Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Haziran ayı Motorlu Kara Taşıtları istatistiklerini açıkladı.

TÜİK'in konuya ilişkin haber bülteni aşağıda bulunuyor:

Haziran ayında 194 bin 740 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı

Haziran ayında trafiğe kaydı yapılan taşıtların %49,4'ünü motosiklet, %37,8'ini otomobil, %8,5'ini kamyonet, %1,7'sini traktör, %1,5'ini kamyon, %0,7'sini minibüs, %0,3'ünü otobüs ve %0,1'ini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre %22,0 arttı

Haziran ayında trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre özel amaçlı taşıtta %191,0, motosiklette %62,1, minibüste %53,2, traktörde %20,9, kamyonda %12,7 artarken otobüste %14,5, kamyonette %5,8 ve otomobilde %2,9 azaldı.

Trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı geçen yılın aynı ayına göre %2,9 arttı

Haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı özel amaçlı taşıtta %140,5, otobüste %26,2, minibüste %26,0, kamyonda %21,8, kamyonette %11,8, motosiklette %4,2, otomobilde %1,8 artarken traktörde %43,4 azaldı.

Trafiğe kayıtlı toplam taşıt sayısı Haziran ayı sonu itibarıyla 34 milyon 545 bin 132 oldu

Haziran ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı taşıtların %51,7'sini otomobil, %21,5'ini motosiklet, %14,4'ünü kamyonet, %6,8'ini traktör, %3,1'ini kamyon, %1,6'sını minibüs, %0,6'sını otobüs ve %0,3'ünü özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Haziran ayında 941 bin 964 adet taşıtın devri yapıldı

Haziran ayında devri(1) yapılan taşıtların %64,6'sını otomobil, %14,4'ünü kamyonet, %13,7'sini motosiklet, %3,2'sini traktör, %2,0'ını kamyon, %1,5'ini minibüs, %0,4'ünü otobüs ve %0,2'sini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Haziran ayında 73 bin 665 adet otomobilin trafiğe kaydı yapıldı

Haziran ayında trafiğe kaydı yapılan otomobillerin %20,5'i Renault, %7,1'i Hyundai, %6,7'si Volkswagen, %6,5'i Fiat, %5,2'si Toyota, %5,0'ı Peugeot, %4,1'i Mercedes-Benz, %3,9'u Skoda, %3,6'sı Chery, %3,2'si Omoda, %3,1'i Citroen, %2,8'i BMW, %2,8'i TOGG, %2,7'si Opel, %2,5'i Kia, %2,2'si Jaecoo, %2,0'ı Volvo, %2,0'ı Nissan, %1,9'u Mini, %1,7'si Audi ve %10,5'i diğer(2) markalardan oluştu.

Ocak-Haziran döneminde 962 bin 739 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı

Ocak-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı %11,7 azalarak 962 bin 739 adet olurken, trafikten kaydı silinen taşıt sayısı %22,7 artarak 29 bin 212 adet oldu. Böylece Ocak-Haziran döneminde trafikteki toplam taşıt sayısında 933 bin 527 adet artış gerçekleşti.

Ocak-Haziran döneminde trafiğe kaydı yapılan otomobillerin %41,8'i benzin yakıtlıdır

Ocak-Haziran döneminde trafiğe kaydı yapılan 456 bin 50 adet otomobilin %41,8'i benzin, %31,6'sı hibrit, %17,8'i elektrikli, %7,8'i dizel ve %1,0'ı LPG yakıtlıdır. Haziran ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı 17 milyon 867 bin 368 adet otomobilin ise %32,1'i dizel, %31,0'ı benzin, %29,4'ü LPG, %4,7'si hibrit ve %2,5'i elektriklidir. Yakıt türü bilinmeyen(3) otomobillerin oranı ise %0,2'dir.

Ocak-Haziran döneminde en fazla 1300 ve altı silindir hacimli otomobil kaydı yapıldı

Ocak-Haziran döneminde trafiğe kaydı yapılan 456 bin 50 adet otomobilin %32,6'sı 1300 ve altı, %16,0'ı 1401-1500, %14,3'ü 1501-1600, %10,2'si 1301-1400, %8,2'si 1601-2000, %0,9'u 2001 ve üstü motor silindir hacmine sahiptir.

Ocak-Haziran döneminde kaydı yapılan otomobillerin 190 bin 529'u gri renklidir

Ocak-Haziran döneminde trafiğe kaydı yapılan 456 bin 50 adet otomobilin %41,8'i gri, %25,7'si beyaz, %11,9'u siyah, %9,8'i mavi, %5,6'sı yeşil, %3,2'si kırmızı, %1,3'ü kahverengi, %0,3'ü turuncu, %0,3'ü sarı ve %0,1'i diğer renklidir.

Yayımlanan rapora göre, Dolar/TL kurunun 1 ay içinde 47,80'e, 12 ay sonunda ise 55,50 seviyesine yükselmesi bekleniyor.

Banka, Euro/TL için 1 aylık tahminini 55,00, 12 aylık tahminini ise 62,20 olarak açıkladı.

Sterlin/TL tarafında ise 1 aylık beklenti 65,44, 12 aylık tahmin ise 71,45 seviyesinde yer aldı.

Öte yandan, Dolar/TL kuru erken işlemlerde 47,17 seviyesinin üzerine çıkarak tarihi zirvesini yeniledi. Kur, haberin yazıldığı sırada yüzde 0,15 artışla 47,16 seviyesinde işlem görüyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin ücretli çalışan istatistiklerini yayımladı.

Buna göre, Mayıs 2025'te 15 milyon 892 bin 187 kişi olan sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, bu mayısta yüzde 0,5 artışla 15 milyon 970 bin 105 kişiye yükseldi.

Söz konusu ayda ücretli çalışan sayısı, sanayi sektöründe yıllık bazda yüzde 3,2 azaldı, inşaat sektöründe yüzde 1,2 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 2,3 arttı.

Aylık değişim

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, mayısta nisana göre yüzde 0,1 azalış gösterdi.

Bu dönemde ücretli çalışan sayısı, sanayi sektöründe yüzde 0,1, inşaat sektöründe yüzde 1,2 azalırken, ticaret-hizmet sektöründe aynı kaldı.

Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı Haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 23,1 oranında artarak 43 bin 406 oldu. İkinci el konut satışları ise Haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 12,5 oranında artarak 86 bin 573 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışlarının payı yüzde 33,4, ikinci el konut satışlarının payı yüzde 66,6 oldu.

Veri yılın en yüksek aylık artışı olarak kaydedildi.

Söz konusu kararlar, Genel Kurul'un 14 Temmuz'da yapılan 110'uncu birleşiminde alındı.

Kuruluştan yapılan basın açıklaması aşağıda bulunuyor:

Rapora göre, Haziran 2026''da enflasyondan arındırılmış ortalama reel otomobil fiyat endeksi 129,3 olarak gerçekleşti. Reel fiyatlardaki düşüş eğilimi devam ederken, bir önceki aya kıyasla yüzde 1,5, geçen yılın aynı ayına kıyasla ise yüzde 8,6 oranında düşüş görüldü.

Cari Fiyatlar Gerilerken Reel Düşüş Devam Ediyor

Haziran 2026'da ortalama satılık otomobil cari fiyatı bir önceki aya kıyasla yüzde 0,5 azalırken, bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 20,7 arttı. Aylık bazda ortalama otomobil fiyatı 1 milyon 169 bin TL oldu.

Fiyat Değişiminde D Sınıfı Öne Çıktı

Ortalama fiyat B sınıfında 770 bin 421 TL, C sınıfında 1 milyon 39 bin TL, D sınıfında 1 milyon 497 bin TL ve E sınıfında 2 milyon 457 bin TL olarak gerçekleşti. Yıllık fiyat değişiminde en yüksek artış yüzde 23,3 ile D sınıfında, en düşük artış ise yüzde 21,9 ile B sınıfında görüldü. C sınıfında artış oranı yüzde 22,7, E sınıfında ise yüzde 22,5 oldu.

Haziran Ayının Öne Çıkanı Elektrikli Araçlar Oldu

Ortalama fiyat benzin türünde 1 milyon 430 bin TL, benzin ve LPG'li türünde 611 bin 352 TL, dizel türünde 1 milyon 118 bin TL, hybrid türünde 2 milyon 597 bin TL ve elektrik türünde 4 milyon 89 bin TL olarak gerçekleşti.

ıllık fiyat değişiminde en yüksek artış yüzde 25 ile elektrikli araçlarda görüldü. Benzin türünde artış oranı yüzde 17,8, benzin ve LPG türünde yüzde 18,6, dizel türünde yüzde 15,7, hybrid türünde ise yüzde 15,2 olarak gerçekleşti.

Otomobil Piyasasında Arz ve Talep Birlikte Arttı

Otomobil talep endeksi bir önceki aya kıyasla yüzde 2,8 artarken, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3 geriledi. Aynı dönemde satılık ilan sayısı yüzde 6,1 artışla 960 bin 201'e, satılan otomobil sayısı ise yüzde 6,7 artışla 187 bin 287'ye yükseldi. Buna bağlı olarak satılan otomobil sayısının satılık ilan sayısına oranı 0,1 puan artışla yüzde 19,5 oldu. Satılık otomobillerin ilanda kalma süresi ise bir önceki aya göre 1,4 gün uzayarak 25,2 güne çıktı.

Haziran ayında yıllık tüketici enflasyonu yüzde 32,11 olarak kaydedilmişti. Böylelikle Haziran ayında konut fiyatlarında reel kayıp izlendi.

Veriler Haziran ayıyla birlikte konutta reel kayıp döneminin yedinci aya yükseldiğini gösterdi.

TCMB verilerine göre konut fiyatlarında aynı dönemde aylık artış da yüzde 2 oldu.

Yurt içi bankaların yurt dışından kullandıkları kısa vadeli kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri, bir önceki aya göre yüzde 7,5 oranında azalarak 7,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatı yüzde 9,2 oranında artışla 20,3 milyar dolar olmuşken, banka hariç mevduatlar yüzde 1,0 oranında azalışla 22,0 milyar dolar olarak gerçekleşti, TL cinsinden toplam mevduat yükümlülükleri ise yüzde 7,5 oranında artarak 28,0 milyar dolara yükseldi.

Diğer sektörler kaynaklı KVDB stoku, bir önceki aya göre yüzde 1,0 oranında azalarak 70,7 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti.

Dış ticaret işlemlerinden kaynaklanan ticari kredi yükümlülükleri, yüzde 1,3 oranında azalarak 63,6 milyar dolar olurken, nakit kredi kaynaklı yükümlülükler yüzde 1,3 oranında artarak 7,1 milyar dolara yükseldi.

KVDB stoku içerisinde ABD doları, euro ve diğer döviz cinslerinin payı azalırken, Türk lirasının payında artış oldu. Buna göre, stokun yüzde 34,9'unu ABD doları, yüzde 26,1'ini euro, yüzde 25,6'sını Türk lirası ve yüzde 13,4'ünü diğer döviz cinsleri oluşturdu.

Kalan vadeye göre KVDB stokunda, mevduat yükümlülükleri 70,2 milyar dolara yükselirken, kredi ve menkul kıymet yükümlülükleri 71,9 milyar dolara düştü.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), haziran ayına ilişkin kurulan-kapanan şirket istatistiklerini açıkladı.

Buna göre haziranda kurulan şirket sayısı, mayıs ayına kıyasla yüzde 26,1 artarak 7 bin 644'ten 9 bin 639'a yükseldi. Aynı dönemde kapanan şirket sayısı da yüzde 58,9 artışla 3 bin 293'e çıktı. Mayısta 2 bin 72 şirket kapanmıştı.

Haziranda kurulan şirket sayısı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31,5, kapanan şirket sayısı da aynı dönemde yüzde 28,2 arttı.

Dün dar bantta hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üstünde 47,0888'den tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.50 itibarıyla önceki güne göre yüzde 0,1 artışla 47,1660 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışının yüzde 0,3 üzerinde 54,0410'dan, sterlin/TL ise yüzde 0,1 primle 63,5930'dan işlem görüyor.

Dolar endeksi yatay seyirle 100,6 seviyesinde bulunuyor.

ABD ile İran arasındaki gerilimlerin Kızıldeniz üzerindeki ticaret yolunu tehdit eder niteliğe gelmesi Orta Doğu'daki risklerin görece artmasına sebep oldu. Bölgede artan gerilimlerin etkisiyle petrol fiyatları yükselirken, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısındaki keskin düşüş dikkati çekiyor.

Analistler, bu durumun devam etmesi halinde enflasyonist endişelerin tekrar artabileceğine işaret ederken, ABD ve İran'ın uzlaşma yolundan giderek uzaklaştığını belirtti.

Diğer taraftan bu hafta ABD'de açıklanan enflasyon verilerinin temel fiyat baskılarının hafiflediğine işaret etmesine karşın yatırımcılar enerji fiyatlarındaki son artışın enflasyondaki yavaşlama trendini tersine çevirebileceği endişesiyle bu geçmişe dönük verilere temkinli yaklaşıyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Dallas Fed Başkanı Lorie Logan enflasyonun yüzde 2 seviyesine doğru gerilememesi halinde söz konusu veriyi bu seviyeye taşımaya yardımcı olmak için bir miktar politika sıkılaşmasına ihtiyaç olduğunu ifade etti.

Kansas City Fed Başkanı Jeff Schmid de temel endişesinin enflasyon olduğunu, enflasyonun hala çok yüksek ve uzun süredir hedefin üzerinde seyrettiğini kaydetti.

ABD-İran geriliminin petrol fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması ve enflasyonun Fed'in kısıtlayıcı bir politika izleyeceği endişelerini güçlendirmesi dolara olan talebi artırmaya devam ediyor.

Orta Doğu'da gerilim devam ettiği sürece likidite ihtiyacının süreceğini ve dolara olan talebin artacağını kaydeden analistler, yüksek petrol fiyatlarının ekonomilerde enflasyonun hedef seviyelerin üzerinde kalma olasılığını artırarak Fed'in politikalarına dair belirsizliği artırdığını söyledi.

Bu durum, faiz oranlarının daha uzun süre yüksek kalmasına, doların desteklemesine ve altın gibi varlıkların cazibesinin azalmasına yol açıyor.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksi, konut satış istatistikleri, kısa vadeli dış borç istatistikleri ile uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in beklenen Türkiye değerlendirmesi, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde enflasyon ve ABD'de sanayi üretimi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,74 düşüşle 14.145,75 puandan başladı.

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,22 değer kazanarak 14.251,29 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 105,54 puan ve yüzde 0,74 azalışla 14.145,75 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,43, holding endeksi yüzde 0,22 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,79 ile tekstil deri, en çok gerileyen yüzde 9,17 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen derin satış baskısı ve Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimle negatif seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksi, konut satış istatistikleri, kısa vadeli dış borç istatistikleri ile uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in beklenen Türkiye değerlendirmesi, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde enflasyon ve ABD'de sanayi üretimi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.300 ve 14.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalar, çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen derin satış baskısı ve Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimle negatif seyrediyor.

Yapay zeka alanındaki devasa yatırımların karşılık bulup bulmayacağına dair endişelerle çip üreticisi şirketlerin hisseleri üzerinde devam eden satış baskısı ve artan jeopolitik riskler küresel piyasalarda risk algısının devam etmesine neden oluyor.

Trilyonlarca dolarlık harcamaların ne zaman kar sağlayacağı hala belirsizliğini korurken, teknoloji hisselerinin aşırı değerlenip değerlenmediği de piyasalarda tartışma konusu olmaya devam ediyor. ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını yoğunlaştırması ve İran'ın misilleme olarak bölgedeki diğer ülkelere saldırılarına devam etmesi küresel piyasalarda risk iştahını olumsuz etkiliyor.

Bölgede gerilimin yeniden tırmanmasıyla petrol fiyatlarının yükselmesi ve Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin geçişlerinin sınırlı kalmaya devam etmesi halinde enflasyonist endişelerin tekrar artabileceği tahmin ediliyor.

Bu hafta ABD'de açıklanan enflasyon verilerinin temel fiyat baskılarının hafiflediğine işaret etmesine karşın yatırımcılar enerji fiyatlarındaki son artışın enflasyondaki yavaşlama trendini tersine çevirebileceği endişesiyle bu geçmişe dönük verilere temkinli yaklaşıyor.

Analistler, ABD ve İran'ın uzlaşma yolundan giderek uzaklaştığını belirtti.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Dallas Fed Başkanı Lorie Logan enflasyonun yüzde 2 seviyesine doğru gerilememesi halinde söz konusu veriyi bu seviyeye taşımaya yardımcı olmak için bir miktar politika sıkılaşmasına ihtiyaç olduğunu ifade etti.

Kansas City Fed Başkanı Jeff Schmid de temel endişesinin enflasyon olduğunu, enflasyonun hala çok yüksek ve uzun süredir hedefin üzerinde seyrettiğini kaydetti. Makroekonomik veri tarafında ABD'de perakende satışlar haziranda aylık bazda yüzde 0,2 ile beklentilere paralel arttı.

Ülkede ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı ise 11 Temmuz ile biten haftada 208 bine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı. Söz konusu veriler, ABD ekonomisinin gücünü koruduğunu gösteriyor.

ABD'nin Brezilya'ya yüzde 25 oranında yeni gümrük tarifesi uygulama kararı da ticaret gerilimleri yeniden gündeme geldi.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,55'te bulunurken, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 100,8 seviyesinde seyrediyor. Brent petrolün varil fiyatı, yüzde 0,1 artışla 84,1 dolara yükseldi. Orta Doğu'daki gerilimlerin yeniden tırmanmasıyla Brent petrol, haftayı son üç ayın en hızlı haftalık yükselişiyle tamamlamaya hazırlanıyor.

Altının onsu yatay seyirle 3 bin 976 dolarda seyrediyor.

ABD-İran geriliminin petrol fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması ve enflasyonun Fed'in kısıtlayıcı bir politika izleyeceği endişelerini güçlendirmesi altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmayı sürdürüyor.

Analistler, Orta Doğu'da gerilim devam ettiği sürece likidite ihtiyacının süreceğini ve dolara olan talebin artacağını belirterek, altın fiyatlarındaki düşüş eğiliminin devam edebileceğini söyledi.

Yüksek petrol fiyatları, ekonomilerde enflasyonun hedef seviyelerin üzerinde kalma olasılığını artırarak Fed'in politikalarına dair belirsizliği artırıyor. Bu durum, faiz oranlarının daha uzun süre yüksek kalmasına, doların desteklemesine ve altın gibi varlıkların cazibesinin azaltmasına yol açıyor.

- New York borsası geriledi

New York borsası, çip hisselerindeki satış baskısının etkisiyle günü düşüşle tamamladı. Büyük bankaların güçlü bilançolarının ardından şirketlerin açıkladığı finansal sonuçlar da yatırımcıların odağında yer aldı.

Yarı iletken üreticisi TSMC'nin ikinci çeyrek karının yüzde 77,4 artarak piyasa beklentilerini aşmasına rağmen sermaye harcamalarına yönelik tahminini artırmasının etkisiyle şirketin hisseleri yüzde 2,3 geriledi.

Diğer çip üreticilerinin hisselerinde de düşüş görülürken, Intel'in hisseleri yüzde 5,8, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 5,7, Arm Holdings'in hisseleri yüzde 5,4, Advanced Micro Devices'ın (AMD) hisseleri yüzde 5,3 ve Broadcom'un hisseleri yüzde 5 değer kaybetti.

ABD'li hava yolu şirketi United Airlines'ın hisseleri ise şirketin ikinci çeyrek finansal sonuçlarının beklentilerin üzerinde gelmesine rağmen petrol fiyatlarındaki yükselişin bu yıl yakıt maliyetini yaklaşık 6 milyar dolar artıracağını öngörmesi sonrası yüzde 1,8 düştü.

GE Aerospace hisseleri, şirketin finansal sonuçlarının beklentilerden daha iyi gelmesine ve şirket bu yıla ilişkin kar tahminini yükseltmesine rağmen yüzde 3,5 geriledi.

ABD'li teknoloji şirketlerinden Alphabet'in hisseleri de şirketin en güçlü yapay zeka modeli Gemini 3.5 Pro'nun piyasaya sürülmesini ertelediğine dair haberler üzerine yüzde 4,4 düştü.

Sağlık sigortası şirketi UnitedHealth'in ise bu yıla ilişkin kar tahminini yukarı yönlü revize etmesinin ardından hisseleri yüzde 1,2 yükseldi. Öte yandan Küresel internet televizyon ağı Netflix'in geliri bu yılın ikinci çeyreğinde yüzde 13,4 artışla 12,6 milyar dolara yükseldi. Netflix'in net karı da yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 8,8 artarak 3,4 milyar dolara yükseldi. Şirketin net karı 2025'in aynı döneminde 3,1 milyar dolar olarak hesaplanmıştı.

Netflix'in açıkladığı güçlü bilançolara karşın şirketin hisseleri piyasa sonrası işlemlerde yüzde 8,9 değer kaybetti.

Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,20, S&P 500 endeksi yüzde 0,51 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,47 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

- Avrupa borsaları İngiltere hariç geriledi

Avrupa borsalarının yönü üzerinde şirket bilançoları etkili oluyor. Kamu hizmetleri ve telekom sektöründeki şirketlerin bilançolarının beklentilerin altında kalması ve yapay zeka şirketlerine ilişkin değerlemelerin çok yükseldiğine dair endişeler Avrupa piyasalarında satış baskısının artmasına neden oldu.

Siyasi gelişmeler yatırımcıların odağında bulunuyor. İngiltere'de Andy Burnham pazartesi günü başbakanlık koltuğuna oturmaya hazırlanıyor. Analistler, İngiltere'de kritik konunun ülkede hazine ve maliye bakanlığına kimin geleceği olduğunu belirtti.

Diğer taraftan ülkede başbakanın vergileri artırıp artırmayacağı da merak ediliyor.

Burnham'ın arazi vergilerini artırabileceğine dair öngörüler öne çıkıyor. Analistler, arazi vergisinin artırılmasının İngiltere'de konut fiyatlarında sert düşüşü beraberinde getirebileceğini söyledi.

Öte yandan İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), mayıs ayına ilişkin büyüme rakamlarını açıkladı.

Buna göre, martta yüzde 0,3 büyüyen ve nisanda yüzde 0,1 daralan İngiltere ekonomisi, mayısta yüzde 0,1 büyüdü. Diğer taraftan Avro Bölgesi mayısta 7,8 milyar avro ticaret açığı verdi. Geçen yılın mayıs ayında 15 milyar avro ticaret fazlası verilmişti.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,54 değer kazanırken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,05, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,34 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,07 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

- Asya borsaları negatif seyrediyor

Asya borsalarında bugün negatif bir seyir izlenirken, Japonya borsasındaki sert düşüş öne çıkıyor.

Bu hafta yatırımcılar, büyük bankaların açıkladığı güçlü bilançoların ardından yarı iletken sektöründen bankacılık gibi diğer sektörlere yöneldi. Bu durum, çip sektörüne daha fazla bağımlı olan Asya piyasalarını satış baskısına karşı savunmasız bıraktı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 6,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2 geriledi.

Güney Kore borsasında bugün tatil nedeniyle işlem görülmüyor.

- Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,22 değer kazanarak 14.251,29 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,2 geriledi. Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,0890'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 47,1610'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksi, konut satış istatistikleri, kısa vadeli dış borç istatistikleri ile uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in beklenen Türkiye değerlendirmesi, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde enflasyon ve ABD'de sanayi üretimi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.350 ve 14.500 puanın direnç, 14.150 ve 14.000 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, haziran ayı konut fiyat endeksi

10.00 Türkiye, haziran ayı konut satış istatistikler

10.00 Türkiye, mayıs ayı kısa vadeli dış borç istatistikleri

11.00 Avro Bölgesi, mayıs ayı cari işlemler dengesi

12.00 Avro Bölgesi, haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

14.00 Türkiye, 28. hafta BDDK bankacılık sektörü verileri

14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri

15.30 ABD, haziran ayı konut başlangıçları

15.30 ABD, haziran ayı inşaat izinleri

16.15 ABD, haziran ayı sanayi üretimi

16.15 ABD, haziran ayı kapasite kullanım oranı

17.00 ABD, temmuz ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışını kısa sürede artırmaması halinde dünyanın enerji güvenliği konusunda endişe duyması gerektiğini söyledi.

Birol, 'Petrol güvenliği hâlâ kritik bir konu. Eğer durum önümüzdeki birkaç hafta içinde düzelmezse endişelenmeliyiz ve ben de endişeleniyorum' dedi.

İran ile Umman arasındaki dar deniz geçidi olan Hürmüz Boğazı normal koşullarda dünya enerji sevkiyatlarının yaklaşık beşte birini taşıyor.

Boğaz, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar nedeniyle büyük ölçüde kapanmış durumda.

Birol, enerji fiyatlarında görülen sert artışa rağmen bazı faktörlerin yükselişi sınırladığını söyledi. Bunlar arasında:

Çin'in savaş öncesinde 1 milyar varili aşan petrol stokları,
Elektrikli araçlar ve toplu taşımayla petrol tüketimini azaltması,
IEA koordinasyonunda 400 milyon varile kadar petrolün piyasaya sürülmesi bulunuyor.

Ancak Birol'a göre, bu çözümler sonsuza kadar devam edemez.

Birol daha önce İran savaşının tarihteki en kötü enerji arz kesintisi olduğunu söylemişti.

ABD'nin dünyanın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi olarak üretimini artırmasının yardımcı olduğunu belirten Birol, 'ABD'nin üretim artışı çok faydalı. ABD günde 1 milyon, 2 milyon varil artırabilir, ancak 10 milyon varil artırması mümkün değil' dedi.

Enerji ve gaz arz krizinin dünya ekonomilerini etkilediğini ancak etkilerin ülkeler arasında eşit dağılmadığını da ifade etti.

Dün 86,25 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 84,23 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.18 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,09 azalarak 84,05 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 79,02 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimlerin küresel ekonomik büyüme ve petrol talebine ilişkin endişeleri artırmasıyla düşüşe geçti.

ABD'de bu hafta açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerinin beklentilerin altında kalması, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımlarını erteleyebileceğine yönelik beklentileri güçlendirdi. Düşük faiz beklentisi normal şartlarda ekonomik aktiviteyi ve enerji talebini destekleyen bir unsur olarak öne çıkarken, piyasalarda bu etkinin jeopolitik gelişmeler nedeniyle sınırlı kaldığı değerlendiriliyor.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını yoğunlaştırması ve İran'ın misilleme saldırılarını sürdürmesi küresel piyasalarda risk algısını artırırken, yatırımcılar çatışmaların dünya ekonomisi üzerindeki olası etkilerine odaklandı.

Analistler, Orta Doğu'da çatışmaların derinleşmesinin petrol arzına ilişkin riskleri artırmasına rağmen, yüksek enerji maliyetlerinin küresel büyümeyi yavaşlatabileceği ve bunun da petrol talebini olumsuz etkileyebileceği beklentisinin fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu belirtiyor.

Hürmüz Boğazı'nda gerilim sürüyor

Öte yandan, ABD ordusu, İran'a yönelik yeniden ilan edilen deniz ablukasının ardından Umman Körfezi'nde seyrini sürdüren bazı ticari gemilere müdahalede bulunduğunu açıkladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), üç ticari geminin yeniden yönlendirildiğini, talimatlara uymadığı belirtilen bir geminin etkisiz hale getirildiğini ve bir başka gemiye denetim amacıyla çıkıldığını bildirdi.

Buna karşın İran basını, ABD'nin yeni saldırı dalgasının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası'nda en az 10 patlama meydana geldiğini duyurdu.

Piyasalarda, Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek olası kesintilerin petrol arzını olumsuz etkileyebileceği değerlendirilirken, çatışmaların küresel ekonomik büyüme üzerinde yaratabileceği baskının talep görünümünü zayıflatacağı beklentisi fiyatlardaki düşüşte etkili oldu.

Analistler, yatırımcıların bir yandan Fed'in gelecek döneme ilişkin para politikası sinyallerini takip ederken diğer yandan ABD-İran geriliminin enerji piyasalarına olası etkilerini yakından izlemeyi sürdürdüğünü ifade ediyor.

Brent petrolde teknik olarak 83,32 doların destek, 85,56 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor. ​​​​​​​

Dün ons fiyatındaki düşüşe paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 2 düşüşle 6 bin 20 liradan tamamladı.

Güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.20 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,5 artışla 6 bin 49 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 9 bin 966 liradan, cumhuriyet altını da 39 bin 714 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı, bugün yüzde 0,6 yükselişle 3 bin 998 dolardan işlem görüyor.

Orta Doğu'da ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilimin ardından bölgede yaşanan gelişmeler varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

Analistler, ABD ve İran'ın uzlaşma yolundan giderek uzaklaştığını belirterek, bölgede gerilimin yeniden tırmanmasıyla yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist endişeleri tekrar artırdığını söyledi.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,55'te bulunurken, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 100,8 seviyesinde seyrediyor.

Altın fiyatları üzerinde baskı devam ediyor

ABD-İran geriliminin petrol fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması ve enflasyonun ABD Merkez Bankasının (Fed) kısıtlayıcı bir politika izleyeceği endişelerini güçlendirmesi altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmayı sürdürüyor.

Orta Doğu'da gerilim devam ettiği sürece likidite ihtiyacının süreceğini ve dolara olan talebin artacağını belirten analistler, altın fiyatlarındaki düşüş eğiliminin devam edebileceğini söyledi.

Yüksek petrol fiyatları, ekonomilerde enflasyonun hedef seviyelerin üzerinde kalma olasılığını artırarak Fed'in politikalarına dair belirsizliği artırıyor. Bu durum, faiz oranlarının daha uzun süre yüksek kalmasına, doların desteklemesine ve altın gibi varlıkların cazibesinin azaltmasına yol açıyor.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksi, konut satış istatistikleri, kısa vadeli dış borç istatistikleri ile uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in beklenen Türkiye değerlendirmesi, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde enflasyon ve ABD'de sanayi üretimi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat güne yüzde 0,52 düşüşle 16.650,00 puandan başladı.

Dün alış ağırlıklı seyreden ağustos vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 0,38 artışla 16.737,00 puandan tamamlamıştı. Endeks kontratı akşam seansında ise kazançlarının bir kısmını geri vererek 16.705,00 puandan işlem gördü.

Ağustos vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışına göre yüzde 0,52 azalışla 16.650,00 puandan işlem görüyor.

Küresel piyasalar, çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen derin satış baskısı ve Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimle negatif seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksi, konut satış istatistikleri, kısa vadeli dış borç istatistikleri ile uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in beklenen Türkiye değerlendirmesi, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde enflasyon ve ABD'de sanayi üretimi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.400 ve 16.300 puanın destek, 16.800 ve 16.900 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

'Bu akşam, seçim sistemimizdeki şok edici zafiyetleri ortaya koyan kritik istihbarat bilgilerinin derhal gizliliğinin kaldırıldığını ve yayınlandığını duyuruyorum.' diyen Trump, bu bilgilerdeki kanıtların ABD seçim sisteminin daha önce hiç düşünülmemiş seviyelerde siber saldırılara, istismara ve yabancı müdahaleye karşı tehlikeli bir şekilde savunmasız olduğunu gösterdiğini kaydetti.

Trump, 'Daha da rahatsız edici olanı ise bu hayati bilgilerin yıllarca sizden gizlenmiş ve örtbas edilmiş olmasıdır.' diyerek eski Demokrat başkanlar Joe Biden ile Barack Obama'yı suçladı.

Çin'in 2020'den bu yana 220 milyon ABD seçmen bilgisini ele geçirerek tarihteki en büyük seçim verisi ihlalini gerçekleştirdiğini öne süren Trump, 'Bu rezaleti daha da artıran şey ise istihbarat teşkilatımızdaki birçok yapının Çin'in seçimlere sinsi müdahalesine ilişkin bilgileri aktif olarak bastırmak ve küçümsemek için çalıştığı, hem başkandan hem de ABD halkından örtbas ettiği gerçeğidir.' dedi.

Çin hükümetinin ABD Başkanı olarak kendisi hakkında olumsuz haber yazan ABD'li gazetecileri tespit edip büyük miktarda paralar ödediğini dile getiren Trump, FBI'ın elde ettiği bazı ham istihbarata göre Çin'in ABD seçimlerine müdahale faaliyetlerinin Biden için yasa dışı oy pusulaları üretme girişimini bile içerdiğini bildirdi.

Trump, 'Bugün, Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi'nden ve CIA'den bu kadar önemli bilgilerin nasıl ve neden gizlendiğini araştırmasını, örtbas etme olayına karışanları görevden almasını ve uygun görülmesi halinde bu kişiler hakkında suç duyurusunda bulunmasını istiyorum.' diye konuştu.

Çin, Rusya, İran, Kuzey Kore ve devlet dışı gruplar da dahil ABD düşmanlarının ABD seçim altyapısını tehlikeye atma yeteneğine sahip olduğunu düşündüklerini anlatan Trump, ayrıca ABD İç Güvenlik Bakanlığının bir incelemesine göre, ABD seçimlerine kayıtlı yaklaşık 278 bin yabancı uyruklu kişiyi tespit ettiklerini de kaydetti.

Trump, 'Bu açıklamalar kimsenin savunamayacağı kadar bozuk ve savunmasız bir seçim sisteminin varlığını ortaya koyuyor. Bu sistem savunulamaz durumda. Yüz milyonlarca ABD seçmen dosyası yabancı hükümetlerin elinde, makinelerimiz ve oy sayım sistemlerimiz siber saldırılara, manipülasyona ve yolsuzluğa açık.' ifadelerini kullandı.

'Bu durum, herhangi bir üçüncü dünya ülkesinden daha kötü. Bizimki gibi seçim sistemine sahip hiçbir üçüncü dünya ülkesi yok.' açıklamasında bulunan Trump, ABD'de güvenli ve adil bir seçim sisteminin tesisi için partiler üstü bir yaklaşımla çözüm bulunması gerektiğini söyledi.

Trump, bu bağlamda kasımda yapılacak ara seçimlerin dürüst olması gerektiğini belirterek, bunun için Kongre'nin, oy kullanma sırasında kimlik ibrazını mecbur kılan ve mektupla oy kullanmayı sınırlayan Amerika'yı Kurtarma Yasası'nı (SAVE America Act) bir an önce geçirmesi gerektiği çağrısında bulundu.

Bakan Bolat, 'AB-Türkiye arasındaki ilişkiler çok boyutlu. Karşılıklı ticaret geçen sene 233 milyar dolarla çok büyük rakamlara ulaştı. Aynı şekilde bu ticaretin içinde otomotiv bitmiş ürünler ve yedek parçalar olarak yaklaşık 62 milyar dolar civarında.' diye konuştu.

AB'nin Türkiye'nin en önemli ihracat ortağı, Türkiye'nin de AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı konumunda yer aldığını hatırlatan Bolat, 'İki topluluk arasında 30 yıllık iyi çalışan Gümrük Birliği ilişkisi var. Ekonominin birçok alanlarını kapsıyor. Gümrük Birliği'nin modernleştirilmesi, güncellenmesi konusunda müzakerelere başlanması için büyük bir istek var, ihtiyaç var. Bu konuda bazı üye ülkelerin itirazı nedeniyle henüz müzakere başlayamadı.' ifadelerini kullandı.

Bolat, vize meselesinin de görüşüldüğünü belirterek, geçen yıl başlatılan Cascade sistemi ile vizeler için randevularda bekleme ve vize müracaatlarının işlenmesi konularında bir miktar iyileşme olduğunu, bazı ülkeler bu konuda kolaylıkları artırırken bazı ülkelerde teknik imkansızlıklar nedeniyle yavaşlama olduğunu kaydetti.

Ulaştırma alanında Türkiye'den nakliyecilerin kota problemleri yaşayabildiğini anımsatan Bolat, 'Geçen yıl Türkiye AB ticareti yaklaşık yüzde 7 arttı ve 233 milyar dolara ulaştı. Bu anlamda nakliye de artıyor. Çünkü Türkiye AB ticareti içinde karayolu nakliyesi yüzde 50'nin üzerinde bir pay alıyor.' diye konuştu.

Bakan Bolat, dünya ticaretinde de çok önemli gelişmeler yaşandığına işaret ederek, 'Korumacılık rüzgarları her tarafı sarmış durumda. Bu noktada Türkiye-AB Gümrük Birliği ile ticaret ve ekonomik ilişkilerini 233 milyar dolara kadar yükseltmeyi başardı ama özellikle Uzak Doğu'dan çok hızlı artan ithalatlar karşısında gerek ABD'deki yeni ticaret politikası tedbirleri gerek AB'deki Sanayi Hızlandırma Yasası ve Made in EU projesi kapsamındaki gelişmeler çok dikkatli takip ettiğimiz konular.' değerlendirmesinde bulundu.

Bu gelişmelerin Türkiye-AB ticaretine, yatırımlarına, ekonomik ilişkilerine, otomotiv sektörünü geleceğine zarar vermemesi için büyük bir mücadele ve müzakere yürüttüklerini anlatan Bolat, AB'nin kompakt yapıya sahip tek bir entite olmadığını, 27 ülkede yüzlerce siyasi parti ve binlerce farklı sektör yer aldığını dile getirdi.

Bolat, 'Bu korumacılık rüzgarlarından etkilenip AB'nin de kendi içine kapanmasını isteyenler var. Kapanmasını istemeyen ülkeler var. Ortaklarımızla ticaretimizi, ekonomimizi birlikte geliştirelim, güçlenelim anlayışında olanlar var. Kısa vadeli düşünüp hemen kapıları kapatalım, kendi içimizde sanayiyi koruyalım, kapılarımızı kapatmış olalım diyen ülkeler var.' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin AB üyesi ülkelerin ilgili bakanlıklarıyla ve liderler düzeyinde görüşmeler yürüttüğünü belirten Bolat, aynı şekilde Türk özel sektörünün de kendi muhataplarıyla müzakerelerde bulunduğunu anlattı.

Bakan Bolat, şöyle devam etti:

'Bir takım çalışması içinde Türkiye'mizin hakları ve menfaatlerine bir halel gelmemesi, Türkiye AB ilişkilerini karşılıklı kazan kazan temelinde dengeli bir temelde ilerletmek, daha fazla yatırımlar çekmek ve karşılıklı ticaretlerimizi arttırmanın çabası içindeyiz. Birçok kesimden olumlu, yapıcı yaklaşımlar gördük. Farklı gruplar, farklı ülkeler, farklı hükümetler, farklı beklentiler, farklı menfaatler söz konusu. Biz burada özellikle Türkiye'nin görüşlerine yakın olanların destek sayılarını arttırmaya dostlarımızın sayısını arttırmaya mücadele ediyoruz. Karar alınma aşamasında ülkemiz Avrupa ilişkilerini daha olumlu yukarılara taşıyacak olumlu kararlar çıksın diye uğraşıyoruz.'

İlk altı ay toplamındaki gerçekleşmede ise geçen yıla kıyasla görünürde önemli bir fark yok. Geçen yıl ilk altı ayda 980 milyar lira olan açık bu yıl 943 milyar lirada kaldı. Görünürde yalnızca yüzde 4'e yakın bir gerileme. Ama enflasyon dikkate alındığında bu azalma elbette çok daha fazla.

Bu tutarların ötesinde bir de faiz dışı denge var.

Hani sanayi üretiminde bir arındırılmamış ham veri vardır; görülebilen, sayılabilen, ölçülebilen gerçek üretim düzeyini gösterir. Ama arındırılmamış bu veri sanayinin gerçek performansını ortaya koymaktan çoğu zaman uzaktır. Çünkü kimi dönem vardır ki, örneğin bu yılın mayıs ayı gibi, çalışma günü sayısı çok azdır, bu endekse göre kıyaslama yapmak yanlış değerlendirmeye yol açar. 'Üretim çok düştü' dersiniz demeye de bunun nedeni az çalışılmış olmasıdır. O yüzden takvim etkisinden arındırılmış hesaplama yapılır. Gerçek performans da ancak öyle görülür.

Bütçede de benzer bir hesaplama söz konusu. Vergi bugün toplanır, harcama bugün yapılır ama bu iki verinin farkı olan ve geçmişteki uygulamalardan kaynaklanan bütçe dengesini de etkileyen çok önemli bir başka veri vardır.

Geçmişin kötü ya da yanlış icraatının yükü olarak bugünü etkileyen faiz ödemesinden söz ediyorum.

Şimdi, 'Bugünün bütçe dengesini bozan faiz ödemesinin oluşmasına sanki başka hükümetler mi yol açtı' diye itiraz edilecektir. Bu itirazlar tabii ki sonuna kadar haklıdır. Bu haklı itirazı ayrı tutarak söylüyorum; bugünkü bütçe gerçekleşmesi eğer geçmişin faiz yükü olmasaydı çok daha olumlu bir tablo çizecekti.

Faiz dışı fazla:

Bu yıl haziran ayında 202 milyar, ilk altı ayda da yaklaşık 1,5 trilyon lira faiz ödemesi yapıldı.

Buna göre haziran ayındaki faiz dışı fazla tam 316 milyar lira.

Yılın ilk yarısındaki faiz dışı fazla ise 521 milyar lira.

Faiz ödemesinin tümüyle sıfırlanması Türkiye için tabii ki söz konusu olmaz ama haziran ayındaki 202 milyar ve ilk altı aydaki yaklaşık 1,5 trilyonun yarısında bile kalınabilseydi bu paralarla neler neler yapılabilirdi. İnsan bunu düşünmeden edemiyor.

Yük devam edecek

Faiz ödemesi bu düzeylerde kalsa ve gelecekte çok azalacak olsa ona da razı olunur ama bu eğilim hep devam edeceğe benziyor.

Elbette faiz dışı fazla verilmesi, faiz dışı açıktan çok çok daha iyi bir performansa işaret ediyor. Türkiye uzunca bir süre onu da yaşadı, yani faiz dışı açık verdi.

Bu yılın ilk yarısında 1,5 trilyona yakın (1 trilyon 464 milyar) faiz ödendiğini belirttim. Yılın ikinci yarısında da yaklaşık 1,3 trilyon lira (1 trilyon 277 milyar) ödeme yapılacak. Böylece yılın tümündeki faiz ödemesi 2,7 trilyonu aşacak.

Bu yılın ilk yarısında olduğu gibi çok muhtemeldir ki ikinci yarıda da faiz dışı fazla verilecek. Ama bu fazla, borç stokunun nominal değilse de en azından reel olarak azalmasına hizmet ediyorsa bir anlam taşıyacak.

Çünkü bu faiz yükünden öyle bir anda kurtulmak elbette mümkün değil; yapılabilecek olan böyle faiz dışı fazla elde ede ede yükü hafifletebilmek.

Haziran rekorunun sebebi

Tekrar haziran ayı bütçe verilerine dönelim. Çünkü haziran verilerinde dikkat çeken detaylar var.

Haziran ayında vergi gelirlerinde yüzde 72'lik bir artış oldu. Zaten toplam gelirlerin giderden çok fazla artmasını ve haziranda geçen yıl 330 milyar açık verilmişken bu yıl 114 milyar fazlaya geçilmesini sağlayan da vergi gelirlerindeki bu performans.

Peki ne oldu da vergi gelirleri haziranda adeta coştu!

Gelir vergisi tevkifatı 496 milyar liraya ulaşarak hazirandaki 1 trilyon 316 milyar liralık vergi tahsilatında tam yüzde 38'lik bir paya sahip oldu. Gelir vergisi tevkifatında geçen yılın haziranındaki 201 milyar liraya göre yüzde 147'lik bir artış var.

Haziran ayındaki tevkifat aslında görünürde çok yüksek ama bu tutarı biraz da iki aylık gibi düşünmek gerek. Mayıs ayının üçte biri tatilde geçmişti ve o yüzden söz konusu aydaki tutar çok düşüktü, yalnızca 75 milyar liraydı. Dolayısıyla iki ayın ortalaması 285 milyar lira ve bu tarihsel ortalamaya yakın bir düzey.

Aynı şekilde KDV beyannamelerinin bayram tatili dolayısıyla hazirana kayması da bu vergide çok yüksek bir artış ortaya çıkmasını sağladı. Mayısta 35 milyar lira olan dahilde alınan KDV'nin haziranda 243 milyara çıkmasının nedeni de beyanname tarihindeki bu kayma.

Eşel mobilin maliyeti ne kadar oldu?

Savaşın başlamasıyla birlikte akaryakıtta mart ayı başında uygulamaya alınan eşel mobilin maliyeti sık sık tartışma konusu oluyor.

Bir kere eşel mobil uygulandığı için daha az ÖTV alınması bir lütuf değil. Bu uygulamayla vatandaşın cebine artı bir para konulmuyor, zaten vatandaştan alınmakta olan vergi biraz az alınıyor, o kadar.

Peki dört ayda ne kadar daha az vergi alındı, ona bakalım...

Geçen yılın mart-haziran döneminde akaryakıt ve doğalgazdan toplam 153,6 milyar lira özel tüketim vergisi alınmıştı. Bu yılın aynı dönemindeki tutar ise 55,1 milyar lira oldu. Yani bu yılki tutar, geçen yıldan 98,5 milyar lira daha az. Bu, bir kayıpsa eğer, görünür kayıp.

Ama bir de akaryakıt fiyatlarının artmasından kaynaklanan daha yüksek KDV geliri elde edilmesi gibi bir durum var. Belki görünürdeki bu 98,5 milyar liralık kaybın üçte biri KDV tahsilatındaki artışla yerine konuldu.

Eşel mobil nasıl uygulanıyor?

Mart ayı başında başlatılan eşel mobil uygulamasında haziran sonuna kadar zamların yüzde 75'i ÖTV'den karşılanmış, pompaya yansıma yüzde 25 ile sınırlı tutulmuştu. Aynı şekilde indirim durumunda da yüzde 75 ÖTV'ye gitmiş, pompaya yüzde 25 yansımıştı.

Temmuz ayında zam durumunda ÖTV'den karşılanacak tutar yüzde 50 olacak, diğer yüzde 50 de pompaya yansıyacak.

Ağustos ve eylülde ise ÖTV'den yalnızca yüzde 25 karşılanacak, yüzde 75 pompaya yansıtılacak.

Ekim ayı başında ise eşel mobil uygulaması sona erecek.

Ancak temmuz, ağustos ve eylül aylarında indirim olması durumunda her bir ürün için ayrı ayrı belirlenmiş olan maktu vergi tutarları tamamlanana kadar pompaya yansıma olmayacak.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Kurul kararı doğrultusunda erişim engeli süreci başlatılan internet siteleri şunlar oldu:

- dinamikmenkuldegerler.com

- dymenkul.com

- sube.dinamikmenkuldegerler.com

- atamenkultrade.com

- giris.atamenkultrade.com

- galatamenkul.org

- sube.galatamenkul.org/register

- sube.galatamenkul.org/login

- scuzdan.com

- my.scuzdan.com/login

- e-sube.modelgrup.org

- modelmenkulportfoy.com

Ayrıca, 'Dinamik Menkul Değerler' unvanı taklit edilerek kullanılan bir sosyal medya hesabı hakkında da erişimin engellenmesi için hukuki süreç başlatıldığı bildirildi.

SPK, yatırımcıların yalnızca Kurul tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar aracılığıyla işlem yapmaları gerektiğini hatırlatarak, lisanssız faaliyet gösteren platformlara karşı dikkatli olunması çağrısında bulundu.