New York borsası Orta Doğu'da tırmanan gerilime rağmen çip hisselerindeki toparlanmayla güne yükselişle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi yüzde 0,11 artarak 49.972,07 puana ulaştı.

S&P 500 endeksi yüzde 0,28 kazançla 7.287,67 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,56 artışla 25.309,78 puana çıktı.

Orta Doğu'daki gerilime ilişkin gelişmeler yatırımcıların odağında yer almaya devam ederken, çip hisselerindeki toparlanma sonrasında pay piyasalarında açılışta pozitif seyir izlendi.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ordusunun bu gece İran'a "oldukça sert bir darbe indireceğini" belirterek, "Çok uzak olmayan bir gelecekte Hark Adası'nı ve diğer petrol altyapı noktalarını ele geçireceğiz ve tıpkı Venezuela'da olduğu gibi, petrol ve doğal gaz piyasalarının tam kontrolünü ele alacağız." ifadelerini kullandı.

Bölgedeki gerilimin tırmanışa rağmen petrol fiyatları TSİ 16.30 itibarıyla yatay seyretti. Brent petrolün vadeli varil fiyatı 93,11 dolar olurken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 90,08 dolardan alıcı buldu.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. ÜFE, yıllık bazda Kasım 2022'den bu yana en yüksek artışını kaydetti.

Ülkede ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 6 Haziran ile biten haftada 229 bin ile piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Analistler, yatırımcıların Orta Doğu'daki çatışmaların enerji fiyatlarını hızla yükseltip enflasyonist baskıları körüklediği bir ortamda, para politikasında sıkılaşma olasılığından endişe duyduğunu belirtti.

ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek hafta politika faizini sabit tutmasının beklendiğini belirten analistler, yıl sonuna kadar en az bir kez 25 baz puanlık faiz artışı beklentisinin fiyatlandığını ifade etti.

Teknoloji sektöründeki "yüksek değerleme" endişeleriyle son dönemde düşen çip şirketlerinin hisseleri toparlanma gösterdi. Micron Technology hisseleri yüzde 1, Advanced Micro Devices hisseleri yüzde 3 ve Intel hisseleri yüzde 9'un üzerinde artışla güne başladı.

Dün piyasaların kapanışının ardından bilançosunu yayımlayan Oracle, beklentilerin üzerinde kar ve gelir bildirmesine rağmen, şirketin hisseleri yapay zeka altyapısını geliştirmek amacıyla ek finansman sağlayacağını açıklaması üzerine yüzde 11 değer kaybetti.

ABD Çalışma Bakanlığı, işsizlik maaşı başvurularına ilişkin haftalık verileri açıkladı.

Buna göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı 6 Haziran ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 4 bin kişi artarak 229 bine yükseldi.

Şubat başından bu yana en yüksek seviyede gerçekleşen işsizlik maaşı başvurularına ilişkin piyasa beklentisi, 220 bin olması yönündeydi.

İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 225 bin olarak korundu.

Geçen hafta itibarıyla 4 haftalık ortalama işsizlik maaşı başvuru sayısı da 4 bin 250 artışla 219 bine çıktı.

Devam eden işsizlik maaşı başvuru sayısı 30 Mayıs ile biten haftada 24 bin kişi artarak 1 milyon 795 bine yükseldi.

OPEC'in aylık petrol piyasası raporuna göre, örgütün toplam ham petrol üretimi mayısta günlük yaklaşık 18 milyon 830 bin varil olarak gerçekleşirken geçen ay üretimde en büyük düşüş İran, Libya, Nijerya ve Kongo'da kaydedildi.

İran'ın ham petrol üretimi günlük yaklaşık 546 bin varil azalarak 2 milyon 330 bin varile gerilerken Libya'nın üretimi yaklaşık 5 bin varil düşüşle 1 milyon 300 bin varil oldu.

Nijerya'nın üretimi günlük yaklaşık 2 bin varil azalarak 1 milyon 520 bin varile, Kongo'nun üretimi ise yaklaşık bin varil düşerek 280 bin varile indi.

Bu süreçte, OPEC üyeleri arasında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Irak ve Venezuela'da üretimde artış kaydedildi. Günlük üretim Suudi Arabistan'da günlük 157 bin varil artışla 6 milyon 912 bin varile ulaşırken BAE'nin üretimi günlük 87 bin varil artışla 2 milyon 110 bin varile, Irak'ın üretimi günlük 75 bin varil artışla 1 milyon 481 bin varile yükseldi. Venezuela'da ise günlük üretim 36 bin varil artışla 1 milyon 72 bin varil oldu.

Küresel petrol talebinin artması bekleniyor

OPEC, bu yıl için küresel petrol talebinin yıllık bazda günlük 1 milyon varil artarak 106 milyon 130 bin varile ulaşacağını öngörüyor.

Bu yıl talep artışının büyük bölümünün OECD dışı ülkelerden gelmesi beklenirken söz konusu ülkelerde talebin günlük yaklaşık 900 bin varil artışla 60 milyon 120 bin varile çıkacağı tahmin edildi. Artışta Çin, diğer Asya ülkeleri ve Hindistan'ın öncü rol üstlenmesi bekleniyor.

OECD ülkelerinde ise petrol talebinin günlük yaklaşık 60 bin varil artarak 46 milyon 10 bin varil seviyesinde gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

OPEC, 2027'de küresel petrol talebinin günlük yaklaşık 1 milyon 700 bin varil artarak 107 milyon 860 bin varile yükseleceğini öngörüyor.

Bu dönemde OECD dışı ülkelerde talebin günlük 1 milyon 500 bin varil artışla 61 milyon 640 bin varile, OECD ülkelerinde ise yaklaşık 210 bin varil artışla 46 milyon 220 bin varile ulaşması bekleniyor.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, 'Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir.' denildi.

AA Finans analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Para Politikası Kurulu'nun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının yine değişmediğini ve bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü belirtti.

Karar öncesi gerçekleştirilen çeşitli anketlerde medyan beklentinin politika faizinin değişmeyeceği yönünde olduğunu, sınırlı sayıda ekonomistin politika faizinde 300 baz puan artırım beklentisini dile getirdiğini ifade eden Bürümcekçi dolayısıyla TCMB'nin risklere karşı koridor üst sınırı genişliğini asimetrik olarak yüksek tutmaya devam ettiği görülürken beklentiler paralelinde bir adım ile devam etmesinin Türk lirası açısından nötr bir gelişme olduğunu dile getirdi.

Bürümcekçi, Para Politikası Kurulu'nun iç talepteki zayıf seyrin dezenflasyon sürecini desteklediği mesajı verirken enflasyon ana eğiliminin hazirandaki seyri için bir sinyal vermediğini belirtti.

Kurulun para politikası duruşuna ilişkin ana mesaj cümlesini tekrarlayarak bir süre daha mevcut duruşun korunacağına işaret ettiğini söyleyen Bürümcekçi, şunları kaydetti:

'İlk ve ikinci çeyrekte ekonomik aktivite ve iç talepte yavaşlama görülmesi, yerleşik döviz talebinin gözlenmemesi ve TCMB'nin kredi büyüme sınırlarını 23 Mayıs'ta tekrar aşağı yönde güncellemesi, mevcut sıkı finansal koşullar korunarak geçici sıkılaşma adımlarının sürdürülmesini daha olası senaryo haline getiriyor. Yılın kalan döneminde, TCMB'nin daha olumlu senaryolarda bile oldukça sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu, küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ise ilk adımı geçici sıkılaşmayı sona erdirerek fonlama maliyetini yüzde 37'ye çekme şeklinde atacağını düşünüyoruz. Son haber ajansları anketlerinde de yıl sonu politika faizi medyan beklentisi yüzde 34,75'e yükselmiş görünüyordu.'

'Faiz indirim döngüsü eylül toplantısında yeniden başlayabilir'

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör de karar metninin, para politikasında 'temkinli şahin' duruşun sürdürüldüğüne işaret ettiğini belirtti.

Kurulun, enflasyonun ana eğiliminde mayıs ayında bir miktar iyileşme olduğunu kabul etmekle birlikte, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü baskıya dikkat çekildiğini takip ettiklerini söyleyen Gözgör, 'Öte yandan, ilk çeyreğe ilişkin verilerin iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın sürdüğünü göstermesi ve öncü göstergelerin iç talepteki zayıf seyrin sürdüğünü göstermesi, uygulanan sıkı para politikasının talep tarafında etkili olmaya başladığını teyit ediyor.' dedi.

Gözgör, buna rağmen TCMB'nin faiz indirimine ilişkin herhangi bir yönlendirme vermemesi ve 'enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır' ifadesini korumasının erken gevşeme konusunda ihtiyatlı davrandığını gösterdiğini dile getirdi.

Gözgör, özetle piyasa beklentileriyle uyumlu gerçekleşen PPK kararının piyasa fiyatlamaları üzerindeki etkisinin dengeli olmasını tahmin ettiklerini aktararak, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Mevcut görünüm altında TCMB'nin yaz aylarında politika duruşunda önemli bir değişikliğe gitmeyerek bekle-gör yaklaşımını sürdürmesini bekliyoruz. Bu kapsamda, 23 Temmuz tarihli toplantıda 1 Mart'ta ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanmasının likidite yönetiminin normalleşmesi açısından ilk adım olabileceğini değerlendiriyoruz. Faiz indirim döngüsünün ise enflasyondaki iyileşmenin kalıcılık kazanması ve beklentilerdeki düzelmenin devam etmesi koşuluyla 10 Eylül toplantısında yeniden başlayabileceği görüşündeyiz. Bu doğrultuda yıl sonu enflasyon beklentimiz olan yüzde 28,8 ile yıl sonu politika faizi beklentimiz olan yüzde 34 seviyelerini korumaya devam ediyoruz.'

Bakanlığın açıklamasına göre, 12 Haziran 2026 valörlü ve 9 Haziran 2028 itfa tarihli borçlanma işlemleri kapsamında, 6 ayda bir yüzde 0,42 kupon ödemeli altın tahvili ile 6 ayda bir yüzde 0,42 kira getirisi sağlayan altına dayalı kira sertifikası yatırımcılara sunuldu.

İhraç kapsamında, 1.981 kilogram altın karşılığı altın tahvili ve 8.793 kilogram altın karşılığı altına dayalı kira sertifikası olmak üzere toplam 10.774 kilogram (yaklaşık 10,8 ton) altın karşılığı borçlanma gerçekleştirildi.

Söz konusu işlemlerle Hazine, yurt içi tasarrufları finansman kaynağına dönüştürürken, altın cinsinden borçlanma stratejisini sürdürmüş oldu. Altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikaları, fiziki altınların finansal sisteme kazandırılması ve yatırımcılara düzenli getiri imkânı sunulması amacıyla ihraç ediliyor.

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu tarafından açıklanan verilere göre, nihai talep ÜFE nisan ayında yüzde 1,1, mart ayında ise yüzde 0,7 artış göstermişti. Mayıs ayındaki yükselişle birlikte endeks yıllık bazda yüzde 6,5 artarak Kasım 2022'de kaydedilen yüzde 7,4'lük yükselişten bu yana en güçlü yıllık artışını gerçekleştirdi. Piyasaların beklentisi yıllık artışın yüzde 6,4 seviyesinde olması yönündeydi.

Gıda ve enerji fiyatlarının hariç tutulduğu çekirdek nihai talep ÜFE ise mayıs ayında aylık bazda yüzde 0,4 yükseldi. Bu kalemde piyasa beklentisi yüzde 0,5 artış yönündeydi. Çekirdek ÜFE'nin yıllık artışı yüzde 4,9 olarak gerçekleşirken, beklentiler yüzde 5,4 seviyesindeydi.

Veriler, üretici fiyatlarındaki baskının mayıs ayında da devam ettiğini gösterirken, manşet enflasyondaki yükselişin beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi dikkat çekti.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla İran'a yönelik sert mesajlar verdi.

Trump, İran'ın donanması, hava kuvvetleri, radar sistemleri, hava savunma unsurları ve saldırı kapasitesinin büyük bölümünün devre dışı bırakıldığını savunarak, 'ABD, İran'ı bu gece çok sert vuracak' ifadesini kullandı.

Açıklamasında İran'ın enerji altyapısını da hedef alan Trump, yakın gelecekte Hark Adası ve diğer petrol altyapı noktalarının kontrol altına alınacağını ileri sürdü.

Trump, ABD'nin İran'ın petrol ve doğal gaz piyasalarında tam kontrol sağlayacağını iddia ederken, bu durumu Venezuela örneğiyle karşılaştırdı.

Söz konusu açıklama, Orta Doğu'da tansiyonun yeniden yükseldiği bir dönemde geldi. İran'ın petrol ihracatı açısından kritik öneme sahip Hark Adası'na yönelik ifadeler, enerji piyasalarında arz güvenliği ve petrol fiyatlarına ilişkin endişeleri artırabilecek nitelikte değerlendiriliyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 5 Haziran ile biten haftada yüzde 0,27 ve 84 milyar 848 milyon 593 bin lira azalışla 31 trilyon 57 milyar 34 milyon 992 bin liradan 30 trilyon 972 milyar 186 milyon 399 bin liraya geriledi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 1,38 artarak 16 trilyon 778 milyar 7 milyon 57 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 1,21 azalarak 10 trilyon 366 milyar 944 milyon 668 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 265 milyar 740 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken, bu tutarın 226 milyar 263 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 5 Haziran itibarıyla 1 milyar 659 milyon dolarlık azalış görüldü.

Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri arttı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 0,40 artışla 6 trilyon 438 milyar 298 milyon 598 bin liraya çıktı.

Söz konusu kredilerin 787 milyar 546 milyon 8 bin lirası konut, 43 milyar 425 milyon 533 bin lirası taşıt, 2 trilyon 450 milyar 28 milyon 726 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 157 milyar 298 milyon 331 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 5 Haziran ile biten haftada 123 milyar 776 milyon 989 bin lira artarak 25 trilyon 261 milyar 896 milyon 655 bin liradan 25 trilyon 385 milyar 673 milyon 644 bin liraya yükseldi.

ayrıntılar gelecek...

TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, 5 Haziran itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 1 milyar 20 milyon dolar artarak 54 milyar 254 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 26 Mayıs'ta 53 milyar 234 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri ise 822 milyon dolar azalarak 105 milyar 992 milyon dolardan 105 milyar 170 milyon dolara indi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri 5 Haziran haftasında bir önceki haftaya göre 198 milyon dolar artarak 159 milyar 226 milyon dolardan 159 milyar 424 milyon dolara çıktı.

TCMB rezervleri Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

Bu adam Sundar Pichai. Google ve Alphabet'in CEO'su. Geçtiğimiz günlerde katıldığı Hard Fork adlı teknoloji podcast'inde sözünü hiç dolandırmadı. Yapay zekanın en kızgın cephesi hakkında şöyle dedi. "Araç kullanan, talimatları izleyen, uzun soluklu görevleri yürüten yapay zeka kodlamasında şu an biraz geride olduğumuzu düşünüyorum."

Bir düşün. Trilyon dolarlık bir şirketin patronu, açık açık "geride kaldık" diyor. Peki onu bu kadar açık sözlü olmaya iten neydi? Cevap, son aylarda teknoloji dünyasının kalbinde yanan bir kavgada gizli. Adı kulağa teknik geliyor ama hikayesi son derece insani. Yapay zekaya kod yazdırma savaşı. Gel, bu savaşın içine birlikte girelim.

Önce şu soruyu soralım, kod yazmak neden bu kadar önemli?

Yapay zeka binbir işe yarıyor. Resim çiziyor, metin yazıyor, soru cevaplıyor. Peki neden dünyanın en büyük dört teknoloji devi, hepsi birden, özellikle kodlama üzerine kilitlenmiş durumda? Cevabı iki kelimeyle özetleyebiliriz. Para ve gurur.

Kodlama, yapay zekanın gerçekten işe yaradığını en somut kanıtladığı yer. Bir yazılımcının saatlerce uğraştığı bir hata, artık birkaç dakikada çözülebiliyor. Ve şirketler bunun için ciddi para ödüyor. CNBC'nin haberinde çarpıcı bir örnek var. Yazılım şirketi Snowflake'in CEO'su Sridhar Ramaswamy, çok verimli bir mühendisin bu araçlara yılda 50 bin dolar harcamasının artık şaşırtıcı olmadığını söylüyor. Bir tek kişi, bir tek araca, yılda 50 bin dolar.

İşte bu yüzden kodlama bir prestij yarışı olmaktan çıktı, doğrudan bir para musluğuna dönüştü. D.A. Davidson'dan analist Gil Luria, CNBC'ye konuşurken bu durumu net bir cümleyle özetledi. Bu şirketlerin söz konusu pazarda yarışmasının "kesinlikle kritik" olduğunu söyledi. Yani burası, kimsenin koltuğunu kaptırmaya razı olmadığı bir masa.

Yapay zekanın artık tıpkı elektrik gibi ölçülüp faturalandığı bu yeni dönemi daha önce işlemiştik. Yapay zeka artık elektrik gibi faturalanacak başlıklı yazımız bu para meselesinin arka planını anlatıyor.

Sahnedeki dört karakter

Her büyük hikayenin kahramanları vardır. Bu savaşta da dört ana karakter var. Her birinin kendine özgü bir kişiliği, bir gücü ve bir de zayıf noktası bulunuyor. Tanışalım.

Anthropic, sessiz lider. Bu yarışın bir adım önündeki isim. CNBC'nin değerlendirmesine göre Anthropic, büyük ölçüde Claude Code adlı kodlama aracı sayesinde rakiplerinin önüne geçti. Gerçek yazılım hatalarını çözme sınavı olan bağımsız SWE-bench testinde modelleri en yüksek puanları alıyor. Şirket mayıs ayında yeni modeli Claude Opus 4.8'i tanıttı. Bu modelin en dikkat çekici yanı, bir milyon kelimelik birime kadar metni aynı anda işleyebilmesi. Bunu şöyle düşün. Koca bir yazılım projesinin tamamını tek seferde okuyup aklında tutabilen bir asistan.

OpenAI, kurumsal savaşçı. ChatGPT'nin yaratıcısı OpenAI, dikkatini sıradan kullanıcıdan şirketlere kaydırdı. Codex adlı aracı, doğrudan Claude Code'un karşısına dikildi. CNBC'ye göre OpenAI paranın nerede olduğunu gördü ve rotasını kurumsal tarafa çevirdi. Codex özellikle terminal komutlarını çalıştırma konusunda usta. Bağımsız Terminal-Bench testinde OpenAI önde görünüyor. Yani tablo bir at yarışı gibi. Bir pistte Anthropic, diğer pistte OpenAI başı çekiyor.

Google, geç kalan dev. Pichai'nin itirafı bu karakterin hikayesini özetliyor. Ama Google hiç de boş durmuyor. Mayıs ayındaki geliştirici konferansında Antigravity 2.0 adlı aracını tanıttı. Google'ın iddiasına göre bu araç birden fazla yapay zeka ajanını aynı anda yönetebiliyor. Bir ajan bir web sitesinin kodunu yazarken, bir diğeri o site için marka görselleri hazırlayabiliyor. Önemli bir ayrıntı var. Antigravity şu anda bireysel kullanıcılara ücretsiz sunuluyor. Google ayrıca geçen yıl, kodlama girişimi Windsurf'ün teknolojisi için 2,4 milyar dolarlık bir anlaşma imzalayıp girişimin CEO'su Varun Mohan'ı kendi bünyesine katmıştı.

Microsoft, sabırlı dev. Microsoft bu işe devasa bulut altyapısıyla giriyor. 2-3 Haziran 2026'da düzenlenen Build 2026 konferansında tüm ağırlığını yapay zeka ajanlarına verdi. Kendi başına çalışabilen otonom ajanlar için "Autopilots" adında yeni bir kategori ve bu kategorinin ilk ürünü Microsoft Scout'u tanıttı. Milyonlarca yazılımcının kullandığı GitHub Copilot ise artık sadece kod öneren bir yardımcı değil, kendisine verilen görevi baştan sona üstlenen bir ajana dönüşüyor.

Geç kalanın hâlâ kazanma şansı var mı?

Bu hikayenin en heyecanlı yanı burada. Yarışı bir süredir Anthropic ve OpenAI ikilisi çekiyor. Google ve Microsoft ise, dağ gibi kaynaklarına rağmen bu özel pistte biraz geriden geliyor. CNBC bunu açıkça "geç kaldılar" diye yazıyor. Ama burada bir an durup dengeli düşünmek gerekiyor.

Geç kalmak, kaybetmek demek değildir. Microsoft, milyonlarca yazılımcının zaten her gün kullandığı GitHub ve Windows gibi dev platformlara sahip. Google ise arama motoru, bulut hizmetleri ve kendi Gemini modeliyle güçlü bir zemine basıyor. Tarih, geriden gelip yarışı önde bitiren şirketlerin hikayeleriyle dolu. Yani bugün "geride kaldık" diyen Pichai, yarın bambaşka bir cümle kurabilir. Bu yarış daha çok yeni başlıyor.

Yapay zekanın iş hayatına etkisini, hatta işten çıkarmalardaki rolünü de ayrıca ele almıştık. Yapay zeka işten çıkarmalarda bir numaralı bahane oldu başlıklı yazımız meselenin insani yüzüne bakıyor.

"Ben yazılımcı değilim, beni neden ilgilendirmeli?" diyebilirsin

Haklı bir soru. Bu dört devin kapışması, ekranının önündeki sana neden dokunsun ki? Aslında dokunuyor, hem de tam kalbinden. İşte üç sebep.

Birincisi, kod yazmak artık sadece mühendislerin işi olmaktan çıkıyor. Bu araçlar geliştikçe, hayatında tek satır kod yazmamış birinin, sadece düşüncesini cümlelerle anlatarak bir uygulama, bir web sitesi ya da küçük bir program yaptırabilmesi yaygınlaşıyor. Yani aklındaki o fikri hayata geçirmek için artık bir bilgisayar mühendisi olmana gerek kalmayabilir.

İkincisi, bu yarış senin tasarrufunun ve yatırımının da meselesi. Bu dört devin hisseleri, dünya borsalarının en çok işlem gören kağıtları arasında. Hangi şirketin bu yarışta öne geçtiği, bir emeklilik fonundan bir bireysel yatırımcıya kadar milyonlarca insanın cebini etkiliyor.

Üçüncüsü, ve belki de en güzeli, bu kavgadan asıl kazançlı çıkan sensin. Dört dev birbirini kovaladıkça araçlar ucuzluyor, hızlanıyor ve akıllanıyor. Bir şirketin kullanım hakkını genişletmesi, bir diğerinin ücretsiz deneme sunması, bir başkasının aracını bedavaya açması, hepsi bu amansız rekabetin meyvesi. Devler dövüşürken, masada kazanan çoğu zaman sıradan kullanıcı oluyor.

Peki yapay zeka yazılımcının yerini alacak mı?

Bu yarışı izlerken akla gelen en insani soru bu. Madem yapay zeka artık kod yazıyor, o zaman yazılımcılara ne olacak? Burada acele bir cevaptan kaçınmak gerekiyor.

Şimdilik tablo şöyle görünüyor. Bu araçlar yazılımcıyı ortadan kaldırmıyor, onun gücünü katlıyor. Sıkıcı, tekrar eden işleri yapay zekaya bırakan bir mühendis, vaktini asıl yaratıcı tarafa, yani neyin nasıl kurulacağına ayırabiliyor. Tıpkı hesap makinesinin matematikçiyi işsiz bırakmaması gibi. Ama dürüst olmak gerekirse, bu dönüşümün işlerin niteliğini değiştireceği de kesin. Yarının yazılımcısı, daha az kod yazıp daha çok yapay zekayı yönlendiren biri olacak gibi duruyor.

Sonuç: yazılımın hikayesi yeniden yazılıyor

Yapay zeka kodlama yarışının şu an net bir galibi yok. Bağımsız testlerde Anthropic ve OpenAI başı çekiyor, Google ve Microsoft ise tüm güçleriyle sahneye iniyor. Bir CEO'nun kameralar önünde "geride kaldık" demesi, bu yarışın ne kadar ciddiye alındığının en dürüst kanıtı.

Belki de hikayenin en çarpıcı yanı şu. Daha birkaç yıl önce, bir yapay zekanın oturup bir yazılımcı gibi kod yazması bilim kurgu filmlerine aitti. Bugün dünyanın en büyük dört şirketi, tam da bunu en iyi kimin yapacağını görmek için yarışıyor. Bu yarışı kimin önde bitireceğini henüz kimse bilmiyor. Ama bir şey çok açık. Yazılımın yazılma biçimi, gözlerimizin önünde baştan yazılıyor. Ve bu hikayenin bir sonraki sayfasını hep birlikte okuyacağız.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler, rakamlar ve alıntılar yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 'Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri'ni yayımladı.

Buna göre, yurt dışında yerleşik kişiler 5 Haziran haftasında 856,9 milyon dolarlık hisse senedi, 279,6 milyon dolarlık DİBS ve 261,1 milyon dolarlık ÖST sattı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin önceki hafta 41 milyar 590,5 milyon dolar olan hisse senedi stoku, 5 Haziran haftasında 40 milyar 632,5 milyon dolara geriledi.

Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 14 milyar 421,9 milyon dolardan 14 milyar 238,9 milyon dolara inerken ÖST stoku 1 milyar 542,2 milyon dolardan 1 milyar 272,5 milyon dolara geriledi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 5 Haziran itibarıyla 126 milyar 737 milyon lira artarak 25 trilyon 927 milyar 476 milyon liradan 26 trilyon 54 milyar 213 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 75 milyar 397 milyon lira artarak 29 trilyon 558 milyar 376 milyon liradan 29 trilyon 633 milyar 774 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 288 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 44 milyar 662 milyon lira artarak 3 trilyon 287 milyar 809 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 788 milyar 284 milyon lirası konut, 43 milyar 544 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 455 milyar 981 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 31 milyar 947 milyon lira artarak 4 trilyon 54 milyar 664 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 0,5 azalışla 3 trilyon 157 milyar 533 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 174 milyar 643 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 982 milyar 890 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 5 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 14 milyar 668 milyon lira artışla 738 milyar 524 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 559 milyar 819 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 38 milyar 556 milyon lira artarak 5 trilyon 678 milyar 639 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 1,3 milyon lira azalarak 311,2 milyon liraya düştü.

Bu kapsamda Ermenistan-Türkiye demir yolunun hızlı bir şekilde açılmasına yönelik umudunu dile getiren Paşinyan, şu ifadeleri kullandı:

"Ahılkelek-Kars demir yolunun her iki hattı da faaliyette. Bu konuyu Gürcistan Başbakanı ile de görüştüm ve kendisi her iki yönde de herhangi bir sorun çıkmayacağına dair güvence verdi. Bu konuda Türkiye Cumhurbaşkanı ile de görüştüm ve o da bu hatların açık olduğunu teyit etti. Ermenistan-Türkiye demir yolunun da en kısa sürede açılmasını umuyoruz."

Paşinyan, Azerbaycan'ın ana karasını Nahçıvan'a bağlayacak Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) projesi kapsamında fırsatların önemli ölçüde artacağının altını çizerek Ermenistan hükümetinin sürekli olarak pazar çeşitlendirmesi üzerinde çalıştığını ve bunun şimdi sonuç verdiğini vurguladı.

Bu süreçten sonra lojistik merkezlerinin oluşturulmasını teşvik etmenin gerekliliğinden bahseden Paşinyan, ihracatın artırılması gerektiğinin altını çizdi.

Resmi rakamları olumlu bulduğunu belirten Trump, 'Rakamlar harikaydı. En çok neyi seviyorum biliyor musunuz? Enflasyonu seviyorum. Çünkü bu savaş biter bitmez düşecek.' dedi.

Trump'ın açıklaması Demokrat Partiden tepki çekti.

Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer ve Senatör Elizabeth Warren, Trump'ı artan yaşam maliyetlerine duyarsız olmakla eleştirdi.

Trump, daha sonra The New York Post'a yaptığı açıklamada, sözlerinin bağlamından koparıldığını savunarak aslında enflasyonun beklenenden daha düşük olmasını kastettiğini ve savaş sona erdiğinde fiyatların düşeceğini söyledi.

ABD'de dün açıklanan veriler ülkede yıllık enflasyonun, enerji maliyetlerindeki artışın etkisiyle mayısta hız kazandığını ortaya koydu.

Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), mayısta aylık yüzde 0,5, yıllık yüzde 4,2 ile beklentilere paralel arttı. Yıllık enflasyon Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Stratejik müttefik ve komşu Bulgaristan'ı ziyaret etmekten memnuniyet duyduğunu belirten Fidan, Bulgaristan'la derinleşen stratejik ortaklığın bir sonucu olarak ikili ve çok taraflı gündemin yoğun olduğunu söyledi.

Fidan, sınır güvenliğinden enerjiye, ulaştırmadan ticarete kadar her alanda birbirini doğrudan tamamlayan iki komşu ve müttefik olarak hareket ettiklerini, Türkiye-Bulgaristan ortaklığı güçlendikçe bölgenin de kazançlı çıktığını vurgulayarak, dün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın temsilen katıldığı, Bulgaristan'ın ev sahipliğinde Sofya'da tertiplenen Güneydoğu Avrupa İşbirliği Süreci (GDAÜ) Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin bu kanaati güçlendirdiğine işaret etti.

Zirve vesilesiyle bölgenin geleceğine dair verimli toplantılar ve ikili görüşmeler gerçekleştirdiğini hatırlatan Fidan, kusursuz organizasyonu ve başarılı dönem başkanlığından ötürü Bulgaristan'ı tebrik etti.

Fidan, Türkiye'nin derin tarihi bağları ve köklü dostlukları bulunan Balkanlar coğrafyasında kalıcı istikrar ve refahın yolunun bölge ülkeleri arasındaki işbirliği ve diyaloğun güçlendirilmesinden geçtiğini dile getirerek, bu anlayışın öne çıktığı dünkü zirvede bölgesel konuların "bölgesel sahiplenme" anlayışıyla çözülmesinin gerekliliğini vurguladığını belirtti.

Bulgar mevkidaşı Petrova-Chamova ile ilişkileri tüm boyutlarıyla ele aldıkları aktaran Fidan, gün içerisinde Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova ve Başbakan Rumen Radev tarafından kabul edileceğini söyledi.

Fidan, Bulgaristan'la karşılıklı ziyaretlerin artırılması ve mevcut işbirliğinin daha da derinleştirilmesi konusunda hemfikir olduklarının altını çizerek, "Bulgaristan'la ortak bir tarihimiz, güçlü ve beşeri bağlarımız mevcut. Bulgaristan Türkleri ve Müslümanları bu bağların pekiştirilmesinde müstesna bir rol oynamaktadır. Soydaşlarımızın Bulgaristan'ın siyasi, iktisadi, beşeri, kültürel, ilmi ve sanatsal hayatına yaptıkları katkılar bizleri gururlandırmaktadır." diye konuştu.

Bakan Fidan, tarihi ve kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılmasına yönelik karşılıklı adımların dostluk bağlarını daha da güçlendireceğini dile getirdi.

Mevkidaşıyla sınır güvenliği, ulaştırma ve lojistik alanlarında stratejik perspektif ortaya koyduklarını belirten Fidan, "Düzensiz göç başta olmak üzere sınır güvenliğimizi ilgilendiren ortak tehditlerle mücadeleye önümüzdeki dönemde de taviz vermeden devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Fidan, bağlantısallık ve ulaştırma alanındaki işbirliğinin önemine dikkati çekerek, bu alanlardaki altyapının iki ülkenin yanı sıra bölge, Orta Koridor ve Avrupa'nın tedarik zincirleri için de kritik önem taşıdığını vurguladı.

"Avrupa'nın en yoğun sınır kapısı olan (Bulgaristan ile) Kapıkule'nin kuzeyinde yeni bir sınır kapısı inşa etme yönündeki ortak irademizi teyit ettik. Sınır kapılarımızdaki kapasitenin artırılması ve bölgesel bağlantısallığı güçlendirecek kara yolu ve demir yolu projeleri üzerinde de görüş alışverişinde bulunduk." diyen Fidan, yaz aylarında Avrupa'dan Türkiye'ye seyahat edecek Türk vatandaşlarının sınır geçişlerinin sorunsuz şekilde sağlanabilmesi için Bulgaristan makamlarının verdiği desteğe müteşekkir olduklarını söyledi.

İngiliz haber ajansı Reuters, ABD ve İran'ın saldırılara rağmen mesaj alışverişini sürdürdüğünü, görüşmelerde İran'ın dondurulmuş fonlarının nasıl serbest bırakılacağı konusunda fikir ayrılığı yaşandığını aktardı.

Reuters haber ajansına konuşan üç İranlı kaynak ve bir Avrupalı yetkiliye göre, İran ve ABD arasındaki düşmanlığı sona erdirme yönünde bir mutabakata varılması amacıyla yürütülen çabalar yoğunlaştı. Kaynaklar, devam eden gerginliğe rağmen İran ve ABD'nin mutabakat zaptının detayları konusunda hala mesaj alışverişinde bulunduğunu belirtti. İran kaynakları siyasi bir uzlaşmaya varıldığını, ancak İran'ın yabancı bankalarda dondurulmuş milyarlarca dolarlık petrol gelirinin serbest bırakılmasına yönelik mekanizma da dahil olmak üzere bazı konuların ayrıntılı olarak görüşülmesi gerektiğini aktardı. İranlı kaynaklardan biri, 'İran, dondurulmuş fonlarından 6 ila 12 milyar doların Tahran'a iade edilmesini isterken, Washington insani yardım malzemeleri için fonların aşamalı olarak serbest bırakılmasını istiyor ve fonların İran'a doğrudan iade edilmesini reddediyor' dedi.
Üst düzey Avrupalı yetkili ise, 'Şu anda görüşmeler çok hassas bir şekilde teknik detaylara ve mali miktara, kısacası İran'ın sahip olacağı likidite seviyesine odaklanıyor' diye konuştu.

'Askeri çatışma çıkmaza girdi'

İran kaynaklarına göre Tahran yönetimi önceliğini kapsamlı bir uzlaşmaya değil, ülkenin dondurulmuş varlıklarını serbest bırakarak ve savaşı sona erdirerek asgari düzeyde nefes alma alanı sağlayacak bir çerçeveye dayandırıyor. İranlı kaynaklardan biri, iki taraf arasındaki askeri çatışmanın çıkmaza girdiğini ve hiçbir tarafın bu çıkmazı kıramadığını söyledi. Kaynak, 'Askeri açıdan bakıldığında bu savaş çıkmaz sokaktır. ABD'liler İran'a saldırarak hedeflerine ulaşamadı. Müzakerelerde ilerleme kaydedildi. Son askeri çatışmalar, bir anlaşmanın duyurulması için hazırlık olabilir. Elbette her şey mümkün, hatta tam ölçekli bir savaşa geri dönüş bile' ifadelerini kullandı.
Başka bir İranlı kaynak ise, Tahran'ın ekonomik sıkıntıları gerekçe göstererek ABD'nin deniz ablukasının kaldırılmasını istediğini söyledi. Kaynaklara göre İran, çeşitli nedenlerle özellikle ekonomik baskılar ve belirsizlikten halkın yorgun düşmesiyle 'ne savaş ne de barış' durumuna son vermek istiyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan dün yaptığı açıklamada, 'Bu ne savaş ne de barış durumundan çıkmalıyız. Savaş kesinlikle İran'ın çıkarına değil. Ancak bu, ABD'nin topraklarımıza karşı saldırganlıkta bulunması durumunda teslim olacağımız veya geri adım atacağımız anlamına gelmez. Onlar hayal kurmaya devam edebilirler' demişti.

ABD'nin Mayıs ayına ilişkin toptan enflasyon verisinin TSİ 15:30'da açıklanması öncesinde ING'den Chris Turner,Nisan ayında hız kazanan üretici fiyat endeksinin (ÜFE) yüksek seyrini koruması halinde doların yükselebileceğini belirtti.

Bir rapor yayınlayan Turner'a göre ÜFE'nin sağlık hizmetleri, finansal hizmetler, uçak biletleri ve sigorta gibi alt kalemleri, Federal Reserve'ün (Fed) tercih ettiği enflasyon göstergesi olan çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) deflatörünü etkiliyor. Çekirdek PCE deflatörü Nisan ayında Fed'in %2 hedefinin üzerinde, %3.3 seviyesine yükseldi.

Turner, 'Bugünkü güçlü ÜFE rakamları, önümüzdeki Çarşamba günü açıklanacak Fed toplantısına girerken kısa vadeli faiz oranlarını ve doları destekler' dedi.

DXY dolar endeksi %0.2 artışla 100.131'e yükselirken ING, endeksin 100.25-100.35 aralığına çıkmasını bekliyor.

Kurul ayrıca, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5'te sabit tutmuştur.

Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken, öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir. Jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından takip edilmektedir.

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir. Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.

Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.