Dün 87,93 dolara kadar yükselen Brent petrolün ekim vadeli varil fiyatı, günü 87,72 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 11.24 itibarıyla kapanışa göre yüzde 2,6 artarak 90 dolar oldu.

Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün eylül vadeli varil fiyatı da 84,36 dolar olarak belirlendi.

Hürmüz merkezli belirsizlikler fiyatları destekliyor

Petrol fiyatları, ABD ile İran arasında hızlı bir anlaşmaya varılacağına yönelik beklentilerin zayıflaması ve Hürmüz Boğazı'nın normal deniz trafiğine açılmasına ilişkin belirsizliğin sürmesiyle yükselişini hızlandırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik olası geniş çaplı bir saldırı seçeneğini gündemde tutarken, Tahran'ın savaş tazminatı talebine karşılık İran'ın 'son 50 yılda Orta Doğu'ya verdiği zararlar' nedeniyle tazminat ödemesi gerektiğini savundu.

İran'ın ciddi ekonomik sıkıntılar yaşadığını ve askerlerinin maaşlarını ödemekte zorlandığını öne süren Trump, buna karşın Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nda askeri açıdan tehdit oluşturabilecek kapasiteye sahip olduğunu ifade etti.

Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve ABD donanmasının kontrolünde bulunduğunu belirten Trump, yalnızca ABD'nin izin verdiği tankerlerin geçişine müsaade edildiğini, diğer gemilerin ise ablukayla karşı karşıya kaldığını söyledi.

Analistler, Hürmüz ve Bab el-Mendeb'deki güvenlik risklerinin enerji arzı ile tanker taşımacılığı üzerindeki baskıyı kısa vadede sürdürebileceğine işaret ediyor. Ayrıca, Suudi Arabistan'daki Cizan rafinerisinin yeniden faaliyete geçişinin ertelenmesinin de bölgedeki petrol arzına ilişkin endişeleri artırdığı belirtiliyor.

ABD ile İran arasındaki müzakerelerde tarafların uzlaşmaya yanaşmaması halinde petrol piyasasında yüksek oynaklığın bir süre daha devam edebileceği öngörülürken, Brent petrolün varil fiyatının 75-95 dolar aralığında seyretmesi bekleniyor.

Brent petrolde teknik olarak 90,22 doların direnç, 88,64 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Avrupa ve İngiltere'de etkisini artıran aşırı sıcaklar ve kuraklık, tarım, enerji ve taşımacılıkta aksamalara yol açarken, iş gücü verimliliğindeki düşüş nedeniyle ekonomik büyüme de tehdit altına girdi.

İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliği, aşırı hava olaylarını tetiklemeye devam ediyor.

Avrupa'da bu yıl mayıstan itibaren etkili olan sıcak hava dalgaları ve azalan yağışlar, kuraklık koşullarının şiddetlenmesine, nehirlerdeki su seviyelerinin tarihin en düşük düzeylerine gerilemesine ve orman yangınlarının geniş alanlara yayılmasına yol açıyor.

Aşırı sıcak ve kurak hava koşulları, normal şartlarda yeşil olarak bilinen Avrupa ve İngiltere'deki yeşil alanları gözle görülür şekilde çorak alanlara dönüştürdü.

Avrupa Birliği'nin (AB) Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre, Batı Avrupa'da haziran-temmuz dönemindeki ortalama sıcaklık 21,62 dereceye ulaşarak bu dönem için kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı.

Uzun süren yüksek sıcaklıklar toprağın daha fazla kurumasına yol açarken, topraktaki nem kaybı da sıcaklıkların daha da yükselmesi için elverişli ortam hazırlıyor. Böylece sıcak hava ve kuraklık birbirini besleyen bir döngü oluşturuyor.

Kuraklığın etkileri çevresel sorunlarla sınırlı kalmıyor. Tarım ve enerji başta olmak üzere sanayi ve ulaştırma gibi Avrupa ve İngiltere ekonomileri için kritik sektörlerde sıcaklıkların etkisi giderek daha fazla hissediliyor.

İngiltere en kötü hasat mevsimine hazırlanıyor

İngiltere'de oldukça kurak geçen nisan ayının ardından mayıs, haziran ve temmuz aylarında da eşi benzeri görülmemiş bir dizi sıcak hava dalgası yaşandı.

İngiltere Çevre Ajansı, temmuzda ülkede kayıtlardaki en kurak dönemin yaşandığını açıkladı. İngiltere'nin yarısı ile Galler'in tamamında ani ve şiddetli kuraklık ilan edildi.

Londra merkezli düşünce kuruluşu ECIU'nun analizine göre, söz konusu hava olayları İngiltere'de tarımın tüm sektörlerini etkisi altına aldı. Bu nedenle, 2026 hasat mevsiminin ülkede kayıtlardaki en kötü hasat mevsimi olacağı öngörülüyor.

Sıcakların tahıl mahsullerine ağır darbe vurarak tanelerin dolgunlaşması ve verimin artması için gereken nemi azaltması nedeniyle, özellikle buğday, ilkbahar arpası ve yulaf üretiminin 2,5 milyon ton azalabileceği ve mevcut fiyatlarla bu durumun İngiltere çiftçileri için 390 milyon sterlini bulan kayba yol açabileceği hesaplanıyor.

Ülkedeki çiftçi temsilcileri ise kuraklık nedeniyle raflardaki sebze fiyatlarının artabileceği uyarısında bulunuyor.

Aşırı sıcakların AB'ye faturası 180 milyar avroya ulaşabilir

Kuraklık ve aşırı sıcaklığın Avrupa ekonomisi üzerindeki toplam etkisinin de önemli boyutlara ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Hollanda merkezli Triodos Bank'ın Avrupa'daki aşırı sıcakların ekonomik etkilerine ilişkin çalışmasına göre, 2026 yazındaki aşırı hava koşulları Avrupa Birliği'nin (AB) gayrisafi yurt içi hasılasını (GSYH) yaklaşık yüzde 1 azaltabilir.

Bu kaybın yaklaşık 180 milyar avroya karşılık geldiği ve yıl için daha önce öngörülen AB ekonomik büyümesini büyük ölçüde ortadan kaldırabileceği hesaplanıyor.

Bankanın analizinde, ekonomik kaybın tarım ve gıda, enerji üretimi, ulaştırma ve lojistik ile iş gücü verimliliği olmak üzere dört ana kanaldan kaynaklandığı belirtiliyor.

Aşırı sıcakların ekonomiye en büyük etkisinin iş gücü verimliliğindeki düşüşten kaynaklanması bekleniyor.

Triodos Bank, sıcaklıkların iş gücü verimliliği üzerinden AB ekonomisinde yaklaşık yüzde 0,6'lık kayba yol açabileceğini de hesaplıyor.

Ren Nehri'nde taşımacılık tehlikede

Kıtanın en önemli ticaret ve sanayi koridorlarından Ren Nehri'nde su seviyelerindeki rekor düşüş, yük taşımacılığını olumsuz etkiliyor.

Alman İç Su Yolları Taşımacılığı Birliği, Ren'in kritik noktalarından Kaub'da su seviyesinin bu hafta tek haneli değerlere gerilemesinin beklendiğini bildirdi. Suyun bu seviyelere düşmesi halinde ticari yük taşımacılığı ile gezi ve kruvaziyer gemilerinin nehrin bazı bölümlerinde faaliyet göstermesi mümkün olmayabilir.

Düşük su seviyeleri nedeniyle gemilerin daha az yük taşıması, aynı miktardaki ürünün taşınması için daha fazla sefer yapılmasını gerektiriyor. Bu durum özellikle kimya, çelik, kömür, petrol ürünleri ve diğer ham maddelerin taşınma maliyetlerini yükselterek sanayinin tedarik zincirleri üzerinde baskı oluşturuyor.

ING'nin hesaplamalarına göre, Ren Nehri'nde su seviyelerinin benzer şekilde düştüğü 2018'de yaşanan aksamalar, Almanya'nın ekonomik büyümesini iki çeyrekte yaklaşık 0,3 puan aşağı çekmişti. Bu yıl da Ren'deki taşımacılık sorunlarının tek başına Almanya'nın ekonomik büyümesini benzer ölçüde aşağı çekebileceği tahmin ediliyor.

Tuna Nehri'ndeki kuraklık enerji üretimini etkiledi

Kuraklığın ekonomik etkilerinin en belirgin hissedildiği diğer bölge ise Tuna Nehri havzası oldu.

Kuraklık nedeniyle Tuna'daki su seviyelerinin rekor düşük düzeylere gerilemesi, Orta ve Doğu Avrupa'da nehir taşımacılığının yanı sıra elektrik üretimini de olumsuz etkiliyor.

Macaristan'da Tuna'nın Budapeşte'deki su seviyesinin 10 santimetreye kadar gerilediği ve 2018'de kaydedilen 33 santimetrelik önceki düşük seviyenin altına indiği bildirildi.

Düşük su seviyesi, soğutma amacıyla nehir suyundan yararlanan Paks Nükleer Santrali'nin üretimini de etkiledi. Santralin yaklaşık 2 bin megavat olan normal üretimi 240 megavata kadar geriledi.

Romanya'da da Tuna'nın debisinin normal seviyesinin üçte birinin altına düşmesi nedeniyle Cernavoda Nükleer Santrali'nin bir ünitesi devre dışı kalırken, diğer ünitenin kapasitesi düşürüldü.

Sırbistan'da ise ülkenin en büyük hidroelektrik santrali, kapasitesinin yaklaşık yüzde 20'siyle faaliyet gösteriyor.

Kuraklığın elektrik üretimini azaltması, sıcak hava nedeniyle klima ve soğutma sistemlerinden kaynaklanan elektrik talebinin yükseldiği bir döneme denk gelmesi nedeniyle Avrupa enerji piyasaları üzerindeki baskıyı artırıyor. Bu nedenle kıtadaki elektrik fiyatları da normal seviyenin çok üzerinde seyrediyor.

Avrupa tarımında kayıplar

Aşırı sıcaklık ve su sıkıntısı Avrupa tarımı üzerinde de olumsuz etkiler doğuruyor.

Çeşitli bölgelerde aşırı yüksek sıcaklıklar ve yetersiz yağış nedeniyle tahıl ve diğer tarım ürünlerinin veriminde ciddi düşüş yaşanıyor.

Yapılan çalışmalarda, bazı ürünlerde verim kaybının yüzde 6-7 seviyelerine ulaştığı ifade ediliyor.

Kuraklığın tarımsal üretimi azaltmasının, çiftçilerin gelir kayıplarına ilave olarak gıda fiyatlarında da artışa neden olması bekleniyor.

AB içinde en büyük tarım sektörüne sahip Fransa'da su sıkıntısı giderek daha geniş bir alana yayılıyor. Ağustos başı itibarıyla ülkenin 99 idari bölgesinde su kullanımına ilişkin çeşitli gözetim veya kısıtlama önlemleri uygulanırken, bunların 67'sinde durum kriz seviyesine ulaştı.

Su kısıtlamaları tarımsal sulamadan sanayi faaliyetlerine ve hane halklarının kullanımına kadar farklı alanları etkiliyor.

Aşırı sıcakların Fransa'nın büyümesini ise yaklaşık 1,4 puan azaltabileceği hesaplanıyor.

ABD ile İran arasındaki görüşmelerde tarafların pozisyonlarını sertleştirmesi, bölgede anlaşmaya varılmasının zaman alabileceği beklentisini artırdı. Savaş öncesi dönemde Orta Doğu, küresel alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 10'unu karşılıyordu.

LME stokları 1990'dan bu yana en düşük seviyede

Alüminyum piyasasında arz endişelerini artıran unsurların başında küresel stoklardaki gerileme geliyor. LME depolarındaki alüminyum stokları, Çin ve Endonezya'dan gelen yeni arzlara rağmen yaklaşık 250 bin tona kadar geriledi.

Bu seviye, Kasım 1990'dan bu yana görülen en düşük stok miktarı olarak kayıtlara geçti.

Çinli emtia şirketi Xiamen C&D'nin demir dışı metaller araştırma bölümü başkanı Yan Weijun, Orta Doğu'daki müzakerelerin beklendiği kadar sorunsuz ilerlemediğine işaret ederek, gelişmelerin alüminyum fiyatlarını desteklemeyi sürdürebileceğini belirtti.

Küresel arz açığı 900 bin tonu aşabilir

Avrupalı alüminyum üreticisi Norsk Hydro da Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin yeniden normalleşmemesi durumunda küresel alüminyum piyasasındaki arz açığının yıllık 900 bin tonun üzerine çıkabileceği uyarısında bulunmuştu.

Piyasalarda Orta Doğu'daki gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikasına ilişkin beklentiler de fiyatlamalarda etkili oluyor. Alüminyum fiyatları, savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmelerin uzaması ve yatırımcıların ABD'de faiz artırımı beklentilerini azaltmasının etkisiyle haziran sonundan bu yana yüzde 8'in üzerinde yükseldi.

Son işlemlerde alüminyum yüzde 0,6 artışla ton başına 3 bin 337 dolardan işlem görürken, bakır fiyatı da yüzde 0,2 yükseldi.

Piyasa oyuncuları, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin yanı sıra bölgedeki üretim ve lojistik koşullarını yakından izlemeyi sürdürüyor. Arz tarafındaki belirsizliklerin devam etmesi, düşük stoklarla birlikte alüminyum fiyatlarındaki yükseliş eğiliminin korunmasına neden oluyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin ciro endekslerini açıkladı.

Buna göre, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış toplam ciro endeksi, haziranda aylık bazda yüzde 0,3 azaldı.

Takvim etkisinden arındırılmış sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplam ciro endeksi, aynı ayda yıllık bazda yüzde 25,8 yükseliş gösterdi.

Sanayi ve inşaat endeksleri

Sanayide takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, haziranda yıllık bazda yüzde 26,7 arttı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi ciro endeksi de söz konusu ayda bir önceki aya göre yüzde 2,7 azalış kaydetti.

İnşaat sektöründe takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, haziranda yıllık bazda yüzde 29,9 artarken, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış inşaat ciro endeksi ise mayıs ayına kıyasla yüzde 0,7 düştü.

Ticaret ve hizmet endeksleri

Takvim etkisinden arındırılmış ticaret ciro endeksi, haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 23,5, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ticaret ciro endeksi de bir önceki aya kıyasla yüzde 0,5 artış gösterdi.

Hizmet sektöründe takvim etkisinden arındırılmış ciro endeksi, haziranda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 31,3, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış hizmet ciro endeksi bir önceki aya göre yüzde 0,8 yükseldi.

Geçtiğimiz hafta boyunca fon piyasasında işlem hacminin fonlar bazındaki dağılımında ilk beş sırada Tera Portföy ve Pusula Portföy fonları öne çıktı.

Sıralama, özellikle para piyasası, serbest, hisse senedi ve değişken fon kategorilerinde işlem aktivitesinin öne çıktığını gösterdi.

Haftalık İşlem Hacminde İlk 5 Fon

Risk seviyesi ağırlıklı olarak 5, 6 ve 7 olan hisse senedi fonları, yüksek getiri potansiyelinin yanında yüksek fiyat dalgalanması riski de taşıyor. Hisse senedi piyasalarında yükseliş yaşandığında portföydeki hisselerin değer kazanması fon getirilerini artırırken, düşüş dönemlerinde kayıplar da aynı şekilde büyüyebiliyor. Ayrıca belirli bir sektör veya temaya yatırım yapan fonlarda, o alandaki güçlü yükselişler fon getirisinin piyasa ortalamasının üzerine çıkmasını sağlayabiliyor.

Geçtiğimiz hafta yaşanan piyasa hareketliliği de hisse senedi fonlarının getirilerine yansıdı. TEFAS'ta işlem gören 185 hisse senedi fonunun haftalık ortalama getirisi yüzde 3,13 oldu. Ancak fonlar arasında önemli getiri farkları oluştu. Haftanın en yüksek getirili fonlarında kazanç yüzde 6'nın üzerine çıkarken, listenin ilk sıralarında yer alan fonların getirileri yüzde 8 seviyesine kadar yükseldi.

Hisse Senedi Fonlarında Haftalık Getiri Oranları: En Çok Kazandıran 10 Fon

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ticaret satış hacim endekslerinin Haziran 2026 sonuçlarını açıkladı.

TÜİK'in konuya ilişkin haber bulteni aşağıda bulunuyor:

Ticaret satış hacmi yıllık %4,5 azaldı, perakende satış hacmi yıllık %11,8 arttı

Ticaret satış hacmi (2021=100) 2026 yılı Haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %4,5 azaldı. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi %13,8 azaldı, toptan ticaret satış hacmi %9,4 azaldı, perakende ticaret satış hacmi ise %11,8 arttı.

Ticaret satış hacmi aylık %1,9 arttı, perakende satış hacmi aylık %0,7 arttı

Ticaret satış hacmi (2021=100) 2026 yılı Haziran ayında bir önceki aya göre %1,9 arttı. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı için satış hacmi %5,7 azaldı, toptan ticaret satış hacmi %4,0 arttı, perakende ticaret satış hacmi ise %0,7 arttı.

Dün yatay seyreden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üzerinde 47,7040'tan tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.30 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 47,7380 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla avro/TL önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 55,1080'den, sterlin/TL yatay seyirle 64,5220'den işlem görüyor.

Dolar endeksi dar banttaki seyrini sürdürerek 99,8 seviyesinde bulunuyor.

ABD-İran hattındaki gelişmeler ve enerji fiyatlarının seyri varlık fiyatlarını etkilemeyi sürdürüyor. Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizliklerin devam etmesiyle petrol fiyatlarının yeniden artması, enerji kaynaklı enflasyon risklerini gündemde tutuyor.

Artan petrol fiyatları, küresel çapta enflasyon risklerini yeniden gündeme taşırken, tahvil faizlerindeki yükseliş dikkati çekti. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 6 baz puan yükselişle yüzde 4,71'e çıkarken ABD Merkez Bankasının (Fed) olası 'şahin' adımlarına yönelik öngörüler güç kazandı, fakat analistler ABD'de zayıflayan istihdamın Fed'in olası adımlarına ilişkin beklentilerin önceki döneme kıyasla daha az 'şahin' bir görünüm sergilemesine neden olduğuna işaret etti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay atacağı adıma ilişkin öngörüler bölünmüş bir görünüm sergilerken, Bankanın yüzde 75 ihtimalle yılı bir faiz artışıyla tamamlaması bekleniyor.

Buna ek olarak Fed yetkililerinden gelen 'şahin' tonlu mesajlar da piyasalarda risk algısını besledi. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyonu düşürmek için birden fazla faiz artırımı gerekeceğini söyledi.

Analistler, ABD'de yarın açıklanacak enflasyon verisinin Fed'e ilişkin beklentileri etkileyebileceğini belirterek, veri öncesinde ve sonrasında piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulundu.

Bugün yurt içinde perakende satışlar verisinin takip edileceğini dile getiren analistler, yurt dışında ise ABD'de ikinci el konut satışlarının yatırımcıların odağında olduğunu kaydetti.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,15 düşüşle 13.790,46 puandan başladı.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,23 değer kazanarak 13.811,60 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 21,14 puan ve yüzde 0,15 azalışla 13.790,46 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,34, holding endeksi yüzde 0,75 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 0,60 ile kimya petrol plastik, en çok gerileyen ise yüzde 2,75 ile madencilik oldu.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da kalıcı barış arayışlarının henüz sonuç vermemesiyle güçlenen enflasyonist endişeler ve ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinden gelen şahin tonlu mesajlar risk iştahını törpülüyor.

Analistler, bugün yurt içinde perakende satışların, yurt dışında ise ABD'de ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.700 ve 13.600 puanın destek, 13.900 ve 14.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

- Çeyrek altın 10 bin 998 liradan, cumhuriyet altını 43 bin 793 liradan satılıyor

Gram altın güne düşüşle başlamasının ardından 6 bin 712 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki yükselişe paralel alış ağırlıklı bir seyir izleyen gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,12 artışla 6 bin 733 liradan tamamladı.

Bugüne satıcılı başlayan gram altın, saat 09.25 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,3 azalışla 6 bin 712 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 998 liradan, cumhuriyet altını da 43 bin 793 liradan satılıyor.

Altının onsu ise yüzde 0,4 düşüşle 4 bin 373 dolarda seyrediyor.

Orta Doğu'da süren görüşmelerden beklenen sonucun henüz çıkmamasıyla artan enflasyon endişeleri ve bununla bağlantılı olarak ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artışına gidebileceğine yönelik öngörülerin yeniden canlanması piyasalarda belirsizliklerin artmasına neden oluyor.

ABD ile İran arasındaki görüşmelerden hala sonuç çıkmaması Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerinin de günden güne azalmasına neden olurken, bu durum enerji arzındaki endişeleri canlı tutmaya devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşamamaları durumunda bu ülkeye yönelik büyük bir saldırı yapma ihtimallerinin hala olduğunu dile getirdi. İran'ın bir anlaşmaya imza atmak için savaş tazminatı talep ettiğini belirten Trump, asıl Tahran'ın tazminat ödemesi gerektiğini savundu. Trump'ın bu açıklaması, bölgede anlaşmanın sürüncemede kalabileceğine ilişkin değerlendirmeleri artırdı.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam edeceğine yönelik tutum sergilemesi de enerji arzı konusundaki endişeleri artırarak petrol fiyatlarının yönünü yukarı çevirmesine neden oldu. Dün Ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5 artışla 87,7 dolara çıktı.

Öte yandan analistler, ABD'de zayıflayan istihdamın, Fed'in olası adımlarına ilişkin beklentilerin önceki döneme kıyasla daha az 'şahin' bir görünüm sergilemesine neden olduğuna işaret etti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay atacağı adıma ilişkin öngörüler bölünmüş bir görünüm sergilerken, Bankanın yüzde 75 ihtimalle yılı bir faiz artışıyla tamamlaması bekleniyor.

Buna ek olarak Fed yetkililerinden gelen 'şahin' tonlu mesajlar da piyasalarda risk algısını besledi. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyonu düşürmek için birden fazla faiz artırımı gerekeceğini söyledi.

Analistler, ABD'de yarın açıklanacak enflasyon verisinin Fed'e ilişkin beklentileri etkileyebileceğini belirterek, veri öncesinde ve sonrasında piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulundu.

Bugün yurt içinde perakende satışların açıklanacağını kaydeden analistler, yurt dışında ise ABD'de ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirtti.

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 88,02 dolardan işlem görüyor.

Dün 87,93 dolara kadar yükselen Brent petrolün ekim vadeli varil fiyatı, günü 87,72 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.15 itibarıyla kapanışa göre yüzde 0,34 artarak 88,02 dolar oldu.

Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün eylül vadeli varil fiyatı da 82,50 dolar olarak belirlendi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişte, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya yönelik anlaşma umutlarının azalması etkili oldu.

İran'a yönelik olası bir büyük saldırı için kapıyı açık bırakan ABD Başkanı Donald Trump, savaş tazminatı talep eden İran'ın 'son 50 yılda Orta Doğu'ya verdiği zararlar' için tazminat ödemesi gerektiğini öne sürdü.

İran'ın ekonomik olarak çok zor durumda olduğunu ve kendi askerlerine dahi maaş ödeyemediğini iddia eden Trump, buna rağmen İran'ın askeri açıdan hala Hürmüz Boğazı'nda sorun çıkarabilecek kapasiteye sahip olduğunu söyledi.

'Hürmüz Boğazı şu anda açık ve boğaz tamamen bizim donanmamızın kontrolü altında.' diyen Trump, boğazdan sadece kendilerinin izin verdiği tankerlerin geçebildiğini, diğer gemilerin ise ablukaya takıldığını anlattı.

Analistler, Hürmüz ve Bab el-Mendeb'deki risklerin enerji akışlarını ve tanker taşımacılığını yakın vadede sınırlamaya devam edebileceğini belirtiyor.

ABD ile İran arasındaki müzakerelerde tarafların geri adım atmaması halinde petrol piyasasının bir süre daha yüksek oynaklıkla karşı karşıya kalabileceği tahmin edilirken, Brent petrolün varil başına 75-95 dolar bandında hareket edebileceği öngörülüyor.

Brent petrolde teknik olarak 88,31 doların direnç, 87,55 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat güne yüzde 0,06 düşüşle 15.834,00 puandan başladı.

Dün yatay seyreden ağustos vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 0,01 azalışla 15.843,00 puandan tamamlamıştı. Endeks kontratı akşam seansında düşüşünü hızlandırarak 15.827,00 puandan işlem gördü.

Ağustos vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışına göre yüzde 0,06 azalarak 15.834,00 puandan işlem görüyor.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da kalıcı barış arayışlarının henüz sonuç vermemesiyle güçlenen enflasyonist endişeler ve ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinden gelen şahin tonlu mesajlar risk iştahını törpülüyor.

Analistler, bugün yurt içinde perakende satışların, yurt dışında ise ABD'de ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.000 ve 16.100 puanın direnç, 15.700 ve 15.600 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Avusturya ile ticaret hacminin geçen yıl 4,4 milyar dolarla tarihi zirveye ulaştığını anımsatan Bolat, şunları paylaştı:

'Görüşmemizde ikili ticaretimizde yakalanan pozitif ivme ile önümüzdeki dönemde 6 milyar dolarlık ticaret hacmine dengeli ve sürdürülebilir bir biçimde ulaşmayı arzu ettiğimizi ifade ettik.

Avusturya ile karşılıklı yatırımlarımız da ekonomik ortaklığımızın önemli bir unsurunu oluşturuyor. Türkiye'de 1075 Avusturyalı şirketin faaliyette bulunması Avusturya'nın ülkemizdeki doğrudan yatırım stokunun 4,8 milyar dolara, Türkiye'nin Avusturya'daki yatırımlarının ise 1,8 milyar dolara ulaşmış olması, bunun önemli bir göstergesidir. Önümüzdeki dönemde yatırım portföyü ve hacmimizi çeşitlendirerek, mevcut yatırım ilişkilerimizi daha da artırmayı hedefliyoruz.'

Bolat, heyetler arası görüşmede ayrıca, Avusturya'nın resmi ihracat kredi kurumu Oesterreichische Kontrollbank Aktiengesellschaft (OeKB) ile Türk Eximbank arasında yapılan işbirliği anlaşmasının sunduğu imkanların da dikkate alınarak, Türk yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin sahip olduğu deneyim ve uzmanlığın, Avusturyalı yüksek teknoloji mühendislik şirketleri ve finansman olanakları ile birleştiğinde üçüncü ülkelerde ortak projeler üstlenilmesi bakımından büyük potansiyel bulunduğunu vurguladıklarını kaydetti.

Avusturya ile ticari ilişkilerdeki artış eğilimini dikkate alarak, kara yolu taşımacılığında tam serbestleşmenin sağlanması hedeflerine dikkati çeken Bolat, şunları kaydetti:

'Mevcut geçiş belgelerinin sayısının artırılması yönündeki beklentimizi paylaştık, Avusturya ile ikili ticari ve ekonomik ilişkilerimizi geliştirirken, aynı zamanda AB çatısı altında 'Sanayi Hızlandırma Yasası' başta olmak üzere yeşil ve dijital dönüşüm, kamu alımları ve ticaret politikaları alanlarında iş birliği içerisinde hareket etmemiz gerektiğini aktardık. Avusturya ile ikili ticaretimizi daha da artırmak, iş dünyalarımız arasındaki bağları güçlendirmek ve ekonomik ilişkilerimizi daha kurumsal bir zemine taşımak konusunda kararlıyız.'

İsrail Ordu Radyosu ise söz konusu saldırının 'nispeten olağan dışı' olduğunu vurgulayarak, İsrail'in son günlerde Lübnan'da nadiren hava saldırısı gerçekleştirdiğini ve güneydeki temel operasyonların patlayıcılarla altyapıyı imha etmeyi hedefleyen kara hareketlerine odaklandığını kaydetti.

Saldırıda can kaybı veya maddi hasara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmazken, Lübnan resmi ajansı NNA, İsrail ordusunun Mansuri beldesini topçu ateşiyle vurduğunu aktardı.

Saldırının, Roma'da ABD arabuluculuğunda yürütülen ve 26 Haziran'da varılan 'Çerçeve Anlaşması'nın uygulanmasına ilişkin konuların ele alındığı Lübnan-İsrail müzakerelerinin 7. turunun tamamlanmasından birkaç gün sonra gerçekleşmesi dikkati çekti.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, Bakanlar Kurulu toplantısında yaptığı açıklamada, Roma'daki müzakerelerde sınır ve esirler konularında 'olumlu ilerleme' kaydedildiğini belirtmişti.

'Çerçeve Anlaşması', Hizbullah dahil silahlı grupların silahsızlandırılması ve Lübnan ordusunun bu bölgelere konuşlandırılması karşılığında, İsrail'in işgal ettiği Lübnan topraklarından pilot bölgelerden başlayarak kademeli olarak çekilmesini öngörüyor.

Müzakere sürecine rağmen İsrail'in 2 Mart'ta başlattığı saldırılar devam ediyor. Lübnan makamlarının verilerine göre saldırılarda şu ana kadar 4 bin 335 kişi hayatını kaybetti, 12 bin 277 kişi yaralandı ve 1 milyondan fazla kişi yerinden edildi.

İsrail, bir kısmı onlarca yıldır, bir kısmı ise 2023-2024 yıllarındaki savaş süresince işgal altında tuttuğu Lübnan'ın güneyinde, son saldırılarla birlikte 10 kilometreden fazla derinliğe nüfuz etmiş durumda.

Kurum, 'Çok şükür bu zorluğun da altından kalktık, el ele verdik bir kez daha zoru başardık. Şimdi Bozkurt'umuz konutuyla, iş yeriyle, köprüsüyle, hastanesiyle, yeşil alanıyla bakmaya doyulmaz bir yer oldu.' ifadesini kullandı.

Kurum'un, bölgenin öncesini ve sonrasını gösteren videolu paylaşımında, ilçede yaşayan vatandaşların görüşlerine de yer verildi.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da kalıcı barış arayışlarının henüz sonuç vermemesiyle güçlenen enflasyonist endişeler ve ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinden gelen şahin tonlu mesajlar risk iştahını törpülüyor.

Orta Doğu'daki belirsizlik ortamı risk iştahı üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Gerilimlerin gölgesindeki Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin günden güne azalması, enerji arzına ilişkin endişeleri canlı tutuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la anlaşamamaları durumunda bu ülkeye yönelik büyük bir saldırı yapma ihtimallerinin halen olduğunu dile getirdi. İran'ın bir anlaşmaya imza atmak için savaş tazminatı talep ettiğini belirten Trump, asıl Tahran'ın tazminat ödemesi gerektiğini savundu. Trump'ın bu açıklaması, bölgede anlaşmanın sürüncemede kalabileceğine ilişkin değerlendirmeleri öne çıkardı.

İran'ın ise Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam edeceğine yönelik tutum sergilemesi, enerji arzı konusundaki endişeleri artırarak petrol fiyatlarının yönünü yukarı çevirmesine neden oldu. Dün Ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5 artışla 87,7 dolara çıktı.

Artan petrol fiyatları, küresel çapta enflasyon risklerini yeniden gündeme taşırken, küresel tahvil faizleri yükseldi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 6 baz puan yükselişle yüzde 4,71'e çıkarken Fed'e yönelik şahin beklentiler de güçlendi.

Analistler, ancak bu kez ABD'de zayıflayan istihdamın, Fed'in olası adımlarına ilişkin beklentilerin önceki döneme kıyasla daha az şahin bir görünüm sergilemesine neden olduğuna dikkati çekti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay atacağı adıma ilişkin öngörüler, bölünmüş bir görünüm sergilerken, bankanın yüzde 75 ihtimalle yılı bir faiz artışıyla tamamlaması bekleniyor.

Buna ek olarak Fed yetkililerinden gelen 'şahin' tonlu mesajlar da piyasalarda risk algısını besledi. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyonu düşürmek için birden fazla faiz artırımı gerekeceğini söyledi.

Analistler, ABD'de yarın açıklanacak enflasyon verisinin Fed'e ilişkin beklentileri etkileyebileceğini söyleyerek, veri öncesinde ve sonrasında piyasalarda oynaklığın artabileceği konusunda uyarıda bulundu.

- Nvidia'dan 500 milyar dolarlık stratejik ortaklık

Öte yandan teknoloji ve yapay zeka alanındaki girişimler, piyasadaki olumsuzlukların dengelenmesine yardımcı oluyor. ABD merkezli teknoloji şirketi Nvidia, yapay zeka altyapısının geliştirilmesi için 500 milyar doların üzerinde üçüncü taraf sermayesini harekete geçirmek amacıyla 6 finans kuruluşuyla stratejik ortaklıklar kurduğunu duyurdu.

Nvidia'dan yapılan açıklamada, Apollo, Blackstone, BlackRock, Brookfield, Goldman Sachs ve KKR ile bağımsız bilişim finansman platformları oluşturmak üzere mutabakat zaptı imzalandığı ifade edildi.

Nvidia Kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang, konuya ilişkin değerlendirmesinde, şirketin önemli bir dönüm noktasına ulaştığını belirterek, 'İşe çip üreterek başladık, bugün ise yeni bir üretken ve yatırım yapılabilir altyapı sınıfının oluşturulmasına yardımcı oluyoruz; Yapay zeka fabrikaları.' ifadelerini kullandı.

BlackRock CEO'su Larry Fink de yapay zeka altyapısının geliştirilmesinin eşi benzeri görülmemiş bir yatırım ve nitelikli iş gücü gerektirdiğine işaret ederek, ortaklığın ABD ile küresel ekonomilerin büyümesini destekleyeceğini ve müşteriler için uzun vadeli cazip yatırım fırsatları yaratacağını kaydetti.

Goldman Sachs CEO'su David Solomon ise tarihi bir yapay zeka yatırım döngüsünün çok önemli bir aşamasında olunduğunu belirterek, Nvidia bilişimine dayalı yeni bir kredi piyasası yaratma fırsatından heyecan duyduklarını aktardı.

Analistler, söz konusu anlaşmanın yapay zeka altyapı yatırımlarının gelecek dönemde finansman bulma imkanlarını destekleyebileceğine ilişkin iyimserliği artırdığını belirterek, bir yandan da bu alanda döngüselliğin giderek artması nedeniyle yaşanabilecek herhangi bir olumsuzluğun sektöre güçlü şekilde yansıyabileceğine ilişkin endişelerin görmezden gelinmemesi gerektiğini söyledi.

- Altının onsu yaklaşık 2,5 ayın zirvesini test etti

Enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları güçlendirebileceği endişeleriyle dün artan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yeniden yatay seyrediyor.

Dolar endeksi ise 99 bandındaki duruşunu korurken, Fed'in adımlarına yönelik belirsizliklerden destek bulan altının ons fiyatı dün yüzde 1,1 artışla 4 bin 390 dolara çıktı. Altının ons fiyatı, bugün 4 bin 435 dolarla yaklaşık 2,5 ayın zirvesini test etmesinin ardından bu seviyelerden geri çekildi. Ons altın şu sıralarda yüzde 0,3 düşüşle 4 bin 377 dolardan alıcı buluyor.

Ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yatay seyirle 87,8 dolarda seyrediyor.

Kurumsal tarafta ise ABD'li çip şirketi Intel'in taahhütlü adi hisse senedi arzıyla 15 milyar dolar kaynak sağlamayı planladığını duyurmasının ardından hisseleri yüzde 4,1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,06, Nasdaq endeksi yüzde 0,32 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,11 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

- Avrupa borsaları karışık seyretti

Orta Doğu gündemi ve enerji maliyetlerindeki artışla Avrupa borsaları karışık seyretti. Bölgede yarı iletken sektöründeki toparlanma dikkati çekerken, enerji hisseleri de yükseldi.

Avrupa'da doğal gaz fiyatları, Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatlara ilişkin belirsizliklerin etkisiyle yüzde 8 yükseldi. Bugünkü veri takvimi sakin olan bölgede, dün açıklanan verilere göre Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, ağustosta 4 puanlık artışla 0,9 seviyesinde ölçüldü.

Öte yandan Hollanda merkezli Triodos Bank'ın çalışmasında, Avrupa'da bu yaz etkili olan aşırı sıcaklar ve uzun süreli kuraklığın Avrupa Birliği (AB) ekonomisine yaklaşık 180 milyar avro zarar vereceği ve bu yıl için öngörülen ekonomik büyümeyi ortadan kaldıracağı bildirildi.

Aşırı sıcaklardan en fazla Fransa'nın etkilenmesinin beklendiği ifade edilen çalışmada, tekrarlayan sıcak hava dalgalarının ülkede GSYH'yi yaklaşık yüzde 1,4 azaltarak ekonominin yıllık bazda yüzde 0,6 daralmasına yol açabileceği öngörüldü.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,35 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,1 düşerken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,13 yükseldi. Almanya'da DAX 40 endeksi ise yatay seyretti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları karışık seyrediyor

Mevcut Orta Doğu kaynaklı risklere karşın yapay zeka alanındaki güç birleşimi Asya tarafında risk iştahının canlı kalmasına yardımcı oluyor.

Bölgede teknoloji ağırlıklı Güney Kore borsası pozitif seyrederken, Çin ve Hong Kong'da negatif görünüm izleniyor. Japonya'da piyasalar bugün Dağ Günü nedeniyle kapalı olacak.

Bölgede teknoloji teması, güçlü yapay zeka talebine dair yeni sinyallerle desteklenmeye devam ederken, Mikroçip üretim sektörünün liderlerinden Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), temmuz ayı satışlarının yüzde 45 arttığını bildirmesinin ardından şirketin hisseleri yüzde 0,8 arttı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,4 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 düştü.

- BIST 100 endeksi günü pozitif kapattı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,23 değer kazanarak 13.811,60 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,10 düştü.

Dolar/TL dünü 47,7040'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,7380'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde perakende satışların, yurt dışında ise ABD'de ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.700 ve 13.600 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, haziran ayı perakende satışları

17.00 ABD, temmuz ayı ikinci el konut satışları

Japonya'da piyasalar kapalı olacak

İktidar kulisinde AK Parti'li milletvekilleri ve HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu ile bir süre sohbet eden Kurtulmuş, milletvekilleriyle Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi'ni değerlendirdi.

Daha sonra muhalefet kulisine giden Kurtulmuş, burada Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ve Deva Partisi Genel Başkanı Ali Babacan ve milletvekilleriyle bir süre sohbet etti.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, kulisleri ziyaret etti

Kurtulmuş'un yanına TBMM Başkanvekili ve DEM Parti Van Milletvekili Pervin Buldan, DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit ile DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç da geldi.

Kurtulmuş, düzenlemenin yasalaşmasının ardından Başkanlık Divanı'nın arkasında bulunan makamında, MHP Genel Başkanı Bahçeli, AK Parti Grup Başkanı Güler, AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, MHP ve AK Parti grup başkanvekilleri ve bazı milletvekilleriyle bir süre sohbet etti.

MHP Genel Başkanı Bahçeli, Genel Kurul'dan ayrılırken Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi'nin yasalaştığının anımsatılması üzerine, 'Hayırlı uğurlu olsun' ifadesini kullandı.

Mesela Juhasz, Lane ve Rodrik (künyesi aşağıda yer alan) 2024'te yayımlanmış çalışmalarında, Güney Kore'de başarılı sonuçlar elde edilmesine rağmen Brezilya ve Hindistan'da aynı performansın gösterilmemesinin ana nedeninin bu olduğuna ilişkin bulguları özetliyorlar. Performans farkının arkasında yatan olgunun iki taraf arasında işbirliğinin nasıl sağlandığı olduğunu vurguluyorlar. Bu çerçevede dört farklı devlet tipi söz konusu:

1- Bağımsız devlet, düşük gömülülük: Devlet kendi kararlarını şirketlerden bağımsız bir biçimde alıyor; şirketlerin baskılarından etkilenmiyor. Devlet düzenlemeleri yapıyor, şirketler uyuyor. Farklı bir ifadeyle, tepeden aşağıya bir düzenleme mekanizması söz konusu.

2- Bunun tam tersi durum şu: Bağımsızlık düşük, gömülülük yüksek. Devlet dar grup çıkarlarına hizmet ediyor. İlişkiler kişisel çıkara dayanıyor.

3- Yağmacı devlet: Hem bağımsızlık düşük hem de gömülülük. Devlet toplumu soyuyor.

4- Kalkınmacı devlet: Şirketlerden bağımsız olmak ile onlara gömülü olma durumu arasında bir denge söz konusu.

Arzu edileni kalkınmacı devlet olmak elbette. Ama bu dengeyi sağlamanın kolay olmadığını söylemek gerekir. 'Kalkınmacı devlet'e dönüşmek amacıyla yola çıkıp ikinci gruptaki devlet tipine dönüşmek de mümkün. Ama kalkınma iktisatçılarının önem verdiği iç içe olma (gömülülük) durumunun sağlıklı işleyecek biçimde kurgulanmasından, kötüye kullanılabilir diye kaçınmamak gerekiyor. Bu mekanizma, şirketlerin ve sektörün sorunlarını anlamak açısından önemli. Sağlanan desteklerin neden yanlış kullanıldığını/nasıl daha iyi kullanılabileceğini ya da destek mekanizmasının neden hatalı olduğunu/desteklerin nasıl daha da iyileştirilebileceğini öğrenmek için de gerekli. Şirket performansının doğru ölçülmesi ve performansının artırılabilmesi açısından da önemli.

Görüldüğü gibi, başarılı bir sanayi politikası tasarlayıp uygulamak hiç kolay bir iş değil. Enflasyonu kısa sürede düşük iki haneli bir düzeyden üç haneli bir düzeye sıçratma başarısını göstermiş bir ülke, bu güç işi başarır mı diye de sormak mümkün elbette. Ama unutmayalım ki aynı ülkede yine kısa bir sürede tam tersi bir durum da yaşanmıştı: 2001 krizi sonrasını hatırlayın lütfen. Özellikle de 2002'nin başından itibaren yaşanan süreci. İşin çok güç olduğunu görelim ama rahmetli Çetin Altan'ın deyimiyle de 'enseyi karartmayalım'.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Biraz daha geniş bir zaman dilimi: Sanayi üretim endeksi bu yılın ilk altı ayının ortalamasında 106,6 oldu. 2021 yılı 100 kabul edilerek oluşturulan endeks geçen yılın ilk yarısında 106 düzeyindeydi. Yani sanayi üretimi altı aylık dönemler itibarıyla bu yıl geçen yılın yüzde 0,6 üzerinde gerçekleşti.

Daha büyük fotoğraf: Sanayi üretimi 2022'nin ilk yarısında endeks bazında 102,2 düzeyindeydi. Aradan dört yıl geçti ve üretimde kaydedilen artış yüzde 4,3 oldu. 2026 ile niye 2023'ü değil de 2022'yi kıyasladığım merak edilebilir. Söyleyeyim; 2023'ün ilk yarısı seçimler dolayısıyla ekonomi politikasının, özellikle de faiz ve kurun çok baskı altında tutulduğu ve herhangi bir kıyaslama için baz alınmayacak uç bir dönemdi. Gerekçem bu.

2022'den 2026'ya kadar geçen dört yıl ve ilk yarılar itibarıyla yüzde 4,3'lük sanayi üretimi büyümesi.

Bu oran, her yıl için ortalama yüzde 1 büyüme demek.

Üstelik genele yayılmadı

Kaldı ki son dönemde imalat sanayi ve toplam büyümeyi yukarı çekenin yüksek teknolojili çok spesifik ürünler olduğu ortada. Bu ürünler hariç tutularak bir hesaplama yapılsa belki de bu dört yılda hiç artış bile görülmez.

Dolayısıyla herhangi bir ayda hızlı bir üretim artışı sağlansa bile o küçük fotoğrafa takılıp kalmanın alemi yok.

Takılıp kalanlar, orada kalmayı tercih edenler tabii ki var ama onlarınki biraz çaresizlik. Gerçeğin ne olduğunu, üretimin aslında hangi düzeylere çıkması gerektiğini bilmediklerinden mi, tabii ki değil, o düzeylere çıkılmasını sağlayabilecek adımlar atamadıkları için mevcut ve önemsiz sayılması gereken hareketleri büyük gelişmeler olarak lanse etmeye çalışıyorlar, hepsi bu.

Ama güneş balçıkla sıvanmıyor. Sonuç ortada, sanayi üretimi yıllardır adeta yerinde sayıyor. Türkiye son dört yılda yıllık ortalama yüzde 1'lik bir üretim artışı sağlayabilmiş, üstelik o da belli sektörlerin üretiminde kaydedilen hızlı artıştan kaynaklanmış, yani genele yayılan bir iyileşme de yok.

Sanayi üretimindeki bu performansla işimiz zor, diye düşünülmesi, bu durumun üzerinde kafa yorulması gerekiyor ama sıra ekonomiye ve ekonomik sorunlara gelirse:

Ama gelir gelir; sandık yaklaşsın, bakın nasıl gelir!

Bu getiriye bu tasarruf çok bile!

Finansal yatırım araçlarının son bir yıllık dönemi kapsayan enflasyondan arındırılmış reel getiri oranları bunu söyletiyor:

'Bu getiriye bu tasarruf çok bile!'

Bir ay gibi kısa dönemli getiri ya da kayıp oranları çok önemli değil. Bir ayda genel eğilimi yansıtmayan hareketler görülebilir. Örneğin temmuz ayında olduğu gibi.

Temmuzda mevduat faizinin TÜFE'den arındırılmış reel getirisi yüzde 1,29, devlet iç borçlanma senedinin getirisi ise yüzde 0,89 düzeyinde. Mevduatın getirisinin brüt olduğunu, bundan stopaj kesintisi yapılacağını da unutmamak gerek.

Önemli olan ara dönemler de değil; üç ve altı aylık getirilerin de pek önemi yok. Son bir yılda ne olmuş, ona bakmalı.

Türkiye'de ağırlıklı olarak 32 gün vade ile döndürülen mevduatın bir yıldaki getirisi sıfır bile değil, negatif.

Mevduat bir yılda yüzde 1,28 kaybettirmiş. Faiz gelirinden stopaj düşüldüğünde negatif olan bu oran daha da büyüyecek.

Döviz de döviz, diyenler son yılda dolar tutuyorlarsa yüzde 11,16, euroyu tercih ediyorlarsa yüzde 13,15 zarara uğramış.

Son bir yılın en çok kazandıranı savaş dönemindeki kayba rağmen yüzde 8 ile külçe altın.

Borsa yüzde 2,73 ile ikinci sırada, üçüncü sıradaki devlet iç borçlanma senedi de yüzde 1,16 getiri sağlamış.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Yeni düzenleme; otomobillerin yanı sıra taksi, minibüs, kamyon, otobüs ve farklı ticari araç gruplarını da kapsıyor. Primlerde aracın yakıt türü ve sigortalının hasarsızlık basamağı da belirleyici olmaya devam ediyor.

İstanbul'da en yüksek prim 57 bin 213 TL

Ağustos tarifesine göre İstanbul'da özel kullanıma ait, içten yanmalı motora sahip otomobillerde risk seviyesi en yüksek olan 0. basamak için uygulanabilecek azami prim 57 bin 213 TL olarak belirlendi.

Hasarsızlık seviyesinin en yüksek olduğu 8. basamakta ise azami prim 9 bin 535 TL'ye kadar çıkabilecek.

İstanbul'da otomobiller için basamaklara göre belirlenen diğer azami primler şöyle:

• 2. basamak: 36 bin 235 TL
• 3. basamak: 27 bin 653 TL
• 4. basamak: 19 bin 71 TL
• 5. basamak: 18 bin 117 TL
• 6. basamak: 15 bin 257 TL
• 7. basamak: 11 bin 443 TL

Elektrikli otomobillerde ise rakamlar farklılık gösteriyor. İstanbul'da 0. basamaktaki elektrikli otomobiller için azami prim 51 bin 492 TL olarak uygulanacak. Birinci basamakta bu tutar 40 bin 335 TL, ikinci basamakta 32 bin 611 TL, sekizinci basamakta ise 8 bin 582 TL seviyesinde bulunuyor.

Ankara ve İzmir'de de yüksek prim uygulanacak

Ağustos ayında büyükşehirlerdeki azami primler yüksek seviyesini koruyor.

Ankara'da içten yanmalı motora sahip ve 0. basamakta yer alan riskli sürücüler için azami prim 55 bin 594 TL olarak belirlendi. Sekizinci basamaktaki sürücülerde ise bu rakam 9 bin 266 TL olacak.

İzmir'de 0. basamak için belirlenen azami prim 53 bin 974 TL olurken, 8. basamaktaki sürücüler için üst limit 8 bin 996 TL olarak açıklandı.

Ticari araçlarda primler daha yüksek

Zorunlu trafik sigortasında ticari araçların primleri, özel kullanımdaki otomobillere kıyasla daha yüksek seviyelerde bulunuyor.

İstanbul'da ticari amaçla kullanılan otomobillerde, 0. basamakta yer alan ve diğer yakıt grubunda bulunan tüzel kişilere ait araçlar için ağustos ayı azami prim 68 bin 655 TL olarak belirlendi. Aynı araçlarda 8. basamak için uygulanabilecek azami prim ise 11 bin 443 TL.

Taksilerde ise rakamlar çok daha yüksek seviyeye ulaşıyor. İstanbul'da 0. basamaktaki taksiler için ağustos ayında uygulanabilecek azami trafik sigortası primi 166 bin 214 TL olarak açıklandı.

Primlerde aylık yükseliş devam ediyor

Ağustos tarifesi, trafik sigortası primlerindeki aylık artış eğiliminin sürdüğünü de ortaya koyuyor.

İstanbul'da 0. basamaktaki özel kişi otomobilleri için diğer yakıt grubunda belirlenen azami prim haziran ayında 55 bin 262 TL seviyesindeydi. Bu tutar temmuz ayında 56 bin 367 TL'ye, ağustos ayında ise 57 bin 213 TL'ye yükseldi.

Yeni tarife kapsamında 81 ilin tamamı için farklı araç kategorilerine yönelik azami primler belirleniyor. Dolayısıyla sürücünün karşılaşacağı trafik sigortası bedeli; aracın bulunduğu il, araç türü, yakıt sistemi, hasarsızlık basamağı ve tarifede yer alan diğer kriterlere göre değişebiliyor.

Belirlenen rakamlar azami prim tutarlarını ifade ederken, sigorta şirketlerinin uygulayacağı poliçe bedeli bu üst sınırlar çerçevesinde farklılık gösterebilir.