Mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girdi.

İsrailli yetkililerin yanı sıra basın ve siyasetten isimler, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptına tepki göstererek, anlaşmanın ABD'nin ve İsrail'in aleyhine olduğu gerekçesiyle karşı çıkıyor.

"İsrail ve Körfez ülkeleri için kötü"

İsrail dış istihbarat teşkilatı Mossad'ın eski İstihbarat ve Operasyonlar Başkanı Haim Tomer, mutabakatın ABD'nin 2018'de yaptığı nükleer anlaşmaya kıyasla "çok daha az faydalı" olduğunu belirterek, İsrail'in İran'la "ağır bir bedel ödeyerek" savaştığını ifade etti.

Tomer, anlaşmanın "İsrail ve Körfez ülkeleri için kötü" olduğunu, çünkü İran ve Umman'a Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerini düzenleme hakkı tanıdığını belirtti.

İsrail ordusu eski İstihbarat Dairesi (AMAN) Başkanı Tamir Hayman da "ABD-İran mutabakatı, Tahran rejiminin hayatta kalmasını garanti ediyor ve ona cömert ekonomik destek sağlıyor." ifadelerini kullandı.

Hayman, İsrail'in ABD ile birlikte İran'a yönelik açtığı savaşı eleştirerek, "İsrail'in en başından İran'a karşı savaşmaması iyi olurdu." şeklinde konuştu.

İsrail Kanal 14 televizyonu program sunucusu Tal Meir ise mutabakatın İranlıların "müzakereler sürecinde gösterdiği özgüveni" teyit ettiğine dikkati çekerek, "Şimdi İranlıların tavırlarında neden ısrar ettiklerini anlıyoruz." ifadelerini kullandı.

Netanyahu'nun partisi Likud milletvekili Avichay Buaron ise mutabakata aykırı olarak İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki işgalinden vazgeçmeyeceğini vurguladı.

Buaron, "Netanyahu, Başkan Trump'a Lübnan'dan çekilmeye niyetimiz olmadığını ve kuzey sakinlerini (Filistin topraklarını gasbeden İsraillileri) tehlikeye atmayacağımızı iletti. İsrail'in çıkarlarından taviz vermeyeceğiz." iddiasında bulundu.

İran-ABD arasında varılan mutabakat

İran ile ABD, Pakistan aracılığındaki müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

"İslamabad Mutabakatı" adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.

Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.

Kuveytli mevkidaşına İran ile ABD arasında yapılan mutabakatın içeriği ve son gelişmeler hakkında bilgi veren Erakçi ayrıca, ABD ile varılan mutabakatın bölgede barış ve istikrarın yeniden sağlanmasına yol açacağı umudunu dile getirdi.

İranlı Bakan, Tahran ile Körfez ülkeleri arasındaki "mevcut belirsizlikleri" gidermek ve karşılıklı etkileşiminin artırılması için diyalogun gerekli olduğunu kaydetti.

Taraflar görüşmede ikili ilişkilerde öne çıkan konuları da değerlendirirken, ele alınan başlıkların takibi amacıyla diplomatik istişarelerin sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı.

Yılmaz, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile bir otelde düzenlenen Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) 15. Uluslararası Öğrenciler Mezuniyet Töreni'ne katıldı.

Burada konuşan Yılmaz, Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren gönül coğrafyasından gelen gençlere ilim ve irfan kapılarını ardına kadar açan Türk devletinin, ikili kültür anlaşmalarıyla pek çok uluslararası öğrenciyi bu topraklarda muhabbetle misafir ettiğini söyledi.

Bugün dünyanın dört bir yanına yayılan ve sayıları 160 bine yaklaşan büyük Türkiye Mezunları ailesinin, asırlara sari devlet geleneğinin ve köklü eğitim diplomasisinin en olgun, en nadide meyvesi olarak herkese gurur verdiğini belirten Yılmaz, Türkiye'nin, son 20 yılda yükseköğretim alanında çok büyük bir değişim yaşadığını ifade etti.

Cevdet Yılmaz, bugün itibarıyla 129'u devlet, 79'u vakıf olmak üzere toplam 208 üniversitede yaklaşık 7 milyon öğrencinin eğitim-öğrenim gördüğünü, akademisyen sayısının ise 187 bine ulaştığını bildirdi.

"Geldiğimiz aşamada üniversitelerimizi nicelik anlamından daha ziyade niteliksel olarak geliştirmeye, kalitelerini artırmaya yoğunlaşmış durumdayız" diyen Yılmaz, dijital teknolojilerin artık her alanı derinden etkilediğini, son 2 yılda yapay zeka ve bilişim temelli çok sayıda yeni programı yükseköğretim sistemine kazandırdıklarını kaydetti.

Yılmaz, "2024 yılında 20 üniversitede, 17 farklı türde olmak üzere toplam 72 yeni yapay zeka ve bilişim temelli program açılmış, 2025 yılında bu programlara 27 yeni program daha ilave edilerek sayı 100'ün üzerine çıkarılmıştır." bilgisini paylaştı.

"Farklı coğrafyalardan üniversitelerle güçlü bağlar geliştiriyoruz"

Yükseköğretimde elde edilen bu gelişimin, uluslararasılaşma anlamında da önemli sonuçlar ortaya koyduğuna işaret eden Yılmaz, "Ortak araştırma projeleri, çift diploma, ortak derece programları, akademik personel değişim mekanizmaları ve kurumsal ortaklıklar yoluyla çok boyutlu bir işbirliğini gerçekleştiriyoruz. Avrupa Birliği, Türk Devletleri Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Asya-Pasifik bölgesi başta olmak üzere farklı coğrafyalardan üniversitelerle güçlü bağlar geliştiriyoruz." diye konuştu.

Bugün Türkiye'de 362 bini aşkın uluslararası öğrencinin öğrenim gördüğünü aktaran Yılmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Önümüzdeki dönemde Türkiye'nin çok daha yüksek sayıda uluslararası öğrenciye ev sahipliği yapacağına yürekten inanıyoruz. Bu öğrenciler bize büyük bir değer katıyorlar. Kendi kültürlerinden, ülkelerinden tecrübelerini aktarıyorlar. Türkiye'de Türkçeyi öğreniyorlar, dil öğreniyorlar. Kültürümüzü daha yakından tanıyorlar, ilişkiler geliştiriyorlar. Biz bunun çok büyük bir bereket oluşturduğuna inanıyoruz. Ülkelerimiz arasında hem toplumsal diyaloğun ve kaynaşmanın gelişmesi bakımından hem de ekonomik açıdan; ticaretin, yatırımların ve turizmin gelişmesi bakımından çok büyük katkılar sunduğuna inanıyoruz.

Bu öğrencilerimize Türkiye'de sadece eğitim-öğretim imkanı değil, farklı hizmetler de sunma perspektifi içindeyiz. İşte oturum hakkı, belli bir süre çalışma hakkı dahil olmak üzere öğrencilerimize becerilerini geliştirme, aldıkları üniversite eğitimiyle iş hayatı arasındaki ilişkiyi güçlendirme noktasında da her türlü desteği vermeye hazır olduğumuzu ifade etmek istiyorum. Bu öğrencilerimize biz büyük bir zenginlik olarak bakıyoruz. Ülkelerine döndüklerinde aynı zamanda bu Türkiye ailesinin bir parçası olarak dönüyorlar. Böyle bakıyoruz ve böyle bakmaya devam edeceğiz."

"Hem güçlü olmamız lazım hem haklı olmamız lazım"

Gazze'de yaşananların, sadece kuru bilgi ve teknolojiyle bir yere varmanın mümkün olmadığını gösterdiğini vurgulayan Yılmaz, "Gazze'de bu zulümleri yapanlar gayet iyi eğitim almış insanlar, teknolojide de oldukça ileri toplumlar. Ama buna rağmen insanlık tarihinin en büyük zulümlerinden birini yaptılar, soykırım suçunu işlediler. Demek ki sadece bilgi ve teknoloji yetmiyor, sadece kuru eğitim yetmiyor. Bunu ahlak, adalet, merhamet ve hukukla buluşturmamız gerekiyor." ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, meşruiyetten yoksun, çıplak gücün sürdürülebilir olmadığını, hiçbir zulmün sonsuza kadar sürmediğini belirterek, "'Ben güçlüysem istediğim her şeyi yapabilirim' zihniyetine hiçbir şekilde prim vermememiz lazım. Hem güçlü olmamız lazım hem haklı olmamız lazım. İkisini bir arada başardığımızda dünya farklı bir dünya olacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Mesajında Pezeşkiyan, şu ifadelere yer verdi:

"Bu, güçlü İran'dan tarihi bir belge ve mesajdır. Barış, karşılıklı saygının gölgesinde gerçekleşecektir. İran İslam Cumhuriyeti, onur ve bağımsızlığı, ilerlemeyi ve bölgesel işbirliğini koruyarak her zaman küresel barışa bağlıdır. Bu metin, hiçbir tehdit ve baskıyla onurundan ve bağımsızlığından vazgeçmeyen bir milletin sesinin yansımasıdır. Bugün kayda geçirilen; milli direnişin, siyasi akılcılığın ve sorumlu diplomasinin sonucuydu."

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

"İslamabad Mutabakatı" adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakat, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.

Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Söz konusu dolandırıcılık girişimleri, e-posta, SMS ve sosyal medya platformları üzerinden 'Hesabınız askıya alınacak', '24 saat içinde güvenlik doğrulaması yapın' gibi asılsız ve panik oluşturmayı amaçlayan içeriklerle kullanıcıları hedef almaktadır. Kamu kurumlarının isim, logo ve kurumsal kimlik unsurlarını taklit ederek gönderilen bu iletiler tamamen oltalama (phishing) amaçlı birer dolandırıcılık tuzağıdır. Herhangi bir resmi kamu kurumunun, NATO Zirvesi gerekçesiyle vatandaşlardan ya da kurumsal çalışanlardan şüpheli bağlantılar üzerinden 'güvenlik doğrulaması' talep eden bir uygulaması kesinlikle bulunmamaktadır. Kamuoyunun ve kurum çalışanlarının siber dolandırıcılık mağduru olmaması adına, resmi kanallar dışındaki hiçbir iddia ve talebe itibar etmemesi önemle rica olunur."

Kısaca GEO, içeriğin ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Claude gibi yapay zeka sistemleri tarafından kaynak gösterilmesi için yapılan optimizasyondur. Son dönemde dijital dünyada bu yeni kısaltma konuşuluyor. GEO ve onun yakını AEO, yıllardır internetin görünürlük kuralı olan SEO'nun yerini mi alıyor, yoksa onu dönüştürüyor mu? Bu yazıda yapay zekanın arama dünyasında yarattığı bu sessiz devrimi, yeni kavramların ne anlama geldiğini ve bunun hepimiz için ne ifade ettiğini anlatacağız.

Önce Şu Rakamlara Bakalım

Değişimin ne kadar büyük olduğunu anlamak için birkaç çarpıcı veriye göz atalım. Çünkü bu sadece bir his değil, sayılarla kanıtlanmış bir dönüşüm.

Araştırma şirketi Ahrefs'in bulgusuna göre, Google'ın yapay zeka özetleri en üst sıradaki içeriklerin tıklanma oranını yüzde 58 düşürdü. Bir önceki yıl bu oran yüzde 34,5'ti. Yani düşüş hızlanıyor. Pew Research'ün bulgusu daha da çarpıcı. Bir yapay zeka özeti varken, kullanıcılar kaynak bağlantısına sadece yüzde 1 oranında tıklıyor.

Bir başka veri daha var. Kullanıcıların hiçbir siteye gitmeden bitirdiği aramalar, bir yıl içinde yüzde 56'dan yüzde 69'a çıktı. İnsanlar cevabı doğrudan arama sayfasında görüyor ve siteye tıklama ihtiyacı duymuyor. ChatGPT ise artık haftada 800 milyondan fazla kişi tarafından kullanılıyor. Araştırma şirketi Gartner, geleneksel arama hacminin 2026 boyunca yüzde 25 azalacağını öngörüyor.

Tablo net. Arama, mavi bağlantılar dünyasından yapay zeka cevapları dünyasına kayıyor.

Yapay zekanın günlük hayatımıza ne kadar derin girdiğini daha önce işledik. Google'ın Yeni Özelliği 5 Dakikada Dijital İkizini Yaratıyor

SEO, AEO, GEO Nedir? Üç Kavramı Sade Dille Anlayalım

Bu üç kısaltma kafa karıştırıcı gelebilir. Ama mantıkları basit. Her biri, bilgiye ulaşmanın farklı bir döneminin kuralı.

SEO, yani Arama Motoru Optimizasyonu. Kısaca SEO, bir web sayfasının Google gibi arama motorlarında üst sıralarda çıkması için yapılan çalışmaların tamamıdır. Doğru anahtar kelimeler, kaliteli içerik, güvenilir bağlantılar. Amaç, kullanıcının tıklayıp siteye gelmesi.

AEO, yani Cevap Motoru Optimizasyonu. Kısaca AEO, içeriği arama motorunun doğrudan gösterdiği cevap kutularına girecek şekilde düzenlemektir. Yani kullanıcı bir soru sorduğunda, senin içeriğinin o kısa ve net cevap olarak öne çıkması. Tıklama olmasa bile markanın görünmesi.

GEO, yani Üretken Motor Optimizasyonu. Kısaca GEO, içeriğin ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Claude gibi yapay zeka sistemleri tarafından kaynak olarak gösterilmesi için yapılan çalışmadır. Burada artık tek tek sayfalar değil, markanın ve içeriğin bir bütün olarak güvenilir kaynak sayılması önemli.

Aradaki farkı bir örnekle netleştirelim. SEO, kütüphanede kitabının rafta üst sırada olması gibidir. AEO, kütüphanecinin soruya cevap verirken senin kitabından alıntı yapmasıdır. GEO ise yapay zekanın binlerce kaynak arasından senin içeriğini seçip aktarmasıdır.

Yapay Zeka Hangi İçeriği Seçiyor?

Peki bir yapay zeka, milyonlarca sayfa arasından neden birini seçip alıntılıyor? Bu sorunun bilimsel bir cevabı var. Princeton, Georgia Tech ve IIT Delhi üniversitelerinin ortak akademik çalışması, yapay zekanın içerik seçme kriterlerini test etti. Sonuçlar çok öğretici.

Çalışmaya göre içeriğe somut istatistik eklemek, yapay zekada görünürlüğü yüzde 41 artırıyor. Güvenilir kaynaklara atıf yapmak ve uzman görüşü eklemek de görünürlüğü ciddi şekilde yükseltiyor. Yani yapay zeka, veriyle desteklenmiş, kaynak gösteren, somut içeriği seviyor.

İşin en şaşırtıcı tarafı şu. Aynı çalışma, eski SEO numaralarından biri olan anahtar kelime doldurmanın yapay zekada görünürlüğü artırmadığını, hatta düşürdüğünü buldu. Yani sayfayı aynı kelimeyle doldurmak, yapay zeka çağında işe yaramıyor, tam tersine zarar veriyor. Bu durum, içeriğin gerçek değerinin her zamankinden önemli olduğunu gösteriyor.

Peki SEO Gerçekten Öldü mü?

İşte en kritik soru bu. Pek çok pazarlama şirketi "SEO öldü, artık GEO çağı" diyor. Ancak gerçek biraz daha incelikli. Buradaki nüansı doğru anlamak önemli.

SEO ölmedi. Sadece genişledi. Çünkü yapay zeka sistemleri, cevaplarını boşluktan üretmiyor. İnternetteki içeriklerden besleniyor. Bir yapay zekanın güvenilir bulup alıntıladığı kaynaklar, çoğu zaman geleneksel arama motorlarının da güvenilir bulduğu, otoritesi yüksek sitelerdir. Yani sağlam bir SEO altyapısı, GEO için de zemin hazırlıyor.

Bu noktada çarpıcı bir gelişme yaşandı. Google, kendi resmi kılavuzunda AEO ve GEO'yu ayrı birer disiplin olarak değil, hâlâ SEO olarak tanımladı. Google'a göre yapay zeka aramaları için optimizasyon yapmak, zaten arama deneyimi için optimizasyon yapmaktır. Ancak burada önemli bir uyarı var. Google'ın bu açıklaması kendi sistemleri için geçerli. ChatGPT veya Perplexity gibi Google dışı platformlar, içerikleri farklı ölçütlere göre değerlendirebilir.

Nitekim bir araştırma, yapay zekanın alıntıladığı kaynaklarla Google'ın üst sıradaki sonuçlarının örtüşmesinin yüzde 70'ten yüzde 20'nin altına düştüğünü gösterdi. Yani Google'da birinci olmak, artık yapay zekanın seni alıntılayacağı anlamına gelmiyor. Bu durum yeni bir oyun alanı açıyor.

Yapay zekanın bir sektörü nasıl baştan yazdığını kodlama dünyasında da gördük. Google Kodlama Yarışında Geride Kaldığını İtiraf Etti

Dikkat: Bu Alanda Dolandırıcılık da Var

Her yeni ve heyecanlı alanda olduğu gibi, burada da fırsatçılar türedi. "Yapay zeka görünürlüğü" vaadiyle ortaya çıkan pek çok şüpheli hizmet var. Bazı şirketler, "markanızı ChatGPT'de bir numara yapalım" gibi abartılı sözlerle iş satıyor.

Gerçek şu. Henüz bu alanda kimsenin garantili bir formülü yok. Yapay zekaların içeriği nasıl seçtiği tam olarak şeffaf değil. Üstelik yapay zekalar tutarlı da değil. Aynı soruyu beş kez sorduğunda beş farklı cevap, dolayısıyla farklı kaynaklar alabilirsin. Bu yüzden "garantili birincilik" vaat eden tekliflere temkinli yaklaşmak gerekiyor. Sağlam içerik ve güvenilirlik dışında sihirli bir kısayol bulunmuyor.

Bu Değişim Senin İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu konu sadece pazarlamacıları ilgilendirmiyor. Üç farklı açıdan hepimizi etkiliyor.

Birincisi, sıradan bir kullanıcıysan. Bilgiye ulaşma biçimin değişti. Artık cevapları daha hızlı alıyorsun, ama bir bedeli var. Yapay zeka sana tek bir cevap sunduğunda, farklı kaynakları karşılaştırma alışkanlığın azalıyor. Bu yüzden yapay zekanın verdiği cevabın kaynağını sorgulamak, ara sıra "bunu nereden aldın?" diye sormak giderek daha değerli bir beceri.

İkincisi, bir işletmen ya da web siten varsa. Artık sadece Google'da üst sırada çıkmak yetmiyor. Yapay zeka sistemlerinin de seni güvenilir bir kaynak olarak görmesi gerekiyor. İlginç olan şu. Yapay zekadan gelen ziyaretçiler, geleneksel aramadan gelenlere göre çok daha yüksek oranda müşteriye dönüşüyor. Çünkü o kişi yapay zekadan zaten bir tavsiye almış, karara yakın geliyor.

Üçüncüsü, içerik üreten biriysen. Oyunun kuralları değişti. Robotlar için yazılmış, anahtar kelime doldurulmuş, ruhsuz metinlerin devri kapandı. Hem insanların hem de yapay zekanın değer verdiği şey aynı. Gerçek uzmanlık, güvenilirlik ve özgün bilgi.

Sıkça Sorulan Sorular

GEO nedir?

GEO, yani Üretken Motor Optimizasyonu, içeriğin ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Claude gibi yapay zeka sistemleri tarafından cevap üretirken kaynak gösterilmesi için yapılan optimizasyon çalışmasıdır.

SEO ile GEO arasındaki fark nedir?

SEO, bir sayfanın Google'da üst sırada çıkmasını ve kullanıcının tıklamasını hedefler. GEO ise içeriğin yapay zeka tarafından alıntılanmasını hedefler. SEO tıklama, GEO ise kaynak gösterilme odaklıdır.

SEO öldü mü?

Hayır. SEO ölmedi, genişledi. Yapay zeka sistemleri içeriklerini internetteki güvenilir kaynaklardan besler ve bu kaynaklar çoğunlukla güçlü SEO altyapısına sahip sitelerdir. Sağlam SEO, GEO'nun da temelidir.

AEO nedir?

AEO, yani Cevap Motoru Optimizasyonu, içeriği arama motorlarının doğrudan gösterdiği cevap kutularına ve öne çıkan snippet'lere girecek şekilde düzenleme çalışmasıdır.

Yapay zeka hangi içeriği kaynak gösterir?

Akademik araştırmalara göre yapay zeka, somut istatistik içeren, güvenilir kaynaklara atıf yapan ve net yapıda olan içeriği tercih eder. Anahtar kelime doldurma ise görünürlüğü düşürür.

Sonuç: Arama Bitmedi, Şekil Değiştirdi

Yapay zeka, bilgiye ulaşma biçimimizi köklü şekilde değiştiriyor. Mavi bağlantılara tıkladığımız dönem yavaş yavaş geride kalıyor. Yerini, doğrudan cevap aldığımız bir döneme bırakıyor. GEO ve AEO gibi yeni kavramlar da bu dönüşümün ürünü.

Ama tablo net. SEO ölmedi, dönüştü. Geleneksel arama hâlâ web trafiğinin büyük kısmını sürüklüyor. Yeni dönemde kazanan ise tek bir şeye bağlı. Gerçek değer üreten, güvenilir ve özgün içerik. Çünkü ister Google olsun ister ChatGPT, hepsi sonunda aynı şeyi arıyor. İnsanın gerçekten işine yarayan bilgi.

Bu yeni çağın en önemli dersi belki de şudur. Teknoloji ne kadar değişirse değişsin, kalıcı olan tek şey içeriğin gerçekliği ve güvenilirliğidir. Yarının arama dünyasında öne çıkmak isteyen, bugünden buna yatırım yapmalı.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 'Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri'ni yayımladı.

Buna göre, yurt dışında yerleşik kişiler, geçen hafta 117,8 milyon dolarlık hisse senedi satarken 428,8 milyon dolarlık Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ve 2,2 milyon dolarlık Genel Yönetim Dışındaki Sektör İhraçları (ÖST) aldı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin hisse senedi stoku, 12 Haziran haftasında 40 milyar 632,5 milyon dolardan 40 milyar 801,1 milyon dolara yükseldi.

Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 14 milyar 238,9 milyon dolardan 14 milyar 589,5 milyon dolara çıkarken ÖST stoku 1 milyar 272,5 milyon dolardan 1 milyar 269,4 milyon dolara geriledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) toplam rezervleri, 12 Haziran haftasında bir önceki haftaya göre 7 milyar 343 milyon dolar azalarak 152 milyar 81 milyon dolar oldu.

TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, 12 Haziran itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 1 milyar 130 milyon dolar azalışla 53 milyar 124 milyon dolara indi. Brüt döviz rezervleri, 5 Haziran'da 54 milyar 254 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri ise 6 milyar 213 milyon dolar düşüşle 105 milyar 170 milyon dolardan 98 milyar 957 milyon dolara geriledi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri 12 Haziran haftasında bir önceki haftaya göre 7 milyar 343 milyon dolar azalışla 159 milyar 424 milyon dolardan 152 milyar 81 milyon dolara geriledi.

TCMB rezervleri Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

- 'Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir'
- 'Politika faizi fiyatlamaları, gelişmiş ülkelerde faiz artırım yönündeki beklentilerin güçlendiğine işaret etmektedir'

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti'nde, jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyrin sürdüğü belirtilerek, 'Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin belirsizliklerin süresi ve boyutu enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından belirleyici olmaya devam edecektir.' ifadesi kullanıldı.

TCMB Para Politikası Kurulu'nun 11 Haziran'daki toplantısına ilişkin özet yayımlandı.

Özette, 'Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin belirsizliklerin süresi ve boyutu enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından belirleyici olmaya devam edecektir.' değerlendirmesinde bulunuldu.

Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle başta Orta Doğu ve Afrika ülkeleri olmak üzere birçok ekonomide 2026 yılı için büyüme öngörülerinin aşağı yönde güncellenmeye devam ettiği belirtilen özette, 2027 yılında baz etkilerinin de devreye girmesiyle büyüme oranlarının toparlanmasının beklendiği bildirildi.

Özette, 'Bu çerçevede, küresel ölçekte zayıf ve kırılgan görünümün devam edeceği, Türkiye'nin dış ticaret ortaklarının ihracat paylarıyla ağırlıklandırılan küresel büyüme endeksinin yıllık bazda bir önceki PPK dönemine göre 2026 yılı için bir miktar aşağı, 2027 yılı için ise bir miktar yukarı yönde revize edilerek sırasıyla yüzde 1,7 ve yüzde 2,5 artacağı tahmin edilmektedir.' ifadesi kullanıldı.

Emtia fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyon üzerindeki riskleri artırdığı, merkez bankalarının bu riskleri gözetmeye devam ederken, gelişmelerin büyüme ve istihdam üzerindeki olumsuz etkilerini de dikkate aldığı belirtildi.

Özette, şu değerlendirmelere yer verildi:

'Politika faizi fiyatlamaları, gelişmiş ülkelerde faiz artırım yönündeki beklentilerin güçlendiğine işaret etmektedir. Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu arz şokunun ne kadar kalıcı olacağı ve enflasyon beklentilerini ne ölçüde bozacağı küresel para politikalarının seyri açısından önem taşımaktadır. Son dönemde, artan belirsizlik ve risk iştahındaki dalgalanmalara bağlı olarak gelişmekte olan ülke hisse senedi piyasalarına yönelen sermaye akımlarında oynak bir seyir gözlenirken, portföy hareketleri üzerindeki aşağı yönlü riskler canlılığını korumaktadır.'

- İhracattaki artışta jeopolitik gelişmelerden dolayı talebin Türkiye'ye kayması etkili oldu

Özette, harcama yöntemiyle incelendiğinde, özel tüketim ve toplam yatırımların yıllık büyümeye pozitif katkısının bir önceki çeyreğe kıyasla bir miktar gerilediği bildirildi.

Çeyreklik bazda ise özel tüketim büyümeye oldukça sınırlı bir katkı verirken toplam yatırımların katkısının negatif olduğuna işaret edilen özette, 'Mal ve hizmetlerin hem ihracatında hem de ithalatında düşüş gerçekleşirken, net ihracatın çeyreklik büyümeye negatif katkısı azalarak devam etmiştir. Özetle, ilk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini göstermiştir.' ifadesi kullanıldı.

Özette, mayıs ayında mevsimsellikten arındırılmış olarak ihracat ve ithalatın artış kaydettiği belirtildi.

İhracattaki aylık artışın çalışma günü sayısında Kurban Bayramı ve bununla bağlantılı idari izin kaynaklı azalışa ve savaşın devam eden etkilerine rağmen güçlü olduğu belirtilen özette, ihracatta son dönemde gözlenen görece güçlü görünümde, jeopolitik gelişmelerin ve artan lojistik maliyetlerinin talebi arızi olarak Türkiye'ye kaydırmasının da rol oynadığının değerlendirildiği ifade edildi.

Özette, şunlar kaydedildi:

'Bu gelişmeler doğrultusunda, 12 aylık birikimli dış ticaret açığı bir önceki aya göre gerilemiştir. Mayıs ayında altın ithalatı bir miktar azalmış, 12 aylık birikimli altın ithalatı 21,1 milyar dolar olmuştur. Mevcut veriler ışığında, 12 aylık birikimli cari açığın nisan ve mayıs aylarında azalacağı öngörülmektedir. Yakın dönemde gerçekleşen jeopolitik gelişmelerin cari açık üzerindeki olumsuz etkilerinin yılın ikinci yarısında sürebileceği, söz konusu etkilerin boyutunun ise gelişmelerin süresine ve şiddetine göre farklılaşacağı değerlendirilmektedir. Nisan-mayıs döneminde mevsimsellikten arındırılmış tüketim malı ithalatı bir önceki çeyreğe göre sınırlı olarak gerilemiştir. Mayıs ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri ile haziran ayı için yüksek frekanslı öncü veriler beraber değerlendirildiğinde, üç aylık ortalama eğilimler, ihracatta ve ithalatta artışa, dış ticaret açığında ise yılın ilk çeyreğine kıyasla sınırlı bir gerilemeye işaret etmektedir.'

- 'Öncü veriler, enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün haziran ayında da sürdüğüne işaret etmektedir. Göstergeler mevsimsel etkilerden arındırıldığında, aylık hizmet enflasyonunun yavaşlayacağını, temel mallar enflasyonunun ise görece yatay bir seyir izleyeceğini ima etmektedir'
- 'Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi kademeli yükselişini sürdürerek arz yönlü baskıların güçlendiğine işaret etmektedir. Yaşanan jeopolitik gelişmelerle Hürmüz Boğazı kaynaklı riskler varlığını korumakta, küresel navlun maliyetleri olumsuz seyretmektedir'
- 'Haziran ayında yurt içi enerji fiyatlarının görece yatay bir seyir izleyeceği tahmin edilmektedir. Söz konusu gelişmede, elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki artışa karşın, uluslararası Brent petrol fiyatlarındaki gerilemeye istinaden akaryakıt fiyatlarındaki düşüş etkili olmaktadır'

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Para Politikası Kurulu (PPK) Toplantı Özeti'nde, öncü verilerin, enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün haziran ayında da sürdüğüne işaret ettiği belirtilerek, 'Göstergeler mevsimsel etkilerden arındırıldığında, aylık hizmet enflasyonunun yavaşlayacağını, temel mallar enflasyonunun ise görece yatay bir seyir izleyeceğini ima etmektedir' denildi.

Özette tüketici fiyatlarının mayıs ayında yüzde 1,71 arttığı, yıllık enflasyonun 0,24 puan yükselişle yüzde 32,61 seviyesinde gerçekleştiği belirtildi.

Mayıs ayında tüketici fiyatlarının seyrinde ulaştırma hizmetleri, giyim ve işlenmiş gıda fiyatlarının öne çıktığı bildirilerek, bu doğrultuda yıllık enflasyonun hizmet, temel mal ve gıda gruplarında artarken diğer ana gruplarda gerilediği bilgisi verildi.

Özette, 'B endeksinin (işlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içecekler ve tütün ile altın hariç TÜFE) yıllık değişim oranı 0,79 puan artışla yüzde 31,30'a yükselirken C endeksinin (enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE) yıllık değişim oranı 0,61 puan artışla yüzde 30,44 olmuştur.' denildi.

Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler ile alkol-tütün-altın gruplarının yıllık tüketici enflasyonuna katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 0,29, 0,12 ve 0,03 puan azalırken hizmet ve temel mallar gruplarının katkılarının sırasıyla 0,40 ve 0,28 puan arttığı ifade edilen özette, şu değerlendirmelere yer verildi:

'Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla zayıflamıştır. Mevsimsel etkilerden arındırıldığında bir önceki aya benzer seyrettiği izlenen aylık hizmet enflasyonunda, ulaştırma hizmetleri fiyatları öne çıkmıştır. Akaryakıt fiyatlarındaki gelişmelerin yansımalarıyla son üç aylık dönemde ulaştırma hizmetlerinde kaydedilen birikimli fiyat artışı yüzde 18,9'a ulaşmıştır. Temel mal enflasyonunda giyim ve ayakkabı alt grubundaki yükselişin etkisi hissedilirken diğer alt gruplarda aylık enflasyon nispeten ılımlı seyretmiştir. Gıda fiyatlarında mayıs ayında gözlenen düşüşte sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda alt grubu etkili olmuştur. Sebze fiyatları olumsuz arz koşullarının etkisiyle yılın ilk aylarında ulaşmış olduğu yüksek seviyelerden gerilemeye başlamıştır. Diğer taraftan işlenmiş gıdada aylık enflasyon bir önceki aya kıyasla yavaşlasa da süt ve süt ürünleri öncülüğünde yüksek seyretmeye devam etmiştir. Mayıs ayında enerji fiyatları sınırlı oranda düşmüş, bu gelişmede uluslararası petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle akaryakıt fiyatları belirleyici olmuştur.'

Özette, yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğiliminin, mayıs ayında bir miktar gerilediği aktarıldı.

Mevsimsellikten arındırılmış aylık enflasyonun B ve C endeksinde bir önceki aya kıyasla düşüş gösterdiği kaydedilen özette, fiyat artışlarının B endeksini oluşturan gruplardan hizmette görece yatay seyrederken temel mallar ve işlenmiş gıdada zayıfladığı bildirildi.

Özette, TCMB bünyesinde takip edilen göstergelerin bir bütün olarak değerlendirildiğinde, enflasyonun ana eğiliminin, yaşanan jeopolitik şokun etkisiyle nisanda kaydettiği artışın ardından mayısta gerilediğinin gözlendiği belirtildi.

Göstergelerin üç aylık ortalamalar bazında ise belirgin bir değişim göstermediği bilgisi paylaşılan özette, şu ifadeler yer aldı:

'Mayıs ayı itibarıyla üç aylık ortalamalar bazında mevsim etkilerinden arındırılmış enflasyon bir önceki aya kıyasla hizmet sektöründe sınırlı oranda gerilerken temel mallarda bir miktar yükselmiştir. Hizmet sektöründe hakim olan fiyatlama davranışı önemli bir atalete ve şokların enflasyon üzerindeki etkilerinin uzun bir zamana yayılmasına neden olmakta ve hizmet enflasyonu mallara göre yüksek seyretmektedir. Mayıs ayı itibarıyla yıllık bazda mal enflasyonu yüzde 28, hizmet enflasyonu ise yüzde 41 civarında seyretmektedir. Alt gruplar bazında incelendiğinde, yıllık enflasyon ulaştırmada daha belirgin olmak üzere ulaştırma ve haberleşme gruplarında yükselirken, lokanta ve otel grubunda yataya yakın seyretmiş, kira ve diğer hizmetlerde ise gerilemiştir. Mayıs ayında ulaştırma hizmetlerinde fiyat artışı akaryakıt fiyat gelişmelerinin yansımasına ek olarak bayramın etkisiyle yüzde 5,61 oranı ile güçlü seyrini korumuştur. Bu grupta, hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatları yüzde 15,22'lik artış ile öne çıkmaya devam etmiş, şehirler arası otobüs fiyatlarında yüzde 5,46'lık artış görülmüştür. Bu dönemde, haberleşme hizmetlerinde aylık enflasyon yüzde 1,69 ile görece yatay seyretse de yıllık enflasyonundaki yükseliş eğilimi sürmüştür. Diğer taraftan, kira grubunda aylık fiyat artışı yüzde 2,15 olurken yıllık enflasyon 1,39 puan azalışla yüzde 49,77'ye gerilemiştir. Mayıs ayında, lokanta-otel enflasyonu yüzde 1,87 ile önceki aya kıyasla yavaşlarken, diğer hizmetlerde aylık fiyat artışı yüzde 1,14 ile görece ılımlı seyretmiştir.'

- 'Mayıs ayında ara malı fiyatları yüzde 2,94 oranında arttı'

Özette, yurt içi üretici fiyatlarının mayıs ayında yüzde 2,75 arttığı, yıllık üretici enflasyonunun 0,34 puan yükselerek yüzde 28,93 olduğu bilgisi verildi.

Üretici fiyatları üzerinde küresel emtia fiyatlarındaki artışların etkilerinin gözlenmeye devam ettiğine değinilen özette, bu dönemde enerji fiyatlarının yaşanan küresel şokun etkisiyle yüzde 6,60 ile yüksek bir oranda artmayı sürdürdüğü bildirildi.

Özette, böylelikle son üç aylık dönemde yurt içi enerji üretici fiyatlarındaki birikimli artışın yüzde 17'ye ulaştığı ifade edilerek, 'Mayıs ayında ara malı fiyatları yüzde 2,94 oranında artarken sermaye malları ile dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında fiyat artışları görece daha düşük olmuştur. Sektörel bazda incelendiğinde ise doğal gaz, ham petrol, kauçuk-plastik, kimyasal ürünler gibi jeopolitik gelişmelerin etkilerinin belirgin olduğu alt gruplarda fiyat artışları yüksek seyretmiştir. Eşel mobil mekanizması tüketici fiyat artışlarını sınırlarken vergi dışı derlenen üretici fiyatlarının küresel gelişmelerden daha fazla etkilendiği not edilmelidir.' denildi.

Özette, mayısta uluslararası emtia fiyatlarının hız kesmekle birlikte yükselmeye devam ettiği aktarılarak, bu dönemde ham petrol fiyatları gerilerken endüstriyel metal ve tarımsal emtia fiyatlarında artışın sürdüğü belirtildi.

Haziran ayının ilk 10 günü itibarıyla ise metallerdeki artış eğilimine karşın, enerji ve tarımsal emtialarda yaşanan düşüşlerin etkisiyle emtia ana endeksinin gerileme kaydettiği aktarılan özette, mart ve nisan aylarında jeopolitik gelişmelerin etkisiyle belirgin şekilde yükselen Brent ham petrol fiyatlarının izleyen dönemde gerilediği ifade edildi.

Özette, mayıs ayında ortalama 107,5 dolar seviyesinde olan Brent ham petrol fiyatlarının haziran ayının ilk 10 günü itibarıyla ortalama 97,9 dolara gerilediği bildirildi.

Ham petrol fiyatlarındaki yüksek oynaklığın ise sürdüğüne işaret edilen özette, şu değerlendirmelere yer verildi:

'TTF doğal gaz fiyatları mart ayında Brent ham petrole benzer biçimde önemli bir artış kaydettikten sonra nisan ayında bir miktar gerilemiş, mayıs ayından itibaren ise tekrar artış kaydetmiştir. Altın fiyatlarında düşüş eğilimi sürmektedir. Şubat-nisan döneminde artış gösteren FAO gıda fiyatları endeksi, mayıs ayında yağ ve süt ürünleri fiyatları öncülüğünde sınırlı bir oranda gerilemiştir. Son dönem yaşanan jeopolitik gelişmelere ilişkin belirsizlikler başta enerji ve ham madde akışında kesintilere neden olarak, üretim maliyetlerini artırmakta ve küresel ölçekte enflasyonist baskı oluşturma riski taşımaktadır.'

Özette, bu görünüm altında, Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksinin kademeli yükselişini sürdürerek arz yönlü baskıların güçlendiğine işaret ettiği bildirildi.

Yaşanan jeopolitik gelişmelerle Hürmüz Boğazı kaynaklı risklerin varlığını koruduğu ve küresel navlun maliyetlerinin olumsuz seyrettiği belirtilen özette, küresel ve Çin'e yönelik konteyner endekslerinde mart ayından itibaren kaydedilen yükselişlerin haziran ayının ilk 10 günü itibarıyla korunduğu, kuru yük endekslerinde mart ayından bu yana devam eden artışların bu dönemde yerini kısmi bir gerilemeye bıraktığı kaydedildi.

Özette, 'Öte yandan, döviz kuru sepeti haziran ayının ilk on günü itibarıyla ılımlı seyrini sürdürerek, maliyet baskılarını kısmen sınırlamıştır. Mevsimsel etkilerden arındırılmış imalat sanayi PMI verileri mayıs ayında girdi ve fiyat endekslerinde zayıflama gösterirken teslim sürelerinde de kısmi bir düzelmeye işaret etmiştir. TCMB saha gözlemleri de jeopolitik gelişmelerin tedarik süreçleri üzerindeki olumsuz etkisinin sınırlı kaldığını ima etmektedir.' ifadeleri kullanıldı.

Mayıs ayında piyasa katılımcılarının enflasyon beklentilerinde yükseliş gözlendiğine değinilen özette, Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre, 2026 yıl sonu enflasyon beklentisinin 1,4 puan yükselerek yüzde 28,9 seviyesinde, 2027 yıl sonu enflasyon beklentisinin 1,0 puan artışla yüzde 21,1 düzeyinde gerçekleştiği bilgisi paylaşıldı.

Özette, 12 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisinin 0,4 puanlık yukarı yönlü güncellemeyle yüzde 23,8'e yükseldiği belirtilirken 24 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisinin 0,4 puan artışla yüzde 18,4 ölçüldüğü aktarıldı.

5 yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisinin yüzde 11,9 düzeyinde yatay seyrettiği belirtilen özette, şu değerlendirmelerde bulunuldu:

'Reel sektör beklentilerine bakıldığında, firmaların on iki ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi, mayıs ayında 0,6 puan azalarak yüzde 33,1 seviyesinde ölçülmüştür. Aynı dönemde hane halkının on iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise 2,1 puan düşüşle yüzde 49,5 seviyesine gerilemiştir. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir. Öncü veriler, enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün haziran ayında da sürdüğüne işaret etmektedir. Göstergeler mevsimsel etkilerden arındırıldığında, aylık hizmet enflasyonunun yavaşlayacağını, temel mallar enflasyonunun ise görece yatay bir seyir izleyeceğini ima etmektedir.

İşlenmemiş gıda fiyatlarında sebze fiyatları kaynaklı düşüş gözlenirken, işlenmiş gıda fiyatlarının artış oranında yavaşlama öngörülmektedir. Haziran ayında yurt içi enerji fiyatlarının görece yatay bir seyir izleyeceği tahmin edilmektedir. Söz konusu gelişmede, elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki artışa karşın, uluslararası Brent petrol fiyatlarındaki gerilemeye istinaden akaryakıt fiyatlarındaki düşüş etkili olmaktadır. Hizmet grubunda, yakın dönemde yüksek artışlar kaydeden ulaştırma hizmetlerinin akaryakıt fiyatlarındaki son dönem gerilemeler ve ortadan kalkan bayram kaynaklı etkiler ile birlikte haziran ayında ılımlı seyredeceği, kiralarda ise yavaşlama eğiliminin süreceği öngörülmektedir. Temel mal grubunda, son iki ayda yeni sezona geçişin kuvvetli etkilerinin izlendiği giyim ve ayakkabı tarafında indirim sezonuna geçiş ayı olan haziranda fiyatların düşük bir artış göstermesi öngörülmektedir. Dayanıklı tüketim mallarında aylık enflasyonun ılımlı seyretmesi beklenmektedir. Jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından takip edilmektedir.'

- 'Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır'

Özette, PPK'nin son toplantısında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 37'de, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5'te sabit tutulduğu anımsatılarak, fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendireceği vurgulandı.

Kurulun politika faizine ilişkin atılacak adımları, enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyeceğinin altı çizilen özette, şu ifadeler yer aldı:

'Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır.

Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir. Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.'

- Sektörün toplam mevduatı 31 trilyon 29,7 milyar liraya çıkarken kredi hacmi 25 trilyon 573,6 milyar liraya ulaştı

Bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 12 Haziran ile biten haftada bir önceki haftaya göre 57 milyar 513 milyon 113 bin lira artışla 31 trilyon 29 milyar 699 milyon 511 bin liraya yükseldi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 12 Haziran ile biten haftada yüzde 0,19 ve 57 milyar 513 milyon 113 bin lira artışla 30 trilyon 972 milyar 186 milyon 399 bin liradan 31 trilyon 29 milyar 699 milyon 511 bin liraya yükseldi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 0,95 artarak 16 trilyon 937 milyar 289 milyon 74 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 1,50 azalarak 10 trilyon 211 milyar 615 milyon 882 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 262 milyar 88 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken bu tutarın 222 milyar 7 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 12 Haziran itibarıyla 266 milyon dolarlık artış görüldü.

- Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri arttı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 1,41 artışla 6 trilyon 529 milyar 259 milyon 645 bin liraya çıktı.

Söz konusu kredilerin 792 milyar 667 milyon 222 bin lirası konut, 43 milyar 215 milyon 654 bin lirası taşıt, 2 trilyon 486 milyar 271 milyon 540 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 207 milyar 105 milyon 229 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 12 Haziran ile biten haftada 187 milyar 960 milyon 833 bin lira artarak 25 trilyon 385 milyar 673 milyon 644 bin liradan 25 trilyon 573 milyar 634 milyon 477 bin liraya yükseldi.

- BoE Para Politikası Kurulu açıklamasından:
- 'Orta Doğu'daki savaş ve bunun enerji fiyatları ile İngiltere ekonomisine etkisi, enflasyon görünümüne ilişkin belirsizliğin başlıca kaynağı olmaya devam ediyor'

İngiltere Merkez Bankası (BoE) politika faizini piyasa beklentilerine paralel şekilde yüzde 3,75'te sabit bıraktı.

BoE'den Para Politikası Kurulu'nun (PPK) bugünkü toplantısına ilişkin yapılan açıklamada, PPK üyelerinden BoE Başkanı Andrew Bailey dahil 7'sinin politika faizini yüzde 3,75'te sabit tutma ve 2'sinin 25 baz puan artırma yönünde görüş bildirdiği belirtildi.

PPK'nin önceki toplantısından sonra Orta Doğu'daki savaş nedeniyle artan enerji fiyatlarının düşmeye başladığı kaydedilen açıklamada, buna rağmen fiyatların savaş öncesi döneme göre yüksek ve oynak kalmayı sürdürdüğü aktarıldı.

Açıklamada, enerji krizinin İngiltere ekonomisine etkisinin henüz netleşmediğine işaret edilerek, 'Para politikası enerji fiyatlarını etkileyemez ancak bu fiyatlara yönelik ekonomik uyumun, yüzde 2'lik enflasyon hedefine ulaşılmasını sağlamak üzere şekillendirilebilir. Bunu başarmak için gerekli politika duruşu, şokun boyutu ve süresine ve şokun ekonomi genelinde nasıl yayıldığına bağlı olacak. İngiltere'de yıllık enflasyon mayısta yüzde 2,8 seviyesine geriledi ama yüksek enerji fiyatlarının etkilerinin ekonomiye yansıması devam ettikçe, bu yılın ilerleyen dönemlerinde enflasyonun yeniden yükselmesi beklenmektedir. Orta Doğu'daki savaş ve bunun enerji fiyatları ile İngiltere ekonomisine etkisi, enflasyon görünümüne ilişkin belirsizliğin başlıca kaynağı olmaya devam ediyor.' ifadeleri kullanıldı.

Enerji fiyatlarındaki oynaklık dikkate alındığında İngiltere'de enflasyonun bu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 3'ün biraz altında gerçekleşmesi beklentisi ve son çeyrekte ise yüzde 3,25'in üzerine çıkabileceği tahminine yer verilen açıklamada, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle hane halkının enflasyon beklentilerinin de yükseldiği kaydedildi.

Açıklamada, ekonomik görünüme ilişkin tüm riskler dikkate alınarak politika faizinin yüzde 3,75'te sabit bırakılmasına karar verildiği belirtilerek, 'PPK, Orta Doğu'daki durumu ve bunun ekonomiye yayılma şeklini yakından izlemeye devam edecektir. PPK, enflasyonun orta vadede yüzde 2 hedefine ulaşma yolunda ilerlemesini sağlamak için gerekli adımları atmaya hazırdır.' denildi.

BoE Başkanı Andrew Bailey, karar sonrası yaptığı açıklamada, son günlerde gerileyen petrol fiyatlarının olumlu gelişme olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

'Ancak fiyatlar hala savaş öncesine göre daha yüksek seviyede. Gelecekte ne olursa olsun, son dört aydaki yüksek enerji fiyatları, halihazırda enflasyonist bir baskı oluşmaya başladığını gösteriyor. Merkez Bankası'nın görevi, enflasyonun yüzde 2'lik hedefimize sürdürülebilir şekilde ulaşmasını sağlayana kadar bu fiyatların kalıcı baskı oluşturmamasını sağlamak.'

- KKM bakiyesi geçen hafta 31 milyon lira azalarak 279,8 milyon liraya düştü

Kur korumalı Türk lirası mevduat ve katılma hesapları (KKM), geçen hafta 31 milyon lira azalarak 279,8 milyon liraya geriledi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 12 Haziran itibarıyla 186 milyar 932 milyon lira artarak 26 trilyon 54 milyar 213 milyon liradan 26 trilyon 241 milyar 145 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 75 milyar 377 milyon lira artarak 29 trilyon 633 milyar 774 milyon liradan 29 trilyon 709 milyar 151 milyon liraya yükseldi.

- Tüketici kredileri 3 trilyon 330 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 41 milyar 828 milyon lira artarak 3 trilyon 329 milyar 638 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 793 milyar 418 milyon lirası konut, 43 milyar 806 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 492 milyar 413 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 28 milyar 46 milyon lira artarak 4 trilyon 82 milyar 710 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,6 artışla 3 trilyon 207 milyar 352 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 183 milyar 931 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 23 milyar 421 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

- Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 12 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 9 milyar 389 milyon lira artışla 747 milyar 913 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 439 milyar 290 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 1 milyar 19 milyon lira artarak 5 trilyon 679 milyar 658 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 31 milyon lira azalarak 279,8 milyon liraya düştü.

Bugün düzenlenen ForInvest Haber BIST 100 Endeksi kapanış anketine 15 aracı kurum analisti katıldı; analistlerin tamamı pozitif kapanış tahmininde bulundu.

Birol, 60 günlük müzakere sürecinin kritik önemde olduğunu belirterek, 'Yıllarca Hürmüz'ün kapatılabileceğine yönelik senaryoları abartı bulurken gerçek oldu. Fiyatların daha fazla gitmesini engelleyen iki şey oldu. Biri 28 Şubat'tan önce dünya petrol piyasalarında büyük bir bolluk vardı. İkincisi 11 Mart'ta biz mevcut petrol stoklarımızdan 400 milyon varil piyasaya sürdük, fiyatların 20 dolar düşmesine neden oldu. Bu ikisi krizin daha fazla büyümesini engelledi.' ifadelerini kullandı.

'Dünya ekonomisi kırmızı bir hatta giriyor'

Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının küresel ekonomi açısından ciddi risk oluşturduğunu vurgulayan Birol, 'Eğer haziran sonuna kadar Hürmüz Boğazı açılmazsa dünya ekonomisi kırmızı bir hatta giriyor diye söyledim. Temmuz ve ağustos itibarıyla seyahat sezonunun başlamasıyla petrol talebi artar. Fakat şimdi çözüm bulunmuş gibi gözüküyor, bu da güzel haber. Sorunun çözümünün tek ve en önemli yolu Hürmüz Boğazı'nın koşulsuz ve tehlikesiz olarak açılması. Bunun da neticesinde fiyatların indiğini gördük. 60 günün sonunda müzakereler nasıl sonuçlanacak bu önemli bir konu.' dedi.

'Ticaret yolları değişecek'

Birol, Hürmüz Boğazı'nda yaşananların enerji piyasalarında kalıcı sonuçlar doğuracağını belirterek, şunları kaydetti:

'Hürmüz'le ilgili şunu söyledim: 'Vazo kırıldı.' Bundan sonra o vazoyu eski haline getirmenin imkânı yok. Piyasalar ve bütün aktörler, bir kere kapandı, bir kere daha kapanabilir düşüncesini aklına yerleştirdi. Ülkeler artık enerji stratejilerini ve ortaklıklarını gözden geçirmeye başladı. Artık yeni ticaret yolları ortaya çıkacak, mevcut yollar değişecek.'

Buna göre, Türkiye'nin kısa vadeli dış borç stoku nisanda bir önceki aya göre yüzde 3 artarak 171,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Orijinal vadesine bakılmaksızın, vadesine 1 yıl veya daha az kalmış borçları gösteren kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku ise 242 milyar dolar oldu.

Bankalar kaynaklı borç 75,5 milyar dolara çıktı

Bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku, nisanda bir önceki aya göre yüzde 5,8 artarak 75,5 milyar dolar oldu.

Yurt içi bankaların yurt dışından kullandıkları kısa vadeli kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri yüzde 4,1 artışla 8,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Yurt dışı yerleşik bankaların yurt içindeki mevduatı yüzde 6,7 artarak 18,6 milyar dolara yükseldi. Banka hariç yurt dışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesabı yüzde 1,9 artışla 22,2 milyar dolar olurken, TL cinsinden mevduatlar yüzde 9,2 artarak 26 milyar dolara çıktı.

Diğer sektörlerin kısa vadeli dış borcu arttı

Diğer sektörler kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku, bir önceki aya göre yüzde 2,8 artarak 71,4 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti.

Dış ticaret işlemlerinden kaynaklanan ticari kredi yükümlülükleri yüzde 1,3 artışla 64,4 milyar dolar olurken, nakit kredi kaynaklı yükümlülükler yüzde 19,6 artarak 7 milyar dolara yükseldi.

Dolar ve euronun payı azaldı

Kısa vadeli dış borç stoku içinde ABD doları ve euronun payı azalırken, Türk lirası ve diğer döviz cinslerinin payında artış görüldü.

Buna göre, kısa vadeli dış borç stokunun yüzde 34,8'ini ABD doları, yüzde 26,7'sini euro, yüzde 24,5'ini Türk lirası ve yüzde 14'ünü diğer döviz cinsleri oluşturdu.

Kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stokunda ise mevduat yükümlülükleri 66,8 milyar dolara, kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri 74,9 milyar dolara yükseldi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Mayıs ayı Konut ve İşyeri Satış İstatistiklerini açıkladı.
TÜİK'in konuya ilişkin haber bülteni aşağıda bulunuyor:

İlk el konut satışları 30 bin 196, ikinci el konut satışları 63 bin 137 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %27,9 oranında azalarak 30 bin 196 oldu. İkinci el konut satışları ise Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %32,7 oranında azalarak 63 bin 137 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışlarının payı %32,4, ikinci el konut satışlarının payı %67,6 oldu.

İpotekli konut satışları 19 bin 754, diğer konut satışları 73 bin 579 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %2,8 oranında azalarak 19 bin 754 oldu. Diğer konut satışları ise Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %36,2 oranında azalarak 73 bin 579 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı %21,2 diğer satışların payı %78,8 olarak gerçekleşti.



Takvim etkilerinden arındırılmış ilk el konut satışları Mayıs ayında %3,6 azaldı

Takvim etkilerinden arındırılmış serilerde, bir önceki yılın aynı ayına göre ilk el konut satışları %3,6 azaldı; ikinci el konut satışları %11,3 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerde ise bir önceki aya göre ilk el konut satışları %3,4 azaldı; ikinci el konut satışları %0,5 azaldı.

Yabancılara Mayıs ayında bin 387 konut satışı gerçekleşti

Yabancılara yapılan konut satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %27,0 oranında azalarak bin 387 oldu. Mayıs ayında toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı %1,5 olarak gerçekleşti. Ocak-Mayıs döneminde yabancılara yapılan konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %15,1 oranında azalarak 7 bin 68 olarak gerçekleşti.

Mayıs ayında ülke uyruklarına göre en fazla konut satışı sırasıyla 268 ile Rusya Federasyonu, 125 ile İran ve 88 ile Ukrayna vatandaşlarına yapıldı.

İlk el iş yeri satışları 3 bin 255, ikinci el iş yeri satışları 8 bin 179 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ilk el iş yeri satış sayısı Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %24,8 oranında azalarak 3 bin 255 oldu. İkinci el iş yeri satışları ise Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %33,1 oranında azalarak 8 bin 179 oldu.

İpotekli iş yeri satışları 536, diğer iş yeri satışları 10 bin 898 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ipotekli iş yeri satışları Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %22,9 oranında artarak 536 oldu. Diğer iş yeri satışları ise Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %32,4 oranında azalarak 10 bin 898 oldu.

Takvim etkilerinden arındırılmış ilk el iş yeri satışları Mayıs ayında %0,4 azaldı

Takvim etkilerinden arındırılmış serilerde, bir önceki yılın aynı ayına göre ilk el iş yeri satışları %0,4 azaldı; ikinci el iş yeri satışları %12,9 azaldı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış serilerde ise bir önceki aya göre ilk el iş yeri satışları %2,8 azaldı; ikinci el iş yeri satışları %6,2 azaldı.

- Çeyrek altın 10 bin 725 liradan, Cumhuriyet altını 42 bin 828 liradan satılıyor

Gram altın, güne yükselişle başlamasının ardından 6 bin 422 liradan işlem görüyor.

Dün ons fiyatındaki azalışa paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 1,6 altında 6 bin 342 liradan tamamlamıştı.

Bugüne yükselişle başlayan gram altın, saat 09.45 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 1,2 üstünde 6 bin 422 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 725 liradan, Cumhuriyet altını da 42 bin 828 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı, bugün yüzde 1 artışla 4 bin 301 dolarda seyrediyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz kararı sonrasında bankanın bu yıl faiz artırımına gidebileceğine dair öngörülerin güçlenmesinden kaynaklanan etkilerle dün altının ons fiyatında düşüşler görülürken ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat anlaşması yeni günde altın fiyatlarını destekliyor.

Analistler, jeopolitik gerilimlerin hafifleyeceği ve enerji arzında daha fazla aksaklık yaşanmayacağına dair iyimserlikle petrol fiyatlarında ve tahvil faizlerinde görülen gerilemenin altın fiyatlarındaki yükselişte etkili olduğunu belirtti.

Analistler, bugün yurt içinde kısa vadeli dış borç istatistikleri, konut satış istatistikleri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti ile para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise İngiltere'de İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz kararı ve ABD'de Philadelphia Fed imalat endeksi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini bildirdi.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kaybederek 14.421,15 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 33,16 puan ve yüzde 0,23 artışla 14.454,31 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,31, holding endeksi yüzde 0,39 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 0,72 ile ticaret, en çok gerileyen yüzde 0,77 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararı sonrasında bankanın bu yıl faiz artırımına gidebileceğine dair öngörülerin güçlenmesinden kaynaklanan negatif etkiler ve ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat anlaşmasından kaynaklı pozitif etkiler arasında yön bulmaya çalışıyor.

Öte yandan ABD'de mahkemenin Halkbank aleyhindeki ceza davasının düşürülmesini onaylamasıyla, banka hakkında 9 yıldır devam eden hukuki süreç tamamen sona erdi.

Analistler, bugün yurt içinde kısa vadeli dış borç istatistikleri, konut satış istatistikleri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti ile para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise İngiltere'de İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz kararı ve ABD'de Philadelphia Fed imalat endeksi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan 14.500 ve 14.600 puan seviyelerinin direnç, BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 77,31 dolardan işlem görüyor.

Dün 82,97 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 79,55 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.19 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 2,8 azalarak 77,31 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 74,28 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki düşüşte, ABD ile İran arasında savaşı sona erdiren ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatan geçici bir anlaşmanın imzalanmasıyla petrol arzındaki kesintiye ilişkin endişelerin azalması etkili oldu.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, bugün ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, ABD ve İran'ın 'İslamabad Mutabakat Anlaşması'nı elektronik olarak imzaladığını duyurdu.

Anlaşmanın iki ülkenin başkanları tarafından imzalandığını belirten Şerif, 'Bu anlaşmanın ilgili hükümetlerin en üst düzeyinde imzalanması, her iki tarafın da çatışmanın diplomatik yollarla çözülmesine olan bağlılığını göstermektedir. İslamabad Mutabakat Anlaşması derhal yürürlüğe girecek ve ilk adım olarak İran, Hürmüz Boğazı'nı derhal yeniden açacak, ABD ise deniz ablukasını derhal kaldıracaktır.' ifadelerini kullandı.

Şerif, Pakistan'ın eş arabulucu Katar'ın desteğiyle teknik düzeydeki görüşmeleri başlatmak üzere planlandığı gibi 19 Haziran'da İsviçre'de resmi tören düzenleyeceğini kaydetti.

ABD ve İran'ın, Pakistan arabuluculuğunda yürütülen süreç kapsamında 14 Haziran'da savaşın sona erdirilmesi ve sorunların diplomatik yollarla çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıkları duyurulmuştu.

Henüz yayımlanmayan ancak uluslararası basında yer alan haberlere göre mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve ABD'nin deniz ablukasının kaldırılmasını içeriyor. Tarafların nihai bir anlaşma için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi başlıklarda müzakereleri sürdürmesi bekleniyor.

Petrol fiyatları dün, ABD Başkanı Donald Trump'ın mutabakata uygun davranmaması halinde İran'ı bombalayabileceğine ilişkin ifadeleriyle yukarı yönlü ivmelenmişti.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın yol açtığı ve tarihteki en büyük petrol arz kesintisi olarak değerlendirilen, haftalar süren sürecin ardından gelen bu anlaşma, İran başta olmak üzere bölgedeki petrolün yeniden piyasalara dönme ihtimalini güçlendirerek küresel arz beklentilerini destekledi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), dün yayımlanan petrol piyasası raporunda, küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalsa da Körfez bölgesindeki üretimin toparlanmasıyla gelecek yıl günlük yaklaşık 8 milyon varil artarak 110 milyon 350 bin varile ulaşacağını öngörüyor. IEA, küresel petrol talebinde ise 2027'de günlük yaklaşık 2 milyon varil artışla 105 milyon 300 bin varil seviyesinde olmasını bekliyor. Bu tablo ise küresel piyasalarda günlük yaklaşık 5 milyon varil arz fazlasına işaret ediyor.

Öte yandan, ABD stoklarındaki düşüş ise fiyatlara destek sağladı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, ülkenin ticari ham petrol stokları geçen hafta bir önceki haftaya kıyasla yaklaşık 8 milyon 300 bin varil azalarak 418 milyon 200 bin varil seviyesine geriledi. Bu seviye, yılın bu dönemi için 5 yıllık ortalamanın yaklaşık yüzde 6 altında bulunuyor.

Bu dönemde ticari ham petrol stoklarına dahil edilmeyen stratejik ham petrol rezervleri de 8 milyon 900 bin varil azaldı. Benzin stokları ise yaklaşık 900 bin varil düşüş kaydetti.

Brent petrolde teknik olarak 82,43 doların direnç, 71,99 doların ise destek olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararı sonrasında bankanın bu yıl faiz artırımına gidebileceğine dair öngörülerin güçlenmesinden kaynaklanan negatif etkiler ve ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat anlaşmasından kaynaklı pozitif etkiler arasında yön bulmaya çalışıyor.

Jeopolitik gelişmeler ve merkez bankalarının para politikası kararları piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.

ABD Merkez Bankası (Fed), politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tuttu.

Fed'den yapılan açıklamada, politika faizinin sabit tutulması kararının oybirliğiyle alındığı belirtildi.

Enflasyonun enerji dahil bazı sektörlerde fiyat artışlarına yol açan arz şoklarının da etkisiyle bankanın yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmayı sürdürdüğüne işaret edilen açıklamada, Komite'nin fiyat istikrarını sağlamaya kararlı olduğu vurgulandı.

Öte yandan, Kevin Warsh başkanlığında gerçekleştirilen ilk FOMC toplantısının ardından yayımlanan karar metninin önceki açıklamalara kıyasla belirgin şekilde kısaltıldığı dikkati çekti.

Fed, federal fon oranına ilişkin yıl sonu tahminini mart ayında öngördüğü yüzde 3,4'ten yüzde 3,8'e yükseltti.

Banka, federal fon oranına ilişkin 2027 tahminini yüzde 3,1'den yüzde 3,6'ya ve 2028 tahminini yüzde 3,1'den yüzde 3,4'e çıkardı. Fed uzun dönem ortalama faiz beklentisini ise yüzde 3,1 olarak korudu.

Söz konusu tahminler, Fed'in 2026'da faiz artışı yapılabileceğinin sinyalini verdi.

FOMC üyelerinin gelecekteki faiz beklentilerini gösteren nokta grafiği de 18 yetkiliden 9'unun bu yıl en az bir faiz artırımı öngördüğünü ortaya koydu.

Bankanın enflasyon tahminleri ise bu yıl için yüzde 2,7'den yüzde 3,6'ya, 2027 için yüzde 2,2'den yüzde 2,3'e çıkarılırken, 2028 için yüzde 2'de sabit bırakıldı.

ABD ekonomisine ilişkin büyüme tahmini, bu yıl için yüzde 2,4'ten yüzde 2,2'ye düşürüldü. Büyüme tahmini 2027 için yüzde 2,3'te bırakılırken, 2028 için yüzde 2,1'den yüzde 2,2'ye yükseltildi.

İşsizlik oranına ilişkin tahminler bu yıl için yüzde 4,4'ten yüzde 4,3'e düşürülürken, 2027 için yüzde 4,3 ve 2028 için yüzde 4,2 olarak korundu.

Kevin Warsh, Fed üyelerinin faiz beklentilerini yansıtan noktasal grafikte kendi tahminine yer vermedi. Bu durum, piyasalarda Fed'in 2012'de iletişim politikasının bir parçası olarak başlattığı uygulamadan uzaklaşılabileceğine yönelik ilk işaretlerden biri olarak değerlendirildi.

Warsh, bundan önceki açıklamalarında da noktasal grafiklerin faydalı olmadığını düşündüğünü belirtmişti.

Metinden, gelecekteki faiz indirimlerine yönelik eğilime işaret eden ifadelerin çıkarılması da küresel piyasalardaki risk iştahını olumsuz etkiledi.

Daha önce 'nokta' işaretini vermekten kaçınan tek Fed politika yapıcısı, düzenli olarak kısa vadeli faiz oranı tahminlerini sunan ancak uzun vadeli nötr faiz oranı için bir tahmin vermeyen eski St. Louis Fed Başkanı James Bullard'dı.

Fed Başkanı Kevin Warsh, düzenlediği basın toplantısında, enflasyonun yüzde 2 hedefinin oldukça üzerinde seyrettiğini belirterek, fiyat istikrarını sağlama konusunda kararlı olduklarını vurguladı.

'Bu Komite fiyat istikrarını sağlayacak.' diyen Warsh, Komite'nin bu konuda 'net ve hemfikir' olduğunu söyledi.

Toplantının ardından yayımlanan politika metninde yapılan değişikliklere de işaret eden Warsh, metnin daha kısa ve daha sade olduğunu, bazı eski ifadelerin çıkarıldığını aktardı.

Warsh, ileriye dönük yönlendirmenin (forward guidance) de açıklamada yer almadığını dile getirdi.

Ekonomik projeksiyonlara da değinen Warsh, Komite üyelerinin tahminlerini sunmaya devam ettiğini ancak kendisinin mevcut yapısıyla projeksiyonlara dair uzun süredir benimsediği görüşler doğrultusunda bir tahmin sunmaktan kaçındığını ifade etti.

Analistler, Warsh'ın 'fiyat istikrarı' vurgusunun sıkı para politikası duruşunu desteklediğini belirtti.

Kevin Warsh'ın sözlü yönlendirme yerine doğrudan makroekonomik verilerden kaynaklı etkilere odaklanılacak bir politika uygulayacağını ifade eden analistler, bankanın politika metninde yer alan 'verimlilik artışı ve sermaye yatırımlarının güçlü seyrettiği' ifadesinin Fed'in yapay zeka kaynaklı verimlilik artışının büyümeye ve enflasyona etkisinin bundan sonraki dönemde daha fazla dikkate alabileceğinin göstergesi olduğunu söyledi.

Söz konusu gelişmelerle, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in ekim ayında faiz artırımına gitmesine kesin gözüyle bakılıyor. Daha önce bankanın aralık ayında faiz artıracağına kesin gözüyle bakılıyordu.

Jeopolitik tarafta Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın 'İslamabad Mutabakat Anlaşması'nı elektronik olarak imzaladığını açıkladı.

Pakistan'ın, eş arabulucu Katar'ın desteğiyle teknik düzeydeki görüşmeleri başlatmak üzere planlandığı gibi 19 Haziran 2026'da İsviçre'de resmi tören düzenleyeceğini kaydeden Şerif, konuya ilişkin ABD Başkanı Donald Trump'a teşekkürlerini sundu.

ABD ve İran arasında imzalanan mutabakatla jeopolitik gerilimlerin hafifleyeceği ve enerji arzında daha fazla aksaklık yaşanmayacağına dair iyimserlikle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1 azalışla 77,7 dolarda seyrediyor.

Fed'in faiz artıracağına yönelik öngörülerin güçlenmesiyle dün 5 puan artışla yüzde 4,50'ye kadar çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi petrol fiyatlarındaki gerilemenin enflasyonist baskıları azaltacağına dair iyimserlikle bugün yüzde 4,45 seviyesinde dengelendi.

Dün yüzde 1,1 artışla 100,6 seviyesine kadar çıkan ve nisan ayından bu yana ilk defa 100 seviyesinin üzerine çıkan dolar endeksi yeni günde yatay seyirle 100,2 seviyesinde seyrediyor.

Altının onsu da yüzde 1,4 artışla 4 bin 316 dolardan işlem görüyor.

- New York borsası negatif seyretti

New York borsası, ABD Merkez Bankasının (Fed) politika faizini sabit tutmasına karşın ekonomik projeksiyonların bu yıl faiz artışı yapılabileceğine işaret etmesi sonrası günü düşüşle tamamladı.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de perakende satışlar mayısta aylık bazda yüzde 0,9 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi, yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 1,21 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,34 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.

- Avrupa'da bugün BoE'nin faiz kararı takip edilecek

Avrupa borsaları, jeopolitik risklerin hafiflemesi ve enerji şokunun geride kalacağına dair iyimserlikle dün alış ağırlıklı bir seyir izledi.

Analistler, barış anlaşmasının kalıcı hale gelmesi durumunda Avrupa borsalarının yeni bir yükseliş döngüsüne girebileceğini belirtti.

Avrupa borsalarındaki dünkü yükselişte bankacılık ve teknoloji hisseleri etkili oldu.

Makroekonomik veri tarafında dün İngiltere'de mayıs ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,8 artarak beklentilerin altında kaldı. Ülkede TÜFE nisan ayında aylık yüzde 0,7, yıllık yüzde 2,8 artış kaydetmişti.

İngiltere'de açıklanan TÜFE'de en fazla artış gösteren kalem ulaşım maliyetleri artışı oldu. İngiltere Merkez Bankasının (BoE) da bugünkü faiz kararı toplantısında politika faizini sabit bırakması beklenirken, bankanın yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Avro Bölgesi'nde mayıs ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 3,2 artarak beklentiler doğrultusunda gerçekleşti.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB ile Hindistan arasında müzakereleri tamamlanan serbest ticaret anlaşmasının yıl sonuna kadar imzalanmasının hedeflendiğini bildirdi.

AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Teresa Ribera ise Almanya'nın İtalyan bankası UniCredit'in Alman rakibi Commerzbank'ı satın alma girişimine karşı çıkmasının ardından, Avrupa'da daha entegre bir finans piyasası oluşturulabilmesi için sınır ötesi banka birleşmelerinin teşvik edilmesi gerektiğini açıkladı.

Alman otomobil şirketi BMW'nin Çin'den gelen talebin kötüleştiğine dair açıklamada bulunmasının ardından şirketin hisseleri yüzde 8,3 azaldı. Bu durum bölgedeki diğer otomotiv hisselerinin de genel olarak düşmesine neden oldu.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,14, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,1 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,31 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi ise yüzde 0,2 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

- Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya tarafında ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat anlaşmasından kaynaklı pozitif etkilerle Japonya ve Güney Kore borsalarında yükselişlerin diğer taraftan Çin ve Hong Kong borsasında ise düşüşlerin görüldüğü karışık bir seyir öne çıkıyor.

Japonya ve Güney Kore borsasındaki yükselişler çip üreticisi ve yapay zeka şirketlerinin hisselerindeki yükselişlerden kaynaklandı.

Hong Kong'un önde gelen internet şirketlerinin hisseleri, yatırımcıların Japonya, Güney Kore ve Tayvan'daki yapay zeka ve yazılım şirketlerine olan artan ilgisi nedeniyle baskı altında kaldı.

Ayrıca, Çin'in Hong Kong'a Çin'li yatırımcılar tarafından yapılan yatırımlar üzerinde baskı yaptığına dair haberler de Çin'den Hong Kong'a sermaye akışının azalabileceği endişelerine neden oldu.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,8, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,5 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,7 geriledi.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kaybederek 14.421,15 puandan tamamladı.

Öte yandan ABD'de mahkemenin Halkbank aleyhindeki ceza davasının düşürülmesini onaylamasıyla, banka hakkında 9 yıldır devam eden hukuki süreç tamamen sona erdi.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışının yüzde 0,4 altında 16.675,00 puandan tamamladı.

Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 46,3570'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 46,4411'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde kısa vadeli dış borç istatistikleri, konut satış istatistikleri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti ile para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise İngiltere'de İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz kararı ve ABD'de Philadelphia Fed imalat endeksi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, nisan ayı kısa vadeli dış borç istatistikleri

10.00 Türkiye, mayıs ayı konut satış istatistikleri

14.00 Türkiye, haziran ayı PPK toplantı özeti

14.00 İngiltere'de İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz kararı

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları

15.30 ABD, haziran ayı Philadelphia Fed imalat endeksi

17.00 ABD, mayıs ayı öncü endeks