Buna göre bankalar haziran sonu itibarıyla bir aya kadar vadeli mevduata yüzde 46,63, üç aya kadar vadeliye yüzde 49,20, altı aya kadar vadeliye yüzde 48,60, bir yıla kadar vadeliye yüzde 45,90, bir yıl ve daha uzun vadeliye yüzde 42,06 faiz uyguluyor. Bu oranların brüt olduğunu da hatırlatayım.

Bu verilere göre üç aya kadar vadeliye yüzde 49'un üstünde faiz uygulanıyor ama bakarsınız bir sonraki vade yenilemede bu oran epeyce gerilemiş olabilir. Bir yıla kadar vadeli yüzde 46 ama sonraki yenilemede bu faiz de değişebilir.

Beş yıl garantili yüzde 38

Peki size şimdiden beş yıl için yüzde 38'lik garanti faiz teklif edilse kabul eder misiniz? Bankalar da devlet gibi sağlamdır tabii ki ama hem de bu faizi, yani yüzde 38'i bir de devlet teklif etse?

Ediyor zaten: Hazine beş yıl vadeli ve yaklaşık yüzde 38 faizli borçlanıyor. Üstelik bu faiz zaman içinde değişiklik göstermeyecek bir faiz. Vade sonuna kadar garanti.

Hazine'nin 17 Haziran ve 8 Temmuz ihraç tarihli son iki borçlanmasında yaklaşık beş yıllık dönem için yıllık bileşik faiz yüzde 37,94 ve yüzde 37,97 düzeyinde oluştu.

Hazine'nin daha kısa vadeli borçlanmalarındaki faiz ise daha da yüksek. Örneğin yine 17 Haziran ihraç tarihli 637 gün vadeli kağıt tam yüzde 41,93 faizle ihraç edildi. Zaten bu faiz bu yıl içinde oluşan en yüksek faiz.

Üstelik bu ihaleler TL cinsi sabit faizli senet ihaleleri. Hazine sabit faizli olmayan bir dizi borçlanmaya daha gidiyor. TÜFE'ye endeksli, döviz cinsinden, altına endeksli borçlanmalar gerçekleştiriliyor. Bu borçlanmalardaki faiz zaman içinde başlangıçta öngörülene göre daha yüksek oluşabileceği gibi gelişmelerin olumluya dönmesi durumunda çok daha düşük de olabilir, böyle bir olasılık var.

Ancak sabit faizli ihaleler, adından da belli, faizin şimdiden kesinleştiği ihaleler:

Hazine örneğin 8 Temmuz ihraç tarihli kağıdı 16 Nisan 2031 vadeli sattı. Altı ayda bir kupon ödemesi yapılacak ve bu kağıdın yıllık bileşik faizi biraz önce de belirttiğim gibi yüzde 37,97. Bu faiz artık kesin.

Enflasyon seneye Merkez Bankası'nın resmi hedefi olan yüzde 15'e inse de, sonraki yıllarda tek haneli düzeylere gelinse de faiz yüzde 37,97 üzerinden ödenmeye devam edilecek.

Yok eğer tersi olur ve önümüzdeki beş yıl boyunca yıllık enflasyon bu düzeyin altına inmezse Hazine bu borçlanmadan kârlı çıkacak.

Ama iyi de bir yandan enflasyonun indirilmesi için uğraşıldığı mesajı verilirken diğer yandan böylesine yüksek faize razı olunması: Tabii ki büyük bir çelişki ama Hazine de çaresiz, borç bulabilmek için bu faize razı olmak durumunda.

Eğilim fena bozuldu

Hazine'nin TL cinsi sabit faizli senet ihraçlarına ilişkin veri seti 2003 yılına kadar geri gidiyor. Dolayısıyla elimizde 23 yıl 6 aylık veri bulunuyor.

Bu dönemde en yüksek faiz yüzde 45,44 ile 2003 yılında oluştu. Ama 2003'ün kendine özgü koşulları vardı. O yıl hâlâ 2001 krizinin etkileriyle uğraşılıyordu.

Dolayısıyla 2003'ü biraz ayrı düşünerek değerlendirme yapmak gerekiyor. İşte zaten 2003 hariç tutulduğunda en yüksek faizin son yıllarda verildiği ve rekor oranın 2025'te ortaya çıktığı gözleniyor. 2025 yılındaki sabit faizli borçlanmaların ortalama faizi yüzde 39,31 oldu.

Faizin nasıl çanak eğrisi çizdiği hem yıllık faizin seyrinden, hem de üç dönemli hareketli ortalamadan kolaylıkla görülebiliyor.

En düşük ve en yüksek oranlar

2003 yılının ocak ayından bu yılın haziran ayına kadar olan dönemde en yüksek faizin 2003'te oluştuğunu belirttim. Her ne kadar o yılın ortalama faizi yüzde 45,44'e inmişse de bazı aylardaki faiz yüzde 57'nin de (nisan yüzde 57,44) üstünde oluştu.

Ama bir kez daha vurgulamak gerekiyor, 2003 yılı bu dönemin istisnai bir yılı.

Faiz daha sonra öyle bir geriledi ki, 2013 yılının ikinci yarısında yüzde 8'in bile altına düştü. On yılda yüzde 57'lerden yüzde 7'lere inildi.

Faiz daha şunun şurasında 2020'nin yaz aylarında da tek hanelerde, yüzde 9'larda seyretti. Şimdi niye bu duruma gelindiği sorusunun yanıtı belli. 2021'de başlatılan faiz indiriminden sonra zorlama bir şekilde Hazine'nin borçlanma faizi de bir süre düşük kaldı ama 2023 ortasından itibaren tırmanış başladı ve bugünkü düzeylere gelindi.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Kapanışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,27 artarak 52.487,41 puana ulaştı. S&P 500 endeksi yüzde 0,81 artışla 7.543,64 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 1,3 kazançla 26.206,89 puana çıktı.

Yatırımcılar, Orta Doğu'da yeniden tırmanan jeopolitik tansiyona ilişkin gelişmeleri değerlendirirken, çip şirketlerinin hisselerindeki yükselişin etkisiyle pay piyasalarında pozitif seyir izlendi.

Analistler, bölgede yaşanan son gerilimlerin, ABD ile İran arasında halihazırda kırılgan olan ateşkes çabalarını riske atabileceği konusunda endişeleri artırdığını, buna karşın çip hisselerindeki yükselişin piyasalardaki olumlu ivmeyi tetiklediğini belirtti.

İran'a yönelik ABD saldırılarının ardından Tahran da Kuveyt, Katar ve Bahreyn'deki ABD askeri hedeflerini vurduğunu açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'den ABD'ye dönüş yolunda Air Force One uçağında basın mensuplarına yaptığı açıklamada, '(İran) Kısa süre önce aradılar. Anlaşmayı o kadar çok istiyorlar ki.' demişti.

İki ülke arasında artan gerilimle yükselen petrol fiyatları, Trump'ın İran'ın bir anlaşma yapmayı 'çok istediğini' belirtmesi sonrasında geriledi. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, TSİ 23.10 itibarıyla yüzde 2,6 azalarak 75,97 dolardan işlem gördü.

Kurumsal tarafta, çip şirketi Micron Technology'nin hisseleri, 2035 yılına kadar ABD'de 250 milyar doların üzerinde yatırım yapma planını açıklaması sonrasında yüzde 4,5 değer kazandı. Micron Technology'nin hisselerindeki artış, bazı diğer çip şirketlerinin hisselerini de yukarı taşıdı.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 4 Temmuz ile biten haftada 215 bine gerileyerek, piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Ülkede ikinci el konut satışları haziranda yüzde 2,4 azalarak piyasa beklentilerinin altında kaldı. ABD'de ikinci el piyasasında medyan konut fiyatı ise yıllık bazda yüzde 1,8 artışla 440 bin 600 dolara ulaştı ve rekor seviyesini gördü.

Penta Teknoloji temettü dağıtmayacak

Penta Teknoloji Ürünleri Dağıtım Ticaret A.Ş. (PENTA), Genel Kurul'da alınan karar doğrultusunda 2025 yılı kârından temettü dağıtılmamasına karar verildiğini açıkladı. Buna göre yatırımcılara nakit kâr payı ödemesi yapılmayacak.

İdealist GYO'dan temettü kararı

İdealist Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (IDGYO), Yönetim Kurulu kararıyla temettü dağıtılmamasını kararlaştırdı. Şirketin KAP açıklamasına göre hisse başına brüt ve net temettü tutarı 'dağıtılmayacak' olarak açıklandı.

Güler Yatırım Holding de kâr payı dağıtmayacak

Güler Yatırım Holding A.Ş. (GLRYH), Genel Kurul'da alınan karar kapsamında temettü dağıtılmamasına karar verildiğini duyurdu. Böylece şirket, ilgili dönemde hissedarlarına nakit kâr payı ödemesi gerçekleştirmeyecek.

Kalekim'den Trabzon'da yeni üretim tesisi

Kalekim Kimyevi Maddeler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KLKIM), bağlı ortaklığı Kalekim Lyksor Kimya Sanayi A.Ş.'nin Trabzon şubesinde deneme üretimlerinin tamamlandığını ve 9 Temmuz itibarıyla seri üretim ile ürün sevkiyatına başlandığını açıkladı.

Yıllık yaklaşık 50 bin ton üretim kapasitesine sahip tesis sayesinde lojistik maliyetlerinin azaltılması, teslimat sürelerinin kısaltılması ve Doğu Karadeniz ile Kuzey Doğu Anadolu bölgelerinde pazar payının artırılması hedefleniyor.

Petkim Master Plan'da FEED aşamasına hazırlanıyor

Petkim Petrokimya Holding A.Ş. (PETKM), Master Plan kapsamında Pre-FEED çalışmalarının başarıyla tamamlandığını duyurdu. Şirketin nihai hakim ortağı SOCAR ile Technip Energies Italy S.P.A arasında MFSC teknolojisinin lisanslanması ve FEED hizmetleri başta olmak üzere çeşitli iş birliği alanlarını değerlendirmeye yönelik iyi niyet anlaşması imzalandı.

Şirket, 2026 yılının üçüncü çeyreğinde FEED sözleşmelerini tamamlayarak mühendislik çalışmalarına başlamayı planlıyor. FEED süreci, olası yatırım kararının teknik ve ekonomik altyapısını oluşturacak.

Forte, Sahil Güvenlik ihalesini kazandı

Forte Bilgi İletişim Teknolojileri ve Savunma Sanayi A.Ş. (FORTE), İçişleri Bakanlığı Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından düzenlenen Oracle Veri Tabanı Yönetim Sistemi Lisans Güncelleme Hakkı, Eğitim ve Teknik Destek Alımı ihalesinde en iyi teklifi vererek ihaleyi kazandı.

Şirket, 18 milyon 895 bin TL tutarındaki sözleşme için resmi davet yazısının kendisine ulaştığını bildirdi.

Onur Yüksek Teknoloji'ye 661 bin dolarlık yeni sipariş

Onur Yüksek Teknoloji A.Ş. (ONRYT), yurt içindeki bir müşterisinden askeri ve sivil hava sahası kontrolünde kullanılacak Görev Kritik Ses Haberleşme ve Kayıt Sistemi'nin yaygınlaştırılması kapsamında 661 bin 200 ABD doları tutarında ilave sipariş aldığını açıkladı.

Bu siparişle birlikte şirketin 2026 yılında aldığı toplam sipariş adedi 24'e, toplam sipariş hacmi ise 8,66 milyon ABD dolarına ulaştı.

SDT'nin bağlı ortaklığına 1,27 milyon dolarlık sipariş

SDT Uzay ve Savunma Teknolojileri A.Ş. (SDTTR), yüzde 95 oranında bağlı ortaklığı BKM Bursa Kalıp A.Ş.'nin yurt içi bir müşterisinden toplam 1 milyon 271 bin 60 ABD doları tutarında yeni sipariş aldığını duyurdu.

Teslimatların 2026 ve 2027 yıllarında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

İnnosa'nın bağlı ortaklığı 330 milyon TL'lik sözleşme imzaladı

İnnosa Teknoloji A.Ş. (INTEK), yüzde 51 oranında bağlı ortaklığı Probel Yazılım ve Bilişim Sistemleri A.Ş. ile İzmir İl Sağlık Müdürlüğü arasında yaklaşık 329,9 milyon TL + KDV tutarında Sağlık Bilgi Yönetim Sistemi (SBYS ve DHBS) hizmet alım sözleşmesinin imzalandığını açıkladı.

Sözleşme, 1 Ağustos 2026 ile 31 Temmuz 2029 tarihleri arasındaki dönemi kapsıyor.

Türk İlaç'ın Azerbaycan ihracatında yeni adım

Türk İlaç ve Serum Sanayi A.Ş. (TRILC), TURKFLEKS markalı ürünlerinin Azerbaycan Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırıldığını duyurdu.

Böylece ürünler Azerbaycan pazarında serbest satış hakkı kazanırken, şirket ihracat hacmine ve finansal sonuçlara olumlu katkı beklediğini belirtti.

Prizma Pres 370 milyon TL'lik gayrimenkul satışına hazırlanıyor

Prizma Pres Matbaacılık Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. (PRZMA), Silivri'de bulunan otel, depo, fabrika ve ticari alanlardan oluşan taşınmazını 370 milyon TL bedelle Tandem Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye satma kararı aldığını açıkladı.

Şirket, satıştan elde edilecek kaynağın yeni yatırımların finansmanı ile finansal yapının ve likiditenin güçlendirilmesinde kullanılacağını bildirdi. İşlem, genel kurul onayı ve ayrılma hakkı sürecinin tamamlanmasının ardından gerçekleştirilecek.

Metro Holding gayrimenkul yatırımı için harekete geçti

Metro Ticari ve Mali Yatırımlar Holding A.Ş., Metro İnşaat A.Ş. paylarının devralınmasına yönelik süreci başlattığını açıkladı.

Holding, sahip olduğu geniş arsa portföyünü konut, ticari alan, lojistik ve karma projelere dönüştürmeyi, kentsel dönüşüm projelerinde daha aktif rol almayı ve özellikle Gürcistan'da yeni gayrimenkul projeleri geliştirmeyi hedefliyor.

Kalekim'den Kenya'da stratejik ortaklık

Kalekim (KLKIM), Kenya'daki uzun yıllardır distribütörü olan TACC Limited ile stratejik ortaklık kurduğunu açıkladı.

Bu kapsamda Kalekim East Africa Limited'in sermayesinin yüzde 50'sini temsil eden paylar 1,6 milyon ABD doları bedelle satın alındı. İşlem sonrası şirket yönetimi Kalekim'e geçerken, iştirak finansal tablolara yüzde 100 konsolide edilecek.

Yaklaşık 25 bin ton yıllık üretim kapasitesine sahip tesisle birlikte Kalekim'in Afrika pazarındaki büyüme stratejisinin hız kazanması bekleniyor.

Kapanışta gösterge endeksi Stoxx Europe 600, yüzde 0,78 artışla 640,87 puana çıktı.

Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,89 değer kazanarak 25.118,27, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,9 yükselerek 8.326,62 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,09 artışla 52.381,92 puandan kapandı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,16 düşüşle 10.472,45 puana geriledi.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.29 itibarıyla yüzde 0,2 artışla 1,14 oldu.

Avrupa piyasaları, Orta Doğu'daki gelişmelere odaklandı.

İran'a yönelik 7 ve 8 Temmuz'da düzenlenen hava saldırılarının detaylarını paylaşan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yaklaşık 90 askeri hedefi vurarak 'İran'a karşı ek bir saldırı turunu tamamladığını' duyurdu. Buna Kuveyt ve Bahreyn'e saldırılarla karşılık veren İran, halihazırda kırılgan olan ateşkes çabalarını sekteye uğratabilecek gerilimi tırmandırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'den ABD'ye dönüş yolunda Air Force One uçağında basın mensuplarına yaptığı açıklamada, İran'ın bir anlaşma yapmayı 'çok istediğini' söyledi.

Almanya'nın ihracatı mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,9, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6,1 artış gösterdi. Almanya mayıs ayında 19,1 milyar avro dış ticaret fazlası verdi.

Avrupa Birliği (AB), Çin'den ithal edilen otomobil, kamyonet ve otobüs lastiklerine yüzde 45,3'e varan oranda anti-damping vergisi uygulamaya başladı.

AB Komisyonu, ABD ile İran arasında yaşanan askeri gerilimin enerji piyasalarında belirsizliği artırdığını ancak şu aşamada enerji arz güvenliği açısından bir sorun bulunmadığını bildirdi.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,60 değer kaybıyla 14.105,44 puandan tamamladı.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 84,52 puan azalırken, toplam işlem hacmi 152 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 1,17 değer kaybederken, holding endeksi yüzde 0,65 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 3,53 ile madencilik, en fazla kaybettiren ise yüzde 3,55 ile teknoloji oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilimin enflasyon endişelerini artırması ve ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarında yetkililerin "şahin" adımlar gerektirebilecek risklere dikkati çekmesiyle günün erken saatlerinde satış ağırlıklı bir seyir izlerken, daha sonra teknoloji hisselerinde görülen yükselişlerle piyasalarda risk iştahı arttı.

Analistler, yarın yurt içinde sanayi üretimi, yurt dışında ise Japonya'da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve Almanya'da Tüketici Fiyat Endeksinin (TÜFE) takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

VİOP’ta endeks kontratı normal seansı düşüşle tamamladı

VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı kontrat, 9 Temmuz 2026 normal seansını yüzde 0,86 düşüşle 17.009,00 puandan tamamladı. Kontratta açık pozisyon sayısı 421 bin 595 oldu.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı kontrat, günü düşüşle tamamladı.

9 Temmuz 2026 tarihli normal seansta VİOP BIST 30 kontratı, önceki kapanışa göre yüzde 0,86 değer kaybederek 17.009,00 puana geriledi.

Kontratta önceki kapanış 17.157,00 puan seviyesinde bulunuyordu. Gün sonunda açık pozisyon sayısı ise 421 bin 595 olarak kaydedildi.

Böylece endeks kontratı, normal seans kapanışında satıcılı seyrini sürdürerek günü düşüşle tamamladı.

New York borsası jeopolitik gerilim gölgesinde karışık açıldı

New York borsası, ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilimin gölgesinde güne karışık seyirle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,19 azalarak 52.249,44 puana indi. S&P 500 endeksi yüzde 0,12 artışla 7.491,60 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,18 kazançla 25.918,31 puana yükseldi.

ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılarıyla yeniden yükselen jeopolitik endişelere rağmen çip şirketlerinin hisselerindeki yükselişin etkisiyle pay piyasalarında açılışta karışık bir seyir izledi.

İran’a yönelik 7 ve 8 Temmuz'da düzenlenen hava saldırılarının detaylarını paylaşan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yaklaşık 90 askeri hedefi vurarak "İran'a karşı ek bir saldırı turunu tamamladığını" duyurdu. Buna Kuveyt ve Bahreyn'e saldırılarla karşılık veren İran, halihazırda kırılgan olan ateşkes çabalarını sekteye uğratabilecek gerilimi tırmandırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'den ABD'ye dönüş yolunda Air Force One uçağında basın mensuplarına yaptığı açıklamada, İran'ın bir anlaşma yapmayı "çok istediğini" söyledi.

Trump, "Kısa süre önce aradılar. Anlaşmayı o kadar çok istiyorlar ki. Sadece buna değer olup olmadıklarını bilmiyorum. Yapılacak bir anlaşmaya sadık kalacaklarından emin değilim. Sorun da bu." diye konuştu.

Analistler, Trump'ın İran'ın bir anlaşma yapmayı istediğini belirtmesinin, jeopolitik kaygıları bir nebze azalttığını ifade etti.

Saldırıların yeniden başlaması sonrasında arz kesintisi endişeleriyle ani yükseliş gösteren Brent petrolün varil fiyatı, bugün ise TSİ 16.30 itibarıyla yatay seyirle 78 dolardan işlem görüyor.

Kurumsal tarafta, bugün bilançosunu yayımlayan giyim şirketi Levi Strauss'un hisseleri, şirketin gelir ve karının tahminlerin üstünde gelmesi ve yıllık satış beklentisini yükseltmesine rağmen yüzde 7,5 değer kaybetti.

ABD'li atıştırmalık ve içecek devi PepsiCo'nun hisseleri de şirketin karının beklentilerin altında kalması sonrasında yüzde 4,5 düştü.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 4 Temmuz ile biten haftada 215 bine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Şimşek, artan öngörülebilirlik ve güçlenen yatırımcı güveni sayesinde ters dolarizasyon sürecinde önemli mesafe katettiklerini belirtti.

Çoklu şoklara rağmen Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payının yaklaşık yüzde 62'ye yükseldiğini vurgulayan Şimşek, bu seviyenin son 11 yılın en yüksek düzeylerine işaret ettiğini kaydetti.

Şimşek paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

'Artan öngörülebilirlik ve güçlenen yatırımcı güveni sayesinde ters dolarizasyon sürecinde önemli mesafe katettik.

Çoklu şoklara rağmen Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payı yaklaşık yüzde 62 ile son 11 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.'

Artan öngörülebilirlik ve güçlenen yatırımcı güveni sayesinde ters dolarizasyon sürecinde önemli mesafe katettik.

Çoklu şoklara rağmen Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payı yaklaşık yüzde 62 ile son 11 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.

Türk lirasına duyulan: pic.twitter.com/jUj6PLniE3

— Mehmet Simsek (@memetsimsek) July 9, 2026

Kısaca OpenAI, Anthropic, Amazon ve Google gibi büyük yapay zeka şirketleri, çip devi Nvidia'ya olan bağımlılıklarını azaltmak için kendi özel yapay zeka çiplerini geliştirmeye yöneldi. En son örnek, Claude'un geliştiricisi Anthropic'in, Samsung ile kendi çipini üretmek için görüşmelere başlaması oldu. Bu yazıda bu değişimin ne olduğunu, şirketlerin Nvidia'dan neden uzaklaşmak istediğini ve bunun tüm sektör için ne anlama geldiğini ele alacağız.

Tam Olarak Ne Oluyor?

Olan şu, yapay zekanın en büyük şirketleri, artık ihtiyaç duydukları çipleri sadece Nvidia'dan almak yerine, kendi çiplerini tasarlamaya başladı. En yeni ve dikkat çekici örnek Anthropic'ten geldi.

The Information'ın 2 Temmuz 2026'da duyurduğu habere göre, Claude yapay zeka modelinin geliştiricisi Anthropic, kendi özel çipini üretmek için Samsung ile görüşmelere başladı. Görüşmeler henüz çok erken bir aşamada, çipin tam olarak ne için kullanılacağı ya da ne kadar güçlü olacağı bile netleşmiş değil. Anthropic, şirketin açıklamasında Nvidia, Amazon ve Google'ın çiplerini kullanmaya devam edeceğini de belirtti. Ancak asıl önemli olan şu, Anthropic bu adımıyla, kendi çipini yapma yarışına giren yapay zeka devlerinin sonuncusu oldu.

Çünkü Anthropic yalnız değil. Rakibi OpenAI, geçtiğimiz haftalarda Broadcom ile birlikte geliştirdiği kendi çipini tanıttı. Amazon ve Google'ın ise yıllardır kendi özel çipleri var. Amazon şimdi bu çipleri başka şirketlere de satmaya hazırlanıyor. Yani bir zamanlar tamamen Nvidia'ya bağımlı olan bu şirketler, tek tek kendi yollarını çizmeye başladı.

Yapay zekanın kontrolden çıkan maliyetlerini daha önce de ele almıştık. Yapay Zeka Artık Elektrik Gibi Faturalanacak

Nvidia Neden Bu Kadar Güçlü?

Bu değişimi anlamak için önce Nvidia'nın gücünü anlamak gerekiyor. Nvidia, yapay zeka çipi pazarının yaklaşık yüzde 74'ünü elinde tutuyor, yani sektöre neredeyse tek başına hükmediyor.

Bunun sebebi şu. Yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için çok özel ve çok güçlü çipler gerekiyor. Bu çiplerde Nvidia yıllardır açık ara öndeydi ve rakiplerini geride bıraktı. Bir yapay zeka şirketi güçlü bir model yapmak istiyorsa, yolu Nvidia'nın çiplerinden geçiyordu. Bu durum Nvidia'ya muazzam bir güç verdi. Fiyatları Nvidia belirledi, hangi müşterinin ne kadar çip alacağını Nvidia belirledi. Talep o kadar yüksekti ki, şirketler sırada beklemek zorunda kaldı. İşte tam da bu tek elde toplanan güç, büyük müşterileri rahatsız etmeye başladı.

Peki Şirketler Neden Kendi Çipini İstiyor?

Yapay zeka devlerinin kendi çipini yapmak istemesinin üç temel nedeni var, maliyeti düşürmek, Nvidia'ya bağımlılıktan kurtulmak ve donanımı kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirmek.

Birincisi maliyet. Nvidia'nın çipleri çok pahalı ve talep yüksek olduğu için fiyatlar sürekli yukarı gidiyor. Kendi çipini yapan bir şirket, uzun vadede bu maliyetten önemli ölçüde kurtulabiliyor. İkincisi bağımsızlık. Tek bir tedarikçiye bağlı olmak, her şirket için risktir. O tedarikçi fiyatı artırırsa ya da çip veremezse, tüm işin durabilir. Kendi çipini üreten şirket, bu riski ortadan kaldırıyor. Üçüncüsü ise özelleştirme. Nvidia'nın çipleri herkes için üretiliyor. Ama bir şirket kendi çipini tasarladığında, onu tam olarak kendi yapay zeka modeline göre optimize edebiliyor, bu da daha yüksek verim demek. Bir şirketin kendi ölçüsüne göre diktirdiği bir takım elbise ile hazır alınan bir takım elbise arasındaki fark gibi.

Bu yönelimin ne kadar hızlı büyüdüğünü rakamlar da gösteriyor. Araştırma şirketi TrendForce'a göre, bulut şirketlerinin kendi özel çiplerini kullandığı sunucuların sevkiyatı 2026'da yüzde 44,6 büyüyecek. Aynı dönemde Nvidia'nın da içinde olduğu genel amaçlı grafik işlemcili sunucuların büyümesi ise yüzde 16,1 seviyesinde kalacak. Yani özel çipler, geleneksel çiplerin neredeyse üç katı hızla yayılıyor.

Bu Değişim Türkiye'yi ve Bizi Nasıl Etkiler?

Bu gelişmenin doğrudan bir Türkiye bağlantısı da var, o da Samsung. Anthropic'in görüştüğü Samsung, sadece bir telefon üreticisi değil, aynı zamanda dünyanın en büyük çip üreticilerinden biri.

Samsung, çip üretiminde uzun süredir Tayvanlı dev TSMC'nin gerisinde kalıyordu. Anthropic gibi büyük bir yapay zeka şirketiyle anlaşma yapmak, Samsung'un bu yarışta güçlenmesi için önemli bir vitrin fırsatı olabilir. Bu da küresel çip rekabetinin dengelerini etkileyebilir. Daha geniş açıdan bakınca, bu değişim tüketiciler için de olumlu sonuçlar doğurabilir. Çünkü çip üretiminde rekabetin artması, uzun vadede yapay zeka maliyetlerini düşürebilir. Yapay zeka daha ucuz hale geldikçe, kullandığımız telefonlardan uygulamalara kadar pek çok teknoloji de daha erişilebilir olabilir. Yani bugün dev şirketler arasında geçen bu çip kavgası, yarın sıradan kullanıcının cebine kadar uzanabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zeka çipi nedir?

Yapay zeka çipi, yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için özel olarak tasarlanmış güçlü bir işlemcidir. Sıradan bilgisayar çiplerinden farklı olarak, çok sayıda işlemi aynı anda yapabilecek şekilde optimize edilmiştir. Bu pazarın büyük bölümü şu anda Nvidia'nın elindedir.

Yapay zeka şirketleri neden kendi çipini yapıyor?

Üç temel neden var. Nvidia'nın pahalı çiplerinden kaynaklanan maliyeti düşürmek, tek bir tedarikçiye bağımlı kalmanın riskinden kurtulmak ve donanımı kendi yapay zeka modellerine göre özelleştirerek daha yüksek verim elde etmek.

Anthropic hangi şirketle çip görüşmesi yapıyor?

The Information'ın haberine göre Anthropic, kendi özel yapay zeka çipini üretmek için Güney Koreli teknoloji devi Samsung ile erken aşama görüşmeler yürütüyor. Görüşmeler henüz kesinleşmiş bir anlaşmaya dönüşmedi.

Nvidia'nın yapay zeka çipi pazarındaki payı ne kadar?

The Information'ın verilerine göre Nvidia, küresel yapay zeka çipi pazarının yaklaşık yüzde 74'ünü elinde tutuyor. Bu yüksek pay, şirkete fiyatlama ve tedarik konusunda sektör genelinde büyük bir etki gücü sağlıyor.

Yapay zeka dünyasında yıllardır süren tek bir gerçek vardı, o da neredeyse tüm yolların Nvidia'dan geçmesiydi. Şimdi bu gerçek değişmeye başlıyor. OpenAI, Anthropic, Amazon ve Google gibi devler, kendi çiplerini yaparak bu bağımlılığı kırmaya çalışıyor.

Bu değişimin bir gecede olmayacağını da belirtmek gerekiyor. Kendi çipini tasarlamak yıllar alan, çok maliyetli ve zorlu bir süreç. Bu şirketler yakın gelecekte Nvidia'nın çiplerini kullanmaya devam edecek. Ama yön belli. Yapay zeka devleri artık tek bir şirketin belirlediği kurallara mahkûm olmak istemiyor ve kendi geleceklerinin kontrolünü ellerine almaya çalışıyor. Bu rekabetin nasıl sonuçlanacağı, sadece bu şirketlerin değil, yapay zekanın geleceğini de şekillendirecek.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

ABD Çalışma Bakanlığı, işsizlik maaşı başvurularına ilişkin haftalık verileri açıkladı.

Buna göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı 4 Temmuz ile biten haftada bir önceki haftaya kıyasla 2 bin kişi azalarak 215 bine indi.

Piyasa beklentisi bu dönemde işsizlik maaşı başvuru sayısının 218 bin olması yönündeydi. İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 215 binden 217 bine yukarı yönlü revize edildi.

Geçen hafta itibarıyla 4 haftalık ortalama işsizlik maaşı başvuru sayısı da 3 bin 750 azalışla 218 bin 750'ye geriledi. Devam eden işsizlik maaşı başvuru sayısı ise 27 Haziran ile biten haftada 8 bin kişi artarak 1 milyon 814 bin oldu.

AA Finans'ın, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 13 Temmuz Pazartesi günü açıklanacak 'Mayıs 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri'ne ilişkin beklenti anketi, 12 ekonomistin katılımıyla sonuçlandı.

Ankete göre ekonomistler, cari işlemler hesabının 1 milyar 127,5 milyon dolar açık vereceğini öngördü. Ekonomistlerin mayıs ayı için cari açık beklentileri, 280 milyon dolar ile 1,5 milyar dolar arasında yer aldı.

Ekonomistler, cari işlemler hesabının bu yıl ise 52 milyar 255 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti. Ankete katılan ekonomistlerin bu yıl için cari açık beklentisi 45 milyar dolar ile 62 milyar 800 milyon dolar arasında yer aldı.

Türkiye'nin cari işlemler hesabı, nisan ayında 5 milyar 695 milyon dolar açık verirken yıllıklandırılmış cari açık 37 milyar dolar olmuştu.

TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Buna göre, 3 Temmuz itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 7 milyar 701 milyon dolar artarak 61 milyar 952 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 26 Haziran'da 54 milyar 251 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri ise 2 milyar 788 milyon dolar artışla 94 milyar 954 milyon dolardan 97 milyar 742 milyon dolara yükseldi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri 3 Temmuz haftasında bir önceki haftaya göre 10 milyar 489 milyon dolar artarak 149 milyar 205 milyon dolardan 159 milyar 694 milyon dolara çıktı.

TCMB rezervleri Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 'Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri'ni yayımladı. Buna göre, yurt dışında yerleşik kişiler, geçen hafta 11,5 milyon dolarlık hisse senedi, 572 milyon dolarlık DİBS ve 441,1 milyon dolarlık ÖST aldı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin hisse senedi stoku, 3 Temmuz haftasında 41 milyar 387,8 milyon dolardan 41 milyar 697,9 milyon dolara çıktı.

Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 15 milyar 614,7 milyon dolardan 16 milyar 254,3 milyon dolara, ÖST stoku da 2 milyar 114,7 milyon dolardan 2 milyar 547,2 milyon dolara yükseldi.

Krediler 26,7 trilyon TL'yi aştı

Aynı dönemde bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 26 trilyon 746 milyar TL'ye çıktı. Toplam krediler bir önceki hafta 26 trilyon 537 milyar TL düzeyindeydi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 389 milyar TL'ye yükselirken, bireysel kredi kartı bakiyesi 3 trilyon 287 milyar TL oldu. Böylece tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarının toplam büyüklüğü 6 trilyon 676 milyar TL'ye ulaştı.

Takipteki alacaklar yükseldi

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar 776 milyar TL olarak kaydedildi. Bir önceki haftada 758 milyar TL seviyesinde bulunan takipteki alacaklar, yılbaşındaki 595 milyar TL seviyesine göre yükselişini sürdürdü.

Kredi kalemlerinde yükseliş eğilimi devam etti. Tüketici kredileri 3 trilyon 389,5 milyar TL'ye, bireysel kredi kartları 3 trilyon 287,3 milyar TL'ye yükseldi. Ticari ve diğer krediler 20 trilyon 69,7 milyar TL'ye çıkarak 20 trilyon TL eşiğini aşarken, taksitli ticari krediler 4 trilyon 123,2 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.

Kurumsal kredi kartları 1 trilyon 41,5 milyar TL'ye yükselirken, takipteki alacaklar 776,3 milyar TL'ye çıkarak artışını sürdürdü.

Toplam menkul kıymetler 7 trilyon 697 milyar TL'ye yükselirken, toplam mevduat 29 trilyon 871,6 milyar TL'ye gerileyerek yeniden 30 trilyon TL'nin altına indi.

KKM hacmindeki düşüş sürdü

Kur Korumalı TL Mevduat ve Katılma Hesapları (KKM) gerilemesini sürdürdü. BDDK verilerine göre KKM büyüklüğü haftalık bazda 8 milyon TL azalarak 236 milyon TL seviyesine indi.

Gayrinakdi kredi ve yükümlülükler 10 trilyon 723,8 milyar TL'ye yükselirken, bankalarda saklanan menkul değerlerde artış görüldü. Hem yurt içi hem de yurt dışı yerleşikler adına saklanan menkul değerlerde yükseliş kaydedildi.

Yabancı para pozisyonlarında bilanço içi açık pozisyon -2 trilyon 479,0 milyar TL olurken, bilanço dışı fazla pozisyon 2 trilyon 533,0 milyar TL olarak gerçekleşti. Bankacılık sektörünün net genel döviz pozisyonu ise 54,06 milyar TL'ye yükseldi.

Öte yandan sektörün yasal özkaynakları 5 trilyon 755,0 milyar TL seviyesine yükseldi.

Kurum, ECB'nin diğer büyük merkez bankalarından önce yeni bir sıkılaştırma döngüsüne girmesinin tarihsel olarak nadir görülen bir durum olduğunu, bu 'küresel liderlik' hamlesinin bir hata olarak değerlendirilmesinin acı bir ironi olacağını belirtiyor. Ancak Orta Doğu'daki yeniden tırmanan gerginlikler ortasında petrol fiyatlarının son dönemde toparlanması, enflasyon görünümünün hâlâ netleşmekten uzak olduğunu hatırlatıyor.

Sintra'daki ECB konferansında Başkan Christine Lagarde'ın, Haziran'daki faiz artışının bir 'sigorta' hamlesi olmadığını, aksine kalıcı olarak yüksek seyreden genel ve çekirdek enflasyon görünümünü yansıttığını yinelediği aktarılıyor. ING'nin raporuna göre ECB'nin tahminleri, hem 2027 hem de 2028'de genel enflasyonun yüzde 2'nin üzerinde kalacağını, çekirdek enflasyonun ise 2027'nin başında yüzde 2,7 seviyesinde olacağını gösteriyor.

Rapora göre Haziran ayında görülen enerji fiyatlarındaki düşüş, gelecekteki tahminlerin 2027'de genel enflasyonun yüzde 2'nin altına inebileceğini göstermesi ihtimalini artırdı. Ancak Lagarde'ın ve diğer politika yapıcıların son açıklamaları ışığında, böyle bir senaryonun ECB'nin bu yaz ikinci bir faiz artışı yapmasını engellemesinin pek olası görünmediği belirtiliyor.

ING, çekirdek enflasyon tahminlerinde ciddi bir aşağı yönlü revizyon olmadığı sürece ikinci bir faiz artışının önünde fazla engel görünmediğini, ancak bu ikinci artışın euro bölgesi ekonomisi için gerçekten gerekli olup olmadığının ayrı bir tartışma konusu olduğunu vurguluyor.

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi'ndeki (OKS) devlet katkısı ile katılımcı fon tutarlarının toplam büyüklüğü 2 trilyon 401 milyar 481,7 milyon liraya ulaşırken toplam katılımcı sayısı 18 milyon 52 bin 474 oldu.

Bireylerin emeklilik dönemlerinde refah seviyelerinin düşmemesini hedefleyen, aynı zamanda yurt içinde uzun vadeli tasarruf seviyesini yükselterek yarattığı fonlarla ülke ekonomisine katkı sağlayan BES, Türkiye'de 27 Ekim 2003'te başlayarak 23. yılını doldurmak üzere emin adımlarla ilerliyor.

BES'ten emekli sayısı 487 bin 118'e çıktı

Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerine göre, bu yılın ilk yarısı itibarıyla BES'teki katılımcı sayısı 10 milyon 304 bin 546 oldu.

Söz konusu dönemde katılımcıların fon tutarı ile devlet katkısı fon tutarının toplam büyüklüğü 2 trilyon 248 milyar 252,7 milyon lira oldu. BES'ten emekli olan kişi sayısı da 487 bin 118'e ulaştı.

OKS tarafında ise çalışan fon tutarı ile devlet katkısı fon tutarının toplamıyla hesaplanan OKS'nin toplam büyüklüğü de yılın ilk 6 ayı itibarıyla 153 milyar 229 milyon lirayı buldu. Aynı dönemde OKS'deki katılımcı sayısı 7 milyon 747 bin 928 oldu.

Böylece, BES ve OKS'de toplam fon büyüklüğü yılın ilk yarısında 2 trilyon 401 milyar 481,7 milyon liraya ulaşırken, toplam katılımcı sayısı 18 milyon 52 bin 474 olarak kayıtlara geçti. Toplam fonun 2 trilyon 116 milyar 113 milyon lirasını katılımcı fonları, 285 milyar 368,7 milyon lirasını ise devlet katkısı fon tutarı oluşturdu.

Yılın ilk yarısında havuza 116 binden fazla yeni katılımcı dahil oldu

2025 yılını BES, OKS ve iki sistemdeki devlet katkıları toplamda 2 trilyon 163 milyar 164,7 milyon lira fon büyüklüğü ve 17 milyon 935 bin 495 katılımcı ile tamamlamıştı.

BES ve OKS'deki katılımcıların fon tutarında, devlet katkısı fon tutarları da dikkate alındığında 2025 yıl sonundan 30 Haziran 2026'ya kadar geçen 6 ayda 238 milyar 317 milyon liralık ve yüzde 11'lik artış görüldü.

Aynı dönemde BES havuzundaki toplam katılımcı sayısındaki artış 116 bin 979, artış oranı ise yüzde 0,7 oldu.

1,7 milyonu aşkın çocuk BES kumbarasında 100 milyar liradan fazla birikim yaptı

Türkiye'de Haziran 2021'de hayata geçirilen ve 18 yaş altı çocukların gönüllü sisteme dahil olması amaçlanan uygulama büyümeye devam ediyor.

Yılın ilk yarısı itibarıyla 18 yaş altı katılımcıların fon büyüklüğü 100 milyar 713,9 milyon lira oldu. Fon tutarının 80 milyar 611,5 milyon lirasını katılımcıların biriktirdiği fonlar oluştururken devlet katkısı fon tutarı 20 milyar 102,4 milyon lira olarak gerçekleşti.

Sistemde 1 milyon 718 bin 943 çocuk bulunurken sözleşmenin yürürlük tarihi itibarıyla en çok katılım 170 bin 105 ile sıfır yaşta görüldü.

31 Aralık 2025'ten 30 Haziran 2026'ya kadar geçen sürede 18 yaş altı uygulamasındaki katılımcı sayısı 77 bin 961 artarken fon büyüklüğü devlet katkısı dahil 15 milyar 730,5 milyon lira artış kaydetti.

Erkin Işık'ın da aralarında bulunduğu QNB Bank ekonomistleri Şubat ayından bu yana Türk vatandaşlarının elindeki altın varlıklarının 155 milyar dolar azaldığını tahmin ediyor. Haziran ayında toplam yurt içi altın varlıkları, bir önceki aya kıyasla hafif bir artışla 560 milyar dolar oldu.

Notta 'Artış hızı bir miktar ivme kazanmış olsa da, hâlâ tarihsel ortalamaların önemli ölçüde altında' ifadesine yer verildi.

QNB'ye göre, altının Türkler nezdindeki geleneksel bir tasarruf aracı olma niteliği göz önüne alındığında, geçen yıl yükselen külçe altın fiyatları olumlu bir gelir etkisi yarattı ve yurt içi talebin gücünü artıran bir katalizör görevi gördü.

Notta 'Bu nedenle, 'sıkı para politikası ve İran savaşına ek olarak, altın fiyatlarındaki düşüşün hanehalkı tüketimindeki yavaşlamaya katkıda bulunduğunu düşünüyoruz' ifadesine yer verildi.

Altının ons fiyatı, Ocak ayı sonunda 5 bin 400 doların üzerindeki zirve seviyelerinden gerileyerek ons başına yaklaşık 4.100 dolar seviyesinden işlem görüyor.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği verilerine göre yılın ilk yarısında otomotiv yan sanayisi 190'dan fazla ülke, serbest bölge ve özerk bölgeye dış satım yaptı.

Geçen senenin ocak-haziran döneminde 7 milyar 669 milyon 582 bin dolar olan yan sanayi ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 5,4 artarak 8 milyar 86 milyon 142 bin dolara yükseldi.

Otomotiv endüstrisinin ocak-haziran döneminde 20 milyar 839 milyon 897 bin dolar olan ihracatının yüzde 38,8'lik kısmını yan sanayi ürünleri oluşturdu.

Almanya ilk sıradaki yerini korudu

Yan sanayi dış satımında en fazla ihracat yapılan ülkeler arasında ilk sırada otomotiv sektörünün ana pazarı Almanya yer aldı.

Almanya'ya 6 aylık yan sanayi ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,9 arttı. 2025'in ocak-haziran döneminde Almanya'ya 1 milyar 665 milyon 377 bin dolar olan yan sanayi ihracatı, bu senenin 6 ayında 1 milyar 847 milyon 78 bin dolara çıktı.

En fazla ihracat yapılan ikinci ülke olan Fransa'ya dış satımda artış yüzde 11 olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın ilk yarısında 542 milyon 35 bin dolarlık yan sanayi ihracatının yapıldığı Fransa'ya bu sene aynı dönemde 602 milyon 22 bin dolarlık ürün satıldı.

Üçüncü sırada yer alan İtalya'ya yan sanayi ihracatı yüzde 27,4 artışla 453 milyon 995 bin dolardan 578 milyon 374 bin dolara ulaştı.

ABD'ye parça ihracatı 500 milyon doları aştı

Bu dönemde dördüncü sıradaki ABD'ye dış satım yüzde 2,3 artışla 526 milyon 976 bin dolardan 539 milyon 232 bin dolara çıktı.

Listenin beşinci sırasındaki Romanya'ya ihracat, yüzde 14,7 düşüşle 509 milyon 630 bin dolardan 434 milyon 419 bin dolara geriledi.

Ocak-haziran 2026'da geçen yılın aynı dönemine kıyasla yan sanayi ihracatında İspanya yüzde 5,3 azalış ve 411 milyon 810 bin dolarla altıncı, Birleşik Krallık yüzde 11 artış ve 398 milyon 461 bin dolarla yedinci, Polonya yüzde 4,4 artış ve 361 milyon 755 bin dolarla sekizinci, Çekya yüzde 12,8 artış ve 219 milyon 274 bin dolarla dokuzuncu ve Belçika yüzde 9,4 artış ve 206 milyon 530 bin dolarla onuncu sırada yer aldı.