MUFG Bank analisti Lee Hardman tarafından yayınlanan bir notta, ABD'de Haziran ayına ilişkin açıklanacak çekirdek enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi durumunda doların değer kazanabileceği belirtildi.

Federal Reserve yönetim kurulu üyesi Christopher Waller, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, çekirdek enflasyonda bir kez daha yüksek bir gerçekleşme görülmesi halinde Fed'in kısa vadede para politikasını sıkılaştırmayı değerlendirmesi gerekeceğini ifade etti.

Hardman notunda, çekirdek enflasyonda yaşanacak bir yukarı yönlü sürprizin, enerji fiyatlarındaki düşüş nedeniyle manşet enflasyon yavaşlasa dahi doların yukarı yönlü ivmesini güçlendirebileceğine dikkat çekiyor. DXY dolar endeksi ise yüzde 0,1 düşüşle 101,159 seviyesinden işlem görüyor.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, yılın ikinci yarısında reel sektörün ekonomi yönetiminden beklentisinin net olduğunu belirterek, 'Dezenflasyonun kararlı biçimde sürdürülmesi ve bunun açtığı alanın, kademeli ve öngörülebilir bir faiz normalizasyonuna dönüştürülmesi önem taşıyor.' dedi.

Şekib Avdagiç, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, yılın başında patlak veren ABD/İsrail-İran Savaşı'nın beklenmedik bir enerji maliyeti şoku getirdiğini belirterek, enerji fiyatlarının yüksek ve oynak seyrettiğini, tedarik hatlarında ve dış ticarette belirsizliğin arttığını söyledi.

Dış kaynaklı baskının hem enflasyon üzerinde hem de ihracatçının maliyetleri üzerinde ilave yük oluşturduğunu anımsatan Avdagiç, 'İlk yarıyı zorlandığımız ama dirençli kaldığımız bir dönem diye özetleyebiliriz.' ifadelerini kullandı.

Avdagiç, makro tarafta dezenflasyon patikasında kalmanın önemli bir kazanım olduğuna işaret ederek, 'Enflasyon haziranda yıllık yüzde 32 seviyesinde gerçekleşti, aylık artış yüzde 1'in altına inerek son altı ayın en düşüğü oldu. Bu, uygulanan programın fiyat istikrarı tarafında, dış şoklara rağmen mesafe katettiğinin işareti ve kıymetli.' değerlendirmesinde bulundu.

Ekonominin büyüdüğünü ama sanayinin büyümediğini dile getiren Avdagiç, 'İlk çeyrekte ekonomi yüzde 2,5 büyürken, sanayi yüzde 0,8 daraldı. Bunu dikkate alarak tedbirlerimizi devreye almamız gerekiyor. Diğer yandan ekonomi programının üç yılını doldurduğu bu dönemde yurt içi maliyetlerle kur arasında ciddi bir makas açıldı. Yılın ilk 6 ayında sepet kurun ortalama artışı yüzde 7,03 iken, TÜFE-ÜFE ortalaması yüzde 16,9 oldu. Reel sektörün beklentisi bu makasın kapanması, kur ile enflasyon arasındaki korelasyonun dengeye getirilmesi.' diye konuştu.

Avdagiç, makro göstergelerde tablonun düzeldiğini ama bunun sanayici ve ihracatçıya yansımadığını, sıkışıklığın devam ettiğini belirterek, 'Dezenflasyonun reel sektöre rahatlama olarak yansıması için finansman maliyetleri ve kur anlamında daha makul seviyelerin oluşması gerekir.' dedi.

'Bankacılığın yanında sermaye piyasaları ve yeşil tahvil gibi araçları büyütmeliyiz'

İTO Başkanı Avdagiç, ihracatçının güçlü performans sergilediğini ifade ederek, kur, iç maliyetler ve finansman makasının karlılığı ciddi biçimde sıkıştırdığını söyledi.

Sıkı duruş korunurken, üretime, yatırıma ve ihracata dönük seçici ve hedefli kredi kanallarının açık tutulmasını beklediklerini aktaran Avdagiç, 'Yani 'herkese ucuz para' değil, 'üreten ve ihraç edene erişilebilir finansman'. Bu ayrımı çok önemsiyoruz.' şeklinde konuştu.

Avdagiç, enflasyonla mücadeleyi zayıflatmayan, üretimin devam etmesini sağlayan yolun varlığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Düşük katma değerli üretimle küresel rekabette yoruluyoruz, teşvikleri yüksek teknolojiye, AR-GE'ye, yerli ve yeşil üretime yönlendirmemiz gerekiyor. Cari açığımızın ve maliyet baskımızın önemli bir kısmı enerji ithalatından kaynaklanıyor, yenilenebilir enerji ve yerlileştirme bu yüzden hem ekonomik hem stratejik bir öncelik. Mesleki eğitimi sahanın gerçek ihtiyacına göre yeniden kurgulamalı, işletmelerle iç içe modelleri güçlendirmeliyiz. Bankacılığın yanında sermaye piyasaları ve yeşil tahvil gibi araçları büyütmeliyiz.'

- 'Üretime, yatırıma ve ihracata dönük hedefli desteklerin ve teşvik paketinin sahaya hızlı yansımasını bekliyoruz'

Şekib Avdagiç, büyük ölçekli, ihracatçı ve kurumsal şirketlerin yapay zeka ve dijitalleşmede ciddi mesafe katettiğini belirterek, KOBİ'lerde hazırlık düzeyinin henüz arzu edilen yerde olmadığını dile getirdi.

Üretimde, lojistikte, pazarlamada teknolojiyi işinin merkezine koyan firmaların küresel oyuncularla rahatlıkla yarıştığını ifade eden Avdagiç, 'İstanbul Ticaret Odası olarak asıl görevimiz tam da bu köprüyü kurmak, farkındalık, eğitim, mentörlük ve erişilebilir dijital çözümlerle KOBİ'lerimizi bu treni kaçırmadan taşımak.' dedi.

Avdagiç, ABD-Çin rekabeti ve Avrupa'nın tedarik zincirlerini daha güvenli ve daha yakın coğrafyalara kaydırma eğiliminin Türkiye için tarihi bir pencere açtığına işaret ederek, 'Coğrafi konumumuz, Gümrük Birliği üzerinden Avrupa'ya entegrasyonumuz, genç ve üretken iş gücümüz, esnek ve hızlı üretim kabiliyetimizle Türkiye, Avrupa'nın doğal üretim üssü olmaya en güçlü aday ülkelerden biri.' diye konuştu.

Yılın ikinci yarısında reel sektörün ekonomi yönetiminden beklentilerini değerlendiren Avdagiç, 'İkinci yarıda reel sektörün ekonomi yönetiminden beklentisi net. Dezenflasyonun kararlı biçimde sürdürülmesi ve bunun açtığı alanın, kademeli ve öngörülebilir bir faiz normalizasyonuna dönüştürülmesi önem taşıyor.' mesajını verdi.

Avdagiç, 'Enflasyon haziranda yeniden aşağı yönü gösterdi, bu eğilim korunursa yılın kalanında reel sektörün üzerindeki finansman yükü bir nebze hafifleyebilir. Üretime, yatırıma ve ihracata dönük hedefli desteklerin ve teşvik paketinin sahaya hızlı yansımasını bekliyoruz.' dedi.

'AB, güçlü, entegre ve güvenilir bir üretim ortağını görmezden gelemez'

Avdagiç, yılın ikinci yarısında ihracat tarafında iyimser olduğunu belirterek, ilk yarının rekor performansının Körfez ve Orta Doğu'da barış umutlarının güçlenmesiyle ikinci yarıda daha da olumluya dönebileceğini kaydetti.

Büyümede ölçülü bir toparlanma, sanayide ise kademeli bir nefes alma öngördüklerini kaydeden Avdagiç, 'Ancak bunu açık yüreklilikle söyleyeyim, bu görünüm, jeopolitik risklerin kontrol altında kalmasına ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmanın yatışmasına bağlı.' açıklamasını yaptı.

Avrupa Birliği'nin (AB) Çin'e bağımlılığını azaltmak ve tedarik zincirlerini güvence altına almak istediğini belirten Avdagiç, 'İşte tam da bu noktada Türkiye masada olmalı. Gümrük Birliği'nin hizmetleri, tarımı, kamu alımlarını ve dijital ticareti kapsayacak şekilde güncellenmesi hem bizim hem de Avrupa'nın çıkarına. AB kendi ekonomik güvenliğini ararken yanı başındaki güçlü, entegre ve güvenilir bir üretim ortağını görmezden gelemez.' şeklinde konuştu.

Avdagiç, yeşil mutabakat ve sınırda karbon düzenlemesi gibi başlıkların da Türkiye için hem bir uyum yükü hem de bir fırsat olduğuna işaret ederek, 'Bu uyumu erken tamamlarsak Avrupa pazarında avantaj sağlarız. Karşılıklı çıkar bu kadar açıkken, Türkiye-AB ekonomik ilişkilerinin önümüzdeki dönemde derinleşeceğine dair umudumu koruyorum.' ifadelerini kullandı.

'Türk savunma sanayisi ittifakın tedarik zincirine değer katan bir aktör'

Şekib Avdagiç, ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) yaptırımlarının kaldırılması yönündeki iradenin en üst düzeyde ortaya konmuş olmasının Türkiye ve ABD ekonomik ilişkilerinin bütününü yeniden şekillendirecek bir eşik olduğunu vurguladı.

Savunma sanayisi tarafında tablonun bugün itibarıyla çok daha net olduğunun altını çizen Avdagiç, 'F-35 programına dönüş ihtimalinin yeniden masaya gelmesi, KAAN için motor tedarikinin konuşulur hale gelmesi ve ASELSAN, ROKETSAN, STM gibi şirketlerimizin NATO'nun büyük ölçekli ortak programlarına dahil olması, bize şunu gösteriyor, Türk savunma sanayisi artık yalnızca kendi ihtiyacını karşılayan değil, ittifakın tedarik zincirine değer katan bir aktör.' diye konuştu.

Avdagiç, asıl ivmeyi ticaret ve yatırım rakamlarında görmek istediklerini dile getirerek, '(Erdoğan ve Trump) İki liderin koyduğu 100 milyar dolarlık ticaret hedefi yıllardır konuşuluyor fakat hacmimiz halen 40-48 milyar dolar bandında seyrediyor. Güven ikliminin normalleşmesiyle beyaz eşyadan otomotive, hazır giyimden makine ve elektronik-elektriğe kadar rekabet gücümüzün yüksek olduğu sektörlerde bu hedefe hızla yaklaşabiliriz.' diye konuştu.

Yaptırımların kalkması ile uluslararası finans kuruluşlarının ve yatırım fonlarının Türkiye'ye bakışındaki risk priminin düşeceğini dile getiren Avdagiç, 'Engelin kalkması, yapay zekadan yarı iletkene, savunma teknolojilerinden yeşil dönüşüme uzanan alanlarda ortak AR-GE ve ortak üretim kapılarını aralar.' değerlendirmesinde bulundu.

'SEPA'ya katılım, Türkiye'nin Avrupa'nın finansal altyapısına daha derinden entegre olması demektir'

İTO Başkanı Şekib Avdagiç, Türkiye'nin Tek Avro Ödeme Alanı'na (SEPA) katılım için niyet mektubunu Avrupa Ödemeler Konseyine iletmesinin iş dünyası için teknik bir ödeme düzenlemesinden çok daha fazlasını ifade ettiğini söyledi.

AB'nin Türkiye'nin uzun yıllardır en büyük ticaret ortağı olduğunu kaydeden Avdagiç, 'Her gün binlerce üyemiz Avrupalı muhatabıyla avro cinsinden ödeme trafiği yürütüyor. Bugün bu ödemeler çoğu zaman yüksek komisyonlarla, gün kayıplarıyla ve belirsiz valör süreçleriyle yapılıyor.' ifadelerini kullandı.

Avdagiç, SEPA üyeliğinin sınır ötesi avro transferlerini adeta yurt içi bir havale hızına ve maliyetine indireceğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Bu, özellikle nakit akışı hassasiyeti yüksek olan KOBİ'lerimiz ve ihracatçılarımız için doğrudan bir rekabet avantajıdır. Meselenin bir de sembolik boyutu var. Türkiye'nin Tek Avro Ödeme Alanı'na katılması, Türkiye'nin Avrupa'nın finansal altyapısına daha derinden entegre olması, öngörülebilirliğin ve karşılıklı güvenin tescili demektir. Bu adımı, Gümrük Birliği'nin modernizasyonu ve vize serbestisi gibi başlıklarla birlikte ekonomik ilişkilerimizde yeni bir olgunlaşma döneminin işareti olarak görüyorum. İstanbul Ticaret Odası olarak sürecin en kısa sürede tamamlanmasını ve üyelerimizin bu kolaylıktan bir an önce faydalanmasını temenni ediyoruz.'

Melis Metiner'in kaleme aldığı raporda petrol fiyatlarındaki düşüşün yılın ikinci yarısında Türkiye'ye rahatlama sağlayacağı, ancak genel görünümün İran krizi öncesi beklentilerine kıyasla kaçınılmaz olarak kötüleştiği vurgulandı.

Kurum, 2026 yılında reel büyümeyi yüzde 2,2 seviyesine taşıyacak kademeli bir toparlanmanın ikinci ve dördüncü çeyrekler arasında gerçekleşmesini bekliyor.

Son verilerde görülen negatif sürprizlerin ardından, enflasyon tahminlerinde yukarı yönlü revizyonlar yapıldı. Notta 'Şu anda manşet enflasyonun 2026 ve 2027 yılları sonunda yıllık bazda sırasıyla yüzde 28 ve yüzde 15 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörüyoruz. Gelecek yıla ilişkin risklerin yukarı yönlü olduğunu değerlendiriyor ve TCMB'nin Eylül ayında temkinli bir gevşeme döngüsüne yeniden başlamasını bekliyoruz' ifadeleri yer aldı.

Raporda ayrıca 'Artan yakıt maliyetlerinin manşet enflasyon üzerindeki doğrudan etkisi, kısmen yakıt sübvansiyonları ile telafi edildi. Ancak Türkiye'de enflasyon beklentilerinin çıpalanmamış olması nedeniyle, yükselen enerji fiyatlarının diğer fiyatlara yansıması yüksek düzeyde gerçekleşti' değerlendirmesine yer verildi.

Genişleyen bir cari açık ile daha zayıf sermaye girişlerinin, endişe kaynağı olmaya devam ettiği belirtildi. Petrol fiyatları 2026'nın ikinci yarısında düşük seviyelerde kalsa bile, ödemeler dengesi dinamiklerinin gündemde kalmaya devam edeceği vurgulandı. Kısa vadeli sermaye girişlerinin seyrinin ise, küresel risk iştahının ne kadar hızlı toparlanacağına bağlı olacağı ifade edildi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek sosyal medya hesabından şu açıklamayı yaptı.

Sayın Cumhurbaşkanımız reel sektörümüzün finansmana erişimini güçlendirecek yeni bir destek programı açıkladı.

Bu paket ile Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi büyüklüğünü 750 milyar liraya çıkarırken, imalat sanayimize 250 milyar lira yeni kredi desteği sağlıyoruz. Böylece devam eden programlarla birlikte yatırım ve işletme sermayesi için toplam 1 trilyon lira uygun koşullu finansman imkânı sunuyoruz.

Üretim kapasitemizi, rekabet gücümüzü ve istihdamı destekleyen politikalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz.

Sayın Cumhurbaşkanımız reel sektörümüzün finansmana erişimini güçlendirecek yeni bir destek programı açıkladı.

Bu paket ile Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi büyüklüğünü 750 milyar liraya çıkarırken, imalat sanayimize 250 milyar lira yeni kredi desteği sağlıyoruz. Böylece devam: https://t.co/rFpLy8hgLV

— Mehmet Simsek (@memetsimsek) July 14, 2026

Citi Research ekonomistleri İlker Domaç ve Gültekin Işıklar tarafından kaleme alınan raporda, iki yıllık devlet tahvillerinin sunduğu getiri ile Türkiye'nin dolar cinsi Eurobond'ları arasındaki makas ayrıştırılarak kur riski primi (CRP) hesaplandı.

Bulgulara göre, 2010-17 döneminde ortalama yüzde 1 seviyesinde seyreden bu prim, 2021-23 yılları arasındaki düşük faiz politikası döneminde negatife dönmüştü.

Politika normalleşmesiyle birlikte yeniden hızla inşa edilen kur riski primi, Haziran 2026 itibarıyla yüzde 12,6 seviyesine ulaşarak 2010 yılından bu yana görülen en yüksek değerlerden biri oldu.

Raporda 2018 yılındaki kur şokunda dahi bu primin mevcut seviyenin ancak yarısına (yaklaşık yüzde 7) yaklaşabildiği belirtildi.

TL'de 'peso problemi'
Raporda dikkat çekilen bir diğer önemli detay ise kontrollü kur politikasının yarattığı 'peso problemi' oldu.

Kontrollü kur rejiminin kısa vadeli patikasının oldukça öngörülebilir olmasına rağmen, piyasanın asıl fiyatladığı unsurun kurun günlük oynaklığı değil, bu para politikası rejiminin kalıcılığı ve olası ani bir düzeltme riski olduğu belirtildi.

Reel kur düzeltmesinin kademeli olarak ötelenmesinin yatırımcılar nezdinde ani bir kırılma ihtimaline karşı ek tazminat talebi doğurduğu, bunun da primi yukarıda tuttuğu aktarıldı.

Bahse konu primin kalıcı olarak daralabilmesi için ise dezenflasyon sürecinin tamamen yerleşmesi ve kontrollü kur rejiminden çıkışa yönelik güvenilir bir stratejinin ortaya konulması gerektiği vurgulandı.

Yatırımcılar için geniş koruma kalkanının sınırları
İki yıllık yerel tahvillerin yatırımcılara sunduğu kur korumasının oldukça geniş bir marj sağladığı hesaplandı.

Rapora göre, iki yıllık bir TL tahvilinin Türkiye'nin dolar cinsi Eurobond performansının gerisinde kalması (zarar etmesi) için liranın yıllık ortalama yüzde 33 civarında değer kaybetmesi ve 2028 yılının ortalarında dolar karşısında yaklaşık 82 seviyesine gerilemesi gerekiyor.

Hâlihazırda beklenen yıllık değer kaybı oranının yüzde 17,8, son bir yılda gerçekleşen kaybın ise yüzde 17,0 seviyesinde olduğu göz önüne alındığında, piyasanın beklenen değer kaybının neredeyse iki katı oranında bir kur koruması sunduğu görülüyor.

Ekonomide 'İniş Yok' Beklentisi %54 ile Rekor Kırdı Anketin en dikkat çekici çıktılarından biri, küresel ekonomi için öngörülen senaryolarda yaşandı. Fon yöneticilerinin rekor düzeyde büyük bir çoğunluğu, yani %54'ü küresel ekonomi için 'iniş yok' (no-landing) senaryosunu beklediğini ifade etti. Buna karşın, ekonomide sert bir daralmaya işaret eden 'sert iniş' (hard landing) beklentisi ise sadece %2 seviyesinde kaldı. Bu tablo, küresel ekonomik büyümenin önümüzdeki süreçte de ivme kaybetmeden devam edeceğine dair güçlü inancı ortaya koyuyor.

Nakit Seviyeleri 'Aşırı Düşük' Seviyede: Teknik 'Satış' Sinyali Yatırımcıların piyasaya duyduğu bu iyimser güven ile birlikte fon yöneticileri, portföylerindeki nakit seviyelerini %4,1'den %3,6'ya kadar gerileterek 'aşırı düşük' bir seviyeye indirdi. Tarihsel verilerle değerlendirildiğinde, BofA'nın nakit göstergesine göre bu düşüş teknik olarak bir 'satış sinyali' (sell signal) üretmiş durumda. Nakitten çıkan bu devasa fonların adresi ise doğrudan hisse senedi piyasaları oldu. Fon yöneticileri, ABD hisse senetlerindeki ağırlıklarını Aralık 2024'ten bu yana görülen en yüksek 'ağırlık artır' seviyesine ulaştırdı.

Fed Beklentileri Güvercin, Petrol Tahminleri Aşağı Yönlü Para politikaları cephesinde ise yatırımcıların Amerikan Merkez Bankası'na (Fed) yönelik güveni tam görünüyor. Katılımcıların %83'ü, Fed'in ABD ara seçimleri öncesinde (yani kasım ayından önce) herhangi bir faiz artırımı yapmasını kesinlikle beklemiyor. Öte yandan, emtia piyasalarına yönelik tahminlerde belirgin bir aşağı yönlü revizyon dikkat çekti. Fon yöneticileri, 2026 yıl sonu petrol fiyatı tahminlerini Haziran ayındaki 86 dolardan 71 dolara düşürdü.

Asya Pasifik bölgesinde ise farklı dinamikler devrededir. Güney Kore Merkez Bankası'nın 16 Temmuz'daki toplantısında faiz oranlarını 25 baz puan artırması beklenmektedir.

Deutsche Bank'ın CFO'lar ve şirketler için hazırladığı 'Q3 2026 Corporate Bank Quarterly' başlıklı 13 Temmuz 2026 tarihli raporda, Orta Doğu'daki çatışmanın belirsizliği artırmasına rağmen küresel büyümenin, Hürmüz Boğazı'nın kapanması senaryosuna dayalı savaş öncesi tahminlerin öngördüğünden çok daha dirençli kaldığı belirtildi.

Deutsche Bank, küresel büyümenin 2026'da yüzde 3,1, 2027'de ise yüzde 3,3 olacağını öngörüyor. Bankaya göre bu tahmine yönelik ana risk, savaşın devam etmesi veya kötüleşmesi durumunda Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapanmasının petrol piyasasında yaratacağı etki.

Rapora göre ABD'de GSYH büyümesinin 2026'da yüzde 2,3, 2027'de yüzde 2,2 olması bekleniyor. Deutsche Bank, büyümenin 2026'da gevşek kredi koşulları, maliye politikası ve yapay zeka odaklı sermaye harcamalarıyla dirençli kalacağını, ancak daha büyük bir petrol şokunun reel harcanabilir geliri zayıflatıp finansal koşulları sıkılaştırabileceğini vurguluyor.

Deutsche Bank'ın tahminlerine göre euro bölgesi büyümesi 2026'da yüzde 0,5, 2027'de yüzde 1,1 olacak. Almanya'da GSYH büyümesinin de 2026'da yüzde 0,5, 2027'de yüzde 1,3 seviyesinde kalması öngörülüyor. Raporda Avrupa'nın, Orta Doğu krizi ve enerji şokundan ciddi biçimde etkilenmeye devam ettiği belirtiliyor.
Deutsche Bank, Çin ekonomisinin 2026'da yüzde 4,7, 2027'de ise yüzde 4,5 büyüyeceğini tahmin ediyor. Rapora göre bu yavaşlamada, güçlü dış ticaret ve beklenen reflasyonun dengelediği daha zayıf iç talep ile politika ayarlamaları etkili oluyor.

Deutsche Bank'a göre gelişen piyasalar (EM) bölgesinde büyümenin 2026'da yüzde 4,2, 2027'de yüzde 4,4 olması öngörülüyor. Rapor, Asya'da mali dengelerin enerji fiyatı şokunun etkisini yumuşatmaya aktif biçimde çalışması sayesinde büyüme momentumunun dirençli kaldığını aktarıyor. Deutsche Bank, Orta ve Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Afrika (CEEMEA) bölgesinin ekonomik büyümesinin çatışma boyunca nispeten dayanıklı kaldığını, ancak 2026 büyüme tahmininin yüzde 2,4'e indirildiğini belirtiyor. Rapora göre mutabakat muhtırası (MOU) döneminde petrol fiyatlarındaki keskin geri çekilme enflasyonu yukarı çekerken finansal koşulların normalleşmesine de imkân tanıdı.

CEO güveni ikinci çeyrekte toparlandı

Deutsche Bank'ın raporunda yer alan CEO güven endeksine göre, ateşkesin ilan edilmesiyle birlikte CEO'ların ekonomiye yönelik bir yıl sonrasına dair güveni ikinci çeyrekte yeniden yükseldi. Ancak raporda, üçüncü çeyreğin farklı bir tablo ortaya koyabileceği uyarısı yapılıyor.

Dün ons fiyatındaki düşüşe paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 2,78 düşüşle 6 bin 47 liradan tamamladı.

Güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.40 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,6 artışla 6 bin 85 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 23 liradan, cumhuriyet altını da 39 bin 938 liradan satılıyor.

Orta Doğu'da ABD ve İran arasındaki saldırıların şiddetlenmesi varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nda ABD ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı. İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı da 'ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine izin vermeyeceğiz.' açıklamasında bulundu. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini söyledi.

Bölgedeki gerilimlerin artmasıyla petrol fiyatları yükselişe geçti. Bu durum küresel enflasyonist baskıların kuvvetlenmesine neden olurken, merkez bankalarının politika alanını daralttı.

Piyasa beklentilerinde ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl sonuna kadar en az bir kez faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılmaya başlanırken, bu sürede ilave bir faiz artırımı daha yapılabileceği fiyatlamalarda güçlendi.

Söz konusu gelişmeler eşliğinde ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,30'a çıkarak 19 Şubat 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Dolar endeksi de Fed'in olası şahin adımlarına yönelik tahminlerin artmasıyla dün yüzde 0,3 artışla 101,3 seviyesine ulaştı. Endeks yeni işlem gününde ise yüzde 0,1 düşüşle 101,2'de bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleriyle alternatif maliyeti altının ons fiyatı dün yüzde 2,6 düşüşle 4 bin dolara geriledi. Altının onsu yeni işlem gününde ise 4 bin 25 dolarda dengelendi.

Öte yandan, ABD'de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor. Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası aylık bazda ABD'de TÜFE'nin değişim göstermesi beklenmiyor.

Söz konusu veri Fed'e ilişkin faiz beklentilerinin şekillenmesi açısından yakından takip edilecek.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirtti.

Dün 83,86 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 83,30 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.00 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 2,4 artarak 85,27 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 80,13 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koyması, İran'ın güney kıyılarına yeni saldırılar düzenlemesi ve Hürmüz Boğazı'nda enerji arz güvenliğine ilişkin endişelerin artmasıyla 85 doların üzerine çıkarak son bir ayın en yüksek seviyesini kaydetti.

Böylece, Brent petrol gün içinde yüzde 3'e yakın değer kazanırken, fiyatlar iki ülkenin 17 Haziran'da savaşı sona erdirmeye yönelik mutabakat zaptı imzalamasından bu yana görülen en yüksek seviyelere ulaştı.

Bölgede güvenliğin sağlanmasının maliyetine dikkati çeken Trump, 'Dünyanın son derece istikrarsız bu bölgesinde güvenlik ve emniyetin sağlanması için gerekli tüm masraflar kapsamında, boğazdan geçen tüm kargolardan yüzde 20 geçiş ücreti alınacaktır.' ifadelerini kullandı.

Buna karşın İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden yüzde 20 ücret alınması önerisine sosyal medya üzerinden alaycı yanıt verdi.

Erakçi, 'ABD Başkanı kesinlikle haklı. Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin emniyetli ve güvenli geçişini kim sağlıyorsa, bu hizmetin karşılığını almalıdır.' ifadesini kullandı.

'Hürmüz Boğazı'nın muhafızının İran olduğunu ve ilelebet öyle kalacağını' belirten Erakçi, 'Yüzde 20 elbette çok fazla. Biz adil olacağız.' ifadeleriyle Trump'ın açıklamasıyla alay etti.

Bunun yanı sıra, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) da pazartesi gecesi İran'ın güney kıyılarındaki Buşehr, Çabahar, Cask, Konarak, Ebu Musa Adası ve Bender Abbas'taki askeri hedeflerin başarıyla vurulduğu kaydedildi.Komutanlık, operasyonun İran'ın ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmayı amaçladığını bildirdi.

Piyasalarda, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketliliğin enerji arzını sekteye uğratabileceği endişeleri fiyatları destekledi.

Gerilimi artıran bir diğer gelişme ise Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) ait iki tankerin Umman kara sularında İran füzeleriyle vurulması oldu. BAE Savunma Bakanlığı, saldırıda bir mürettebatın hayatını kaybettiğini, sekiz kişinin yaralandığını açıkladı.

Fed'in sıkılaşma sinyali fiyatların yukarı yönlü hareketini sınırlıyor

ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, bu hafta açıklanacak çekirdek enflasyon verisinin yüksek gelmesi halinde para politikasında ek sıkılaşmanın gündeme gelebileceğini söyledi.

Waller, gümrük tarifeleri ve Orta Doğu kaynaklı enerji fiyatı artışlarının enflasyon üzerindeki baskıyı artırdığını belirterek, Fed'in enflasyonun yönüne ilişkin kritik bir dönemeçte bulunduğunu ifade etti.

Uzmanlar, Fed'in faiz artırımı ya da daha uzun süre yüksek faiz politikasına yönelmesinin ekonomik aktivite ve yakıt talebi üzerinde baskı oluşturabileceğini belirtiyor. Daha yüksek faiz oranlarının büyüme görünümünü zayıflatması petrol fiyatlarının yukarı yönlü hareketini sınırlıyor.

Brent petrolde teknik olarak 82,96 doların destek, 85,99 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dün artış eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,9 üzerinde 47,0155'ten tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.30 itibarıyla yüzde 0,4 artışla 47,0370 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 53,5780'den, sterlin/TL ise yüzde 0,1 düşüşle 62,8530'dan işlem görüyor.

Orta Doğu'daki gelişmeler varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Bölgede çatışmaların yeniden artması petrol tedarikine ilişkin endişeleri körükleyerek dünya genelinde enflasyonist baskıların yeniden canlanmasına yol açtı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar bir faiz artışı yapabileceğine kesin gözüyle bakılmaya başlanırken, bankanın ilave bir faiz artırımına daha gidebileceği beklentileri kuvvetlendi.

Söz konusu gelişmeler eşliğinde ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,30'a çıkarak 19 Şubat 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Dolar endeksi de Fed'in olası şahin adımlarına yönelik tahminlerin artmasıyla dün yüzde 0,3 artışla 101,3 seviyesine ulaştı. Endeks yeni işlem gününde ise yüzde 0,1 düşüşle 101,2'de bulunuyor.

Öte yandan, ABD'de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor. Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası aylık bazda ABD'de TÜFE'nin değişim göstermesi beklenmiyor.

Söz konusu veri Fed'e ilişkin faiz beklentilerinin şekillenmesi açısından yakından takip edilecek.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirtti.

Haberde, ülke tarihinde ilk kez şehir statüsünde olmayan yerel bir idari birimle imzalanan bu anlaşma, sağcı kesim ve Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler için büyük bir kazanım olarak nitelendirildi.

Söz konusu anlaşma, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İsrail Toprak Kurumu (Rami) Genel Müdürü Yehuda Eliyahu ve Batı Şeria'nın kuzeyinde çok sayıda yasa dışı Yahudi yerleşim birimini bünyesinde bulunduran Şomron Bölge Konseyi Başkanı Yossi Dagan'ın katılımıyla düzenlenen resmi törenle imzalandı.

Anlaşmanın, bölgedeki Yahudi yerleşim yerlerinin genişletilmesi ve altyapısının modernize edilmesi sürecine "büyük bir ivme kazandıracağı" belirtildi.

Haberde, şehir statüsü taşımayan bir bölge konseyiyle bugüne kadar yapılmış en yüksek bütçeli uzlaşı olma özelliği taşıyan anlaşmanın maliyetinin 8,5 milyar şekeli (yaklaşık 2,3 milyar doları) aşan dev bir kaynak olduğu vurgulandı.

Anlaşma kapsamında ayrılan dev bütçenin 1,5 milyar şekeli stratejik üst yapı ve ana altyapı projelerine harcanacakken, 7 milyar şekellik diğer kısım ise mevcut yerleşim birimlerinin modernize edilmesi, yeni kamu binalarının inşası ve çevre projelerine tahsis edilecek.

Bu bütçeyle hayata geçirilecek projeler doğrultusunda bölgede 12 bin yeni konutun yanı sıra geniş sanayi, ticaret ve istihdam alanları inşa edilecek, aynı zamanda bölgedeki yol ağları, kavşaklar ve drenaj sistemleri de tamamen yenilenecek.

Törende "şükür duası" okuyan Batı Şeria'da Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin liderlerinden Dagan, anlaşmayı tarihi bir dönüm noktası olarak tanımladı.

İşgal altındaki Batı Şeria'nın kuzeyini işaret ederek "kararlılık" mesajı veren Dagan,"Kuzey Şomron'da (Talmudik kuzey Batı Şeria) daha önce boşaltılmış olanlar da dahil olmak üzere 18 yerleşim birimini yeniden inşa ediyoruz. Bu bölgedeki nihai hedefimiz 1 milyon yerleşik nüfusa ulaşmaktır." ifadelerini kullandı.

Batı Şeria'nın güneyindeki "Kefar Etzion" Yahudi yerleşim birimi, İsrail'in 1967'de Batı Şeria ve Doğu Kudüs'ü işgal etmesinin hemen ardından kurulduğu için ilk Yahudi yerleşim birimi olarak kabul ediliyor. Sonrasında Batı Şeria'da yüzlerce yasa dışı yerleşim yeri inşa edildi.

İsraillilerin gasbettiği Filistin topraklarını takip eden İsrailli sivil toplum kuruluşu "Peace Now" (Barış Şimdi) hareketinin 2024 yılı verilerine göre, Doğu Kudüs hariç, işgal altındaki Batı Şeria'da yaklaşık 3 milyon Filistinli yaşarken, Filistin topraklarını gasbeden İsrailli nüfusu ise 500 bini aşmış durumda.

İsrail hükümetinin 11 Aralık'ta onay verdiği 19 yerleşim haricinde, gasbedilen Filistin topraklarında 141 yasa dışı yerleşim mevcutken aşırı sağcı Yahudi grupların kurduğu ve İsrail yasalarına göre de kaçak sayılan 224 kaçak yerleşim yeri de bulunuyor.

Buna göre, Batı Şeria'da toplam 365 yasa dışı Yahudi yerleşimi bulunmakta. İsrail hükümetinin söz konusu "kaçak yerleşim" yerlerine sık sık aldığı kararlarla tek taraflı onay verdiği biliniyor.

İsrail'in işgal ettiği topraklarda kurduğu Yahudi yerleşim birimleri ve buraya nüfusunu nakletmesi uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul ediliyor.

Birleşmiş Milletler (BM), işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşim faaliyetlerini uluslararası hukuka aykırı kabul ediyor ve bu faaliyetlerin iki devletli çözüm ihtimalini zayıflattığı uyarısında bulunuyor.

"Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, Katar Devleti Baba Emiri Şeyh Hamad bin Halife El Sani'nin vefatı dolayısıyla 14 Temmuz 2026 tarihinde Katar’a bir taziye ziyaretinde bulunacaklardır."

Uzun süredir tedavi gören eski Katar Emiri Şeyh Hamed bin Halife Al Sani'nin dün 74 yaşında hayatını kaybettiği açıklanmış ve Doha'daki Lusail Mezarlığı'nda toprağa verilmişti.

Şeyh Hamed'in vefatı nedeniyle ülke genelinde 4 günlük resmi yas ilan edilmişti.

1995-2013 yıllarında görev yapan eski Katar Emiri Şeyh Hamed bin Halife Al Sani, 2013'te yönetimi oğlu Şeyh Temim bin Hamed Al Sani’ye devretmişti.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,74 düşüşle 13.988,40 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 103,61 puan ve yüzde 0,74 azalışla 13.988,40 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,17, holding endeksi yüzde 0,12 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 0,31 ile kimya petrol plastik, en çok gerileyen yüzde 9,35 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında tırmanan gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve tahvil piyasasında satış baskısını artırmasından kaynaklanan endişelerle negatif seyrederken, gözler bugün ABD'de açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat güne yüzde 0,65 düşüşle 16.600 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı seyreden ağustos vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 3,11 azalışla 16.709,00 puandan tamamlamıştı. Endeks kontratı akşam seansında da düşüşünü sürdürerek 16.623,00 puandan işlem gördü.

Ağustos vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışına göre yüzde 0,65 azalışla 16.600,00 puandan işlem görüyor.

Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında tırmanan gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve tahvil piyasasında satış baskısını artırmasından kaynaklanan endişelerle negatif seyrederken, gözler bugün ABD'de açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.500 ve 16.400 puanın destek, 16.700 ve 16.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında tırmanan gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve tahvil piyasasında satış baskısını artırmasından kaynaklanan endişelerle negatif seyrederken, gözler bugün ABD'de açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.

Orta Doğu'da taraflar arasında karşılıklı saldırıların şiddetlenmesi pay piyasalarında düşüş eğiliminin devam etmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nda ABD ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı da 'ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine izin vermeyeceğiz.' açıklamasında bulundu. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini söyledi.

Diğer taraftan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'nın güney koridorunda ülkeye ait 2 tankerin İran'a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını, 1 mürettebatın hayatını kaybettiğini, 8 personelin yaralandığını duyurdu.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin çelişkili açıklamalar yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oluyor. Hafta sonu Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman'ı da kapsayan saldırıların ardından iki ülkenin Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etmesi taraflar arasındaki diplomatik süreci tehlikeye attı.

Yeniden başlayan saldırılar, uzun vadeli bir ateşkesin mümkün olup olmadığı konusunda artan endişelere yol açıyor.

ABD ve İran arasındaki gerilim petrol fiyatlarını yükseltirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki çatışmaların enerji arzında aksamalara ve enflasyonist baskıları artırabileceği endişeleri de piyasalarda risk algısının artmasına yol açıyor.

Yapay zeka hisselerindeki yükselişin aşırıya kaçtığına dair endişeler piyasalara yön vermeye devam ediyor. Yarı iletken piyasasındaki devam eden dalgalanmalar, teknoloji sektörünün yukarı yönlü istikrarlı bir ivme yakalamasını zorlaştırıyor.

Öte yandan ABD'de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor.

Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası aylık bazda ABD'de TÜFE'nin değişim göstermesi beklenmiyor. Söz konusu veri ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz beklentilerinin şekillenmesi açısından yakından takip edilecek.

Diğer taraftan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, New York İşletme Ekonomisi Derneği'nde yaptığı konuşmada, bu hafta çekirdek enflasyon verisinin yine yüksek gelmesi durumunda para politikasında sıkılaştırmanın gerekebileceğini söyledi.

Fed Başkanı'nın bugün Kongre'de para politikası raporuna ilişkin yapacağı ilk sunumda piyasaların odağında bulunuyor.

Ayrıca bilanço döneminin başlamasıyla birlikte piyasalardaki oynaklığın yüksek kalabileceğini ve açıklanacak şirket sonuçlarına bağlı olarak hisse bazlı ayrışmaların öne çıkabileceği tahmin ediliyor. Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi ABD'li büyük bankaların bu hafta açıklamaya başlayacağı bilançoları da yatırımcıların gündeminde olacak.

Öte yandan ABD Hazine Bakanlığı, haziran ayına ilişkin bütçe dengesi raporunu yayımladı. Buna göre, ABD federal hükümeti, haziranda 120 milyar dolarla beklentilerden az bütçe açığı kaydetti.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını şiddetlendirmesi Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının artırdığı arz endişeleriyle 12 Haziran'dan bu yana ilk defa 85 doların üzerini gören Brent petrolün varil fiyatı dünkü kapanışa göre yüzde 1,6 artarak 84,2 dolara çıktı.

Brent petrolün varil fiyatının 85 doları aşmasıyla Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamaların güçlenmesi pay piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, ABD'nin İran'a yönelik yenilenen askeri saldırıların küresel ham petrol arzında aksamalara ilişkin endişeleri artırdığını belirterek, bu durumun enflasyon endişelerini yeniden canlandırdığını ve küresel faiz oranlarına ilişkin görünüm üzerindeki belirsizliği artırdığını söyledi.

Petrol fiyatlarından kaynaklı artan enflasyonist endişelerle dün 7 baz puan artarak yüzde 4,63'e çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yatay seyirle yüzde 4,63'te seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 101,2 seviyesine indi. Dün yüzde 2,6 değer kaybederek 24 Haziran'dan bu yana en hızlı günlük düşüşünü kaydeden altının onsu söz konusu düşüşün yatırımcılara alım fırsatı sunmasıyla yeni günde yüzde 0,5 artışla 4 bin 21 dolardan işlem görüyor.

- New York borsası negatif seyretti

New York borsasında ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim ve teknoloji hisselerindeki satış baskısını artmasıyla dün negatif bir seyir izlendi. Yarı iletken hisselerindeki satışlar da piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Çip üreticilerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,3, Sandisk hisseleri yüzde 12,6, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 4,2 ve Intel hisseleri yüzde 6,1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 azalışla ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 değer kaybetti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Avrupa borsaları alış ağırlıklı seyretti

Avrupa borsalarında, artan jeopolitik gerilimlere karşın alış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Telekomünikasyon hisselerindeki güçlü seyir Avrupa borsalarındaki kayıpların telafi edilmesinde katkıda bulundu. Petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle enerji şirketlerinin hisselerinde de yükselişler görüldü. Ancak teknoloji hisselerindeki düşüşler Avrupa borsalarındaki iyimserliği sınırladı.

Avrupa'da tahvil piyasalarında satış baskısı öne çıkıyor. İngiltere'nin 2 yıllık tahvil faizi dün 13 baz puan artarak yüzde 4,34'e çıktı. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda İngiltere Merkez Bankasının (BoE) yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, Rusya'nın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim tesisi olan Yamal LNG'den bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyede LNG ithal ettiği bildirildi.

AB, Avrupa ülkelerine yönelik siber casusluk ve sabotaj faaliyetleri yürüten Rus istihbarat görevlileri, bilgisayar korsanları ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı.

AB ülkeleri, hava yolu yolcularının gecikme ve iptallerde tazminat hakkını koruyan ve yeni güvenceler getiren düzenlemeyi onayladı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,31, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları negatif seyrediyor

Söz konusu gelişmeler Asya piyasalarında da satış baskısını artırdı. Makroekonomik veri tarafında Çin'in haziran ayına ilişkin ihracatı yüzde 27 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, bir önceki aya göre kaydadeğer bir hızlanma gerçekleştirdi. Ülkede, ihracat mayıs ayında yüzde 19,4 artmıştı.

Öte yandan Güney Kore Merkez Bankası'nın perşembe günkü faiz kararı toplantısında artan enflasyonist baskılardan dolayı politika faizini artırması bekleniyor. Ülkede haziran ayına ilişkin enflasyon yüzde 3,2 ile son 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Ülkede enflasyon 4 aydır Güney Kore Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik enflasyon hedefinin üzerinde seyrediyor.

Japonya'da mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artarken, yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 6.448 puanla 24 Nisandan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,5 geriledi. Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,0160'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,0320'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

15.30 ABD, haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

İran'a yönelik ABD saldırıları ve olası diplomatik çözüm süreci hakkında konuşan Trump, 'Çok büyük miktarda mühimmatımız var. Yıllardır sahip olmadığımız seviyelere ulaştık ve onları çok ağır şekilde vuruyoruz ve bu devam edecek.' ifadelerini kullandı.

Askeri operasyonların yanı sıra İran'a yönelik deniz ablukasını da yeniden uyguladıklarını belirten Trump, 'Ablukayı yeniden devreye sokuyoruz. Bu abluka sadece İran için geçerli. İran'la iş yapanlar geçemeyecek, diğer herkes geçebilecek.' dedi.

Trump, müzakerelerden tamamen vazgeçmediğini söyleyerek, 'Bir anlaşmanın halen mümkün olduğunu düşünüyorum.' değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın askeri kapasitesine ciddi zarar verdiklerini öne süren Trump, İran donanmasını bir ay içinde etkisiz hale getirdiklerini, hava kuvvetlerinin artık 'fiilen var olmadığını', füze üretim kapasitesinin yüzde 89'unu ve insansız hava aracı üretim kapasitesinin ise yüzde 92'sini yok ettiklerini iddia etti.

Trump, İran'la iki gün önce bir anlaşmaya vardıklarını ancak Tahran'ın daha fazla müzakere talep ederek geri adım attığını ve İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için düzenlenen saldırıların gerekli olduğunu savundu.

ABD'nin Körfez bölgesindeki faaliyetlerine de değinen Trump, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn ve Kuveyt gibi müttefiklerini koruduklarını ve bu korumanın maliyetinin söz konusu ülkeler tarafından karşılanması gerektiğini söyledi.

Trump, 'Dünyanın çok zengin bir bölgesini koruyoruz. Bunun karşılığında bize ödeme yapılmasını istiyorum.' ifadelerini kullandı.

Açıklamada, 'BAE, Hürmüz Boğazı'nın güney koridorundaki Umman kara suları sınırları içerisinde seyretmekte olan Mombasa ve Al Bahiyah adlı iki ulusal petrol tankerinin iki füze ile hedef alındığı İran saldırılarını en sert şekilde kınıyor ve protesto ediyor.' ifadesi kullanıldı.

Umman kara suları içerisinde gerçekleşen saldırıda gemilerin ağır hasar aldığı aktarıldı.

Dışişleri Bakanlığı, İran'ın bu saldırısının Hindistan uyruklu 1 personelin hayatını kaybetmesine, 8 mürettebatın ise yaralanmasına yol açtığını vurguladı.

Yaralananlardan 4'ünün durumunun ağır olduğu, yaralıların 6'sının Hindistan, 2'sinin ise Ukrayna vatandaşı olduğu hatırlatıldı.

Açıklamada, Hindistan hükümetine, halkına ve hayatını kaybeden personelin ailesine derin taziye dilekleri iletilirken, yaralılara acil şifalar dilendi.

Bakanlık, söz konusu saldırgan eylemin, deniz seyrüsefer serbestisini vurgulayan, ticari gemilerin hedef alınmasını ve uluslararası deniz yollarının sabote edilmesini reddeden 2817 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararının açık ve vahim bir ihlali olduğunu vurguladı.

Açıklamada, ticari seyrüseferin hedef alınması ve Hürmüz Boğazı'nın bir baskı veya ekonomik şantaj aracı olarak kullanılmasının 'deniz haydutluğu' (korsanlık) teşkil ettiği, bu durumun bölgesel istikrara, bölge halklarının güvenliğine ve küresel enerji arz güvenliğine doğrudan bir tehdit oluşturduğu ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, BAE'nin İran'a bu saldırgan eylemleri derhal durdurması, tüm düşmanca faaliyetlerine eksiksiz bir şekilde son vermesi çağrısı yinelendi.

Bölge güvenliğini, küresel ekonomiyi ve uluslararası ticareti korumak amacıyla Hürmüz Boğazı'nın tamamen ve koşulsuz olarak seyrüsefere yeniden açılmasının önemine dikkat çekildi.

Ekipler çalışmasında, 'kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması, mala zarar verme' gibi çeşitli suçlara karışan, Türkiye genelinde ve uluslararası düzeyde faaliyet gösteren suç örgütü üyelerinin kimlik ve adreslerini belirledi.

Çalışmaların tamamlanmasının ardından ekipler, 4 ayrı organize suç örgütüne mensup zanlıların yakalanmasına yönelik İstanbul, Konya, Sakarya, Adana, Ağrı, Bingöl, Şanlıurfa, Tekirdağ, Muğla, İzmir, Afyon ve Elazığ'da belirlenen adreslere eş zamanlı operasyon düzenledi.

Operasyonda yakalanan 74 zanlı, işlemleri için emniyete götürüldü.

Machiavelli bu soruyu 16'ncı yüzyılın İtalya'sında sordu. Ona göre hükümdarın ilk görevi devleti korumaktı. Bunun için zaman zaman sert kararlar alınması gerekebilirdi. Siyaseti ahlaki ilkelerden tamamen bağımsız görmüyordu; ancak devletin varlığını her şeyin önünde tutuyordu. Bu yaklaşım daha sonra gelişen siyasal realizmin temel taşlarından biri hâline geldi.

Henry Kissinger, benzer anlayışı modern uluslararası ilişkilere taşıdı. Ona göre devletler dostluk ya da düşmanlık üzerinden değil, çıkarları doğrultusunda hareket eder. Kalıcı olan ittifaklar değil, çıkarlardır. Çin ile kurduğu diplomatik ilişki, Sovyetler Birliği ile yürüttüğü yumuşama politikası ve Orta Doğu diplomasisi aynı anlayışın ürünüdür. Amaç, ideal bir düzen kurmak değil, güç dengesini korumaktır.

Donald Trump ise bu yaklaşımı farklı bir üslupla uyguladı. Dış politikayı çoğu zaman pazarlık mantığıyla ele aldı. NATO üyelerinden daha fazla savunma harcaması istemesi, ticaret savaşlarını bir baskı aracı olarak kullanması ve uluslararası anlaşmaları maliyet-fayda hesabıyla değerlendirmesi bu yaklaşımın örnekleri olarak görülebilir. Kissinger uzun vadeli stratejiye ağırlık verirken, Trump daha çok kısa vadeli sonuç almaya odaklandı.

Recep Tayyip Erdoğan'ın dış politikası da son yıllarda büyük ölçüde ulusal çıkar ve stratejik özerklik ekseninde şekillendi. Türkiye, NATO üyeliğini sürdürürken Rusya ile enerji, ticaret ve güvenlik alanlarında ilişkilerini geliştirmeye çalıştı. Avrupa Birliği ile müzakerelerini devam ettirirken Türk Devletleri Teşkilatı, Afrika ve Körfez ülkeleriyle bağlarını güçlendirmeye ağırlık verdi. Suriye, Libya, Karabağ ve Ukrayna-Rusya Savaşı gibi krizlerde farklı aktörlerle hem rekabet hem de iş birliği yürüttü. Destekleyenler bu yaklaşımı stratejik özerklik olarak tanımlarken, eleştirenler dış politikada öngörülebilirliğin azaldığını savunmaktadır.

Trump ile Erdoğan arasında dikkat çeken ortak noktalardan biri, zaman zaman öngörülemezliği bir müzakere aracı olarak kullanmalarıdır. Bu durum Machiavelli'nin bazı görüşlerini hatırlatmaktadır. Ancak Machiavelli yalnızca güçlü liderliği değil, güçlü kurumları da gerekli görüyordu. Bu nedenle günümüzde hem Trump hem de Erdoğan hakkında yapılan değerlendirmelerde, kişisel liderlik ile kurumsal yapı arasındaki dengenin yeterince korunup korunmadığı önemli tartışma başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Uluslararası sistem yeniden çok kutuplu bir yapıya yöneliyor. Çin'in yükselişi, Rusya'nın jeopolitik hamleleri, enerji güvenliği, teknoloji rekabeti ve ekonomik korumacılık, güç siyasetini yeniden öne çıkarıyor. Görünen o ki devletler ideallerden söz etmeye devam edecek. Ancak kararlarını büyük ölçüde güç dengeleri ve ulusal çıkarlar belirlemeyi sürdürecek.

Beş yüz yıl önce Machiavelli'nin sorduğu soru bugün de geçerliliğini koruyor: Devlet nasıl ayakta kalır? Kissinger'ın cevabı güç dengesi oldu. Trump ulusal çıkarı öne çıkardı. Erdoğan ise stratejik özerklik arayışını benimsedi. Cevaplar farklı olabilir. Ancak görünen o ki uluslararası siyasetin değişmeyen gerçeği aynı: Güç, çıkar ve strateji hâlâ belirleyici olmayı sürdürüyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Çin, teknoloji devi haline geldi. Üstelik yüksek teknolojili ürünlerin çoğunu rakiplerine kıyasla daha ucuza üretiyor. 18 Haziran'da 'Çin korkusu' başlığını taşıyan yazımda Fransa Planlama Kurumu'nun Çin'in Avrupa'yı nasıl solladığını anlatan bir raporundan alıntılar yapmıştım. Rapor, özellikle Almanya ve Fransa gibi ülkelerin hem kendi iç pazarlarını hem de ihracat pazarlarını önemli ölçüde Çin'e kaptırmak riskiyle karşı karşıya olduklarını vurguluyordu. Volkswagen şirketinin durumu ve çok sayıda işçi çıkarma planı basında son günlerde çok yer buldu. İki Nobel ödüllü iktisatçının Fransa'yı özellikle Çin'deki gelişmeler bağlamında tartıştıkları bir söyleşiyi perşembe ele alacağım.

Avrupalılar hiç olmazsa tartışıyorlar. Bu tartışma bizde ekonomi politikası tasarlayanlara ve uygulayanlara ne söylüyor? Bilmiyorum. Zira bu konuda onlardan pek de dişe dokunur bir şey duyduğumu hatırlamıyorum. Oysa Çin teknoloji devi haline gelirken, sanayi sektörümüz alarm veriyor. Mayıs 2023-Mayıs 2026 döneminin aylık sanayi üretim endeksi değerlerinin grafikte verilen üçer aylık hareketli ortalamalarına bakın mesela. Ortalama aylık artış sadece yüzde 0,12. 'Bu üç yıllık dönemde her yıl ortalama ne kadar büyümüş sanayi sektörü?' diye bakıldığında, durum daha açık bir biçimde gözler önüne seriliyor: Sadece yüzde 1,45.

Şüphesiz denilebilir ki; 'bu durum büyük ölçüde tekstil, deri ve giyim sektörlerindeki baş aşağı gidişten kaynaklanıyor. Orta-yüksek ve yüksek teknolojili sektörlerde üretim artışları bu kadar düşük değil.' Gerçekten de salt yüksek teknolojili ürünlerdeki üretim artışına bakınca belirgin biçimde yüksek değerler ortaya çıkıyor. Aynı dönemde ortalama aylık artış yüzde 0,41, yıllık artış ise yüzde 5. Orta ve yüksek teknolojili grupta bu değerler sırasıyla yüzde 0,26 ve 3,14.

Programsız, plansız şekilde bir sektörden çıkış olur mu?

Karşı cevabın iki boyutu var. Birincisi, özellikle yüksek teknolojili sektörlerdeki gidişat ne kadar kalıcı olacak ve ne ölçüde diğer sektörlere yayılacak? NATO zirvesi nedeniyle Ankara'ya gelmesinden önce ortalığa saçılan 'Trump'ın Kaan uçaklarının motorlarının ABD'den ithalatına 'yeşil ışık yakacağı' haberlerini' hatırlayın. İkincisi, birincisinden daha önemli, zira onu da yakından ilgilendiriyor: Programsız, plansız şekilde bir sektörden çıkış olur mu? O fabrikalarda çalışanlar ne olacak? Yeni beceriler kazanacakları bir eğitimden geçirilecekler mi? İşsiz kaldıkları dönemde 'doyurucu' işsizlik yardımları alabilecekler mi? O fabrikaların bulunduğu bölgelerdeki esnaf nasıl etkilenecek? Kısacası, ayrıntılı biçimde düşünülmüş bir sanayi politikası uygulanıyor mu yoksa yine 'saldım çayıra Mevlam kayıra' durumu mu?

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.