Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarını açıkladı.
TÜİK'in konuya ilişkin haber bülteni aşağıda bulunuyor:

Aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde %1,60, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise %2,42 oranlarıyla DİBS'te gerçekleşti.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde; yatırım araçlarından, mevduat faizi (brüt) %1,36, Amerikan Doları %0,05 oranında yatırımcısına reel getiri sağlarken; Euro %1,41, BIST 100 endeksi %3,13 ve külçe altın %7,39 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde ise mevduat faizi (brüt) %2,17, Amerikan Doları %0.85 oranında yatırımcısına reel getiri sağlarken; Euro %0,62, BIST 100 endeksi %2,36 ve külçe altın %6,64 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

Mevduat faizi (brüt), üç aylık değerlendirmede; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %1,22, TÜFE ile indirgendiğinde ise %2,07 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu. Aynı dönemde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %16,99, TÜFE ile indirgendiğinde ise %16,29 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu

Altı aylık değerlendirmeye göre BIST 100 endeksi; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %8,70, TÜFE ile indirgendiğinde ise %7,16 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olurken; aynı dönemde külçe altın Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %8,66, TÜFE ile indirgendiğinde ise %9,95 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede en yüksek reel getiri BİST 100 endeksinde gerçekleşti

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde BIST 100 endeksi; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %17,93, TÜFE ile indirgendiğinde ise %14,34 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde; yatırım araçlarından külçe altın %16,14, DİBS %6,87 ve mevduat faizi (brüt) %5,24 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken; Amerikan Doları %8,48 ve Euro %8,60 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde ise külçe altın %12,60, DİBS %3,62 ve mevduat faizi (brüt) %2,04 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken; Amerikan Doları %11,26 ve Euro %11,38 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

Yatırım Araçlarının TÜFE'ye Göre İndirgenmiş Reel Getiri Oranları

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Sektörü İhracat İklimi Endeksi Haziran ayı sonuçları açıklandı.

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İhracat Pazarları İklim Endeksi haziranda üst üste ikinci ay artarak 50,4'e yükseldi. Ancak bu düzey, Türk imalatçılarının ihracat pazarları iklimindeki iyileşmenin halen çok sınırlı düzeyde olduğuna işaret etti. Son veriyle birlikte ihracat pazarlarında genel talep koşullarında güçlenme eğilimi iki buçuk yıla ulaşmış oldu.
Haziranda en büyük beş ihracat pazarından üçünde (Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa) üretim azaldı. ABD ve İtalya gibi diğer önemli ihracat pazarlarının ise büyüme kaydettiği gözlendi. BAE'de petrol dışı aktivite artmayı sürdürdü. Suudi Arabistan, Katar ve Lübnan'da üretim artış kaydederken, anket kapsamında izlenen tüm ekonomiler içerisinde iktisadi faaliyette en belirgin daralma Mısır'da gözlendi.

Türkiye imalat sektörünün ana ihracat pazarlarındaki faaliyet koşullarını ölçen İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi'nin Haziran 2026 dönemi sonuçları açıklandı. Endekste eşik değer olan 50,0'nin üzerinde ölçülen tüm rakamlar ihracat ikliminde iyileşmeye, 50'nin altındaki değerler ise bozulmaya işaret ediyor.

Mayıs ayında 50,3 olan İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi, haziranda üst üste ikinci ay artarak 50,4'e yükseldi. Ancak bu düzey, Türk imalatçılarının ihracat pazarları iklimindeki iyileşmenin halen çok sınırlı düzeyde olduğuna işaret etti. Son veriyle birlikte ihracat pazarlarında genel talep koşullarında güçlenme eğilimi iki buçuk yıla ulaşmış oldu.

En büyük beş pazarın üçünde üretim azaldı

İhracat pazarları iklimi genel anlamda iyileşme gösterse de Türk imalat sanayi ürünleri açısından önem taşıyan bazı pazarlarda talebin zayıf olduğuna ilişkin sinyaller görüldü. En büyük beş ihracat pazarından üçünde (Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa) üretim azaldı. Üretimdeki düşüş Almanya ve Fransa'da hız keserken, Birleşik Krallık'ta ekonomik aktivite Nisan 2025'ten bu yana en yüksek hızda geriledi. Daha olumlu tarafta ise ABD ve İtalya gibi diğer önemli ihracat pazarlarının büyüme kaydettiği gözlendi. Ancak iki ülkede de büyüme oranları ılımlı düzeyde kaldı. İspanya ve Hollanda'da ise üretim artışı daha güçlü seyretti. İspanya'da ekonomik aktivite 2026 yılının başından bu yana en yüksek hızda arttı. Orta ve Doğu Avrupa'da ise bazı ekonomilerde talep durgun seyretti. Rusya, Romanya ve Polonya'da üretim daralma sergiledi. Çekya ve Kazakistan'da kaydedilen büyüme ise ayın olumlu gelişmeleri arasında yer aldı.

BAE'de petrol dışı aktivite artışı sürdü, en belirgin daralma Mısır'da gözlendi

Birleşik Arap Emirlikleri'nde petrol dışı aktivite haziran ayında artmayı sürdürdü. Ancak bu artış son beş yılın en zayıf düzeyinde gerçekleşti. Diğer Orta Doğu ekonomilerine bakıldığında, Suudi Arabistan, Katar ve Lübnan'da üretim artış kaydederken, Mısır ve Kuveyt'te ise daralma söz konusu oldu. Anket kapsamında izlenen tüm ekonomiler içerisinde iktisadi faaliyette en belirgin daralma Mısır'da gözlendi.

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İhracat Pazarları İklim Endeksi hakkında değerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, şunları söyledi:'Jeopolitik belirsizliklerin devam etmesine bağlı olarak haziran ayında küresel talep koşulları zayıf seyrini korudu. Bu durum, Türk imalat sanayi ihracatçılarının yıl ortasında yeni sipariş alma imkanlarını sınırladı. Hatta bazı önemli ihracat pazarlarında üretimin haziranda azaldığı görüldü. İmalatçılar, yılın ikinci yarısında daha istikrarlı bir uluslararası ortamın oluşmasını ve bunun daha fazla ihracat fırsatı yaratmasını umut ediyor.'

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,28 düşüşle 14.456,75 puandan başladı.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kazancıyla 14.497,37 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 40,62 puan ve yüzde 0,28 azalışla 14.456,75 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,63, holding endeksi yüzde 0,25 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 0,49 ile kimya petrol plastik, en çok gerileyen yüzde 1,08 ile ulaştırma oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tırmanan gerilimlerin enflasyon ve merkez bankalarının politika adımları üzerindeki dolaylı etkilerine ilişkin endişelerle karışık bir seyir izlerken, bugün gözler ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarına çevrildi.

Analistler, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışının bugün de yakından takip edileceğini belirtti.

Bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Fed toplantı tutanakları, ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek,14.600 ve 14.700 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Dün ons fiyatındaki düşüşe paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 1,3 düşüşle 6 bin 183 liradan tamamladı.

Güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.50 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,5 artışla 6 bin 216 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 240 liradan, Cumhuriyet altını da 40 bin 807 liradan satılıyor.

Orta Doğu'da yeniden duyulmaya başlanan patlama sesleri, piyasalardaki mevcut jeopolitik risk algısını artırdı. ABD ile İran heyetlerinin yeni tur görüşmeler için bir araya gelmesine kısa süre kala bölgede karşılıklı askeri hamlelerin sürmesi, jeopolitik risklerin fiyatlamalar üzerindeki etkisini belirginleştiriyor.

Bölgede tansiyonun yeniden artmasıyla petrol fiyatlarında yükselişler görüldü. Buna bağlı olarak bölgedeki barış sürecinin kalıcı olmayabileceğine yönelik endişelerle yükselen petrol fiyatları enflasyonist baskıları yeniden gündeme taşırken merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler de yakından izleniyor.

Bu gelişmelere paralel şekilde güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,4 değer kaybederek 4 bin 106 dolardan günü tamamladı. Altının onsu yeni işlem gününde ise yüzde 0,5 artışla 4 bin 125 dolardan alıcı buluyor.

Yatırımcıların gözü Fed toplantı tutanaklarında

Yatırımcılar bugün yayımlanacak ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına odaklandı.

Analistler, tutanaklardaki olası ipuçlarının para politikasına ilişkin daha fazla netlik sağlanmasına yardımcı olabileceğini belirterek, faiz patikasına yönelik değerlendirmelerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini söyledi.

36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışının bugün de yakından takip edileceğini belirten analistler, yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Fed toplantı tutanaklarının yanı sıra ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini ifade etti.

Dün 76,60 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 74,16 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.20 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 3,29 artarak 76,60 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 72,65 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, ABD'nin İran'a yönelik yeni askeri saldırıları düzenlemesi, İran'ın petrol satışına imkan tanıyan lisansı iptal etmesi ve Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırıların ardından arz güvenliğine ilişkin endişelerin artmasıyla yükseldi.

Fiyatlardaki artışta, ABD'nin dün İran'da 80'den fazla hedefe yönelik hava saldırısı düzenlediğini açıklaması ve İran'ın uluslararası piyasalara petrol satışını kolaylaştıran lisansını iptal etmesi etkili oldu.

Söz konusu gelişmeler, Hürmüz Boğazı'nda 3 ticari tankerin hedef alınmasının ardından küresel enerji arzında aksama yaşanabileceğine yönelik endişeleri güçlendirdi.

ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanlığı, saldırılarda İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait deniz unsurlarının yanı sıra hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme sistemleri ve gemisavar füze altyapısının da hedef alındığını duyurdu.

İran ise saldırıları 'açık bir saldırganlık' olarak nitelendirerek sert karşılık verileceğini açıkladı. Tahran yönetimi ayrıca Hürmüz Boğazı'nın yönetimine dış müdahaleye izin vermeyeceğini bildirdi.

Öte yandan, Katar bayraklı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankeri Al Rekayyat'ın insansız hava aracıyla hedef alındığını açıklanırken deniz güvenliği kaynakları Umman açıklarında Suudi Arabistan bayraklı bir ham petrol tankerinin de hasar gördüğünü bildirdi.

Küresel piyasalarda deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçerken boğazda yaşanabilecek herhangi bir aksamanın petrol ve LNG arzını olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Piyasalarda ayrıca ABD Hazine Bakanlığının İran menşeli ham petrol ile petrol ve petrokimya ürünlerinin uluslararası piyasalarda satışına imkan sağlayan geçici lisansı iptal etmesi de arz görünümünü sıkılaştırabilecek bir gelişme olarak öne çıktı.

Bölgede barış sürecinin kalıcı olmayabileceğine yönelik endişelerle yükselen petrol fiyatları, enflasyon görünümü ve buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Uzmanlar, jeopolitik gerilimin tırmanması ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin artmasının petrol piyasasında arz kesintisi endişelerini güçlendirdiğini belirterek, bölgede çatışmaların yayılması veya deniz trafiğinin aksaması halinde fiyatlardaki yükseliş eğiliminin sürebileceğini ifade ediyor.

Buna karşın uzmanlar, taraflar arasında diplomatik temasların yeniden başlaması ve Hürmüz Boğazı'nda petrol sevkiyatının kesintisiz sürmesi durumunda jeopolitik risk priminin azalabileceğini ve petrol fiyatlarındaki yükselişin sınırlanabileceğini kaydediyor.

Brent petrolde teknik olarak 75,92 doların destek, 77,08 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dün dar bantta hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üstünde 46,8550'den tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.30 itibarıyla yatay seyirle 46,8565 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışının hemen üzerinde 53,5375'ten, sterlin/TL ise yatay seyirle 62,6262'den işlem görüyor.

Orta Doğu'da yeniden duyulmaya başlanan patlama sesleri, varlık fiyatları üzerinde jeopolitik risk algısını artırdı.

Bölgede tansiyonun yeniden yükselmesiyle petrol fiyatlarında yeni bir sıçrama yaşandı. Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları güçlendirebileceği endişeleri yeniden gündeme geldi. Buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Devam eden enflasyon endişelerine paralel olarak para politikasının daha da sıkılaşabileceği endişeleriyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 101,2'ye yükseldi. Dolar endeksi yeni günde ise yüzde 0,1 düşüşle 101 seviyesinde seyrediyor.

Öte yandan bu gelişmelerin paralelinde yatırımcılar bugün yayımlanacak ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına odaklandı.

Analistler, tutanaklardaki olası ipuçlarının para politikasına ilişkin daha fazla netlik sağlamaya yardımcı olabileceğini belirterek, faiz patikasına yönelik değerlendirmelerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini ifade etti.

Dün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne katılmak üzere Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Erdoğan, 'F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil ve daha önce görüştük ve biz 5 uçağın da sözünü aldık. İnşallah F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum.' dedi.

ABD Başkanı Donald Trump da 'Türkiye, (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldi. (CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim.' diye konuştu.

Öte yandan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışı bugün de yakından takip edilecek.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Fed toplantı tutanaklarının yanı sıra ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirtti.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tırmanan gerilimlerin enflasyon ve merkez bankalarının politika adımları üzerindeki dolaylı etkilerine ilişkin endişelerle karışık bir seyir izlerken bugün gözler ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarına çevrildi.

Orta Doğu'da yeniden duyulmaya başlanan patlama sesleri, piyasalardaki mevcut jeopolitik risk algısını artırdı. ABD ile İran heyetlerinin yeni tur görüşmeler için bir araya gelmesine kısa süre kala bölgede karşılıklı askeri hamlelerin sürmesi, jeopolitik risklerin fiyatlamalar üzerindeki etkisini belirginleştiriyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'a ait 80'den fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. Paylaşımda kuvvetlerin konuşlu ve hazır durumda kalmaya devam ettiği vurgulandı.

İran cephesinden gelen açıklamada ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD saldırılarının mutabakat zaptını ihlal ettiğini belirterek, zorbalık ve baskıyla sonuca ulaşılamayacağını ifade etti.

Bölgede tansiyonun yeniden artmasıyla petrol fiyatlarında yeni bir sıçrama yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı, dün, yüzde 5,2 artışla 75,8 dolara çıkarak 29 Nisan'dan bu yana en hızlı günlük yükselişini kaydetti. Brent petrol yeni günde de varil başına yüzde 0,2 yükselişle 75,9 dolarda bulunuyor.

Bölgede barış sürecinin kalıcı olmayabileceğine yönelik endişelerle yükselen petrol fiyatlarının, enflasyon görünümü ve buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Söz konusu gelişmeler, Fed'in şahin adımlara başlayacağı tarihe ilişkin piyasa beklentilerinin öne çekilmesine neden oluyor. Saldırıların ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in eylül ayında faiz artışı yapabileceği ihtimalleri yüzde 77'ye yükseldi. Bankaya ilişkin tahminler 2027 yılında da bir faiz artırımı olabileceğine işaret etti.

Bu gelişmelerin paralelinde yatırımcılar bugün yayımlanacak Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına odaklandı. Analistler, tutanaklardaki olası ipuçlarının para politikasına ilişkin daha fazla netlik sağlanmasına yardımcı olabileceğini kaydederek, faiz patikasına yönelik değerlendirmelerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini ifade etti.

Öte yandan artan çip maliyetleri teknoloji ve yarı iletken sektörünü baskılamaya devam ederken, Çinli girişim DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, bu baskıyı artırdı.

Analistler, bu gelişmenin ABD'li çip üreticilerinin rekabet avantajı ve yapay zeka altyapısı yatırımlarına ilişkin endişeleri artıran bir unsur olarak kabul edilebileceğini kaydetti. Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de haziranda yüzde 3,7'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

- Tahvil faizleri yükseldi, altın geriledi

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 10 baz puan yükselişle yüzde 4,56'ya çıkarken, yeni işlem gününde yüzde 4,55 seviyesinde dengelendi.

Parasal duruşun daha fazla sıkılaştırabileceği endişeleriyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 101,2'ye yükseldi. Dolar endeksi yeni günde yüzde 0,1 düşüşle 101,1'de bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,4 değer kaybederek 4 bin 106 dolardan günü tamamladı. Altının onsu yeni işlem gününde ise yüzde 0,5 artışla 4 bin 125 dolardan alıcı buluyor.

Kurumsal tarafta çip şirketlerindeki satış dalgası göze çarparken Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,5, Lam Research'ün hisseleri yüzde 6,9, AMD ile Applied Materials'ın hisseleri yüzde 6,5, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Qualcomm'un hisseleri yüzde 1,9 ve Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,45, Nasdaq endeksi yüzde 1,16 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,25 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

- Avrupa borsaları İngiltere hariç negatif seyretti

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç satıcılı bir seyir izlerken, bölge gündeminde jeopolitik gelişmeler ve Fed'in toplantı tutanakları yer alıyor. İngiltere'de enerji hisselerine yönelik talep artışı ülkede piyasaları desteklerken ülkede siyasi gelişmeler de yakından izlendi.

Aşırı sağcı Reform UK Partisi lideri Nigel Farage, aldığı bağışları bildirmediğinin ortaya çıkmasının ardından milletvekilliğinden istifa ettiğini ancak kendisinden boşalan koltuk için yapılacak seçimde yeniden yarışacağını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, gelişmiş yapay zeka modellerinin siber saldırıları daha hızlı ve etkili hale getirmesiyle artan risklere karşı önlemler içeren eylem planı hazırladı.

AB Komisyonundan yapılan açıklamada, yeni nesil gelişmiş yapay zeka modellerinin siber güvenlik anlayışını yeniden şekillendirdiğine işaret edildi. Açıklamada, 'Yapay zeka, güvenlik açıklarını tespit etmek, saldırıları otomatikleştirmek ve siber olayların ölçeği ile hızını benzeri görülmemiş düzeyde artırmak amacıyla kötüye kullanılabiliyor.' ifadelerine yer verildi.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da sanayi üretimi mayısta aylık yüzde 0,9 ile tahminlerin üzerinde arttı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise yıllık bazda değişim göstermedi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,51, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,37 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 düştü.

- Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya tarafında karışık bir seyir öne çıkarken, çip şirketlerine yönelik gelişmeler ve Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji arzını tehdit etmesi fiyatlamalarda belirleyici oluyor.

Çinli DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, Çin ve Hong Kong borsalarında pozitif bir görünümün oluşmasını destekledi. Çin'in en büyük yarı iletken üreticisi SMIC'in hisseleri yüzde 7,2 arttı.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Japonya'da mayıs cari işlemler dengesi 3 trilyon 968,3 milyar yen (yaklaşık 24,45 milyar dolar) fazla verdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,66 ve Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 4,35 düşerken Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,46 yükseldi.

- Cumhurbaşkanı Erdoğan: 'F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil'

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kazancıyla 14.497,37 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 düştü. Dolar/TL dünü 46,8550'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışına önceki kapanışa paralel seyrediyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne katılmak üzere Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Erdoğan, 'F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil. Bunu Amerika ile daha önce de görüştük. Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump'ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Şimdi Liderler Zirvesi'nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum.' dedi.

ABD Başkanı Donald Trump da 'Türkiye, (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi. (CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim.' diye konuştu.

Analistler, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışının bugün de yakından takip edileceğini belirtti.

Bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Fed toplantı tutanakları, ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

14.00 ABD, haftalık Mortgage Başvuruları

17.00 ABD, mayıs ayı Toptan Eşya Stokları

21.00 ABD, Fed Toplantı Tutanakları

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a, Türkiye Hükümeti'ne ve Ankara sakinlerine teşekkür ederek, 'Bunu gerçekten takdir ediyoruz. Bu önemli bir zirve. Sizler çok nazik ev sahiplerisiniz.' dedi.

Rutte, geçen sene yapılan Lahey Zirvesi'nin tamamen planlama ve hedef belirlemeyle ilgili olduğunu, Ankara Zirvesi'nin ise uygulama ve bu hedefleri gerçekleştirmekle ilgili olduğunu vurguladı.

İttifak genelinde harcama kapasitesinin, savunma sanayisi yatırımlarının arttığına işaret eden Rutte, Zirve'nin ilk günüyle ilgili, 'Dün büyük bir başarıydı. Büyük bir çıkış yapıldı, çok sayıda yeni sözleşme, çok sayıda yeni taahhüt açıklandı.' diye konuştu.

ABD açısından bakıldığında müttefikler arasında savunma harcamalarını daha dengeli hale getirme hedefinin gerçekleştiğini belirten Rutte, şunları kaydetti:

'Yüzde 5 hedefi doğrultusunda bu yıl zaten yüzde 4'e ulaştık ki, bu gerçekten olağanüstü bir gelişmedir. Bu elbette yalnızca Başkan Donald Trump sayesinde olmadı. Rusya'dan kaynaklanan tehdit de bunun önemli nedenlerinden biridir. Ancak dürüst olmak gerekirse, Başkan Trump'ın Avrupa'daki müttefikleri ve Kanada'yı bunu yapmaları yönünde teşvik etmesi gerçekten yardımcı oldu ve bunun sonuçları görülüyor.'

'Sonuç olarak çok daha güçlü bir NATO ve daha güçlü bir NATO'nun içinde çok daha güçlü bir Avrupa ortaya çıkıyor.' diyen Genel Sekreter, bugünkü oturumla ilgili beklentilerini şöyle dile getirdi:

'Bugün müttefiklerin iki konuyu açıkça teyit etmelerini bekliyorum. Birincisi, İran'ın hiçbir zaman nükleer silah kapasitesine sahip olmaması gerektiğidir. İkincisi ise seyrüsefer özgürlüğü ilkesidir. Hürmüz Boğazı'nın yeniden tamamen açık olması stratejik açıdan son derece önemlidir. Bu, 32 müttefikin tamamı için hayati öneme sahiptir.'

Rutte, sonuç bildirisinde Rusya'ya dair yer alacak ifadeye ilişkin, 'Bugün de müttefiklerin ortak şekilde Rusya'nın NATO topraklarına yönelik uzun vadeli tehdit olduğunu kabul etmelerini bekliyorum. Rusya'nın uzun vadeli tehdit olduğunun açıkça kayda geçirilmesini bekliyorum.' diye konuştu.

Rutte, ABD'nin İran'a yönelik son saldırılarıyla ilgili bir soruya, 'Bence bu kesinlikle gerekliydi. Çünkü bir ateşkes yürürlükteyken İran'ın esasen bu ateşkesi ihlal ettiğini görüyoruz. Dün gemilere yönelik saldırılarda neler yaşandığını gördük. Bu nedenle ABD'nin güçlü ve kararlı bir şekilde karşılık vermesi son derece önemlidir.' yanıtını verdi.

Rutte, Trump'ın 'ABD askerlerini Avrupa'dan çekebileceği ve Grönland'ı yeniden kontrol altına almak istediği' yönündeki söylemleriyle ilgili değerlendirmesinin sorulması üzerine, şunları söyledi:

'Kendisi, ABD'nin NATO'ya bağlılığı konusunda tamamen kararlıdır. Bu konuda hiçbir şüphem yok. Ancak geçmişte olduğu gibi bugün de belli ölçüde bir beklenti vardı ve hala var. Buna rağmen ABD'nin NATO'ya bağlılığı kesindir. Çünkü NATO, ABD'nin kendi çıkarları açısından da gereklidir. Örneğin Rusya'nın nükleer denizaltılarının ABD kıyılarına ulaşmasını önlemek için NATO büyük önem taşımaktadır. Amerika'nın güvenliğini sürdürebilmesi için Atlantik'i, Avrupa'yı ve Arktik bölgesini güvence altına alması gerekir. Bu nedenle ABD'nin NATO'ya bağlılığı tamdır. Şimdi ise iyi haber şu ve bugünün en büyük kazanımı da budur. Bu durum (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin açısından bir kayıp, Başkan Trump açısından ise bir kazançtır. Çünkü Avrupalılar ve Kanadalılar tam da kendisinin uzun süredir talep ettiği şeyi yapıyorlar.'

Rutte, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesinin son derece önemli olduğuna dikkati çekerek, 'Bugün müttefiklerin yeniden çok yıllı taahhütlerde bulunmasını bekliyorum. Tam olarak nelerin açıklanacağını göreceğiz ancak beklentim Ukrayna'yı desteklemeyi sürdürmeye yönelik güçlü bir taahhütle buradan ayrılacağımız yönündedir.' diye konuştu.

Rutte, Putin'e ne tür bir mesaj vermek istediğinin sorulması üzerine, 'Avrupa'da, Kanada'da ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan 1 milyar insanın oluşturduğu bu ittifak, topraklarımızın her bir santimini savunacaktır. NATO'yu yenemezsiniz. Biz savunma amaçlı bir ittifakız. Hiç kimseye saldırmayacağız. Biz yalnızca yaşam tarzımızı, demokrasimizi, demokrasilerimizi ve topraklarımızı savunacağız. Bu yüzden bizimle uğraşmayın. Bizimle oynamaya kalkmayın.' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin ev sahipliğinde dün başlayan NATO Ankara Zirvesi'ne 32 üye ülkenin yanı sıra Asya-Pasifik'teki bazı NATO ortaklarının liderleri ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy gibi çeşitli davetliler katılıyor.

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ilk gününe, NATO Savunma Sanayi Forumu damga vurdu.

Forumun açılışında konuşan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın yeni projelerini duyururken, forumda, NATO'nun 'Uzay ve Gözetleme', 'Taarruz Kabiliyetleri' ve 'Entegre Hava ve Füze Savunması' alanlarındaki yeni projelerine taraf olan ülke ve şirketlerle toplu imza töreni de yapıldı.

Forumda ayrıca, Ukrayna Devlet Başkanı Volodomir Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de konuşma yaptı.

Zirveye katılacak liderlerin Ankara'ya varması dün gün boyu devam ederken, liderler bugün de Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Devlet ve Hükümet Başkanları Zirve toplantısına katılacak.

Zirveye katılmak için dün Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump, öncesinde Türkiye'ye resmi ziyarette bulundu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Trump, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde baş başa görüşmelerinin ardından heyetler arası görüşme gerçekleştirdi.

Ardından düzenlenen ortak basın toplantısında bir soru üzerine Trump, Türkiye'ye yönelik ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki yaptırımlarını kaldırabilecekleri mesajını verdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da F-35 konusunda Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inandığını vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, gün içinde, NATO Ankara Zirvesi kapsamında Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Kanada Başbakanı Mark Carney ile de bir araya geldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan ayrıca, zirveye katılan liderler ve eşleri onuruna, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde akşam yemeği verdi.

Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nin kış bahçesinde de resepsiyona ev sahipliği yaptı. Resepsiyona, NATO üyesi ülkelerin yanı sıra AP4 (Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore) ülkeleri ile davetli devlet ve hükümet başkanları katıldı.

Görgün, burada yaptığı konuşmada, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi çerçevesinde düzenlenen Savunma Sanayii Forumu'nun NATO tarihindeki en büyük etkinliklerden biri olduğunu ifade etti.

Dünyanın büyük bir dönüşümden geçtiğine değinen Görgün, 'NATO'nun buna kayıtsız kalması düşünülemez. Tüm müttefikler bu gelişmelerin uzun süredir farkındalar. Vilnius, Washington ve Hague zirvelerinde adım adım büyüyen bu girişim, bugün zirve noktasına ulaştı. Gelecekte NATO tarihi yazıldığında Ankara Zirvesi'ne özel bir bölüm ayrılacak, Savunma Sanayii Forumu NATO için yeni bir dönemin başlangıcını simgeleyecek.' diye konuştu.

Görgün, TUSAŞ'ın uçak yapılarından modernizasyona, taarruz helikopterlerinden jet eğitim uçaklarına ve uyduya kadar geniş bir alanda 50 yılı aşkın süredir Türkiye'ye ve müttefiklere hizmet verdiğini dile getirdi.

Baykar Teknoloji'nin, transatlantik güvenliği için Ukrayna'da kritik bir rol oynayan, küresel çapta oyun değiştirici bir insansız hava aracı (İHA) şirketi olduğunu belirten Görgün, KIZILELMA'nın forumda sergilendiğini ve ürünün büyük beğeni topladığını aktardı.

Görgün, burada sadece uçakları değil, Türk savunma sanayisinin son teknoloji sistemlerinin de sergilendiği bilgisini vererek, müttefikler arasında farklı savunma sanayisi işbirliklerine olanak tanıyan, güvenli ve dayanıklı bir tedarik zinciri kurmanın da önemini vurguladı.

Türk savunma sanayisinin kara, deniz ve hava unsurlarının sergilendiği resepsiyonda, NATO Zirvesi kapsamında sektörün önde gelen temsilcileri bir araya geldi.

Resepsiyon kapsamında Türk savunma sanayisinin hava unsurlarından yeni nesil jet eğitim uçağı HÜRJET, yeni nesil temel eğitim uçağı HÜRKUŞ-II, ANKA III insansız savaş uçağı, GÖKBEY ile ATAK helikopterleri, Bayraktar AKINCI, Bayraktar TB3, ANKA ve AKSUNGUR İHA'lar uçuş gerçekleştirdi. Ayrıca ANKA III ile HÜRJET ve HÜRKUŞ kol uçuşu yaptı.

Freud'a göre zihnimiz yalnızca bilinçten oluşmaz. Düşüncelerimizin ve davranışlarımızın önemli bir kısmı, farkında olmadığımız bilinçdışı süreçlerden etkilenir. Bu süreçlerden birisi olan bastırma; kişinin kabul etmekte zorlandığı, kaygı uyandıran ya da benlik algısıyla çatışan duygu ve düşüncelerinin bilinçdışına itilmesidir. Ancak bastırılan şey yok olmaz. Yalnızca görünmez hâle gelir. Bir süre sonra ise farklı biçimlerde geri döner. Nedensiz görünen kaygılar, tekrar eden davranışlar, rüyalar ya da dil sürçmeleri bunun örnekleri olabilir. Freud'a göre bunlar, bastırılanın kendisini dolaylı biçimde yeniden göstermesidir. Psikanalizde buna 'semptom' denir.

Günlük yaşamda bu tür davranışları her yerde görebiliriz. Yoğun kaygı yaşayan birinin sürekli evi toplaması, durmadan çalışması ya da kendini sürekli meşgul etmesi dışarıdan bakıldığında üretkenlik gibi görünebilir. Oysa çoğu zaman değişen şey kaygının kendisi değil, onun ifade ediliş biçimidir. Aynı durum tıpta da görülür. Ağrı kesici ağrıyı azaltabilir, ancak enfeksiyonu tedavi etmez. Belirti hafiflemiştir; neden ise hâlâ yerindedir.

Benzer bir durum ekonomide de görülebilir. Kur baskılaması, döviz kurunun yükselmesini çeşitli politika araçlarıyla sınırlama ya da geciktirme çabasıdır. Bunun amacı kısa vadede fiyat artışlarını yavaşlatmak, enflasyonu kontrol altında tutmak ve piyasalara istikrar mesajı vermektir. Yani kur tamamen serbest bırakılmaz; belirli bir düzeyde tutulmaya çalışılır.

Türkiye ekonomisinde bunun etkileri günlük yaşamda görülebiliyor. Kur uzun süre sakin kaldığında insanlar ekonominin de sakinleştiğini düşünebilir. İthal elektronik ürünlerinin fiyatları bir süre daha yavaş artar, akaryakıt zamları gecikir ya da dövize bağlı maliyetler hemen hissedilmez. Bu durum geçici bir rahatlama yaratır. Ne var ki aynı dönemde enflasyon yüksek kalıyor, üretim maliyetleri artıyor, dış finansman ihtiyacı devam ediyor ya da rezervler eriyor ve dolayısıyla kurdaki sakinlik tek başına sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyor.

Baskı sürdürülemediğinde ertelenen fiyat artışları kısa sürede peş peşe gelir. Bir sabah otomobilin, telefonun ya da ithal bir ilacın fiyatındaki ani yükseliş, çoğu zaman yeni bir sorunun ortaya çıkmasından çok, uzun süredir biriken baskının açığa çıkmasıdır.

Freud için semptom, bastırılan çatışmanın yeniden görünür hâle gelmesidir. Benzer şekilde ekonomide de ani kur sıçramaları, yüksek enflasyon ya da hızla artan fiyatlar çoğu zaman yapısal sorunların belirtileridir. Bunlar yeni bir sorunun ortaya çıktığını değil, uzun süredir var olan dengesizliklerin artık görünür hâle geldiğini gösterir.

Ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değildir. İnsanların beklentileri de ekonomiyi etkiler. Ekonominin kötüleşeceğini düşünen biri döviz alabilir, harcamasını erteleyebilir ya da tasarrufa yönelebilir. Bu bireysel kararlar zamanla ekonomik sürecin kendisini de etkiler. Ekonomi ile psikoloji bu noktada birbirinden tamamen bağımsız değildir.

Bu benzetme, kur baskılamasının nedenini psikolojiyle açıklama iddiası taşımaz. Döviz kuru; enflasyon, dış borç, sermaye hareketleri, rezervler ve küresel finansal koşullar gibi birçok ekonomik değişkenin etkisi altında şekillenir. Ancak ekonomik kararlar yalnızca teknik hesaplarla alınmaz. Toplumun beklentileri, piyasa psikolojisi ve siyasal öncelikler de bu kararların önemli parçalarıdır.

Bastırma ile kur baskılaması arasındaki ortak nokta, ikisinin de zamanı satın almaya çalışmasıdır. Her ikisi de sorunu tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca görünmesini geciktirir. Ancak geciken her şey yok olmaz. Bastırılan duygu nasıl uygun zamanda yeniden ortaya çıkıyorsa, ekonomik gerçeklerle uyumsuz biçimde uzun süre baskılanan kur da uygun koşullar oluştuğunda yeniden hareket eder. Çünkü ister insan zihninde ister ekonomide olsun, neden ortadan kalkmadığı sürece belirti de geri dönmeye devam eder.

Belirtileri yönetmek mümkündür; ancak kalıcı çözüm, onları üreten nedenlerle yüzleşmekten geçer.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Ama ne benim aktardığım bilgi tam doğru, ne karşı görüş olarak dile getirilmesi muhtemel olan.

Çünkü Merkez Bankası'nın Türk parasının değerinin gerçek anlamda düşük ya da yüksek olduğuna ilişkin somut bir değerlendirmesi yok, olamaz da zaten.

Ama Merkez Bankası reel efektif döviz kuru hesaplaması yoluyla Türk parasının diğer paralar karşısındaki değerine ilişkin bilimsel bir veri koyuyor ortaya.

İşte bu veri de Türk parasının reel olarak hem çok değerli olduğu sonucunu da veriyor, hem de değersiz olduğu sonucunu.

Daha önce de kaç kez vurgulandı kim bilir; hangi tarihin esas alındığına ve hangi fiyat endeksinin kullanıldığına bağlı olarak Türk parası için değerli sonucuna varmak da mümkün, değersiz sonucuna varmak da. Ayrıca değerli ya da değersiz, çok farklı oranlar ortaya çıkacağı da bir gerçek.

Peki doğru ne, doğru oran ne?

Yok, Türk parası için böyle bir oran vermek mümkün değil. Hatta biraz önce de ifade ettiğim gibi 'Türk parası reel olarak çok değerlidir ya da değersizdir' demek bile mümkün değil.

Tekrar edeyim; nereden baktığınıza, yani hangi tarihi baz aldığınıza ve hangi fiyat endeksini kullandığınıza bağlı olarak çok farklı yönler ve çok farklı oranlar bulabilirsiniz.

Fiyat endeksinin önemi

Reel değer hesaplamasında değişik sonuçlar elde edilmesinde en büyük etkenlerden biri hiç kuşku yok ki kullanılan fiyat endeksi.

Öncelikli soru şu; bu hesaplamada hangi fiyat endeksini kullanmak daha doğru? Tüketici fiyat endeksini mi, yurt içi üretici fiyat endeksini mi?

Bir başka soru da şu; hangi endeksle yapılan hesaplama, hangi kesimler için doğru sonuç verir?

Fiyat endeksleriyle ilgili en temel soru başka aslında; acaba endeksler fiyat artış hızını doğru ölçüyor mu?

Herhangi bir ayda gerçek fiyat artışı örneğin yüzde 5 düzeyindeyken endeks bunu bir şekilde yüzde 3 ölçmüşse ve o ay nominal kur da yüzde 3 artmışsa Türk parasının değerinde reel anlamda değişiklik olmamış görünür. Oysa gerçek enflasyon daha yüksek olduğu için Türk parası reel anlamda değer kazanmaya devam eder.

Türkiye belki de uzun yıllardır zaten bunu yaşıyor.

Hangi endeks ve kime göre?

Gerçi Türkiye'de herkes değilse de büyük çoğunluk 'Şu kur bir artsa da rahatlasak' havasında ama bunu en çok isteyen kesim hiç kuşku yok ki dövizle işi olanlar, yani dış ticaretle uğraşanlar.

Bir ihracatçı düşünün, tedariki ya da üretimi büyük ölçüde yurt içinden ise kur artışını gözü kapalı ister.

Kimi ihracatçı o kadar emin değildir; çünkü üretimde ithalata bağımlılığı ölçüsünde kur artışından daha fazla etkilenecektir.

Ağırlıkla iç piyasaya üretim yapan ve bu üretimi için yoğun ithal girdi kullanan bir sanayici tabii ki kur çok az artsın ister.

Ama şurası kesin; imalat sanayi ağırlıklı olmak üzere sanayici için Yİ-ÜFE'ye göre hesaplanan reel efektif döviz kuru endeksini izlemek gerekir. Çünkü imalattaki enflasyon bir anlamda Yİ-ÜFE'dir.

Merkez Bankası'nın 2025 yılını baz alan kur endeksine göre bu yılın altı ayının ortalaması Yİ-ÜFE'ye göre 99,68 düzeyinde. Yani değişiklik yok sayılır. TL reel olarak çok az değer kaybına uğramış.

Ama örneğin 2020 yılı baz alınırsa TL aradan geçen sürede yüzde 24'ten fazla değerlenmiş. Ama 2016 ve öncesi esas alınırsa TL hâlâ değersiz. Doğrusu hangisi, yok ki!

Turizm sektörü TÜFE'ye bakar

Geliri büyük ölçüde döviz cinsinden olan turizm sektörü ise doğal olarak TÜFE'ye göre oluşan değerlerle daha yakından ilgili. Bu kesim için daha geçerli olan fiyat hareketi TÜFE ile ölçülen oran. Dolayısıyla reel kurda da TÜFE bazlı olan önemli.

TÜFE bazlı reel kur endeksindeki gelişmeye ilişkin örnekleri tablonun yanındaki açıklama bölümünde de aktardım; zaten Yİ-ÜFE bazlı endekse benzeyen bir durum var. Oranlar tabii ki çok farklı ama sonuç temelde değişmiyor.

Vatandaş hiçbir endekse bakmıyor!

İş alemi için hangi endeksle oluşan reel kurun önemli olabileceği iyi kötü tahmin edilebilir.

Ama kur artışı olması gerektiğine inanan vatandaş için reel kur endeksinin hiç önemi yok. Vatandaş tabii ki TÜFE'yi izlediği için bu endekse bakar ama özünde herhangi bir kıyaslamaya da fazla gerek duymaz.

Hele hele reel kur gibi teknik bir hesaplama pek göz önünde bulundurulmaz. 'Fiyatlar ne kadar arttı, kur ne kadar arttı, arada ne kadar fark var, demek ki dolar ya da euro en az o kadar artmalı'; söylenen, dile getirilen budur.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

ABD ordusundan, İran'a yönelik son misilleme saldırılarına ilişkin detaylı açıklama geldi.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), 7 Temmuz'da İran'a karşı yeni bir saldırı dalgasının tamamlandığını ve operasyon kapsamında 80'i aşkın hedefin hassas mühimmatla vurulduğunu duyurdu. CENTCOM, saldırıların İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik son saldırılarına 'doğrudan yanıt' olarak gerçekleştirildiğini bildirdi.

Açıklamada, ABD güçlerinin İran'a ait hava savunma sistemleri, komuta-kontrol ağları, kıyı radar tesisleri, gemisavar füze kabiliyetleri ile Hürmüz Boğazı ve çevresindeki 60'tan fazla İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait küçük tekneyi hedef aldığı belirtildi. Operasyonun, İran'ın uluslararası ticaret koridorundan geçen gemilere saldırı kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı kaydedildi.

CENTCOM: Ateşkesin açık ihlali

CENTCOM açıklamasında, İran'ın son olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen Marshall Adaları bandıralı M/T Al Rekayyat, Suudi Arabistan bandıralı M/T Wedyan ve Liberya bandıralı M/T Cyprus Prosperity adlı üç ticari gemiye saldırdığı öne sürüldü. ABD ordusu, bu saldırıları 'ateşkesin açık ve tehlikeli ihlali' olarak nitelendirirken, seyrüsefer özgürlüğünün de hedef alındığını belirtti.

CENTCOM, ABD güçlerinin anlaşmaya uyulmaması halinde İran'dan hesap sorulması için bölgede teyakkuzda kalmayı sürdüreceğini bildirdi.

Reuters'ın aktardığına göre Washington, saldırılarla eş zamanlı olarak İran'ın petrol satmasına olanak tanıyan lisansı da iptal etti. İran'ın üst düzey askeri komutası ise ABD saldırılarını 'açık saldırganlık' olarak nitelendirerek 'ezici yanıt' tehdidinde bulundu.

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin yeniden tırmanması, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırırken, bölgede kırılgan seyreden ateşkes sürecinin geleceğine dair belirsizliği de derinleştirdi. Reuters, savaşın ve bölgedeki saldırıların petrol fiyatlarını yükselttiğini ve küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtığını aktardı.

Bu lisans, 21 Haziran'da yayımlanan ve İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimine, teslimatına ve satışına izin veren geçici lisansın yerini aldı.

Böylelikle 7 Temmuz itibarıyla İran menşeli söz konusu ürünlerin satın alınması veya yüklenmesi dahil hiçbir işleme izin verilmeyeceği bildirildi.

Önceki lisans kapsamında izin verilen mevcut işlemlerin olağan şekilde tamamlanması ve tasfiye edilmesi için ise 17 Temmuz'a kadar süre tanındı.

OFAC tarafından geçen ay yayımlanan genel lisans ile İran menşeli ham petrol, petrokimya ürünleri ve petrol ürünlerinin üretimi, satışı, teslimatı veya gemilerden boşaltılması gibi normalde yasak olan tüm işlemlere geçici muafiyet sağlanmıştı.

Söz konusu iznin 21 Ağustos tarihine kadar geçerli olacağı ve ödemelerin ABD doları cinsinden yapılabileceği belirtilmişti.

Çip şirketlerinin hisselerindeki satış baskısıyla pay piyasalarında negatif seyir izlendi.

Analistler, Çinli girişim DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haberin, çip şirketlerindeki satış dalgasında etkili olduğunu belirtti.

Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,5, Lam Research'ün hisseleri yüzde 6,9, AMD ile Applied Materials'ın hisseleri yüzde 6,5, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Qualcomm'un hisseleri yüzde 1,9 ve Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Jeopolitik tarafta, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılarına yeniden başladığına dair haber, Orta Doğu'da gerilimin tekrar tırmanabileceği endişelerine neden olurken ABD yönetimi 21 Haziran'da yayımlanan ve İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük genel lisansı iptal etti.

Bu gelişmelerle yükselen Brent petrolün varil fiyatı TSİ 23.00 itibarıyla yüzde 5 artışla 75,71 dolara çıktı.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de haziranda yüzde 3,7'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Odine Solutions Teknoloji Ticaret ve Sanayi A.Ş. (BIST: ODINE), Orta Doğu pazarında bulut tabanlı telekomünikasyon, dijital dönüşüm ve sistem entegrasyonu çözümlerinin sunulması amacıyla Huawei Cloud ile stratejik iş ortaklığı sözleşmesi imzaladığını duyurdu.

Şirket, Huawei Cloud'un küresel bulut altyapısını kendi mühendislik ve entegrasyon kabiliyetleriyle birleştirerek bölgedeki faaliyetlerini güçlendirmeyi ve yeni iş fırsatları oluşturmayı hedefliyor.

QNB Finansal Kiralama'dan 170 milyon doları aşan sendikasyon

QNB Finansal Kiralama A.Ş. (BIST: QNBFK), Societe Generale koordinasyonunda uluslararası finans kuruluşlarından 117 milyon ABD doları ve 53 milyon euro tutarında sendikasyon kredisi sağlamak üzere anlaşma imzaladı.

Şirketin temin ettiği uzun vadeli finansmanın leasing faaliyetlerinin büyümesine katkı sağlaması bekleniyor.

Özyaşar Tel alüminyum kaynak teli üretimine başladı

Özyaşar Tel ve Galvanizleme Sanayi A.Ş. (BIST: OZYSR), Ar-Ge çalışmaları kapsamında geliştirilen alüminyum kaynak telinde ilk müşteri siparişlerinin ardından seri üretime geçtiğini açıkladı.

Şirket, aylık 60 ton üretim kapasitesiyle başladığı yeni üründe talebe bağlı olarak kapasite artışı planlıyor. Yüksek katma değerli ürünün gelir yapısına ve ciroya olumlu katkı sağlaması hedefleniyor.

Trabzonspor Serdar Saatçı transferini tamamladı

Trabzonspor Sportif Yatırım ve Futbol İşletmeciliği Ticaret A.Ş. (BIST: TSPOR), futbolcu Serdar Saatçı'nın Çorum Futbol Kulübü'ne kesin transferi konusunda anlaşmaya varıldığını bildirdi.

Anlaşmaya göre Trabzonspor 500 bin euro artı KDV transfer geliri elde edecek. Ayrıca oyuncunun ileride başka bir kulübe transfer olması halinde oluşacak net transfer bedelinin yüzde 50'si Trabzonspor'a ödenecek. Oyuncuyla mevcut sözleşme karşılıklı anlaşmayla feshedilirken herhangi bir fesih tazminatı ödenmeyecek.

Sigorta şirketlerinden prim üretim verileri

Anadolu Sigorta (BIST: ANSGR), 2026 yılının ilk altı ayında brüt prim üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 21,9 artışla 54,19 milyar TL'ye yükseldiğini açıkladı.

Anadolu Hayat Emeklilik (BIST: ANHYT) ise aynı dönemde toplam 11,86 milyar TL brüt prim üretimi gerçekleştirdiğini duyurdu.

Ray Sigorta (BIST: RAYSG), Ocak-Haziran döneminde 21,03 milyar TL brüt prim üretimine ulaştığını bildirirken, prim üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,6 geriledi.

Ebebek'te ürün satışları çift haneli büyüdü

Ebebek Mağazacılık A.Ş. (BIST: EBEBK), Haziran 2026 döneminde mağazalar ve e-ticaret kanalında satılan toplam ürün adedinin 10,71 milyon olduğunu açıkladı. Geçen yılın aynı ayında bu rakam 9,15 milyon seviyesindeydi.

Şirketin yılın ilk altı ayındaki toplam ürün satışı ise 60,75 milyon adede ulaşırken, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 21 artış kaydetti.

Günün öne çıkan gelişmeleri

• ODINE: Huawei Cloud ile Orta Doğu odaklı stratejik iş ortaklığı.
• QNBFK: 117 milyon dolar ve 53 milyon euroluk sendikasyon finansmanı.
• OZYSR: Alüminyum kaynak telinde seri üretim başladı.
• TSPOR: Serdar Saatçı transferinden 500 bin euro gelir ve sonraki satıştan yüzde 50 pay.
• ANSGR: Brüt prim üretiminde yıllık yüzde 21,9 artış.
• ANHYT: İlk yarıda 11,86 milyar TL prim üretimi.
• RAYSG: Prim üretimi 21,03 milyar TL olurken yıllık bazda yüzde 0,6 geriledi.
• EBEBK: İlk yarıda ürün satış adedi yaklaşık yüzde 21 arttı.

Geçmiş yıllarda kripto paralara mesafeli yaklaşımıyla bilinen Vanguard, son dönemde attığı adımlarla dikkat çekiyor. Özellikle müşterilerden gelen yoğun talep sonrasında kripto ETF'lerine erişim sağlamaya başlamasının ardından şirket şimdi de dijital varlık stratejisini yönetecek üst düzey bir isim arıyor.

Yeni oluşturulan görev yalnızca yöneticilikle sınırlı olmayacak. İşe alınacak kişi, Vanguard'ın Bitcoin başta olmak üzere dijital varlıklara yönelik kurumsal yaklaşımını şekillendirecek, tokenize gerçek dünya varlıkları (RWA), stablecoin ekosistemi ve blok zinciri teknolojilerinin şirket bünyesindeki kullanım alanları konusunda strateji geliştirecek.

Görev tanımında ayrıca şirketin dijital varlık vizyonunun oluşturulması, yeni teknolojilerin yatırım süreçlerine entegrasyonu ve sektördeki gelişmelerin yakından takip edilmesi de yer alıyor.

Bununla birlikte yeni yönetici, yalnızca şirket içindeki ekiplerle çalışmayacak. Düzenleyici kurumlarla temas kuracak, sektör temsilcileriyle iş birliği yapacak ve dijital varlıklara ilişkin piyasa standartlarının oluşturulmasına katkı sağlayacak.

Vanguard, geçmişte rakibi BlackRock'ın aksine spot Bitcoin ETF'lerine mesafeli bir politika izlemişti. Ancak yatırımcı talebinin artmasıyla birlikte bu tutumunu yumuşatan şirket, kendi kripto ETF'lerini ihraç etmese de üçüncü taraf sağlayıcıların ürünlerini yatırımcılarına sunmaya başlamıştı.

Şirketin dijital varlıklar için üst düzey bir yönetici arayışına girmesi, Vanguard'ın gelecekte yalnızca ETF erişimiyle yetinmeyerek blok zinciri ve kripto ekosisteminde daha aktif bir rol üstlenebileceğine işaret ediyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kararı doğrultusunda devreye alınan Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) kapsamında KGYO.E, PASEU.E, MARKA.E ve SAFKR.E paylarına açığa satış ve kredili işlem tedbiri getirildi.

Buna göre söz konusu paylar, 08 Temmuz 2026 tarihli işlemlerden (seans başından) 07 Ağustos 2026 tarihli işlemlere (seans sonuna) kadar açığa satışa ve kredili işlemlere konu edilemeyecek.

BIST 100 endeksi, güne 16,63 puan ve yüzde 0,12 azalışla 14.407,91 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.397,44 puanı, en yüksek 14.611,36 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,50 değer kazanarak 14.497,37 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 121,61 puan ve yüzde 0,73 artışla 16.885,79 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 1,43, sanayi endeksi yüzde 0,76 ve hizmetler endeksi yüzde 0,09 değer kazanırken teknoloji endeksi yüzde 2,61 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 46'sı prim yaptı, 51'i geriledi, 3'ü yatay seyretti. ASELSAN, Türk Hava Yolları, Destek Finans Faktoring, Astor Enerji ve Akbank en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 143 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla 4 bin 143 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,7 artışla 6 milyon 278 bin lira oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 46,7198, satışta 46,9070 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 46,7035, satışta 46,8906 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1430, sterlin/dolar paritesi 1,3380 ve dolar/yen paritesi 161,9 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 2,4 artışla 73,8 dolardan işlem görüyor.