rakamlarda ihracat tutarına ulaştığı görülürken toplam 25 şirketin 1 milyar dolardan fazla dış satım yaptığı belirlendi.

İlk 10 şirketin dışında sırasıyla Baykar, Arçelik, İGA Havalimanı İşletmesi, Ahlatcı Kuyumculuk, OYAK-Renault, Vestel, Mercedes-Benz Türk AŞ, Odeon Turizm, TAV Havalimanları, Bosch Sanayi ve Ticaret AŞ, Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi AŞ, Eti Maden İşletmeleri, BSH Ev Aletleri, TUSAŞ Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ, Anexservices Turizm de 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı.

23 şirketin 500-999 milyon dolar, 263 firmanın 100-499 milyon dolar, 346 işletmenin 50-99 milyon dolar, 343 şirketin ise 33-49 milyon dolar aralığında ihracat yaptığı görüldü.

Listeye İstanbul damga vurdu

İlk 1000 ihracatçı arasında 434 firmanın merkezinin İstanbul'da bulunduğu görüldü. Böylece İstanbul, listedeki firmaların yüzde 43'ünden fazlasına ev sahipliği yaparak araştırmaya damga vurdu.

İstanbul'u 87 şirketle İzmir, 60 ile Gaziantep, 58 ile Kocaeli, 57 ile Ankara, 54 ile Bursa izledi.

Mersin'den 22, Adana ve Manisa'dan 20'şer, Antalya ve Denizli'den 19'ar, Kayseri'den 15, Tekirdağ'dan 13, Hatay'dan 11, Konya'dan 9, Aydın'dan 8, Balıkesir, Eskişehir, Samsun ve Trabzon'dan 7'şer, Kahramanmaraş'tan 6, Karabük ve Sakarya'dan 5'er, Giresun ve Isparta'dan 4'er şirket listeye girdi.

Çorum, Kütahya, Muğla, Ordu, Şırnak ve Yalova'dan 3'er, Çankırı, Düzce, Elazığ, Karaman, Rize ve Uşak'tan 2'şer, Aksaray, Bilecik, Burdur, Bolu, Çanakkale, Gümüşhane, Kastamonu, Kırklareli, Kırşehir, Mardin, Osmaniye ve Zonguldak'tan ise birer firma listede kendine yer buldu.

Toplamda 49 ilden firma listeye dahil olurken 32 kentten araştırmaya şirket giremedi.

Sektörlerinin şampiyonları

Araştırmaya göre, 2025'te 'çelik' sektörünün şampiyonu Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi AŞ olurken 'çimento, cam, seramik ve toprak ürünlerinde' Şişecam Dış Ticaret AŞ, 'demir ve demir dışı metallerde' Kibar Dış Ticaret AŞ, 'deri ve deri mamullerinde' Gezer Ayakkabı, 'elektrik ve elektronikte' Vestel Ticaret AŞ, 'fındık ve mamullerinde' Ferrero Fındık İthalat İhracat ve Ticaret AŞ, 'gemi, yat ve hizmetlerinde' Sefine Denizcilik Tersanecilik Turizm zirvede yer aldı.

Erdemoğlu Dış Ticaret AŞ 'halı' sektörünün, Üniteks Tekstil Gıda Sanayi Dış Ticaret 'hazır giyim ve konfeksiyonun', THY 'hizmetin', Şölen Çikolata 'hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamullerinin', Daikin 'iklimlendirme sanayisinin', Türkiye Petrol Rafinerileri 'kimyevi maddeler ve mamullerinin', Özgür Tarım 'kuru meyve ve mamullerinin', Ekom Eczacıbaşı 'madenciliğin', Arçelik 'makine ve aksamlarının', Döhler Gıda 'meyve-sebze mamullerinin' şampiyonu oldu.

'Mobilya, kağıt ve orman ürünlerinde' Kastamonu Entegre, 'mücevherde' Ahlatcı Kuyumculuk, 'otomotivde' Ford Otomotiv, 'savunma ve havacılık sanayisinde' ARCA Savunma, 'su ürünleri ve hayvansal mamullerde' Kılıç Deniz Ürünleri, 'süs bitkileri ve mamullerinde' Çiçekçiler Birliği, 'tekstil ve ham maddelerinde' Ak-Pa Tekstil, 'tütünde' JTI Tütün Ürünleri, 'yaş meyve ve sebzede' Uçak Kardeşler, 'zeytin ve zeytinyağında' Verde Yağ zirvede yer aldı.

- En çok ihracat yapan ilk 10 şirket

Geçen yıl en çok ihracat yapan ilk 10 şirket ve tutarları şu şekilde:

'Irak çatışma alanı değil, diyalog ve istikrar merkezi olmak istiyor'

Irak'ın ABD ile güçlü bir ekonomik ortaklık kurma yönünde adımlar attığını belirten Zeydi, bunun tamamen Irak'ın çıkarları doğrultusunda olduğunu söyledi.
Irak'ın blok siyaseti veya düşmanlık politikası izlemediğini kaydeden Zeydi, 'Irak çatışma alanı değil, diyalog ve istikrar merkezi olmak istiyor' ifadelerini kullandı.

İran ile ilişkiler

Irak Başbakanı, Irak ile İran arasındaki ilişkilere de değinerek, Bağdat ve Tahran arasındaki temasların iyi komşuluk, karşılıklı saygı ve ortak çıkarlara dayandığını belirtti. Zeydi, bu yaklaşımın bölgedeki tüm ülkeler için geçerli olduğunu söyledi. Irak'ın hiçbir taraftan dayatma kabul etmeyeceğini vurgulayan Başbakan, alınacak tüm kararların öncelikle Irak halkının çıkarları doğrultusunda şekilleneceğini ifade etti.

Körfez ülkelerine yönelik saldırı iddiaları

ABD-İran arasındaki çatışmalar sırasında Körfez ülkelerini hedef alan saldırılara ilişkin iddiaları da değerlendiren Zeydi, yürütülen soruşturmalarda Irak topraklarından Suudi Arabistan'a yönelik herhangi bir saldırının gerçekleştirildiğine yönelik delillere rastlanmadığının altını çizdi. Zeydi, gelecekte benzer ihlallerin yaşanmaması için ilgili kurumlara açık talimatlar verildiğini de sözlerine ekledi.

Abbas, İsrail yönetimine bağlı Kudüs Belediyesinin kentteki taşınmazlara getirdiği "Arnona" adlı emlak vergisi konusunda uyarılarda bulundu. Söz konusu verginin Hristiyan varlığını ve dini kurumları doğrudan hedef aldığını belirten Abbas, bunun kentteki tarihi ve hukuki statüye yönelik eşi benzeri görülmemiş bir ihlal olduğunu vurguladı.

Uluslararası toplumun 1967'den bu yana Doğu Kudüs'ü işgal altındaki Filistin topraklarının bir parçası olarak tanıdığını hatırlatan Abbas, İsrail'in şehrin niteliğini veya yasal statüsünü değiştirmeyi amaçlayan önlemlerini "geçersiz" kılan BM Güvenlik Konseyi kararlarına atıfta bulundu.

Abbas, İsrail'in uygulamalarının kendisine hukuki veya yargısal açıdan Doğu Kudüs üzerinde bir egemenlik hakkı tanımadığını belirterek, bu durumun hem Hristiyan hem de İslami dini kurumlar ve onların vakıf malları için geçerli olduğunu kaydetti.

Tek taraflı tedbirleri kabul etmeyin

Mektubunda, "Kentin hukuki statüsünü etkileyen ve mevcut ikili anlaşmaları tehdit eden riskler nedeniyle kiliseleri, bu tek taraflı tedbirleri kabul etmemeye veya işgalci yetkililerle bu konuda herhangi bir anlaşmaya girmemeye çağırıyoruz." ifadelerini kullanan Abbas, 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti'nin kurulmasının, bölgede adil ve kalıcı barışa ulaşmanın "tek yolu" olduğunun altını çizdi.

İsrail'in tek taraflı icraatlarını durdurması için BM ve dünya liderlerine seslenen Abbas, dini ve kültürel mirası koruma ve Kudüs'teki Hristiyan varlığını güvence altına alma yönündeki girişimlerin sürdürülmesini istedi.

Arnona vergisi nedir?

Arnona, İsrail'de Kudüs Belediyesi tarafından taşınmaz malların büyüklüğüne, konumuna ve kullanım amacına göre mülk sahiplerinden veya kiracılardan alınan zorunlu yıllık emlak vergisini ifade etmektedir.

İhbar üzerine olay yerine sağlık, itfaiye ve jandarma ekibi sevk edildi.

Kazada Melek Düzgün (80) ve Murat Memük (40) hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı.

Yaralılar sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından ambulanslarla çevre hastanelere kaldırıldı.

Cenazeler ise Adli Tıp Kurumu morguna götürüldü.

Bölgede kaza nedeniyle bir süre trafik yoğunluğu oluştu.

Olay yerinde incelemede bulunarak yetkililerden bilgi alan Silivri Kaymakamı Tolga Toğan, gazetecilere yaptığı açıklamada, "Net değil ama anladığımız kadarıyla sollama esnasında devrilme, savrulma oluyor. 10 yaralı, maalesef 2 vefat eden vatandaşımız var. Vefat edenlere Allah'tan rahmet, yaralılara şifa diliyorum." dedi.

İstanbul İl Sağlık Müdürü Abdullah Emre Güner de kazaya ilişkin NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, "Silivri'de meydana gelen minibüs kazasının ardından 112 Acil Sağlık ekiplerimiz hızla olay yerine sevk edilmiştir. Kazada 2 vatandaşımız hayatını kaybetmiş, 10 vatandaşımız yaralanmıştır. Yaralılarımızın olay yerindeki ilk müdahaleleri ekiplerimiz tarafından gerçekleştirilmiş olup, çevredeki hastanelere nakilleri sağlanmaktadır." ifadelerini kullandı.

Güner, hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet, yaralılara şifa diledi.

Ay-yıldızlılar, ikinci haftanın dördüncü ve son maçında bugün TSİ 17.30'da Belçika ile karşılaşacak.

"Tatbikatta 15 ülkeden 26 su üstü ve 11 hava unsuruyla müşterek faaliyetler icra edilirken denizde akaryakıt ikmali, helikopter iniş-kalkış, dikey ikmal, muhabere kaybı ve alçak görüş şartlarında yaklaşma eğitimleri başarıyla gerçekleştirildi. Türk Deniz Kuvvetleri, uluslararası sularda yüksek harekat kabiliyeti ve profesyonelliğiyle görevlerini sürdürmeye devam ediyor."

Bakan Yumaklı, NSosyal hesabından konuya ilişkin paylaşım yaptı.

Toplantı kapsamında, AK Parti Çevre ve Şehircilik Politikaları Başkanı Nilhan Ayan'ın moderatörlüğünde düzenlenen Ortak Akıl-Kalkınma Oturumu'na katıldığına işaret eden Yumaklı, tarımsal üretim ve kırsal kalkınmayı değerlendirdiklerini belirtti.

Yumaklı, söz konusu oturumda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile bir araya geldiklerini ifade ederek, şunları kaydetti:

"Tarladan sofraya sürdürülebilir kalkınma hedeflerimizi istişare ettik, kıymetli milletvekillerimizin sorularını yanıtladık. Türkiye Yüzyılı vizyonumuzla ülkemizin her bir köşesinde eser siyasetimizi nakış nakış işlemeye, büyük ve güçlü Türkiye hedefimize kararlılıkla yürümeye devam ediyoruz."

İran devlet televizyonu ise ülkenin güneyinde, özellikle Sirik kenti ve Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası çevresinde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi. Haberlere göre, Keşm Adası'na bağlı Mesen köyü saldırıların hedefi oldu.

CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, İran'ın daha önce M/V Ever Lovely adlı gemiye düzenlediği saldırıya karşılık olarak hava operasyonlarının gerçekleştirildiği belirtildi. Açıklamada, İran'a ateşkes anlaşmasına uyma fırsatı verildiği ancak bu fırsatın değerlendirilemediği ileri sürüldü.

Aynı açıklamada, İran güçlerinin sabah saatlerinde M/T Kiku adlı tankere yönelik tek yönlü insansız hava aracı saldırısı düzenlediği iddia edildi. Panama bandıralı geminin Hürmüz Boğazı yakınlarında 2 milyondan fazla varil ham petrol taşıdığı belirtildi.

ABD güçlerinin, bu gelişmelerin ardından İran'a ait olduğu belirtilen askeri gözetleme altyapısı, iletişim sistemleri, hava savunma unsurları, drone depoları ve mayın döşeme kapasitesine yönelik saldırılar düzenlediği aktarıldı.

Fox News'e konuşan bir ABD'li yetkili ise operasyonların tamamlandığını ifade etti.

İran devlet medyası ayrıca Keşm Adası ve Sirik bölgesinde yeni patlama sesleri duyulduğunu, bazı noktaların hedef alındığını ancak saldırıların kapsamına ilişkin net bilgilerin henüz doğrulanmadığını aktardı.

Kısaca emeklilikte ihtiyaç duyulan para, kişinin yaşam standardına bağlı olarak değişmekle birlikte, genel kural emeklilikte çalışırkenki gelirin yaklaşık yüzde 70 ila 80'ine denk bir aylık gelire sahip olmaktır. Bu yazıda Türkiye'deki güncel emekli maaşı tablosunu, rahat bir emeklilik için gereken aylık geliri ve bu gelire ulaşmak için ne yapılması gerektiğini somut rakamlarla anlatacağız.

Türkiye'de Emekli Maaşı Ne Kadar?

Plana başlamadan önce, bugünkü tabloyu net görmek gerekiyor. Çünkü pek çok kişi, emekli olduğunda maaşının devam edeceğini sanır. Oysa gerçek farklı.

2026 yılı itibarıyla Türkiye'de ortalama emekli aylığı yaklaşık 18.500 TL seviyesinde. En düşük emekli maaşı ise Ocak 2026'da 20.000 TL'ye yükseltildi. Bu rakamları bir referans noktasıyla karşılaştıralım. Türkiye'de 2026 net asgari ücret 28.075 TL. Yani ortalama bir emekli, asgari ücretin altında bir gelirle yaşamaya çalışıyor. Dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 2026'da yaklaşık 28.000 TL, yoksulluk sınırı ise 98.000 TL civarında. Bu tablo, ortalama emekli maaşının bugünün yaşam koşullarında ne kadar yetersiz kalabildiğini gösteriyor.

İşte bu yüzden emeklilik planlaması, lüks değil, gereklilik. Çünkü sadece devlet maaşına güvenmek, çoğu kişi için yaşam standardında ciddi bir düşüş anlamına geliyor.

Maaş Neden Emeklilikte Düşüyor?

Burada anlaşılması gereken kritik bir kavram var. Aylık bağlama oranı. Bu kavram, emeklilikteki gelirinizi doğrudan belirliyor ve çoğu kişi bunu emekli olana kadar fark etmiyor.

Aylık bağlama oranı, basitçe, emekli maaşınızın çalışırkenki ortalama maaşınıza oranı. Geçmişte bu oran çok yüksekti, yüzde 70'lerin üzerindeydi. Yani çalışırken 100 lira kazanan biri, emeklilikte 70 lira civarında alıyordu. Ancak yıllar içinde yapılan düzenlemelerle bu oran kademeli olarak düşürüldü ve bugün pek çok kişi için yüzde 50'nin, hatta bazı durumlarda yüzde 30 ve 40'ların seviyesine kadar geriledi.

Bunun anlamı şu. Çalışırken iyi bir maaş alıyor olsanız bile, emekli olduğunuzda elinize geçen para, o maaşın yarısı ya da daha azı olabilir. İşte emeklilikteki gelir farkının temel sebebi bu. Ve bu açığı kapatmanın tek yolu, devlet maaşının ötesinde kendi birikiminizi oluşturmak.

Yatırıma yeni başlayanlar için temel kavramları daha önce ele almıştık. Yatırım Fonu Nedir, Nasıl Alınır? 2026 Rehberi

Rahat Bir Emeklilik İçin Aylık Ne Kadar Gerekir?

Şimdi asıl soruya gelelim. Rahat bir emeklilik için aylık ne kadar gelir gerekiyor? Bunun için finans dünyasında sık kullanılan bir kural var.

Bu kurala göre, emeklilikte rahat yaşamak için, çalışırkenki gelirinizin yaklaşık yüzde 70 ila 80'ine denk bir aylık gelire ihtiyaç duyarsınız. Mantığı şu. Emeklilikte bazı masraflarınız azalır, örneğin işe gidip gelme ya da çocuk masrafları gibi. Ama yerine yeni masraflar eklenebilir, özellikle sağlık harcamaları. O yüzden eski gelirin yaklaşık dörtte üçü, hayat standardını korumak için makul bir hedef kabul edilir.

Somut bir örnek yapalım. Diyelim ki bugün aylık 50.000 TL ile rahat bir hayat sürüyorsunuz. Bu kurala göre, emeklilikte de benzer bir yaşam için aylık yaklaşık 35.000 ila 40.000 TL gelire ihtiyacınız olur. Eğer emekli maaşınız bunun yarısını karşılıyorsa, aradaki farkı kendi birikiminizden gelen bir gelirle kapatmanız gerekir. İşte emeklilik planlamasının özü, bu açığı önceden görüp ona göre hazırlanmaktır.

Peki Bu Geliri Sağlayacak Birikim Ne Kadar?

Aylık hedef gelirinizi belirledikten sonra, sıra bu geliri sağlayacak toplam birikime geliyor. Burada da yine yol gösterici bir yaklaşım var.

Yaygın bir kural, biriktirdiğiniz ana paradan her yıl yaklaşık yüzde 4 oranında çekim yaparak, ana paraya uzun süre dokunmadan yaşayabileceğinizi söyler. Bu yaklaşımı tersten okuyalım. Eğer emeklilikte yıllık belirli bir gelire ihtiyacınız varsa, ihtiyaç duyduğunuz toplam birikim, bu yıllık gelirin yaklaşık 25 katıdır.

Örnekle somutlaştıralım. Diyelim ki emeklilikte kendi birikiminizden aylık 20.000 TL ek gelir istiyorsunuz. Bu, yıllık 240.000 TL eder. Bu geliri sürdürülebilir biçimde sağlamak için gereken toplam birikim, kabaca bu rakamın 25 katı, yani yaklaşık 6 milyon TL civarındadır. Bu rakam ilk bakışta yüksek gelebilir. Ama unutmayın, bu birikim bir gecede değil, uzun yıllara yayılarak ve doğru araçlarla değerlendirilerek oluşturulur. İşte bu yüzden erken başlamak bu kadar önemli.

Erken Başlamak Neden Bu Kadar Önemli?

Emeklilik planlamasında en güçlü araç, paradan çok zamandır. Bunun sebebi, bileşik getirinin gücüdür. Bu kavramı anlamak, planlamanın kalbini anlamak demektir.

Bileşik getiri, basitçe, kazancınızın da kazanç getirmesidir. Yani sadece yatırdığınız ana para değil, onun getirdiği kazanç da zamanla yeniden kazanç üretir. Bu etki, kısa vadede küçük görünür, ama uzun vadede kartopu gibi büyür. Bu yüzden 25 yaşında ayda küçük bir miktar biriktirmeye başlayan biri, 40 yaşında çok daha büyük miktarlar biriktirmeye başlayan birinden çoğu zaman daha yüksek bir toplama ulaşır.

Bunun pratik anlamı şu. Emeklilik için "daha çok zamanım var" diye beklemek, aslında en değerli kaynağınızı, yani zamanı harcamaktır. Ne kadar erken başlarsanız, aylık o kadar az para ayırmanız yeterli olur. Geç başlarsanız, aynı hedefe ulaşmak için çok daha fazla fedakarlık gerekir.

Türkiye'de Emeklilik İçin Hangi Araçlar Var?

Peki bu birikimi nasıl oluşturabilirsiniz? Türkiye'de emekliliğe yönelik birikim için birkaç temel yol var. Burada önemli olan, kendi risk profilinize ve hedeflerinize uygun olanı seçmek.

İlk akla gelen, Bireysel Emeklilik Sistemi yani BES. Devletin yüzde 20 katkı sağladığı bu sistem, uzun vadeli ve düzenli birikim için tasarlanmıştır. İkinci yol, yatırım fonları. TEFAS üzerinden erişilebilen, farklı risk seviyelerinde fonlarla uzun vadeli birikim yapılabilir. Üçüncü olarak, hisse senedi, altın, döviz ya da gayrimenkul gibi araçlarla kişinin kendi portföyünü oluşturması mümkündür. Bu araçların her birinin kendine göre riski ve getirisi vardır. Önemli olan, tek bir sepete yatırım yapmamak, yani çeşitlendirmektir. Hangi aracın sizin için uygun olduğuna karar verirken, bir yatırım danışmanından destek almak da faydalı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Emeklilikte ne kadar para lazım?

Emeklilikte ihtiyaç duyulan para, yaşam standardına göre değişir. Genel kural, çalışırkenki gelirin yaklaşık yüzde 70 ila 80'ine denk bir aylık gelire sahip olmaktır. Bu geliri sağlayacak toplam birikim ise, istenen yıllık gelirin yaklaşık 25 katı olarak hesaplanır.

Türkiye'de ortalama emekli maaşı ne kadar?

2026 yılı itibarıyla Türkiye'de ortalama emekli aylığı yaklaşık 18.500 TL, en düşük emekli maaşı ise 20.000 TL seviyesindedir. Bu rakam, 2026 net asgari ücreti olan 28.075 TL'nin altında kalmaktadır.

Emekli maaşı neden çalışırkenki maaştan düşük olur?

Bunun temel nedeni aylık bağlama oranıdır. Bu oran, emekli maaşının çalışırkenki ortalama maaşa oranıdır ve yıllar içinde yüzde 70'lerden yüzde 50 ve altına düşürülmüştür. Bu yüzden emeklilikte elinize geçen gelir, çalışırkenki maaşın yarısı veya daha azı olabilir.

Emeklilik için ne zaman birikime başlamalı?

Mümkün olan en erken zamanda. Bileşik getiri etkisi sayesinde erken başlayan kişi, aylık daha az para ayırarak bile daha büyük bir birikime ulaşabilir. Geç başlamak, aynı hedef için çok daha fazla tasarruf gerektirir.

Sonuç: Emeklilik Bir Hayal Değil, Bir Plan

Emeklilik, herkesin er ya da geç ulaşacağı bir dönem. Ama o dönemin rahat mı yoksa zorlu mu geçeceği, büyük ölçüde bugün atılan adımlara bağlı. Türkiye'deki tablo net. Sadece devlet maaşına güvenmek, çoğu kişi için yaşam standardında ciddi bir düşüş anlamına geliyor.

İyi haber şu. Emeklilik, planlanabilir bir şey. Ne kadar gelire ihtiyacınız olduğunu hesaplamak, bunun için ne kadar biriktirmeniz gerektiğini görmek ve erkenden, düzenli olarak adım atmak, bu tablonun tamamını değiştirebilir. Rakamlar büyük görünebilir, ama zamana yayıldığında ve doğru araçlarla değerlendirildiğinde ulaşılabilir hale gelir.

Belki de emeklilik planlamasının asıl dersi şu. En rahat emeklilik, en çok kazanılan değil, en erken planlanan emekliliktir. Bugün atacağınız küçük bir adım, yıllar sonra rahat bir hayatın temeli olabilir.

Tüm yatırım ve birikim rehberlerini takip etmek için. Finans Gundem

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Aktarılan hesaplamalar genel kurallara dayalı örneklerdir ve kişisel duruma göre değişir. Yatırım kararları öncesinde bir uzmana danışmanız önerilir.

Paylaşımda, Bakan Yardımcısı Uçarmak'ın, 187 üye ülkenin gümrük idaresi başkanları ile uluslararası kuruluşların üst düzey temsilcilerinin yer aldığı DGÖ Konseyinin Brüksel'de düzenlenen 147. ve 148. Dönem Oturumları'na katıldığı bildirildi.

Toplantı kapsamında küresel ticaretin geleceği, veri odaklı gümrük yönetimi, yapay zeka, e-ticaret ve güvenli tedarik zincirleri gibi başlıca konuların değerlendirildiği belirtilen paylaşımda, örgütün çalışmalarının da üye ülkelerin görüşlerine sunulduğu aktarıldı.

Paylaşımda, Uçarmak'ın toplantıda Suudi Arabistan Zekat, Vergi ve Gümrük İdaresi Başkanı Suhail Abnami ile bir araya geldiğine işaret edilerek, şunlar kaydedildi:

'Ülkemizden körfeze açılan kara yolu transit koridorlarının geliştirilmesi, tır sisteminin etkin uygulanması ile bölgesel ve ikili ticaretin kolaylaştırılması konularında görüş alışverişinde bulunmuştur. Görüşme sonrasında, ülkelerimiz arasında yetkilendirilmiş yükümlü programlarının karşılıklı tanınmasına yönelik sürece ivme kazandıracak Ortak Eylem Planı imzalanmıştır. Toplantı süresince Bakan Yardımcımız, Azerbaycan, Bulgaristan, Macaristan, Özbekistan, Kazakistan, Maldivler, Suriye, Gürcistan, Kosova, Kırgızistan ve İran gümrük idarelerinden mevkidaşlarıyla da ikili ilişkilerimizin ele alındığı görüşmeler gerçekleştirmiştir.'

Yolcu beraberinde getirilen eşyalara ilişkin muafiyetlerin, '2009/15481' Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile düzenlendiği anımsatılan açıklamada, her bir yolcunun 1 kilogram çay, 1 kilogram çözülebilir hazır kahve, 1 kilogram kahve, 1 kilogram çikolata ve 1 kilogram şekerden mamul yiyecek gıda ürünlerini kişisel kullanım amacıyla muafen getirebildiği hatırlatıldı.

Açıklamada, yolcuların, çikolata veya şekerden mamul yiyeceğe ilişkin 2 kilogramlık haklarını, diledikleri takdirde yalnızca bu ürünlerden biri için kullanabildiğine de dikkat çekilerek transit yolcular hariç olmak üzere kişisel ve ailevi kullanıma mahsus veya hediye edilmek üzere getirilen ve ticari mahiyet arz etmeyen eşya için de muafiyet uygulandığı aktarıldı.

Her bir yolcu için toplam gerçek kıymeti 430 avroyu geçmeyen eşya, 15 yaşından küçük yolcular için ise toplam gerçek kıymeti 150 avroyu geçmeyen eşyanın vergilerden muaf olduğu belirtilen açıklamada, yolcu beraberi hediyelik eşya kapsamında tüketim amacıyla getirilen bitkisel ürünlerden taze ve kuru meyve ile sebzelerde 3 kilograma, diğer bitkisel ürünlerde de 1 kilograma kadar muafiyet uygulandığı bildirildi.

Açıklamada, bu miktarların üzerindeki bitkisel ürünlerin ticari miktar ve mahiyette kabul edilerek ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirildiği ifade edilerek, şunlar kaydedildi:

'Öte yandan, her bir yolcu için kıymeti 1500 avroyu geçmeyen ve ticari nitelik taşımayan eşya için eşyanın geldiği ülkeye göre tek ve maktu vergi uygulanmaktadır. Buna göre, Avrupa Birliği ülkelerinden doğrudan gelen eşya için yüzde 30, diğer ülkelerden gelen eşya için yüzde 60, Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli (IV) sayılı listede yer alan eşya için ise bu oranlara ilave yüzde 20 vergi uygulanmaktadır. Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla önemle belirtmek isteriz ki, yolcu beraberinde getirilen eşyalara ilişkin muafiyet hükümleri ve limitleri 2009'dan bu yana aynı şekilde uygulanmakta olup, söz konusu düzenlemelerde yakın tarihte değişiklik yapılmamıştır.'

İlk iki aydaki yüzde 15,2, marttaki yüzde 15,8, nisanda yüzde 27,4 karlar, mayısta da yüksek artış kaydetti.

Sanayi kuruluşlarının karları, yılın ilk 5 ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla da yüzde 18,8 yükseldi.

Karlılıktaki artışta, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle enerji ve ham madde fiyatlarının yükselmesiyle bu sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin cirolarındaki artışın yanı sıra yapay zeka bağlantılı endüstrilerdeki artan altyapı ve donanım talebi etkili oldu.

Çin'de sanayi şirketlerinin karları 2025'te yüzde 0,6 artarak önceki 3 yıldaki düşüşlerin ardından ilk kez artış kaydetmişti. Karlar, 2022'de yüzde 4, 2023'te yüzde 2,3 ve 2024'te yüzde 3,3 azalmıştı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, kıyı gözetleme tesislerini hedef aldığı belirtilen saldırıların hem uluslararası hukuka hem de iki ülke arasında 18 Haziran 2026 tarihinde imzalanan 'Dayatılan Savaşın Sona Erdirilmesine İlişkin Mutabakat Zaptı'na aykırı olduğu savunuldu. Açıklamada, söz konusu operasyonların Birleşmiş Milletler Şartı'nın güç kullanımını yasaklayan hükümlerini açık şekilde ihlal ettiği öne sürüldü.

Tahran yönetimi, ABD'nin gerçekleştirdiği saldırıların mutabakatın ilk maddesini ihlal ettiğini belirterek Washington'u anlaşmaya bağlı kalmaya çağırdı.

Teknoloji, savunma, finans ve altyapı sektörlerinde yoğunlaşan iş hacmi, piyasalardaki kurumsal hareketliliği artırdı.

Haftalık bazda öne çıkan kurumsal gelişmeler ve imzalanan sözleşmeler şu şekilde gerçekleşti:

Teknoloji ve Yazılım Sektöründe Yapay Zekâ ve Siber Güvenlik Atılımı

• ARDYZ (Ard Grup Bilişim): 26 Haziran 2026 tarihinde HAVELSAN Hava Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile NVIDIA yapay zekâ hızlandırıcı teknolojileri ve DELL kurumsal çözümleri kapsamında yapay zekâ altyapı sistemlerinin kurulumu ve tedarikine yönelik 706 bin 800 Amerikan Doları (32 milyon 876 bin 24 lira 52 kuruş) tutarında sözleşme imzaladı. Şirket ayrıca, 24 Haziran 2026 tarihinde özel bir şirket ile 321 bin 600 Amerikan Doları (14 milyon 946 bin 714 Türk Lirası) değerinde siber güvenlik ürünleri satışı gerçekleştirdi.

• LINK (Link Bilgisayar): 24 Haziran 2026 tarihinde Eskişehir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü tarafından düzenlenen 'Eskişehir Merkez ve İlçeleri ÇGKS ve KGYS Montajlı Mal Alımı İşi' ihalesini 13 milyon 621 bin 371 Türk Lirası 60 kuruş bedelle üstlendi.

Savunma Sanayii ve Ağır Sanayide Yüksek Hacimli Siparişler

• MEGMT (Mega Metal): 25 Haziran 2026 tarihinde Avrupa merkezli uluslararası bir müşterisinden 10 milyon Amerikan Doları (464 milyon 935 bin Türk Lirası) tutarında 650 tonluk sipariş aldı.

• FORTE (Forte Bilgi İşlem): 25 Haziran 2026 tarihinde yurt içi bir savunma sanayii şirketi ile 4 milyon 200 bin Amerikan Doları (195 milyon 272 bin 700 Türk Lirası) tutarında bir sözleşmeye imza attı.

• HATSN (Hatsan Gemi): 23 Haziran 2026 tarihinde yurt dışında yerleşik bir firma ile 3 milyon 343 bin 600 Amerikan Doları (155 milyon 117 bin 963 Türk Lirası) değerinde gemi tamir, bakım ve onarım sözleşmesi imzaladı.

• SDTTR (SDT Uzay ve Savunma): 22 Haziran 2026 tarihinde yurt içi bir müşterisinden savunma sistemleri alanında 1 milyon 65 bin 866 Amerikan Doları (49 milyon 408 bin 964 Türk Lirası 54 kuruş) tutarında yeni bir sipariş temin etti.

Finans, Altyapı ve Sağlık İhalelerinde Yüksek İş Hacmi

• DENVA (Deniz Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı): Akbank T.A.Ş. tarafından satışa çıkarılan 8 adet portföyden 1 adet perakende nitelikli portföy ihalesini 407 milyon 700 bin Türk Lirası bedelle kazandı.

• BRKVY (Birikim Varlık Yönetim): 24 Haziran 2026 tarihinde Denizbank A.Ş. tarafından gerçekleştirilen tahsili gecikmiş alacak satışında, satışa çıkarılan 1 bireysel nitelikli portföyün ihalesini 204 milyon 900 bin Türk Lirası bedelle bünyesine kattı.

• TCKRC (Tezkim Tarımsal Kimya): 22 Haziran 2026 tarihinde Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından açılan 'Devlet ve İl Yollarının Muhtelif Kesimlerinde Çelik Otokorkuluk Yapılması Yapım İşi' ihalesini 197 milyon 332 bin 775 Türk Lirası teklif vererek üstlendi.

• MEDTR (Medisera Tıbbi Malzeme): 26 Haziran 2026 tarihinde Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen '4 Kalem Sarf Karşılığı Cihaz Alımı' konulu ihaleyi 16 milyon 250 bin Türk Lirası bedelle kazandı.

AA muhabirinin İstanbul İl Tarım Müdürlüğünden edindiği bilgiye göre, İstanbul'da topraksız tarım ve modern örtü altı üretim uygulamaları 2010'lu yıllardan itibaren yaygınlaşmaya başlarken özellikle hidroponik sistemler, modern sera yatırımları ve kontrollü üretim teknikleri ise son 15 yılda önemli gelişme gösterdi.

Tam kontrollü kapalı alan yetiştiriciliği ve topraksız tarım uygulamaları özellikle 2020 yılından sonra hız kazanırken İstanbul'daki topraksız tarım işletme sayısı 29 oldu.

Üretimler Çatalca, Pendik, Beykoz, Büyükçekmece, Sarıyer, Çekmeköy, Silivri, Ataşehir ve Kağıthane ilçelerinde yapılırken Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi'ne (KOBÜKS) kayıtlı topraksız tarım işletmelerinde 189,5 dekarlık alanda domates, biber, çilek ve mantar gibi ürünlerde yıllık 950 bin 712 kilogram; marul, kıvırcık, maydanoz ve roka gibi yeşil yapraklı ürünlerde ise 5 milyon 897 bin 25 adet ürün elde ediliyor.

Son yıllarda hem özel sektör yatırımları hem de kamu kurumlarının yürüttüğü AR-GE çalışmaları sayesinde bu alana olan ilgi artarken özellikle yapraklı sebzeler, aromatik bitkiler ve yüksek katma değerli ürünlerde topraksız tarım uygulamaları yaygınlaşıyor.

Kent içinde veya kente yakın noktalarda kullanılan bu üretim modeli, İstanbul'un artan gıda ihtiyacının karşılanmasında alternatif bir yöntem olarak öne çıkıyor.

'Geleneksel üretime göre çok daha yüksek verimlilik sağlıyor'

Topraksız tarımın yaygınlaşmasının arkasında iklim değişikliği, kuraklık, kentleşme ve teknolojik gelişmeler gibi birçok faktör bulunuyor. İklim değişikliğine bağlı olarak sıcaklık artışları, düzensiz yağışlar, kurak dönemlerin uzaması ve aşırı hava olayları tarımsal üretimi daha riskli hale getiriyor. Üreticiler de bu riskleri azaltmak için kontrollü üretim sistemlerine yöneliyor.

Son yıllarda artan kuraklık ise özellikle su kaynaklarının korunmasını zorunlu hale getirirken topraksız tarım sistemlerinde suyun kontrollü ve geri dönüşümlü kullanılması, geleneksel üretime göre çok daha yüksek verimlilik sağlıyor.

Kentleşme açısından bakıldığında ise İstanbul gibi büyük şehirlerde tarım arazilerinin azalması ve arazi maliyetlerinin yükselmesi, daha küçük alanlarda daha fazla üretim yapılabilen sistemleri öne çıkarıyor.

Ayrıca üretimin tüketim merkezlerine yakın yapılabilmesi lojistik maliyetlerini düşürürken ürün kayıplarını azaltıyor ve tüketiciye daha taze ürün ulaştırılmasını da sağlıyor.

'Tarım ve Orman Bakanlığı önemli destek mekanizmaları sunuyor'

Tarım ve Orman Bakanlığı, topraksız tarım ve kontrollü ortam üretim sistemlerine yönelik yatırımları çeşitli destek programları kapsamında teşvik ederken bu kapsamda Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP), Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülen IPARD Programı ve düşük faizli yatırım kredileri önemli destek mekanizmaları arasında yer alıyor.

Modern sera yatırımları, topraksız tarım sistemleri, otomasyon uygulamaları, iklimlendirme sistemleri, sulama-gübreleme üniteleri ve yenilenebilir enerji entegrasyonları belirli şartlar dahilinde desteklenirken üreticilerin bu desteklerden yararlanabilmesi için ilgili kayıt sistemlerine dahil olması, teknik ve mali yeterlilik şartlarını sağlaması ve başvuru dönemlerinde gerekli belgeleri eksiksiz olarak sunması gerekiyor.

Genç girişimciler ve kadın üreticiler birçok destek programında öncelikli gruplar arasında yer alırken Kırsal Kalkınma ve IPARD desteklerinde genç ve kadın yatırımcılara ilave puan avantajları sağlanabiliyor.

Girişimcilik eğitimleri, proje hazırlama desteği, danışmanlık hizmetleri ve finansmana erişim imkanlarıyla bu grupların tarımsal yatırımlara katılımı teşvik edilirken kadın üreticilerin de bu alandaki yatırımlarının artması hem kırsal kalkınma hem de tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından önem taşıyor.

İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 2022 yılı aralık ayında hizmete açılan İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama ve Araştırma Merkezi, Türkiye'de kamu eliyle kurulan öncü merkezlerden biri olurken Merkez, yerin yaklaşık 30 metre altında bulunan 700 metrekarelik bir alanda faaliyet gösteriyor ve bunun 320 metrekarelik kısmında dört katlı hidroponik üretim sistemi kullanılıyor.

Merkezde marul, fesleğen ve benzeri yapraklı sebzeler başta olmak üzere çeşitli bitkilerin üretimi gerçekleştirilirken üretim alanında sıcaklık, nem, karbondioksit seviyesi, ışık yoğunluğu, pH ve besin çözeltisi değerleri tam otomasyon sistemiyle kontrol ediliyor ve bu sayede iklim koşullarından bağımsız olarak yılın 365 günü üretim yapılıyor.

'Topraksız üretim sistemlerinde yılda 6 ila 12 hasat yapılabilmesi mümkün oluyor'

Merkezde geleneksel üretim yöntemlerine göre yüzde 95 ila 99 oranında su tasarrufu sağlanırken aynı zamanda birim alandan çok daha yüksek verim elde edilebiliyor.

Topraksız tarımda bitkinin ihtiyaç duyduğu su, besin elementi ve oksijen kontrollü şekilde verildiği için büyüme daha hızlı ve dengeli gerçekleştirilirken bitki stresinin azalması sayesinde ürün kayıpları düşüyor ve kalite standardı yükseliyor.

Geleneksel üretimde yılda bir veya iki hasat alınabilen bazı ürünlerde, topraksız üretim sistemlerinde yılda 6 ila 12 hasat yapılabilmesi mümkün oluyor ve bu durum birim alandan elde edilen üretim miktarını önemli ölçüde artırıyor. Ayrıca yıl boyunca kesintisiz üretim yapılabilmesi, üreticilerin pazara düzenli ürün sunmasına ve gelirlerini daha planlı yönetmesine katkı sağlıyor.

Topraksız tarımın en önemli avantajlarından biri de toprak kaynaklı birçok hastalık ve zararlının büyük ölçüde kontrol altına alınabilmesi olurken bu durum hem ürün kayıplarını azaltıyor hem de daha sağlıklı ve kaliteli ürün elde edilmesini sağlıyor.

Kontrollü üretim ortamı sayesinde sıcaklık, nem, ışık ve besin dengesi sürekli takip edilebildiğinden ürünlerde kalite standardı yükselirken üretici her hasatta benzer kaliteye sahip ürün elde edebiliyor.

Topraksız tarımın bir diğer önemli avantajı ise yılın 12 ayı üretim yapılabilmesi olurken üretimde mevsimsel dalgalanmaların etkisi azaltılıp üretim planlaması daha kolay hale geliyor. Ayrıca gübre kullanımının kontrollü yapılması sayesinde geleneksel üretime göre önemli ölçüde tasarruf sağlanabiliyor.

'İstanbul'da gelecekte bu teknolojilerin daha fazla yer alacağı öngörülüyor'

İstanbul gibi nüfusu yoğun, tarım arazileri üzerinde imar baskısının yüksek olduğu şehirlerde dikey tarım önemli bir fırsat sunarken bu sistemler sayesinde depo, atıl durumdaki yapılar, kapalı alanlar ve teknolojik üretim tesisleri tarımsal üretime kazandırılabiliyor.

Topraksız tarımın üretiminde sınırlı alanlarda yüksek verim elde edilmesi mümkün olurken üretimin tüketim merkezlerine yakın yapılması sayesinde nakliye maliyetleri azalıp ürün kayıpları düşüyor ve karbon salımı azaltılabiliyor. Bu durum da aynı zamanda kentin gıda arz güvenliğinin güçlenmesine katkı sağlanıyor.

Dikey tarımın geleneksel tarımın yerine geçen bir modelden ziyade, özellikle yapraklı sebzeler, aromatik bitkiler ve yüksek katma değerli ürünlerde mevcut üretimi tamamlayan yenilikçi bir yöntem olarak değerlendirilmesi belirtilirken İstanbul'un gelecekteki sürdürülebilir gıda sistemlerinde bu teknolojilerin daha fazla yer alacağı öngörülüyor.

Piyasanın en büyük kripto varlığı olan Bitcoin (BTC), hafta içinde zaman zaman toparlanma sinyalleri verse de kritik destek ve direnç seviyeleri arasında sıkışık bir seyir izledi. Haftanın başında 64-65 bin dolar bandına doğru yükseliş denemeleri görülürken, hafta ilerledikçe satış baskısının yeniden güçlenmesiyle fiyat 60 bin dolar seviyesine kadar geriledi. Türev piyasalardaki işlem verileri ise yatırımcıların yükseliş hareketine temkinli yaklaştığını ortaya koydu. Opsiyon piyasasında aşağı yönlü korunma talebinin yüksek kalması ve vadeli işlemlerdeki pozisyonlanma, kısa vadede piyasa güveninin henüz tam olarak oluşmadığına işaret etti.

Ethereum (ETH) da Bitcoin'e paralel bir performans sergiledi. Haftanın ilk günlerinde risk iştahındaki toparlanmayla birlikte değer kazanan Ethereum, ilerleyen günlerde yeniden satış baskısıyla karşılaştı. Piyasadaki genel belirsizlik ve faiz beklentileri, Ethereum'un da kalıcı bir yükseliş ivmesi yakalamasını engelledi. Buna rağmen analistler, Ethereum ekosistemindeki teknik gelişmelerin ve staking altyapısındaki ilerlemelerin uzun vadeli görünümü desteklemeyi sürdürdüğünü değerlendiriyor.

Hafta boyunca yatırımcıların odağında yalnızca fiyat hareketleri değil, makroekonomik gelişmeler de yer aldı. Fed'in faiz indirimlerinden uzak durabileceğine yönelik beklentiler, yüksek faiz ortamının riskli varlıklar üzerindeki baskısını artırırken; küresel piyasalardaki riskten kaçış eğilimi kripto para piyasasına da yansıdı. Buna karşın jeopolitik tansiyonun dönem dönem düşmesi, Bitcoin ve büyük altcoinlerde kısa süreli tepki alımlarını beraberinde getirdi.

Uzmanlar, kısa vadede kripto piyasasında yönün büyük ölçüde makroekonomik veri akışı, merkez bankalarının para politikaları ve kurumsal yatırımcıların fon hareketleri tarafından belirlenmeye devam edeceğini ifade ediyor. Özellikle Bitcoin ETF'lerindeki para giriş-çıkışları ile türev piyasalardaki pozisyonlanmanın önümüzdeki haftalarda fiyatlamalar üzerinde belirleyici olmaya devam etmesi bekleniyor. Genel görünüm ise piyasanın toparlanma denemelerine rağmen temkinli ve yüksek volatilitenin sürdüğü bir döneme işaret ediyor.