Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat güne yüzde 0,48 yükselişle 17.221,00 puandan başladı.

Cuma satış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 0,49 azalışla 17.139,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında ise kazançlarının bir kısmını telafi ederek 17.151,00 puandan işlem gördü.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışına göre yüzde 0,48 artışla 17.221,00 puandan işlem görüyor.

Küresel piyasalar, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde kaydedilen ilerlemenin risk algısını azaltmasının ardından ABD'de kritik makroekonomik verilerin açıklanayacağı haftaya karışık bir seyirle başladı.

Analistler, bugün yurt içinde sektörel enflasyon beklentileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin, yurt dışında ise Avro Bölgesinde tüketici güven endeksi verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 17.300 ve 17.400 puanın direnç, 17.100 ve 17.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalar, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde kaydedilen ilerlemenin risk algısını azaltmasının ardından ABD'de kritik makroekonomik verilerin açıklanayacağı haftaya karışık bir seyirle başladı.

Orta Doğu'da jeopolitik tansiyonu kalıcı olarak düşürecek nihai bir anlaşmaya ulaşılması amacıyla ABD ve İran heyetleri arasındaki diplomatik temaslar arabulucular eşliğinde sürdürülüyor.

Hafta sonu İsviçre'de yürütülen müzakereler esnasında ABD Başkanı Donald Trump'ın İran heyetine yönelik sert açıklamaları dikkati çekerken, İran Meclis Başkanı ve Müzakere Heyeti Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, ABD'nin tehditlerini önemsemediklerini belirtti.

Görüşmelerde zaman zaman gerilim artsa da uzlaşı masasında kalınması bölgede barışın tesis edilebileceğine yönelik umutları koruyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra küresel enerji arzının kilit noktası konumunda Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği geçen haftaya nazaran azalma gösterdi. Boğazda yavaşlayan tanker trafiğinin petrol fiyatları üzerinde etkileri izlenirken, görüşmelerde ilerleme kaydedilse dahi enerji arzına yönelik endişelerin hemen yatışmayacağı değerlendiriliyor.

Petrol fiyatlarının makroekonomi üzerindeki etkileri belirginleşirken ABD'de bu hafta açıklanacak kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile büyüme verileri yatırımcıların odağında bulunuyor.

Geçen hafta ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'ın şahin mesajları ve Orta Doğu'da kalıcı barış ikliminin sağlanmasının zaman alacağı endişeleriyle para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın yıl sonuna kadar bir kez faiz artıracağına kesin gözüyle bakılmaya başlandı.

- ABD'de endeks vadeli kontratlar negatif seyrediyor

Söz konusu gelişmelerin ardından ABD'nin 2, 5 ve 10 yıllık tahvil faizlerinde yükseliş görüldü. Fed'in politikalarına ilişkin en duyarlı göstergelerden biri olan ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi geçen hafta perşembe gününe göre yaklaşık 5 baz artışla yüzde 4,22'ye çıktı. ABD 10 yıllık tahvil faizi de 3 baz puanlık artışla yüzde 4,48'e yükseldi.

Fed'in gelecek dönemde sıkı duruşunu koruyacağı beklentileriyle dolar endeksindeki yukarı yönlü seyir yeni haftaya da taşındı. Endeks yüzde 0,1 artışla 100,9 seviyesinde bulunuyor.

Artan enflasyon risklerine bağlı olarak Fed'in şahin sinyallerinin etkisiyle faizlerin bir süre yüksek seviyelerde kalacağı beklentisi, altının ons fiyatı üzerinde baskı oluşturmaya devam ederken ABD-İran görüşmelerinde kaydedilen ilerleme, altın fiyatlarını destekledi. Altının onsu haftaya yüzde 0,6 yükselişle 4 bin 180 dolar seviyesinden başlangıç yaptı.

Söz konusu gelişmelerle ABD'de endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.

- Avrupa'da gözler ECB Başkanı Lagarde'ın mesajlarında

Orta Doğu'daki gelişmeler ekseninde Avrupa borsaları cuma gününü İtalya hariç düşüşle kapatırken, yeni haftada endeks vadeli kontratlar negatif seyrediyor.

Bölgede bugün Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın Brüksel'deki Avrupa Parlamentosu Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi (ECON) toplantısında yapacağı konuşma yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.

Analistler, Lagarde'ın vereceği mesajlarda ECB'nin gelecek dönemde atacağı adımlara ilişkin sinyaller aranacağını kaydederek, para piyasalarındaki fiyatlamaların bankanın yıl sonuna kadar en az bir faiz artışı daha yapacağı yönünde şekillendiğini belirtti.

Öte yandan bölgede bu hafta açıklanacak imalat sanayi ve hizmet sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin de ekonomik aktivitenin durumuna ilişkin bilgi sağlaması bekleniyor.

Bölgede siyasi gelişmeler de yakından takip edilirken, ABD Başkanı Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın görevinden istifa edeceğini kaydederek, Starmer'ın göç ve enerji politikalarında başarısız olduğunu savundu.

- Çin'de kredi faiz oranları sabit tutuldu

Orta Doğu'ya ilişkin olumlu gelişmelerle Asya borsalarında Hong Kong hariç pozitif bir görünüm hakim olurken, Çin'de kredi faiz oranları sabit bırakıldı.

Ulusal Bankalar Arası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu.

Bölge piyasalarında yarı iletken sektöründeki yükselişler dikkati çekerken, Güney Kore'de Kospi endeksinde işlem gören SK Hynix'in hisseleri yüzde 3,9 arttı. Hisselerindeki bu yükselişle şirket SK Hynix'in piyasa değeri 1,3 trilyon dolara çıktı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,5, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 yükselirken Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 düştü.

- Yurt içinde sektörel enflasyon beklentileri açıklanacak

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,63 değer kaybederek 14.734,50 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 arttı.

Dolar/TL cuma gününü 46,4350'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,4570'ten işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde sektörel enflasyon beklentileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin, yurt dışında ise Avro Bölgesinde tüketici güven endeksi verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.500 puanın destek, 14.800 ve 14.900 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, haziran ayı tüketici güven endeksi

10.00 Türkiye, mayıs ayı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE)

10.00 Türkiye, haziran ayı sektörel enflasyon beklentileri

10.00 Türkiye, haziran ayı hanehalkı beklenti anketi

17.00 Avro Bölgesi, haziran ayı Tüketici Güven Endeksi

Çin'de gösterge faiz olarak işlev gören 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında (LPR) değişikliğe gidilmedi.

Ulusal Bankalar Arası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu.

Çin'deki 18 bankanın, Çin Merkez Bankasının (PBoC) borçlanma faizi üzerine eklediği kar payı bildirimlerine göre belirlenen LPR, 2019'dan bu yana gösterge faizi işlevini görüyor. Bir yıl vadeli kredi faiz oranı kurumsal krediler için 5 yıllık faiz oranı ise emlak kredileri için referans kabul ediliyor.

Kredi faiz oranlarında en son Mayıs 2025'te 10'ar baz puanlık indirim yapılmıştı. Bu dönemde 1 yıllık kredi faiz oranı yüzde 3,1'den yüzde 3'e, 5 yıllık kredi faiz oranı ise yüzde 3,6'dan yüzde 3,5'e çekilmişti.

Ekonomik karar alma süreçlerinde beklentiler, bireylerin ve kurumların davranışlarını belirleyen temel unsurlardan biridir. Modern makroekonomide bu alanın en etkili yaklaşımlarından biri rasyonel beklentiler teorisidir. Bu teori, ekonomik aktörlerin mevcut bilgi setini mümkün olan en etkin biçimde kullanarak geleceğe ilişkin tutarlı tahminler oluşturduğunu varsayar.

Ancak bazı ekonomilerde gözlenen uzun süreli politika tutarsızlıkları ve kurumsal öngörülemezlik, beklentilerin yalnızca mevcut bilgiye değil, aynı zamanda geçmişte gözlenen politika davranışlarının sürekliliğine göre de şekillendiğini göstermektedir. Bu durum özellikle kurumsal güvenin zayıfladığı ve politika tercihlerinin öngörülebilirliğinin azaldığı dönemlerde daha belirgin hale gelmektedir.

Bu çalışmanın temel iddiası şudur: Ekonomik beklentiler, uzun süreli politika tutarsızlıkları altında yalnızca rasyonel beklentiler modelinin öngördüğü biçimde değil, gözlenen istikrarsızlığın oluşturduğu davranış kalıplarına göre de şekillenebilir. Bu süreçte başlangıçta istisnai veya irrasyonel olarak değerlendirilen politika davranışları zamanla beklenti rejiminin bir parçası haline gelebilir. Bu çerçeve burada 'irrasyonel beklentiler yaklaşımı' olarak adlandırılmaktadır.

Bu çalışmada 'irrasyonel' kavramı, ekonomik aktörlerin davranışlarını değil, ekonomik aktörler tarafından öngörülemez, tutarsız veya yerleşik politika çerçevesiyle uyumsuz olarak algılanan kurumsal davranışları ifade etmektedir.

Bu yaklaşımın ilk versiyonu 1991 yılında hükümete sunulan bir raporda geliştirilmiş, sonraki yıllarda yapılan gözlemler ve değerlendirmeler doğrultusunda bugünkü çerçevesine ulaştırılmıştır.

Rasyonel Beklentiler Çerçevesi

Rasyonel beklentiler teorisi, ekonomik aktörlerin mevcut tüm bilgileri etkin biçimde kullandığını ve geleceğe ilişkin tahminlerini ekonomik modelle tutarlı şekilde oluşturduğunu ileri sürer. Bu yaklaşıma göre sistematik politika hataları uzun dönemde ekonomik aktörler tarafından öğrenilir ve beklentiler buna göre uyarlanır. Sonuç olarak sistematik hata kalıcı hale gelemez.

Bu çerçevede para ve maliye politikalarının etkisi büyük ölçüde beklenti yönetimine ve politika yapıcıların güvenilirliğine bağlıdır. Beklentilerin doğru yönlendirilmesi ekonomik istikrarın temel unsurlarından biri olarak kabul edilir.

İrrasyonel Beklentiler Yaklaşımı

İrrasyonel beklentiler yaklaşımı, rasyonel beklentiler teorisini reddetmemektedir. Aksine, belirli kurumsal ve politik koşullar altında beklenti oluşumunun farklı bir biçime dönüşebileceğini ileri sürmektedir.

Temel önerme şudur: Eğer bir ekonomide ekonomik aktörler tarafından öngörülemez veya yerleşik politika çerçevesiyle uyumsuz olarak algılanan kararlar uzun süre devam ederse, bu kararlar geçici sapmalar olarak değil, sistemin kalıcı özellikleri olarak görülmeye başlanır. Böylece beklentiler, olması gerektiği düşünülen politika davranışlarına göre değil, fiilen gözlenen davranış düzenine göre şekillenir.

Bu süreç 'irrasyonelliğin rasyonelleştirilmesi' olarak tanımlanabilir. Başlangıçta istisnai görülen politika tercihleri zamanla beklenen davranış kalıplarına dönüşür ve ekonomik aktörler kararlarını bu yeni gerçekliğe göre almaya başlarlar.

Bu yaklaşım, adaptif beklentiler ve rasyonel beklentiler teorilerinin açıklamakta zorlandığı bazı durumlara odaklanmaktadır. Özellikle uzun süreli kurumsal öngörülemezlik koşullarında beklentilerin nasıl yeniden şekillendiğini açıklamaya çalışmaktadır. Bu yönüyle beklenti oluşumunda kurumsal davranışların rolünü vurgulayan tamamlayıcı bir çerçeve sunmaktadır.

İrrasyonel Beklentiler ile Adaptif Beklentiler Arasındaki Fark

Bu yaklaşımın mevcut beklenti teorilerinden hangi yönleriyle ayrıldığının açıklanması önemlidir.

Adaptif beklentiler yaklaşımında ekonomik aktörler geçmiş tahmin hatalarını dikkate alarak beklentilerini güncellerler. Rasyonel beklentiler yaklaşımında ise aktörler mevcut tüm bilgileri kullanarak geleceğe ilişkin en tutarlı tahminleri oluşturmaya çalışırlar.

İrrasyonel beklentiler yaklaşımında ise beklentilerin dönüşümüne yol açan unsur yalnızca geçmiş veriler veya tahmin hataları değildir. Belirleyici olan, kurumsal davranışların sistematik biçimde öngörülemez veya alışılmış politika çerçevesinden sapmış hale gelmesidir. Ekonomik aktörler zamanla bu davranışları sistemin normal işleyiş biçimi olarak kabul etmeye başlarlar.

Dolayısıyla bu yaklaşım yalnızca geçmiş hatalardan öğrenmeyi değil, kurumsal irrasyonellik olarak algılanan davranışların beklenti rejimine yerleşmesini açıklamayı amaçlamaktadır.

Beklenti Rejiminin Dönüşümü

Bu çerçevede beklenti oluşumu üç aşamalı bir süreç olarak düşünülebilir.

İlk aşama şok aşamasıdır. Beklenmedik politika kararları piyasalarda güçlü belirsizlik yaratır. Ekonomik aktörler bu kararların geçici olduğunu varsayar ve temkinli davranırlar.

İkinci aşama uyum aşamasıdır. Benzer kararların tekrar edilmesi, ekonomik aktörlerin beklentilerini gözlenen davranış kalıplarına göre yeniden düzenlemelerine yol açar. Bu noktada sistemin nasıl işlemesi gerektiği değil, fiilen nasıl işlediği önem kazanmaya başlar.

Üçüncü aşama normalleşme aşamasıdır. Başlangıçta istisnai görülen uygulamalar artık sürpriz olmaktan çıkar ve beklenen davranış biçimine dönüşür. Bu aşamada geleneksel politika tercihleri dahi sıra dışı olarak algılanabilir.

Makroekonomik Yansımalar: Kur ve Faiz

İrrasyonel beklentiler yaklaşımı özellikle döviz kuru ve faiz ilişkisi üzerinden gözlemlenebilir.

Faiz oranlarının enflasyonun belirgin biçimde altında tutulması durumunda yerel para talebi azalabilir, döviz talebi artabilir ve kur üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabilir. Benzer şekilde politika faizinin sık ve öngörülemez biçimde değiştirilmesi risk algısını yükseltebilir ve beklentilerin bozulmasına neden olabilir.

Bu nedenle temel sorun yalnızca politika araçlarının düzeyi değildir. Asıl belirleyici unsur, ekonomik aktörlerin geleceğe ilişkin risk algısının nasıl şekillendiğidir. Risk algısının kalıcı biçimde yükselmesi hem fiyat istikrarını hem de finansal istikrarı olumsuz etkileyebilir.

Kurumsal Güven ve Para Politikası

Beklentilerin oluşumunda kurumsal güvenilirlik merkezi bir role sahiptir. Merkez bankaları ve diğer ekonomik kurumlar yalnızca uyguladıkları politikalarla değil, bu politikaların öngörülebilirliğiyle de değerlendirilir.

Kurumsal güvenin zayıfladığı yönünde bir algı oluştuğunda risk primi yükselir, beklentiler bozulur ve ekonomik aktörler geleceğe ilişkin daha ihtiyatlı davranmaya başlar. Bunun sonucunda para politikasının etkinliği azalabilir ve ekonomik istikrarın sağlanması güçleşebilir.

Bu durum beklentilerin yalnızca ekonomik verilere değil, kurumsal öngörülebilirliğe de duyarlı olduğunu göstermektedir.

İrrasyonelliğin Rasyonelleştirilmesi

Bu yaklaşımın en önemli iddiası, irrasyonel olarak değerlendirilen politika tercihlerinin zaman içinde normalleşebilmesidir.

İrrasyonel kararlar tekil olaylar olarak ortaya çıktığında piyasalarda şok etkisi yaratırlar. Ancak bu kararlar süreklilik kazandığında ekonomik aktörler davranışlarını buna göre uyarlamaya başlarlar. Böylece başlangıçta irrasyonel görülen uygulamalar sistemin beklenen özellikleri haline gelir.

Bu süreç sonunda ekonomik aktörler, sistemin belirli koşullarda irrasyonel davranacağını varsayarak karar almaya başlayabilirler. Böyle bir ortamda istikrarsızlık olağan hale gelir ve ekonomik davranışlar bu koşullara uyum sağlayacak şekilde yeniden şekillenir.

Bu süreç sonunda ekonomik aktörlerin sistematik istikrarsızlığı veri kabul ederek karar aldığı yeni bir denge oluşabilir. Bu durum 'ters rasyonalite dengesi' olarak adlandırılabilir.

İrrasyonel Beklentilere ve İrrasyonelliğin Rasyonelleştirilmesine Bir Örnek

2021 yılının son çeyreğine girildiğinde Türkiye ekonomisinde yaşanan gelişmeler bu yaklaşımın işleyişine ilişkin dikkat çekici bir örnek sunmaktadır.

Enflasyon yükseliş eğilimindeyken politika faizinin düşürülmesi yönündeki kararlar piyasalarda beklenmedik bir gelişme olarak algılandı. İlk faiz indirimi sonrasında birçok ekonomik aktör bu kararın geçici olabileceğini düşündü. Ancak benzer kararların devam etmesiyle birlikte beklentiler değişmeye başladı.

Zaman içinde birçok ekonomik aktör, söz konusu politika tercihlerinin istisnai değil, süreklilik taşıyan bir yaklaşım olduğu sonucuna ulaştı. Bunun sonucunda tasarruf ve yatırım kararları değişti, döviz talebi arttı ve ekonomik davranışlar yeni beklenti rejimine göre şekillenmeye başladı. Bu aşamada hükümet kur korumalı mevduat uygulamasını devreye soktu.

Bu süreçte ortaya çıkan beklentiler klasik anlamda rasyonel beklentilerden farklı görünse de ekonomik aktörler açısından mevcut koşullara uyum sağlamanın bir aracı haline geldi. Başka bir ifadeyle ekonomik aktörler gözlemledikleri politika davranışlarını kendi karar mekanizmalarına dahil ederek yeni koşullara göre pozisyon almaya başladılar.

Bu süreç, özel kesimin beklentilere uyum sağlayarak elde ettiği bazı getirilerin kamu maliyesi ve para otoritesi üzerinde ek yükler oluşturabildiğini göstermiştir.

Bu örnek, beklentilerin yalnızca ekonomik teorilere göre değil, gözlenen kurumsal davranışların sürekliliğine göre de şekillenebileceğini göstermektedir.

Sonuç

İrrasyonel beklentiler yaklaşımı, ekonomik aktörlerin yalnızca mevcut bilgiye değil, aynı zamanda gözlemledikleri politika davranışlarının sürekliliğine göre de karar verdiğini ileri sürmektedir.

Bu yaklaşım, rasyonel beklentiler teorisine alternatif olmaktan çok, onun belirli kurumsal koşullar altında genişletilmiş bir yorumu olarak değerlendirilebilir. Özellikle politika tutarsızlıklarının uzun süre devam ettiği ekonomilerde beklentiler yalnızca ekonomik temellere değil, gözlenen istikrarsızlığın oluşturduğu davranış kalıplarına da uyum sağlayabilir.

Bu yaklaşımın temel iddiası, ekonomik sistemlerde en büyük riskin tek tek politika hataları değil, istikrarsızlığın öngörülebilir hale gelmesi olduğudur. Ekonomik aktörler bu istikrarsızlığa uyum sağladıkça yeni bir beklenti rejimi oluşur ve ekonomik davranışlar buna göre yeniden şekillenir.

Bu süreç sonunda ekonomi, ters rasyonalite dengesine yaklaşabilir. Böyle bir dengede aktörler sistemin olağan işleyişine değil, öngörülebilir hale gelmiş istikrarsızlığına göre karar almaktadırlar.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

'Hem kısa vadeli borç tırmandı gidiyor, daha beteri önümüzdeki bir yılda bu kadar borç nasıl ödenecek?'

Merkez Bankası'nın açıkladığı son tutarlar hangi düzeyde, aktarayım:

■ Kısa vadeli dış borç stoku nisan ayı itibarıyla 171,6 milyar dolar.
■ Orijinal vadesi daha uzun olsa bile vadesi bir yıl içinde dolacak, yani Mayıs 2026-Nisan 2027 döneminde ödemesi yapılacak dış borç ise 242 milyar dolar.

Gerek kısa vadeli stok, gerekse bir yıl içinde ödenmesi gereken borç çok büyük kaygı duyulmasını gerektirecek, deyim yerindeyse karalar bağlatacak düzeyde mi? Hayır, değil:

Bu iki veride asıl bakılması gereken kısa vadeli borç stokundan çok gelecek bir yılda ödenmesi gereken tut. Zaten kısa vadeli stok, bir yılda ödenecek toplam tutar içinde yer alıyor. Dolayısıyla kısa vadeli stok ne kadar artarsa bir yılda ödenmesi gereken tutar da çok doğal olarak aynı doğrultuda hareket ediyor.

Ödemeyi kimler yapacak?

Önce gelecek bir yılda ödenmesi gereken borcun detayına bakalım:

Toplam 242 milyar dolarlık ödeme borçlular bazında üç grubun yükümlülüğünde. Bu ödemenin 64,6 milyarını kamu yapacak.

Bu tutarın da 48,8 milyarını kamu bankaları ödeyecek. Merkezi yönetimin ödeyeceği tutar 11 milyar dolar. Yerel yönetimlerin ödemesi gereken tutar ise yalnızca 592 milyon.

İkinci borçlu Merkez Bankası. Merkez'in yapması gereken ödeme 23,7 milyar.

En yüklü ödeme yükümlülüğü ise özel sektörün. Özel sektör 153,7 milyar dolar ödeyecek. Bu tutarın 70,6 milyarı finansal kuruluşların yükümlülüğü. 70,6 milyarın da 64,9 milyarı da bankaların. Özel sektör şirketlerinin ödeyeceği borç ise 83,1 milyar dolar.

Ödemenin bir kısmı hesaben

Bir yılda ödenmesi gereken tutar yerine 'vadesi bir yıl içinde dolacak yükümlülük' demek belki daha doğru. Elbette bu ödeme yapılıyor ama kimi ödemeler yeni borç alınarak, kimi ödemeler ise hesaben gerçekleştiriliyor. Yani o para sistemden çıkmıyor:

Bu konuyu daha iyi izah edebilmek için şu örnek verilebilir:

BDDK verilerine göre bankalarda bir aya kadar vadeli toplam 4,2 trilyon lira, bir-üç ay arası vadeli 8,1 trilyon lira mevduat bulunuyor. Bu tutarlara bakarak bankaların bir ay içinde 4,2 trilyon lira ödemek zorunda oldukları söylenebilir mi? Hem evet, hem hayır! Bu tutar bankaların yükümlülüğü, doğru. Ama hiçbir zaman bir ay içinde bankalardan bu miktarda bir para çekilmez. Zaten çekilemez. Bankacılık sistemi böyle bir durumda kapısına kilit vuracak duruma gelir. Vadesi dolan o paranın çok büyük bir bölümü yine sistemde kalır.

İşte aynı durum belli çerçevede bir yıl içinde ödenecek dış borç tutarında da geçerli.

Bir yılda ödenmesi gereken 242 milyar doların 90 milyar doları TL ya da döviz mevduatından oluşuyor. Yani bu tutar da Türkiye'den pek çıkmıyor ki, ödeme hesaben yapılıyor, o kadar.

Tutar bu düzeylere ilk kez yükselmedi

Ayrıca şöyle bir gerçek var; gelecek bir yıllık dönemde ödenmesi gereken dış borç 200 milyar düzeylerine ilk kez çıkmıyor.

Söz konusu tutar 2024'ün ortasında da 235-236 milyar dolar düzeyindeydi. Yani Türkiye 2024'ün ortasından 2025'in ortasına kadar olan dönemde bu borcu bir sorun yaşanmadan ödedi, döndürdü.

Zaten son iki yılın tüm ayları itibarıyla bir yılda ödenecek borç ortalaması da 230 milyar dolar.

Dolayısıyla bir yılda ödenecek tutara bakarak karalar bağlamanın alemi yok! Karalar bağlanacak bunca konu varken:

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Kısaca özetlersek: Fed, 17 Haziran 2026'da faizleri yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 aralığında sabit tuttu ama indirim umutlarını masadan kaldırdı. İran barış süreci petrolü 2026 yılının en düşük seviyelerine indirdi, SpaceX'in değeri 2,5 trilyon dolar civarına yükseldi ve Bitcoin 62 bin dolar bandına kadar geriledi.

Yeni Fed Başkanı İlk Sınavında Ne Yaptı?

Kevin Warsh, 22 Mayıs 2026'da Fed'in başına geçti. 17 Haziran 2026'daki toplantı, onun başkanlığındaki ilk faiz toplantısıydı. Bu yüzden karar kadar, hatta karardan daha çok, verdiği mesaj merak ediliyordu.

Sonuç şöyle oldu. Fed, oy hakkı bulunan 12 üyenin oybirliğiyle faizleri yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 aralığında sabit tuttu. Bu, üst üste dördüncü kez aynı kararın çıkması anlamına geliyordu. Faizlerde değişiklik olmaması zaten neredeyse kesindi. Asıl sürpriz, kararın tonundaydı.

Mart ayında Fed üyelerinin ortalaması yıl içinde faiz indirimi bekliyordu. Haziranda tablo tersine döndü. Projeksiyon sunan 18 yetkiliden 9'u, 2026 bitmeden en az bir faiz artışı öngördüğünü açıkladı. Sadece bir üye hâlâ indirim bekliyordu. Yeni başkan Warsh ise dikkat çeken bir tavır sergiledi ve kendi faiz tahminini hiç sunmadı. Fed üyelerinin tahminlerini gösteren ünlü "nokta grafiği" yani dot plot'ta eksik olan o tek nokta, Warsh'a aitti. Warsh, geleceğe dönük yönlendirmeyi yıllardır eleştirdiğini söyledi ve "Kendi projeksiyonlarımı sunmaktan kaçındım" dedi.

Peki Fed neden bu kadar şahin bir mesaj verdi? Tek kelimeyle: enflasyon. Mayıs ayında Amerika'da tüketici fiyatları, bir önceki yıla göre yüzde 4,2 arttı. Bu, 2023 yılından bu yana görülen en yüksek oran. Fed, fiyatları yüzde 2 hedefine indirmekte beş yıldır zorlanıyor ve Warsh bu durumdan açıkça rahatsız.

Warsh'ın üslubu da yeni bir dönemin habercisiydi. Fed'in toplantı sonrası açıklaması, geçmişteki uzun metinlerin aksine sadece 130 kelimeydi. Warsh, merkez bankasının fazla konuşmasına yıllardır karşı çıkıyordu. İlk toplantısında bu sözünü tuttu, kısa ve net bir mesaj verdi. Ayrıca Fed'in iletişimini, bilançosunu ve veri kaynaklarını gözden geçirmek için beş ayrı çalışma grubu kuracağını duyurdu.

Bu sert mesaj piyasalarda anında karşılık buldu. Borsa endeksleri geri çekildi, kısa vadeli tahvil faizleri yükseldi. 2 yıllık Amerikan tahvil faizi, bir gün içinde 2008 yılından bu yana bir Fed toplantısında görülen en büyük sıçramayı yaptı. Pek çok yatırımcı, Warsh'ın "güvercin" yani faiz indirimi yanlısı bir başkan olacağını düşünüyordu. İlk toplantı bu beklentiyi tersine çevirdi.

Petrol Neden Birden Çakıldı?

Haftanın en çarpıcı hareketlerinden biri petrolde yaşandı. Amerikan ham petrolü WTI, Mart başından bu yana ilk kez 76 dolar seviyesine indi. Uluslararası gösterge Brent ise 80 dolar civarına geriledi. Petrol, savaşın zirvesinde gördüğü 120 dolar seviyesinden bir hayli uzaklaştı. Peki ne oldu da fiyatlar bu kadar düştü?

Cevap jeopolitikte saklı. Amerika Birleşik Devletleri ile İran, Şubat sonunda başlayan çatışmayı sona erdirmek için bir çerçeve anlaşmasında uzlaştı. Anlaşmanın en kritik maddesi, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması. Bu beklenti, petrol arzına dair endişeleri hafifletti ve fiyatlar geriledi.

Burada önemli bir parantez açmak gerekiyor. Boğazın açılışı henüz tamamlanmadı. Anlaşmanın ayrıntıları ve resmi imza süreci üzerinde belirsizlik sürüyor. 19 Haziran 2026'da İsviçre'de yapılması planlanan imza töreni son anda ertelendi. Yani petroldeki bu düşüş, büyük ölçüde piyasanın iyimser senaryoyu önceden fiyatlamasından kaynaklanıyor. Uzmanlar, "Asıl zor kısım, yani sözlerin yerine getirilmesi henüz başlamadı" diyerek temkinli olmaya çağırıyor.

Petrolün ucuzlamasının güzel bir yanı var. Petrol gerilediğinde enflasyon baskısı da bir nebze hafifliyor. Çünkü petrol; ulaşımdan üretime, market fişinden uçak biletine kadar her şeyin maliyetini etkiliyor. Türkiye gibi enerjisini ithal eden bir ülke için düşük petrol fiyatı genellikle iyi haber demektir. Akaryakıttan üretim maliyetlerine kadar pek çok alanda rahatlama yaratabilir. Ancak bu rahatlamanın kalıcı olması, anlaşmanın gerçekten hayata geçmesine bağlı.

SpaceX Çılgınlığı Neden Sürüyor?

Tarihin en büyük halka arzıyla borsaya açılan SpaceX, bu hafta da gündemin tepesindeydi. Şirket, borsadaki ilk tam işlem haftasını geride bıraktı. Hatırlatalım, SpaceX halka arzında yaklaşık 75 milyar dolar topladı, hissesi 135 dolardan fiyatlandı ve ilk işlem gününde yüzde 19 yükselerek 161 dolar civarında kapandı.

İzleyen günlerde hisse yükselişini sürdürdü ve 190 dolar bandına çıktı. Bu seviyede şirketin piyasa değeri 2,5 trilyon dolar civarına ulaştı. Üstelik SpaceX bunu, 2025 yılında yaklaşık 5 milyar dolar zarar açıklamış olmasına rağmen başardı. Bu tablo, yatırımcıların yapay zeka ve uzay teknolojilerine olan iştahının ne kadar yüksek olduğunu gösteriyor.

Yine de tablonun iki yüzü var. Bazı analistler ve değerleme uzmanları, henüz kâr etmeyen bir şirketin bu kadar yüksek değerlemeye ulaşmasını abartılı buluyor. Bir aracı kurum hisseye "sat" tavsiyesiyle başladı ve 12 aylık hedef fiyatını ilk işlem fiyatının belirgin altına koydu. Tanınmış bir değerleme uzmanı ise şirketin gösterdiği dev hedef pazarı için "Bu bir halüsinasyon" yorumunu yaptı. Diğer yandan, şirketin uzun vadeli potansiyeline güvenen ve daha yüksek hedef koyan kurumlar da var. Yani coşku kadar temkinli sesler de mevcut. Bu dengeyi akılda tutmakta fayda var.

Şeffaflık notu: Bu içeriği hazırlayan yapay zeka asistanının geliştiricisi olan Anthropic, SpaceX bünyesindeki xAI gibi şirketlerle aynı sektörde faaliyet gösteriyor. Bu nedenle SpaceX ve yapay zeka rekabetiyle ilgili değerlendirmeleri olabildiğince tarafsız biçimde ve yalnızca kamuya açık verilere dayanarak aktarıyoruz.

Bitcoin Neden Toparlanamıyor?

Kripto para dünyasında tablo pek parlak değildi. Bitcoin, bu hafta da düşük seyrini sürdürdü ve 62 bin ile 63 bin dolar bandında işlem gördü. Mayıs ayındaki döngü dibinde 59 bin dolar seviyelerini bile görmüştü. Yıl başından bu yana neredeyse yüzde 30 değer kaybetti.

Bitcoin'in son dönemdeki bu zayıf seyrinin üç temel sebebi var. Birincisi, yükselen faiz beklentileri. Faizlerin yüksek kalacağı netleştikçe, yatırımcılar faiz getirisi olmayan Bitcoin gibi riskli varlıklardan uzaklaşıp daha güvenli limanlara yöneliyor. İkincisi, Fed'in sert mesajı. İndirim umutları azalınca riskli varlıklar topyekûn baskı altına girdi. Üçüncüsü, güçlenen dolar. Dolar değer kazandıkça kripto, altın ve gümüş gibi faiz ödemeyen varlıklar zorlanıyor. Bitcoin de tam bir makro varlık gibi davranarak bu senaryoya uydu ve geriledi.

Dikkat çeken bir ayrıntı şu: Bitcoin bu kez teknoloji hisselerinden ayrıştı. Nasdaq endeksi tüm zamanların zirvesine yaklaşırken Bitcoin tam ters yönde hareket etti. Bu durum, kripto paraların hâlâ ne kadar oynak olduğunu hatırlatıyor. Bu alana ilgi duyanların risk yönetimini her zaman akılda tutması gerekiyor.

Amerikan Tüketicisi Hâlâ Güçlü mü?

Haftanın sessiz ama önemli verilerinden biri perakende satışlardan geldi. Amerika'da perakende satışlar Mayıs ayında, bir önceki aya göre yüzde 0,9 arttı. Bu rakam, ekonomistlerin beklediği yüzde 0,5 artışın neredeyse iki katı. Yani insanlar, yüksek fiyatlara ve enflasyona rağmen harcamaya devam ediyor.

Bu durumun da iki yüzü var. Bir yandan güçlü tüketici ve dayanıklı istihdam, ekonominin sağlam olduğunun işareti. Diğer yandan güçlü harcama enflasyonu körükleyebilir ve bu da Fed'in faizleri yüksek tutması için bir gerekçe daha yaratır. İşte ekonominin bu ince dengesi, önümüzdeki dönemde de piyasaların yönünü belirleyecek.

Sıkça Sorulan Sorular

Fed Haziran 2026 toplantısında faiz kararını ne yönde verdi?

Fed, 17 Haziran 2026'da politika faizini yüzde 3,50 ile yüzde 3,75 aralığında oybirliğiyle sabit tuttu. Bu, üst üste dördüncü kez değişiklik olmaması anlamına geliyor. Güncellenen projeksiyonlarda 18 üyeden 9'u 2026 bitmeden en az bir faiz artışı beklediğini belirtti. Yeni başkan Kevin Warsh ise kendi faiz tahminini sunmadı. Bu tablo, faiz indirimi beklentisinin masadan kalktığı anlamına geliyor.

Petrol fiyatları neden düştü?

Petrol, ABD ile İran arasında varılan ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören çerçeve anlaşması sayesinde geriledi. Amerikan ham petrolü WTI 76 dolar, Brent ise 80 dolar civarına indi. Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçtiği için, açılış beklentisi arz endişelerini azalttı. Ancak anlaşmanın resmi imza süreci henüz tamamlanmadı, bu yüzden belirsizlik sürüyor.

SpaceX'in piyasa değeri 2026'da ne kadar oldu?

SpaceX, halka arzının ardından 2,5 trilyon dolar civarına ulaştı. Şirket halka arzda yaklaşık 75 milyar dolar topladı, hissesi 135 dolardan fiyatlandı ve ilk işlem gününde yüzde 19 yükseldi. Bunu, 2025 yılında yaklaşık 5 milyar dolar zarar açıklamış olmasına rağmen başardı.

Bitcoin neden düşüyor?

Bitcoin, 2026 yılının Haziran ayında 62 bin ile 63 bin dolar bandına kadar geriledi. Üç temel sebep var: Fed'in faiz indirimi beklentilerini bitiren sert mesajı, yükselen faizler ortamında güvenli varlıklara kayış ve güçlenen dolar. Bu nedenle Bitcoin, faiz ödemeyen riskli bir varlık olarak baskı altında kaldı.

Bu gelişmeler Türkiye'yi nasıl etkiler?

Fed'in faizleri yüksek tutması, doları güçlendirip gelişmekte olan ülkelerden para çıkışına yol açabilir. Bu durum Türk lirasını ve Borsa İstanbul'u etkiler. Petrolün düşmesi ise enerjisini ithal eden Türkiye için akaryakıt ve üretim maliyetlerinde rahatlama anlamına gelebilir.

Peki Bu Hafta Bize Ne Anlattı?

Bu hafta bize, dünyanın birbirine ne kadar bağlı olduğunu bir kez daha gösterdi. Amerika'daki bir faiz kararı, Orta Doğu'daki bir barış süreci ve bir uzay şirketinin halka arzı.

Tablo şunu söylüyor: Enflasyon hâlâ inatçı, faizler bir süre daha yüksek kalabilir, jeopolitik gelişmeler piyasaları anında etkileyebiliyor ve yapay zeka coşkusu sürerken değerleme tartışmaları da büyüyor.

Verilerin resmi kaynaklarını incelemek için Amerikan Merkez Bankası Fed'in açıklamalarına Federal Reserve resmi sitesinden ulaşabilirsin.

Tüm finans gündemini takip etmek için. Finans Gundem

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.

Açıklamada, yüklerin depolanması ve taşınmasını kolaylaştırmak amacıyla Halife ve Umm Kasr limanlarında gerekli tüm lojistik altyapının hazırlandığı belirtilerek, bunun ticaret akışlarının daha kesintisiz işlemesine ve uzun vadede iş süreçlerinin dayanıklılığının artırılmasına katkı sağlayacağı ifade edildi.

Irak'ın kara ulaşım ağı üzerinden Türkiye ve Suriye sınırlarına uzanan güzergahlara bağlantısı bulunan Umm Kasr Limanı'nın, Körfez ülkelerinden gelen yüklerin kara ve demir yolu taşımacılığıyla Türkiye ve Avrupa'ya ulaştırılmasında doğal bir geçiş noktası konumunda olduğu kaydedildi.

Açıklamada, söz konusu bağlantının grubun 'bölgesel entegrasyonu güçlendirme ve mevcut ticaret hatlarını destekleme' taahhüdünün bir parçası olduğu vurgulandı.

Yeni hizmetlerin, Halife Limanı ile Umm Kasr Limanı arasında gerçekleştirilecek haftalık seferlerle konteyner ve yük taşımacılığına yönelik artan talebi karşılamayı amaçladığı belirtildi.

Bu lojistik ağın ayrıca Lübnan, Suriye ve Ürdün ile BAE ve diğer Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri arasındaki ticari hareketliliği destekleyeceği, bölgenin lojistik bağlantı ağını Türkiye ve Avrupa pazarlarını da kapsayacak şekilde genişleteceği ifade edildi.

Öte yandan, Abu Dabi Limanları Grubu İcra Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Muhammed Cuma eş-Şamasi, açıklamasında, söz konusu hizmetlerin genişletilmiş ticaret koridorları ve bağlantı kanalları aracılığıyla iş dünyasına stratejik bir geçiş kapısı sunduğunu belirtti.

Şamasi, bu adımın grubun erişilebilirliği artıran, yeni ticaret koridorları açan ve bölgedeki şirketlerle uluslararası firmalara daha geniş fırsatlar sunan ileriye dönük vizyonunu yansıttığını kaydetti.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı'nın aktardığı bilgilere göre Trump, İran'ın Lübnan'daki müttefik grupları üzerinde kontrol sağlamaması halinde ülkeye yönelik yeni ve daha sert askeri adımlar atabilecekleri yönünde açıklamalarda bulundu. Bu açıklamanın ardından İranlı yetkililerin görüşmeleri durdurma kararı aldığı belirtildi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD'nin tehditlerini ciddiye almadıklarını ifade ederek, baskı altında müzakere yürütmeyecekleri mesajını verdi.

Son günlerde taraflar arasında özellikle Lübnan'daki çatışmaların sona erdirilmesi, yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler konusunda görüş ayrılıkları öne çıkıyordu. İran, daha önce de Lübnan'daki saldırılar sona ermeden kapsamlı müzakerelere geçilmeyeceğini açıklamıştı.

İran heyetinin müzakere alanını terk etmesi, taraflar arasında geçtiğimiz hafta sağlanan mutabakatın uygulanma sürecine ilişkin belirsizlikleri artırırken, görüşmelerin tamamen sona erip ermeyeceğine ilişkin resmi bir açıklama henüz yapılmadı. ABD tarafı ise müzakere kanallarının açık tutulmasından yana olduğunu vurgulamayı sürdürüyor

Kısaca yapay zeka avatarı, bir kişinin görüntüsünü, sesini ve tarzını taklit ederek canlı yayında onun yerine ürün satabilen dijital bir kopyadır. Bu yazıda Çin'de yaşanan bu sessiz devrimi, avatarların nasıl insanları geçtiğini, bunun arkasındaki finansal mantığı ve risklerini anlatacağız. Çünkü olan biten sadece bir teknoloji gösterisi değil. Koca bir sektörün maliyet yapısını baştan değiştiren bir dönüşüm.

JD.com'un 50 Binden Fazla Dijital Satıcısı Var

Olayın boyutunu anlamak için tek bir rakama bakmak yeterli. Çin'in en büyük e-ticaret devlerinden JD.com'un resmi açıklamasına göre, şirketin yapay zeka destekli dijital insan platformunu kullanan tüccar sayısı 2025'in sonunda 50 bini aştı. Bunlar gerçek insan değil. Hepsi, ürünleri tanıtıp satan sanal sunucular.

Bu sayı, işin artık bir deneme aşamasında olmadığını gösteriyor. Yapay zeka avatarları, Çin e-ticaretinin günlük işleyişinin bir parçası haline geldi. Pazarın büyüklüğü de bu dönüşümü destekliyor. Çin'in canlı yayın ticareti pazarının 2026'da 1 trilyon doları, yani yaklaşık 8,2 trilyon yuanı aşması bekleniyor. Bu pazar artık ülkedeki tüm e-ticaret satışlarının önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Yani canlı yayında alışveriş, Çin'de küçük bir niş değil. Devasa bir ekonomi. Ve bu ekonominin merkezine giderek yapay zeka avatarları yerleşiyor.

Yapay zekanın bir kişinin dijital ikizini nasıl yarattığını daha önce de işledik. Google'ın Yeni Özelliği 5 Dakikada Dijital İkizini Yaratıyor

Her Şey Nasıl Başladı?

Bu trendin kıvılcımını ateşleyen çarpıcı bir olay var. Haziran 2025'te yaşandı ve tüm sektörü sarstı. Çin'in en ünlü canlı yayıncılarından Luo Yonghao, kendi yapay zeka avatarını kullanarak bir deney yaptı.

Luo ve yardımcı sunucusunun yapay zeka kopyaları, Baidu'nun e-ticaret platformunda yaklaşık yedi saat canlı yayın yaptı. Sonuç şaşırtıcıydı. Bu avatarlar, yaklaşık 55 milyon yuan, yani 7,65 milyon dolarlık satış gerçekleştirdi. Yayın 13 milyondan fazla kişi tarafından izlendi. En çarpıcı olan ise şu. Bu avatarlar, Luo'nun bizzat kendisinin bir ay önce aynı platformda yaptığı gerçek yayından daha fazla satış yaptı.

Avatarların başarısının sırrı, Baidu'nun yapay zekasının Luo'nun beş yıllık videolarını analiz ederek onun esprilerini, ses tonunu ve tarzını birebir taklit etmesiydi. Luo, bu durum karşısında yaşadığı şaşkınlığı dile getirdi ve dijital insan etkisinin kendisini bile şaşırttığını söyledi. İşte bu olay, sektör için bir dönüm noktası oldu ve büyük şirketleri harekete geçirdi.

Yapay Zeka Avatarları Neden Daha Çok Satıyor?

Bir yapay zekanın gerçek bir satıcıdan daha fazla satması ilk bakışta tuhaf gelebilir. Ama bunun çok mantıklı sebepleri var. Hepsi de avatarların insanlara göre üstünlüklerinden kaynaklanıyor.

Birincisi, yorulmuyorlar. Bir insan sunucu birkaç saat sonra yorulur, performansı düşer. Yapay zeka avatarı ise günde 24 saat, hiç ara vermeden, aynı enerjiyle yayın yapabilir. Araştırmalar, insan satıcıların performansının yorgunlukla düştüğünü, avatarların ise tutarlılığını koruduğunu gösteriyor.

İkincisi, maliyetleri çok düşük. Geleneksel bir canlı yayın için profesyonel sunucu, stüdyo, ışık ekibi, makyaj gerekiyor. Bütün bunlar pahalı. Yapay zeka avatarı ise bu masrafların neredeyse tamamını ortadan kaldırıyor. Bu da özellikle küçük ve orta ölçekli satıcılar için büyük bir avantaj.

Üçüncüsü, anında ve kesintisiz etkileşim. Bu avatarlar, izleyicilerin sorularını gerçek zamanlı yanıtlayabiliyor. JD.com'un açıklamasına göre şirketin yapay zekası, bir yayın sırasında sık sorulan soruların yaklaşık yüzde 70'ini kendi başına yanıtlayabiliyor. Bu trendi hızlandıran bir etken de DeepSeek gibi Çinli şirketlerin geliştirdiği açık kaynaklı yapay zeka modelleri oldu. Bu modeller, güçlü yapay zekayı çok daha ucuza erişilebilir kılarak avatar teknolojisini yaygınlaştırdı.

Sadece Influencer'lar Değil, Patronlar da Avatar Oldu

Bu dönüşüm o kadar büyüdü ki, artık sadece ünlü yayıncılar değil, dev şirketlerin patronları bile avatarlarını kullanıyor. En çarpıcı örnek, JD.com'un kurucusu Liu Qiangdong.

Liu'nun yapay zeka avatarı, 2024 yılında şirketin canlı yayın odalarında ürün tanıtmaya başladı. Sonuç yine etkileyici oldu. Avatar, ilk bir saat içinde 20 milyondan fazla izlenmeye ulaştı ve toplam yayınlarda yaklaşık 6,9 milyon dolarlık satış yaptı. Bu avatar, Liu'nun yüz ifadelerini, beden dilini, sesini ve hatta aksanını neredeyse kusursuz taklit ediyordu.

JD.com'un yapay zeka destekli sanal sunucuları bugüne kadar 4.000'den fazla markanın ürünlerini tanıttı. Şirketin verilerine göre bu avatarlar, yoğun olmayan saatlerde sipariş dönüşüm oranını yaklaşık yüzde 30 artırdı ve satıcıların canlı yayın maliyetlerini düşürdü. Yani teknoloji, markalar için somut bir ticari sonuç üretiyor.

İşin Finansal Mantığı: Mesele Maliyet

Bu dönüşümün asıl itici gücü, tek bir kelimede gizli. Maliyet. Yapay zeka avatarlarının bu kadar hızlı yayılmasının sebebi, sundukları muazzam maliyet avantajı.

Canlı yayın ticaretinin en büyük darboğazı, uzun süredir iş gücü maliyetiydi. Profesyonel sunucular, stüdyolar, teknik ekipler, küçük ve orta ölçekli satıcıların bu alana girmesini zorlaştırıyordu. Ünlü bir sunucuyla çalışmak hem çok pahalı hem de riskliydi. Yapay zeka avatarları tam da bu sorunu çözüyor. Bir kez oluşturulduktan sonra, avatar neredeyse sıfır ek maliyetle 24 saat çalışabiliyor.

Bu durum, sektörün dengesini değiştiriyor. Markalar artık pahalı influencer anlaşmaları yerine, doğrudan yapay zeka destekli satışa yöneliyor. Bu da hem yeni bir tasarruf alanı hem de bütünüyle yeni bir iş modeli anlamına geliyor. İşte bu yüzden Baidu, JD.com, Alibaba ve Tencent gibi tüm dev şirketler bu alana büyük yatırım yapıyor.

Madalyonun Öteki Yüzü: Riskler ve Endişeler

Bu tablo etkileyici, ama dürüst olmak gerekiyor. Yapay zeka avatarlarının yükselişi beraberinde ciddi sorular da getiriyor. Bunları görmezden gelmemek önemli.

Birincisi, iş kaybı endişesi. Çin'de canlı yayın sektöründe milyonlarca insan çalışıyor. Avatarlar yaygınlaştıkça, bu insanların işlerini kaybetme riski büyüyor. Sunuculuk, bir zamanlar yapay zekaya karşı güvenli görülen mesleklerden biriydi, ama bu güvenli alan artık daralıyor.

İkincisi, yüksek iade oranı. Uzmanlar, canlı yayın alışverişlerinde insanların çoğu zaman dürtüsel kararlar verdiğini belirtiyor. Avatarların yarattığı sürekli heyecan, bu dürtüsel alımları artırabilir. Bu da yüksek iade oranları anlamına geliyor, ki bu satıcılar için gizli bir maliyet.

Üçüncüsü, güven ve şeffaflık sorunu. İzleyicilerin çoğu, karşılarındakinin gerçek bir insan olmadığını fark etmiyor. Bu durum etik tartışmalara yol açtı. Öyle ki, Çin'in popüler video platformu Douyin, artık yapay zeka ile üretilen yayınlara "AI" filigranı eklenmesini zorunlu kıldı. Amaç, izleyicinin kiminle muhatap olduğunu bilmesini sağlamak.

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu gelişme uzak bir Çin hikayesi gibi görünebilir. Ama e-ticaretin geleceğine dair, Türkiye'yi de yakından ilgilendiren işaretler taşıyor.

Birincisi, e-ticaret sektörünün geleceği. Çin, canlı yayın ticaretinde dünyada öncü. Bugün Çin'de yaşanan, genellikle birkaç yıl içinde diğer ülkelere de yayılıyor. Türkiye'nin büyüyen e-ticaret pazarında da yapay zeka avatarlı satış, yakın gelecekte gündeme gelebilir.

İkincisi, küçük satıcılar için fırsat. Maliyetler düşerse, küçük işletmeler bile profesyonel görünümlü canlı yayınlar yapabilir. Bu, pahalı reklam bütçesi olmayan girişimciler için yeni bir kapı açabilir.

Üçüncüsü, tüketici olarak dikkatli olmak. Yapay zeka avatarları yaygınlaştıkça, bir tüketici olarak karşımızdakinin gerçek mi yapay mı olduğunu sorgulamak önem kazanıyor. Dürtüsel alımlara karşı temkinli olmak, bu yeni dönemde daha da değerli bir beceri haline geliyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zeka avatarı nedir?

Yapay zeka avatarı, bir kişinin görüntüsünü, sesini, mimiklerini ve konuşma tarzını yapay zeka ile taklit eden dijital bir kopyadır. Canlı yayınlarda gerçek bir insan gibi ürün tanıtıp satış yapabilir ve izleyici sorularını gerçek zamanlı yanıtlayabilir.

Yapay zeka avatarları gerçekten insanlardan çok mu satıyor?

Çin'deki örneklerde evet. Ünlü yayıncı Luo Yonghao'nun avatarı, kendisinin gerçek yayınından daha fazla satış yaptı. Bunun sebebi avatarların yorulmadan 24 saat yayın yapabilmesi, maliyetlerinin düşük olması ve tutarlı performans göstermesidir.

Yapay zeka avatarları neden bu kadar yaygınlaştı?

Temel sebep maliyet. Bir avatar, stüdyo, ışık ekibi ve profesyonel sunucu gibi masrafları ortadan kaldırır ve 24 saat çalışır. DeepSeek gibi açık kaynaklı yapay zeka modelleri de bu teknolojiyi çok daha ucuz ve erişilebilir hale getirdi.

Bu teknolojinin riskleri neler?

Başlıca riskler, canlı yayın sektöründeki iş kayıpları, dürtüsel alımlardan kaynaklanan yüksek iade oranları ve şeffaflık sorunudur. Bu yüzden Çin'de Douyin gibi platformlar yapay zeka yayınlarına "AI" filigranı zorunluluğu getirdi.

Sonuç: E-Ticaretin Yeni Yüzü

Çin'de yapay zeka avatarlarının yükselişi, tek tek olaylar değil. Hepsi aynı büyük dönüşümün parçaları. Bir influencer'ın deneyiyle başlayan bu hikaye, bugün JD.com'un 50 binden fazla dijital satıcısına ve 1 trilyon dolarlık bir pazara ulaştı. Yapay zeka, e-ticaretin tam kalbine yerleşti.

Tablo net. Bir tarafta maliyetleri düşüren, küçük satıcılara fırsat veren, 24 saat çalışan bir verimlilik devrimi var. Diğer tarafta iş kayıpları, yüksek iade oranları ve şeffaflık endişeleri taşıyan bir risk alanı var. Çin'in attığı bu adım, dünyanın geri kalanına e-ticaretin nereye gittiğini gösteriyor.

Belki de bu hikayenin asıl dersi şu. Yapay zeka artık sadece metin yazan ya da resim çizen bir araç değil. Gerçek ekonomiye, satışa, ticarete doğrudan giriyor. Bu dönüşümü erken anlayan işletmeler ve tüketiciler, gelecekte bir adım önde olacak. Çin bugün ne yaşıyorsa, yarın hepimizin kapısını çalabilir.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Mayısta aylık toplam elektrik üretimi 27,15 milyar kilovatsaat olarak kayıtlara geçti. Geçen ay hidroelektrik üretim değeri, 11,71 milyar kilovatsaat ile miktar olarak aylık bazda rekor kırdı. Böylece, mayıs ayı elektrik üretiminin yüzde 43,1'i hidroelektrik santrallerden sağlandı.

Söz konusu ayda gerçekleşen elektrik üretiminde rüzgar, 2,39 milyar kilovatsaatle yüzde 8,8, güneş ise 3,72 milyar kilovatsaatle yüzde 13,7'lik pay sahibi oldu. Böylece, rüzgar ve güneşin elektrik üretimindeki toplam payı yüzde 22,5'i buldu.

Yerli ve yenilenebilir kaynaklı üretimde de tarihi seviyeler görüldü. Geçen ay toplam elektrik üretiminde yerli üretimin payı 23,07 milyar kilovatsaatle yüzde 85'e, yenilenebilir kaynaklı üretimin payı da 19,64 milyar kilovatsaatle yüzde 72,3'e çıktı.

5 aylık verilerde de zirve görüldü

Bakanlık verilerine göre, 1 Ocak-31 Mayıs döneminde hidroelektrik üretimi 46,4 milyar kilovatsaat, rüzgardan elektrik üretimi 18 milyar kilovatsaat ve güneş kaynaklı elektrik üretimi 14,2 milyar kilovatsaatle benzer dönemlerdeki en yüksek üretim değerlerini oluşturdu.

Ayrıca, yerli kaynaklı elektrik üretimi 106,5 milyar kilovatsaat, yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimi ise 88,1 milyar kilovatsaatle benzer dönemlerdeki miktarsal olarak en yüksek değerlere ulaştı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, konuya ilişkin NSosyal hesabından yayımladığı paylaşımda, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Mayıs ayında elektrik üretiminde yerli kaynakların payı yüzde 85'e, yenilenebilir enerjinin payı ise yüzde 72,3'e ulaştı. Bu başarının lokomotifi olan hidroelektrik santrallerimiz, 11,71 milyar kilovatsaat üretimle yeni bir rekora imza attı. Böylece toplam elektrik üretimimizin yüzde 43,1'ini suyun gücünden karşıladık. Ülkemizin eşsiz enerji potansiyelini değere dönüştürüyor, yerli ve yenilenebilir kaynaklarımızı en verimli şekilde değerlendirerek Enerjide Tam Bağımsız Türkiye hedefimize kararlılıkla ilerliyoruz.'

Cuma günü Ankara'da temaslarda bulunan Reiche, Brüksel'in gelecekte Türkiye'yi kapsayan tüm enerji anlaşmalarında Rusya dışı kaynaklardan tedarik sağlanması konusunda ısrarcı olacağını vurguladı.

Alman Bakan, beraberindeki iş dünyası heyetiyle birlikte Türkiye'ye gerçekleştirdiği iki günlük resmi ziyaret kapsamında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile de bir araya gelerek ikili ve bölgesel enerji iş birliklerini görüştü.

Rus enerji devi Gazprom'un en büyük ikinci doğalgaz alıcısı konumunda olan Türkiye, mevcut kontratlarının süresinin dolmaya yaklaşması nedeniyle Rus şirketiyle yeni tedarik anlaşmaları için müzakereleri sürdürüyor.

Salı günü piyasalarda temkinli görünüm öne çıktı. ABD-İran anlaşmasının ayrıntılarına ilişkin belirsizlikler ve yatırımcıların Fed toplantısına odaklanmasıyla BIST 100 endeksi yüzde 0,32 artışla 14.493,09 puanda kapanırken, işlem hacmi 191,8 milyar lira olarak gerçekleşti.

Çarşamba günü ise Fed'in faiz kararı öncesinde küresel piyasalardaki karışık seyir ve yön arayışı etkili oldu. BIST 100 endeksi yüzde 0,50 gerileyerek 14.421,15 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,54 yükselirken, holding endeksi yüzde 0,72 değer kaybetti. Aynı gün Halkbank aleyhindeki ABD'deki ceza davasının düşürülmesinin onaylanması, yurt içi piyasalarda takip edilen gelişmeler arasında yer aldı.

Perşembe günü Borsa İstanbul güçlü alımlarla yükseldi. ABD Merkez Bankasının yeni Başkanı Kevin Warsh liderliğinde gerçekleştirilen ilk FOMC toplantısında politika faizinin yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutulması ve ABD ile İran arasında 14 maddelik mutabakat zaptının imzalanmasının ardından risk iştahı yeniden güçlendi. BIST 100 endeksi günü yüzde 2,82 artışla 14.827,35 puanda tamamlarken, bankacılık endeksi yüzde 3,59, holding endeksi yüzde 2,57 yükseldi.

Haftanın son işlem gününde ise Orta Doğu'da yeniden artan belirsizlikler ve Fed'in gelecek dönemde daha şahin bir para politikası izleyebileceğine yönelik beklentiler nedeniyle satışlar etkili oldu. İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları sonrasında İran'ın müzakerelerden çekilmesi, piyasalardaki iyimserliği sınırlandırdı. BIST 100 endeksi günü yüzde 0,63 düşüşle 14.734,50 puanda tamamladı.

Böylece BIST 100 endeksi haftalık bazda yaklaşık yüzde 5,7 değer kazanmış oldu. Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), ABD-İran mutabakatının yarattığı iyimserlikle 225 baz puana gerileyerek 26 Şubat'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı kontratlar da haftayı yükselişle tamamladı. Pazartesi günü yüzde 4,26 yükselerek 16.734 puana çıkan kontrat, salı günü yüzde 0,70 artışla 16.851 puana yükseldi. Çarşamba günü yüzde 0,66 gerileyen kontrat, perşembe günü yüzde 2,89'luk güçlü yükselişle 17.223 puana ulaştı. Cuma günü yüzde 0,49 düşüş yaşanmasına rağmen VİOP BIST 30 kontratı haftayı 17.139 puandan kapatarak haftalık bazda değer kazandı.

Analistler, gelecek hafta yurt içinde tüketici güven endeksi verilerinin, yurt dışında ise küresel PMI verileri ile ABD büyüme verisinin piyasaların yönü açısından belirleyici olacağını ifade ediyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.500 puan seviyeleri destek, 14.900 ve 15.000 puan seviyeleri ise direnç konumunda bulunuyor.

Öncel, Türkiye'de yabancı kartlarla yapılan harcamaların Ocak-Nisan 2026'da 229 milyar lira gerilediğini, bu tutarın Ocak-Nisan 2025'te 284 milyar lira olduğunu vurguladı. Aynı dönemde yerli kart sahiplerinin yurtdışı harcamaları ise, 227 milyar liradan 341 milyar liraya yükseldiğini de açıkladı.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerinden derlenen bilgilere göre, yerli kartların yurt dışı kullanımı ve yabancı kartların yurt içi kullanımında artış sürüyor. Ancak değişimlerdeki oranlar Öncel'in söylediklerini teyit eder şekilde dikkat çekiyor.

Yabancı kartların yurt içindeki kullanımı ve yerli kartların yurt dışı kullanımındaki işlem başına düşen tutarda 2017 yılından bu yana pandemi dönemi ve mevsimsel değişimler dışında yükseliş seyrini koruyor. 2017 Ocak'ta yerli kartların yurt dışı kullanımında işlem başına tutar 204,7 TL olurken, 2026 Nisan'da 1.676,03 TL'ye çıkmış görünüyor. Aynı dönemde yabancı kartların yurt içindeki kullanımında işlem başına tutar 590,84 TL'den 3.980,85 TL'ye çıkmış durumda.

Tablolar işlem adetleriyle birlikte bakıldığında değiştiği gibi oransal olarak bakıldığında da değişiyor. Yerli kartların yurt dışı harcamalarının, yabancı kartların yurt içindeki harcamalarına oranında, pandemi sürecindeki dip seviye, kur oynaklıkları süreçleri ve mevsimsel değişimlerin dışında vatandaşın yurt dışındaki harcamaları lehine bir artışla son yılların zirvesi görünüyor.

Yerli kartların yurt dışı kullanımına bakıldığında, işlem başına tutar ile işlem adetleri karşılaştırmasında sürekli bir yükseliş trendi görülüyor. Bu da yurt dışının daha çok tercih edildiği, harcamaların yurt dışına yöneldiğine dikkat çekiyor.

2023 sonrasında yükselişin hem tutarda hem de adette daha sert bir ivme izlediği dikkat çekiyor.

Yabancı kartlarda ise detaylarda durum değişiyor. İşlem adetlerinde mevsimsel değişimler net görülürken, son dönemdeki düşüş dikkat çekici boyutta oluyor. Pandemi sürecinde dip yapan işlem adetleri sonraki yıllarda yaz dönemlerinde önemli artışlar gösteriyor. Ancak 2025 yılında yaz döneminde de önceki 3 yıldaki yüksek hacim görülmüyor.

İşlem başına düşen tutarda da son zirve 2025 Şubat'ta izleniyor.

BMD Başkanı Sinan Öncel'in de belirttiği gibi Ocak-Nisan dönemine bakıldığında, 2026 yılının ilk 4 ayındaki toplam alışveriş ve nakit çekme tutarı 2023 ve 2024'ün gerisinde kalırken, toplam işlem tutarı da 2024'ün gerisinde kalmış görünüyor. İşlem başına harcama tutarı da geçen yıla göre düşmüş olarak hesaplanıyor.

Kart kullanımları takip edildiğinde, vatandaşın yurt dışına yöneldiği, yabancıların da son dönemde daha az harcama yaptığı görülüyor.

Buna göre, geçen ay 422 firmaya dahilde işleme izin, 6 firmaya yurt içi satış ve teslim, 1 firmaya hariçte işleme izin belgesi verildi.

Firma talebine istinaden 12 dahilde işleme izin belgesi ise iptal edildi.

Buna göre, mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı Antalya'nın Muratpaşa ilçesi Kırcami Mahallesi'ndeki taşınmazın, 175 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren Binbay Ltd. Şti.-Topdemir Nalburiye Ltd. Şti. Ortak Girişim Grubu'na satışı uygun bulundu.

Maliye Hazinesi adına kayıtlı söz konusu mahalledeki bir taşınmazın, 108 milyon 500 bin lira bedelle en yüksek teklifi veren Akfen Tasarım İnşaat Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne satışı onaylandı.

Yine aynı mahalledeki, Maliye Hazinesi adına kayıtlı bir taşınmazın, 123 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren Abdülkadir Yüksel'e satılmasına onay verildi.

Maliye Hazinesi adına kayıtlı, Eskişehir'in Tepebaşı ilçesi Yukarısöğütönü Mahallesi'ndeki bazı taşınmazların, 370 milyon lira ve 232 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren Özgün Matbaacılık Sanayi ve Ticaret AŞ'ye satışı uygun bulundu.

Mülkiyeti özelleştirme kapsamında bulunan Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ adına kayıtlı Kırklareli'nin Babaeski ilçesi, Alpullu köyündeki bazı taşınmazların, 63 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren Aegean Gıda Ticaret AŞ'ye satılması kararlaştırıldı.

Maliye Hazinesi adına kayıtlı Kocaeli'nin Kandıra ilçesi, Kurtyeri Mahallesi'ndeki bir taşınmazın ve üzerinde yer alan yapıların bir bütün halinde, 310 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren Mürsel Öztürk'e satılmasına karar verildi.

Sümer Holding AŞ adına kayıtlı Manisa'nın Akhisar ilçesi Atatürk Mahallesi'ndeki bir taşınmazın, 213 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren Argeus Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Üçüncü Gayrimenkul Yatırım Fonu'na satılması uygun bulundu.

Aynı mahalledeki başka bir taşınmazın, 238 milyon 600 bin lira bedelle en yüksek teklifi veren Maslak Yatırım Ortak Girişim Grubu'na satışı onaylandı.

Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) adına kayıtlı Manisa'nın Soma ilçesi, İstasyon Mahallesi'ndeki bazı taşınmazlar ve üzerindeki EÜAŞ'a ait yapıların (Soma A Termik Santrali) bir bütün halinde, 436 milyon lira bedelle en yüksek teklifi veren CAE Danışmanlık Ticaret AŞ ile DC Kömür ve Enerji Limited Şirketi Ortak Girişim Grubu'na özelleştirilmesi uygun bulundu.

Öte yandan, mülkiyeti Karayolları Genel Müdürlüğü adına kayıtlı İzmir'in Bayındır ilçesi, Zeytinova Mahallesi'ndeki taşınmazın, 'lojistik tesis alanı ve yol' kullanım kararına ilişkin nazım imar planı değişikliğine yönelik itirazlar reddedildi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, 'İslamabad Mutabakatı'nın imzalanmasının ardından, 21 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında teknik düzeyde görüşmeler yapılacak.' ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, görüşmelere ABD ve İran temsilcilerinin yanı sıra arabulucu sıfatıyla Pakistan ve Katar'dan da yetkililerin katılacağı bildirildi.

İran, mutabakat zaptının uygulanması ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının durdurulmasını görüşmek üzere bir heyetin İsviçre'ye gideceğini açıklamıştı.

Türkiye ve Birleşik Krallık arasında ortak yönlerin çok fazla olduğunu düşündüğünü dile getiren Bryant, 'Örneğin Türkiye'nin güçlü bir müzik ve sinema geleneği var, Birleşik Krallık'ın da öyle' dedi.

Bryant, Türkiye ile Birleşik Krallık arasında her yıl 28 milyar sterlin ticaret hacmi bulunduğunu, gelecek yıllarda bunu iki katına çıkarmak istediklerini belirterek, şöyle devam etti:

'Her iki ülkede de güçlü savunma sektörleri bulunuyor ve bu alanlarda daha yakın işbirliği yapmaya çalışıyoruz. Ayrıca bu yılın başında, ocak ayında Ukrayna'daydım. Ruslar Kiev'e ilerlemeye çalışırken yıkılan köprülerden birini gördüm. Bu köprü şimdi yeniden inşa edilmiş durumda, İskoçya'da üretilen İngiliz çeliği ve İngiliz mühendisliği kullanılmış ancak inşaatı Türk müteahhitler tarafından gerçekleştirilmiş. Bu gerçekten çok iyi bir ortaklık örneği. Özellikle dünyanın zorlu bölgelerinde, Birleşik Krallık ile Türk şirketlerinin inşaat alanında ne kadar yakın çalışabildiğini sıkça görüyoruz. Gelecekte de görmek istediğimiz tam olarak budur.'

Bryant, şu anda Türkiye ile Birleşik Krallık arasında hala yeterince ticaret yapılmayan pek çok sektörün bulunduğuna işaret etti.

Hizmetler sektörünün bunların başında geldiğini dile getiren Bryant, 'Eğitim, tasarım, reklamcılık ve daha birçok alanda birlikte çok daha fazla iş yapabiliriz. İşte şu sıralar Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Ticaret Bakanı Yardımcısı Mustafa Tuzcu ile görüştüğüm konular da bunlar' ifadelerini kullandı.

Bölgedeki neredeyse tüm ülkelerle yakından ilgilendiklerini anlatan Bryant, şunları kaydetti:

'Önümüzdeki birkaç hafta içinde Azerbaycan ve Kazakistan'a da gideceğim. Oralarda da önemli fırsatlar bulunuyor ve Türk şirketlerinin zaten bu bölgelerde aktif olduğunu biliyorum. Daha önce de söylediğim gibi, Türkiye ile Birleşik Krallık benzersiz bir ortaklık oluşturuyor. Birlikte hareket ettiğimizde, bazı ülkelerin başaramadığı şekilde işleri ilerletebiliyoruz. Yıl sonuna kadar çok daha kapsamlı ve gelişmiş bir serbest ticaret anlaşmasına ulaşacağımızdan oldukça eminim.'

Bryant, geçmişte serbest ticaret anlaşmalarının daha çok gıda, tarım ürünleri ve mobilya gibi malların ticaretine odaklandığını belirterek, bugün ise teknoloji, dijital ekonomi, hizmetler, eğitim, reklamcılık, tasarım ve inşaat gibi alanların da en az bu sektörler kadar önemli hale geldiğini vurguladı.

Yeni serbest ticaret anlaşmasına şimdiye kadar mevcut anlaşmaların parçası olmayan yeni sektörleri de dahil etmek istediklerini söyleyen Bryant, bunun kolay olmadığını, müzakerelerin zorlu geçtiğini ifade etti.

Türk muhataplarıyla bu konular üzerinde kapsamlı görüşmeler yürüttüklerini dile getiren Bryant, 'Modern ekonomilerin ihtiyaçlarına uygun bir serbest ticaret anlaşması oluşturmayı hedefliyoruz' diye konuştu.

Türkiye ile Birleşik Krallık arasında yalnızca geçmiş dönemin ekonomik ilişkilerini yansıtan bir anlaşmanın yeterli olmayacağını vurgulayan Bryant, geleceğin ekonomisine odaklanılması gerektiğini belirtti.

Bryant, '2050, 2070 ve 2080 yıllarında dünyanın nasıl şekilleneceğini düşünmemiz gerekiyor. Bu serbest ticaret anlaşmasını başarıyla hayata geçirebilirsek önümüzde çok parlak fırsatlar olduğuna inanıyorum' dedi.

Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki ilişkilerden gurur duyduklarını ifade eden Bryant, iki ülke arasındaki işbirliğini daha da ileri taşımak istediklerini sözlerine ekledi.

Kahire'deki toplantıda Libya dahil bölgesel konular ele alındı.

Saat 10.00 itibarıyla Beyoğlu'nda, İstiklal, Sıraselviler, Atıf Yılmaz, Turnacıbaşı, Hamalbaşı, Kamer Hatun, Yeni Çarşı, Meşrutiyet, Bostanbaşı, İlk Belediye, Hayriye, Asmalı Mescit, Cihangir, Tak-ı Zafer, Galip Dede caddeleriyle Zambak, Meşelik, Mis, Billurcu, Balo, Sadri Alışık, Akarsu Yokuşu, Defterdar Yokuşu, Kazancı Yokuşu, Kumbaracı Yokuşu, Osmanlı, Dünya Sağlık, Akyol, Halas, Nuri Ziya sokakları trafiğe kapalı olacak.

Selime Hatun Cami, Çiftevav, Miralay Şefikbey sokakları ile İnönü, Mete ve Prof. Dr. Bedri Karafakioğlu caddeleri ise gerek duyulması halinde trafiğe kapatılacak.

Meclis-i Mebusan, Cumhuriyet, Yedikuyular, Irmak, Bülent Demir, Bahriye, Fişekhane Deresi, Dereboyu, Evliya Çelebi, Akağalar, Kurtuluş, Elmadağ, Abdulhak Hamit, Dolapdere Taksim caddeleri, Barbaros, Piyalepaşa, Tarlabaşı bulvarları ile Melek Sokak alternatif güzergah olarak kullanılabilecek.

Şişli'de ise Taşkışla ve Askerocağı caddeleri gerek duyulması halinde trafiğe kapatılacak.

İlçede alternatif güzergah olarak Abdi İpekçi, Mim Kemal Öke, Kadırgalar, Dolmabahçe Gazhane, Maçka, Teşvikiye, Vali Konağı ve Cumhuriyet caddeleri kullanılabilecek.

Rusya'daki hedeflere yönelik uzun menzilli silahları kullanarak saldırıları sürdürdüklerini aktaran Zelenskiy, Tümen bölgesindeki bir petrol rafinerisine saldırı yaptıklarını açıkladı.

Zelenskiy, söz konusu rafinerinin Ukrayna sınırından yaklaşık 2 bin kilometre uzaklıkta yer aldığını belirterek, "Yeni, modernize edilmiş FP (FPV) dronlarımız test edildi. Artık 3 bin kilometre mesafedeki hedeflere ulaşabiliyorlar." diye konuştu.

Rusya'nın da ülkesine yönelik saldırıları sürdürdüğüne vurgu yapan Ukrayna Devlet Başkanı, Rus ordusunun kısa süre içinde Ukrayna'ya yoğun hava saldırısı düzenleme ihtimalinin olduğunu söyledi.

Zelenskiy bir başka paylaşımında ayrıca, Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin, kendisine 2023'te verilen Polonya'nın en yüksek devlet nişanı "Beyaz Kartal"ın geri alınmasına yönelik verdiği kararı da değerlendirdi.

Polonya'nın ülkesine gösterdiği dayanışma için minnettar olduğunu kaydeden Zelenskiy, "Ülkemiz, dayanışmayı asla unutmaz ve bölgemizdeki devletler ve halklar arasındaki işbirliğinin hem Ukraynalılar hem de komşu devletler için güvenliğin somut güvencelerinden biri olduğunu bilir." görüşünü paylaştı.

Söz konusu devlet nişanının Ukrayna halkına takdim edildiğine dikkatini çeken Zelenskiy, şu ifadeleri kullandı.

"Biz, 2023 yılında Beyaz Kartal Nişanı'nın Ukrayna halkına ve ordumuza adandığını düşünmüştük. O dönem böyle söylenmişti. Bugün, bu nişanı Polonya'nın Sayın Cumhurbaşkanına geri gönderdim. Geleceğin, Ukraynalılara duyulan saygıyı kanıtlayacağına inanıyorum."

Öte yandan Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov, Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Ukrayna'nın Varşova Büyükelçisi Vasyl Bodnar ve bazı üst düzey Ukraynalı yetkililerin, Karol Nawrocki'nin kararına tepki göstererek daha önce Polonya'dan kendilerine takdim edilen devlet nişanlarını reddettikleri bildirildi.