Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında tırmanan gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi ve tahvil piyasasında satış baskısını artırmasından kaynaklanan endişelerle negatif seyrederken, gözler bugün ABD'de açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.

Orta Doğu'da taraflar arasında karşılıklı saldırıların şiddetlenmesi pay piyasalarında düşüş eğiliminin devam etmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nda ABD ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı da 'ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine izin vermeyeceğiz.' açıklamasında bulundu. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini söyledi.

Diğer taraftan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'nın güney koridorunda ülkeye ait 2 tankerin İran'a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını, 1 mürettebatın hayatını kaybettiğini, 8 personelin yaralandığını duyurdu.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin çelişkili açıklamalar yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oluyor. Hafta sonu Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman'ı da kapsayan saldırıların ardından iki ülkenin Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etmesi taraflar arasındaki diplomatik süreci tehlikeye attı.

Yeniden başlayan saldırılar, uzun vadeli bir ateşkesin mümkün olup olmadığı konusunda artan endişelere yol açıyor.

ABD ve İran arasındaki gerilim petrol fiyatlarını yükseltirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki çatışmaların enerji arzında aksamalara ve enflasyonist baskıları artırabileceği endişeleri de piyasalarda risk algısının artmasına yol açıyor.

Yapay zeka hisselerindeki yükselişin aşırıya kaçtığına dair endişeler piyasalara yön vermeye devam ediyor. Yarı iletken piyasasındaki devam eden dalgalanmalar, teknoloji sektörünün yukarı yönlü istikrarlı bir ivme yakalamasını zorlaştırıyor.

Öte yandan ABD'de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor.

Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası aylık bazda ABD'de TÜFE'nin değişim göstermesi beklenmiyor. Söz konusu veri ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz beklentilerinin şekillenmesi açısından yakından takip edilecek.

Diğer taraftan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, New York İşletme Ekonomisi Derneği'nde yaptığı konuşmada, bu hafta çekirdek enflasyon verisinin yine yüksek gelmesi durumunda para politikasında sıkılaştırmanın gerekebileceğini söyledi.

Fed Başkanı'nın bugün Kongre'de para politikası raporuna ilişkin yapacağı ilk sunumda piyasaların odağında bulunuyor.

Ayrıca bilanço döneminin başlamasıyla birlikte piyasalardaki oynaklığın yüksek kalabileceğini ve açıklanacak şirket sonuçlarına bağlı olarak hisse bazlı ayrışmaların öne çıkabileceği tahmin ediliyor. Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi ABD'li büyük bankaların bu hafta açıklamaya başlayacağı bilançoları da yatırımcıların gündeminde olacak.

Öte yandan ABD Hazine Bakanlığı, haziran ayına ilişkin bütçe dengesi raporunu yayımladı. Buna göre, ABD federal hükümeti, haziranda 120 milyar dolarla beklentilerden az bütçe açığı kaydetti.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını şiddetlendirmesi Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının artırdığı arz endişeleriyle 12 Haziran'dan bu yana ilk defa 85 doların üzerini gören Brent petrolün varil fiyatı dünkü kapanışa göre yüzde 1,6 artarak 84,2 dolara çıktı.

Brent petrolün varil fiyatının 85 doları aşmasıyla Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamaların güçlenmesi pay piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, ABD'nin İran'a yönelik yenilenen askeri saldırıların küresel ham petrol arzında aksamalara ilişkin endişeleri artırdığını belirterek, bu durumun enflasyon endişelerini yeniden canlandırdığını ve küresel faiz oranlarına ilişkin görünüm üzerindeki belirsizliği artırdığını söyledi.

Petrol fiyatlarından kaynaklı artan enflasyonist endişelerle dün 7 baz puan artarak yüzde 4,63'e çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yatay seyirle yüzde 4,63'te seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 101,2 seviyesine indi. Dün yüzde 2,6 değer kaybederek 24 Haziran'dan bu yana en hızlı günlük düşüşünü kaydeden altının onsu söz konusu düşüşün yatırımcılara alım fırsatı sunmasıyla yeni günde yüzde 0,5 artışla 4 bin 21 dolardan işlem görüyor.

- New York borsası negatif seyretti

New York borsasında ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim ve teknoloji hisselerindeki satış baskısını artmasıyla dün negatif bir seyir izlendi. Yarı iletken hisselerindeki satışlar da piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Çip üreticilerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,3, Sandisk hisseleri yüzde 12,6, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 4,2 ve Intel hisseleri yüzde 6,1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 azalışla ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 değer kaybetti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Avrupa borsaları alış ağırlıklı seyretti

Avrupa borsalarında, artan jeopolitik gerilimlere karşın alış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Telekomünikasyon hisselerindeki güçlü seyir Avrupa borsalarındaki kayıpların telafi edilmesinde katkıda bulundu. Petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle enerji şirketlerinin hisselerinde de yükselişler görüldü. Ancak teknoloji hisselerindeki düşüşler Avrupa borsalarındaki iyimserliği sınırladı.

Avrupa'da tahvil piyasalarında satış baskısı öne çıkıyor. İngiltere'nin 2 yıllık tahvil faizi dün 13 baz puan artarak yüzde 4,34'e çıktı. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda İngiltere Merkez Bankasının (BoE) yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, Rusya'nın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim tesisi olan Yamal LNG'den bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyede LNG ithal ettiği bildirildi.

AB, Avrupa ülkelerine yönelik siber casusluk ve sabotaj faaliyetleri yürüten Rus istihbarat görevlileri, bilgisayar korsanları ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı.

AB ülkeleri, hava yolu yolcularının gecikme ve iptallerde tazminat hakkını koruyan ve yeni güvenceler getiren düzenlemeyi onayladı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,31, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları negatif seyrediyor

Söz konusu gelişmeler Asya piyasalarında da satış baskısını artırdı. Makroekonomik veri tarafında Çin'in haziran ayına ilişkin ihracatı yüzde 27 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, bir önceki aya göre kaydadeğer bir hızlanma gerçekleştirdi. Ülkede, ihracat mayıs ayında yüzde 19,4 artmıştı.

Öte yandan Güney Kore Merkez Bankası'nın perşembe günkü faiz kararı toplantısında artan enflasyonist baskılardan dolayı politika faizini artırması bekleniyor. Ülkede haziran ayına ilişkin enflasyon yüzde 3,2 ile son 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Ülkede enflasyon 4 aydır Güney Kore Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik enflasyon hedefinin üzerinde seyrediyor.

Japonya'da mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artarken, yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 6.448 puanla 24 Nisandan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,5 geriledi. Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,0160'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,0320'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

15.30 ABD, haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

İran'a yönelik ABD saldırıları ve olası diplomatik çözüm süreci hakkında konuşan Trump, 'Çok büyük miktarda mühimmatımız var. Yıllardır sahip olmadığımız seviyelere ulaştık ve onları çok ağır şekilde vuruyoruz ve bu devam edecek.' ifadelerini kullandı.

Askeri operasyonların yanı sıra İran'a yönelik deniz ablukasını da yeniden uyguladıklarını belirten Trump, 'Ablukayı yeniden devreye sokuyoruz. Bu abluka sadece İran için geçerli. İran'la iş yapanlar geçemeyecek, diğer herkes geçebilecek.' dedi.

Trump, müzakerelerden tamamen vazgeçmediğini söyleyerek, 'Bir anlaşmanın halen mümkün olduğunu düşünüyorum.' değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın askeri kapasitesine ciddi zarar verdiklerini öne süren Trump, İran donanmasını bir ay içinde etkisiz hale getirdiklerini, hava kuvvetlerinin artık 'fiilen var olmadığını', füze üretim kapasitesinin yüzde 89'unu ve insansız hava aracı üretim kapasitesinin ise yüzde 92'sini yok ettiklerini iddia etti.

Trump, İran'la iki gün önce bir anlaşmaya vardıklarını ancak Tahran'ın daha fazla müzakere talep ederek geri adım attığını ve İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için düzenlenen saldırıların gerekli olduğunu savundu.

ABD'nin Körfez bölgesindeki faaliyetlerine de değinen Trump, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn ve Kuveyt gibi müttefiklerini koruduklarını ve bu korumanın maliyetinin söz konusu ülkeler tarafından karşılanması gerektiğini söyledi.

Trump, 'Dünyanın çok zengin bir bölgesini koruyoruz. Bunun karşılığında bize ödeme yapılmasını istiyorum.' ifadelerini kullandı.

Açıklamada, 'BAE, Hürmüz Boğazı'nın güney koridorundaki Umman kara suları sınırları içerisinde seyretmekte olan Mombasa ve Al Bahiyah adlı iki ulusal petrol tankerinin iki füze ile hedef alındığı İran saldırılarını en sert şekilde kınıyor ve protesto ediyor.' ifadesi kullanıldı.

Umman kara suları içerisinde gerçekleşen saldırıda gemilerin ağır hasar aldığı aktarıldı.

Dışişleri Bakanlığı, İran'ın bu saldırısının Hindistan uyruklu 1 personelin hayatını kaybetmesine, 8 mürettebatın ise yaralanmasına yol açtığını vurguladı.

Yaralananlardan 4'ünün durumunun ağır olduğu, yaralıların 6'sının Hindistan, 2'sinin ise Ukrayna vatandaşı olduğu hatırlatıldı.

Açıklamada, Hindistan hükümetine, halkına ve hayatını kaybeden personelin ailesine derin taziye dilekleri iletilirken, yaralılara acil şifalar dilendi.

Bakanlık, söz konusu saldırgan eylemin, deniz seyrüsefer serbestisini vurgulayan, ticari gemilerin hedef alınmasını ve uluslararası deniz yollarının sabote edilmesini reddeden 2817 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararının açık ve vahim bir ihlali olduğunu vurguladı.

Açıklamada, ticari seyrüseferin hedef alınması ve Hürmüz Boğazı'nın bir baskı veya ekonomik şantaj aracı olarak kullanılmasının 'deniz haydutluğu' (korsanlık) teşkil ettiği, bu durumun bölgesel istikrara, bölge halklarının güvenliğine ve küresel enerji arz güvenliğine doğrudan bir tehdit oluşturduğu ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, BAE'nin İran'a bu saldırgan eylemleri derhal durdurması, tüm düşmanca faaliyetlerine eksiksiz bir şekilde son vermesi çağrısı yinelendi.

Bölge güvenliğini, küresel ekonomiyi ve uluslararası ticareti korumak amacıyla Hürmüz Boğazı'nın tamamen ve koşulsuz olarak seyrüsefere yeniden açılmasının önemine dikkat çekildi.

Ekipler çalışmasında, 'kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması, mala zarar verme' gibi çeşitli suçlara karışan, Türkiye genelinde ve uluslararası düzeyde faaliyet gösteren suç örgütü üyelerinin kimlik ve adreslerini belirledi.

Çalışmaların tamamlanmasının ardından ekipler, 4 ayrı organize suç örgütüne mensup zanlıların yakalanmasına yönelik İstanbul, Konya, Sakarya, Adana, Ağrı, Bingöl, Şanlıurfa, Tekirdağ, Muğla, İzmir, Afyon ve Elazığ'da belirlenen adreslere eş zamanlı operasyon düzenledi.

Operasyonda yakalanan 74 zanlı, işlemleri için emniyete götürüldü.

Machiavelli bu soruyu 16'ncı yüzyılın İtalya'sında sordu. Ona göre hükümdarın ilk görevi devleti korumaktı. Bunun için zaman zaman sert kararlar alınması gerekebilirdi. Siyaseti ahlaki ilkelerden tamamen bağımsız görmüyordu; ancak devletin varlığını her şeyin önünde tutuyordu. Bu yaklaşım daha sonra gelişen siyasal realizmin temel taşlarından biri hâline geldi.

Henry Kissinger, benzer anlayışı modern uluslararası ilişkilere taşıdı. Ona göre devletler dostluk ya da düşmanlık üzerinden değil, çıkarları doğrultusunda hareket eder. Kalıcı olan ittifaklar değil, çıkarlardır. Çin ile kurduğu diplomatik ilişki, Sovyetler Birliği ile yürüttüğü yumuşama politikası ve Orta Doğu diplomasisi aynı anlayışın ürünüdür. Amaç, ideal bir düzen kurmak değil, güç dengesini korumaktır.

Donald Trump ise bu yaklaşımı farklı bir üslupla uyguladı. Dış politikayı çoğu zaman pazarlık mantığıyla ele aldı. NATO üyelerinden daha fazla savunma harcaması istemesi, ticaret savaşlarını bir baskı aracı olarak kullanması ve uluslararası anlaşmaları maliyet-fayda hesabıyla değerlendirmesi bu yaklaşımın örnekleri olarak görülebilir. Kissinger uzun vadeli stratejiye ağırlık verirken, Trump daha çok kısa vadeli sonuç almaya odaklandı.

Recep Tayyip Erdoğan'ın dış politikası da son yıllarda büyük ölçüde ulusal çıkar ve stratejik özerklik ekseninde şekillendi. Türkiye, NATO üyeliğini sürdürürken Rusya ile enerji, ticaret ve güvenlik alanlarında ilişkilerini geliştirmeye çalıştı. Avrupa Birliği ile müzakerelerini devam ettirirken Türk Devletleri Teşkilatı, Afrika ve Körfez ülkeleriyle bağlarını güçlendirmeye ağırlık verdi. Suriye, Libya, Karabağ ve Ukrayna-Rusya Savaşı gibi krizlerde farklı aktörlerle hem rekabet hem de iş birliği yürüttü. Destekleyenler bu yaklaşımı stratejik özerklik olarak tanımlarken, eleştirenler dış politikada öngörülebilirliğin azaldığını savunmaktadır.

Trump ile Erdoğan arasında dikkat çeken ortak noktalardan biri, zaman zaman öngörülemezliği bir müzakere aracı olarak kullanmalarıdır. Bu durum Machiavelli'nin bazı görüşlerini hatırlatmaktadır. Ancak Machiavelli yalnızca güçlü liderliği değil, güçlü kurumları da gerekli görüyordu. Bu nedenle günümüzde hem Trump hem de Erdoğan hakkında yapılan değerlendirmelerde, kişisel liderlik ile kurumsal yapı arasındaki dengenin yeterince korunup korunmadığı önemli tartışma başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Uluslararası sistem yeniden çok kutuplu bir yapıya yöneliyor. Çin'in yükselişi, Rusya'nın jeopolitik hamleleri, enerji güvenliği, teknoloji rekabeti ve ekonomik korumacılık, güç siyasetini yeniden öne çıkarıyor. Görünen o ki devletler ideallerden söz etmeye devam edecek. Ancak kararlarını büyük ölçüde güç dengeleri ve ulusal çıkarlar belirlemeyi sürdürecek.

Beş yüz yıl önce Machiavelli'nin sorduğu soru bugün de geçerliliğini koruyor: Devlet nasıl ayakta kalır? Kissinger'ın cevabı güç dengesi oldu. Trump ulusal çıkarı öne çıkardı. Erdoğan ise stratejik özerklik arayışını benimsedi. Cevaplar farklı olabilir. Ancak görünen o ki uluslararası siyasetin değişmeyen gerçeği aynı: Güç, çıkar ve strateji hâlâ belirleyici olmayı sürdürüyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Çin, teknoloji devi haline geldi. Üstelik yüksek teknolojili ürünlerin çoğunu rakiplerine kıyasla daha ucuza üretiyor. 18 Haziran'da 'Çin korkusu' başlığını taşıyan yazımda Fransa Planlama Kurumu'nun Çin'in Avrupa'yı nasıl solladığını anlatan bir raporundan alıntılar yapmıştım. Rapor, özellikle Almanya ve Fransa gibi ülkelerin hem kendi iç pazarlarını hem de ihracat pazarlarını önemli ölçüde Çin'e kaptırmak riskiyle karşı karşıya olduklarını vurguluyordu. Volkswagen şirketinin durumu ve çok sayıda işçi çıkarma planı basında son günlerde çok yer buldu. İki Nobel ödüllü iktisatçının Fransa'yı özellikle Çin'deki gelişmeler bağlamında tartıştıkları bir söyleşiyi perşembe ele alacağım.

Avrupalılar hiç olmazsa tartışıyorlar. Bu tartışma bizde ekonomi politikası tasarlayanlara ve uygulayanlara ne söylüyor? Bilmiyorum. Zira bu konuda onlardan pek de dişe dokunur bir şey duyduğumu hatırlamıyorum. Oysa Çin teknoloji devi haline gelirken, sanayi sektörümüz alarm veriyor. Mayıs 2023-Mayıs 2026 döneminin aylık sanayi üretim endeksi değerlerinin grafikte verilen üçer aylık hareketli ortalamalarına bakın mesela. Ortalama aylık artış sadece yüzde 0,12. 'Bu üç yıllık dönemde her yıl ortalama ne kadar büyümüş sanayi sektörü?' diye bakıldığında, durum daha açık bir biçimde gözler önüne seriliyor: Sadece yüzde 1,45.

Şüphesiz denilebilir ki; 'bu durum büyük ölçüde tekstil, deri ve giyim sektörlerindeki baş aşağı gidişten kaynaklanıyor. Orta-yüksek ve yüksek teknolojili sektörlerde üretim artışları bu kadar düşük değil.' Gerçekten de salt yüksek teknolojili ürünlerdeki üretim artışına bakınca belirgin biçimde yüksek değerler ortaya çıkıyor. Aynı dönemde ortalama aylık artış yüzde 0,41, yıllık artış ise yüzde 5. Orta ve yüksek teknolojili grupta bu değerler sırasıyla yüzde 0,26 ve 3,14.

Programsız, plansız şekilde bir sektörden çıkış olur mu?

Karşı cevabın iki boyutu var. Birincisi, özellikle yüksek teknolojili sektörlerdeki gidişat ne kadar kalıcı olacak ve ne ölçüde diğer sektörlere yayılacak? NATO zirvesi nedeniyle Ankara'ya gelmesinden önce ortalığa saçılan 'Trump'ın Kaan uçaklarının motorlarının ABD'den ithalatına 'yeşil ışık yakacağı' haberlerini' hatırlayın. İkincisi, birincisinden daha önemli, zira onu da yakından ilgilendiriyor: Programsız, plansız şekilde bir sektörden çıkış olur mu? O fabrikalarda çalışanlar ne olacak? Yeni beceriler kazanacakları bir eğitimden geçirilecekler mi? İşsiz kaldıkları dönemde 'doyurucu' işsizlik yardımları alabilecekler mi? O fabrikaların bulunduğu bölgelerdeki esnaf nasıl etkilenecek? Kısacası, ayrıntılı biçimde düşünülmüş bir sanayi politikası uygulanıyor mu yoksa yine 'saldım çayıra Mevlam kayıra' durumu mu?

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Bunların ilki artacak ham petrol fiyatları yüzünden yurt içinde enflasyonun akaryakıt fiyatlarına bağlı olarak çok hızlı bir artış göstereceğiydi.

İkinci kaygı ise yine ham petrol ve diğer ithal girdilerin pahalanması yüzünden cari açığın tırmanışa geçeceği ve bunun da döviz kuru üzerinde büyük bir baskı oluşturacağıydı.

Merkez Bankası dün mayıs ayının ödemeler dengesi verilerini açıkladı ve cari açığın mayıs aylarında gösterdiği belirgin inişi bir kez daha sergilediği ortaya çıktı.

Ocakta 6,7 milyar, şubatta 7,3 milyar olan ve martta 9,6 milyarla bu yılın en yüksek düzeyine çıktıktan sonra nisanda 5,6 milyar dolarla belirgin ölçüde gerileyen cari açık, bu kez mayısta 1,5 milyar dolara kadar düştü.

Savaş dönemi açığı 16,6 milyar

İran savaşının başladığı mart ayı başından bu yana geçen üç ayda toplam 16,6 milyar dolar cari açık verildi.

Bir kere bu tutar geçen yıl ve önceki yılın aynı dönemlerindeki açığın üstünde olmakla birlikte 2023'ün aynı dönemindeki açığın altında.

2023'ün mart-mayıs döneminde 17,3 milyar dolar cari açık verilmişti.

2022'nin aynı döneminde de 14,1 milyar dolarlık açık vardı.

Yani savaş bu yıl cari açığı endişe edilen ölçüde tırmandırmadı. Öyle devasa ve baş edilmesinde büyük zorluk yaşanan bir dış açık sorunu yaşanmadı.

Haziran ayı açığı ne olur?

Haziran ayında mayıstakinden daha fazla cari açık verilmesi beklenmeli.

Cari açığın temel belirleyicisi olan dış ticarette haziran ayının resmi verileri henüz açıklanmadı ama Ticaret Bakanlığı'nın açıkladığı geçici öncü veriler geçen ayki dış ticaret açığının 2025'e göre çok büyük bir artışa konu olmadığını gösteriyor.

Dış ticarette geçen yıl haziranda 8.2 milyar dolar olan açık, bu yıl 10.3 milyar dolar düzeyinde. Aradaki farkın tabii ki tümü cari açığa yansımayacaktır.

Geçen yıl hazirandaki cari açık 2,3 milyar dolar düzeyinde oluşmuştu. Tutarın bu yıl 3 milyar dolara çıkması, en fazla 3,5 milyar dolar olması beklenebilir. Bu düzeyde bir tutar, uzun dönemli değerlendirmede haziran ayı için elbette yüksek ama yönetilemez değil.

Turizm fena gitmiyor

Bu yıl cari açığın çok fazla artmasına yol açacağından endişe duyulan yalnızca dış ticaret değildi, bir endişe kaynağı da turizm gelirleriydi.

İlk beş aydaki net turizm geliri geçen yılla hemen hemen aynı düzeyde gerçekleşti.

Son bir yılda ise net gelirde yaklaşık 2 milyar dolarlık artış var.

Geçen yılın mayısında 57,6 milyar dolar olan gelir bu yıl 60 milyar doları aştı. Ancak yalnızca gelir değil, harcamada da 500 milyon dolardan fazla artış oldu ve böylece net seyahat geliri 2 milyar dolar kadar artış gösterdi.

Sonuçta geçen yılın mayısında yıllık bazda 49,1 milyar dolar olan net turizm geliri ya da seyahat geliri, bu yıl mayısta 51,1 milyar dolara ulaştı.

Yani turizmde bir dönem çok kaygı duyulan bir kayıp söz konusu değil, tam aksine gelirde çok fazla olmasa da bir artış var.

Geçen yılın tümündeki seyahat geliri 60 milyar, harcama 9 milyar ve net gelir 51 milyardı. Bu yıl da geçen yılki düzeyin altında kalınmayacağı anlaşılıyor. Tabii ki yeniden alevlenme emaresi gösteren savaş daha da şiddetlenmez ve çok farklı bir boyuta evrilmezse:

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Küresel Finans Devleri Ortak Çalışacak

Yeni girişimde BlackRock, Goldman Sachs, HSBC, JPMorgan, Morgan Stanley ve UBS gibi dünyanın önde gelen finans kurumları yer alıyor. Toplamda 50'den fazla şirketin katıldığı çalışma grubunun temel hedefi, önümüzdeki yıl boyunca İngiltere finans piyasalarında tokenizasyonun pratik kullanım senaryolarını test etmek ve uygulanabilir modeller geliştirmek.

City of London Corporation Süreci Destekliyor

Projeye, Londra'nın finans merkezi olarak faaliyet gösteren City of London Corporation da destek veriyor. Kurum, hem finans ekosisteminin gelişimine katkı sağlayacak hem de yürütülecek pilot çalışmaların koordinasyonunda aktif rol üstlenecek.

Hedef Daha Hızlı ve Verimli Finansal İşlemler

Yetkililere göre tokenizasyonun yaygınlaşması; finansal işlemlerin daha kısa sürede tamamlanmasını, operasyon maliyetlerinin azalmasını ve piyasalarda verimliliğin artmasını sağlayabilir. Dijital varlık altyapısının geliştirilmesiyle sermaye piyasalarının daha modern ve erişilebilir hale gelmesi amaçlanıyor.

'Erken Hareket Eden Ülkeler Avantaj Sağlayacak'

İngiltere Hazine Bakanlığı Dijital Piyasalar Koordinatörü Chris Woolard tarafından hazırlanan değerlendirme raporunda, tokenizasyon alanında zaman kaybetmeden ilerlemenin kritik öneme sahip olduğu vurgulandı.

Woolard, geleceğin finans sisteminin büyük ölçüde tokenize varlıklar üzerine kurulacağını belirterek, standartları ilk belirleyen ülkelerin küresel ölçekte önemli avantaj elde edeceğini ifade etti. Raporda ayrıca İngiltere'nin yavaş kalması halinde ABD ve Avrupa Birliği'nin bu alanda küresel standartları belirleyen aktörler haline gelebileceği uyarısı yapıldı.

Pazarın 2035'te 88 Trilyon Dolara Ulaşması Bekleniyor

Sektöre ilişkin beklentiler de oldukça dikkat çekici. Boston Consulting Group (BCG) tarafından yayımlanan araştırmaya göre, tokenize edilmiş gerçek dünya varlıklarının toplam piyasa büyüklüğünün 2035 yılına kadar yaklaşık 88 trilyon dolara ulaşabileceği öngörülüyor. Bu tahmin, tokenizasyonun önümüzdeki yıllarda küresel finans sektörünün en önemli dönüşüm alanlarından biri olacağına işaret ediyor.

Astor Enerji, ABD merkezli bir firma ile güç transformatörü tedarikine yönelik 31,7 milyon ABD doları tutarında sözleşme imzaladı. Yaklaşık 1,48 milyar TL büyüklüğündeki sözleşmenin teslimatlarının 2028 yılının ikinci çeyreğinde tamamlanması planlanırken, sözleşme tutarı şirketin 2025 yıl sonu hasılatının yaklaşık %4,2'sine karşılık geliyor.

Mia Teknoloji robotaksi alanında Çinli CalmCar ile iş birliğine gitti

Mia Teknoloji'nin bağlı ortaklığı Tripy Mobility, Çin merkezli otonom sürüş teknolojileri şirketi CalmCar ile stratejik iş birliği anlaşması imzaladı. Anlaşma kapsamında L4 seviyesinde otonom Robotaksi çözümlerinin Türkiye başta olmak üzere uluslararası pazarlara uyarlanması, test süreçlerinin yürütülmesi ve ticari operasyonların hazırlanması hedefleniyor. Şirket ayrıca Avrupa pazarına yönelik çalışmalar kapsamında Londra'da ön hazırlık süreçlerini de sürdürüyor.

YEO Teknoloji'den 40 milyon dolarlık enerji depolama yatırımı

YEO Teknoloji'nin bağlı ortaklığı CALL Enerji ile Inavitas Enerji'nin ortak girişimi Solesco3 Yenilenebilir Enerji, Saves Enerji Grubu ile toplam 120 MWh kapasiteli iki bataryalı enerji depolama projesi için sözleşme imzaladı. Yaklaşık 40 milyon ABD doları yatırım büyüklüğüne sahip projelerin 2027'nin ilk yarısında devreye alınması planlanıyor.

Gelecek Varlık Yönetimi DenizBank ihalesini kazandı

Gelecek Varlık Yönetimi, DenizBank'ın gerçekleştirdiği tahsili gecikmiş alacak satışında toplam 1,243 milyar TL anapara büyüklüğündeki iki bireysel ve bir ticari portföyün ihalesini en yüksek teklifi vererek kazandı. Satışın kesinleşmesi banka yönetim kurulu onayının ardından gerçekleşecek.

İntercity filosuna 555 yeni araç ekledi

Ekim Turizm (İntercity), operasyonel araç kiralama faaliyetlerini büyütmek amacıyla toplam 555 adet araç satın aldı. Yaklaşık 1,43 milyar TL yatırım karşılığında alınan araçlardan toplam 1,79 milyar TL kontrat geliri elde edilmesi bekleniyor. Şirket, halka arz gelirlerinin yaklaşık %28'ini bu yatırımda kullandığını açıkladı.

ARD Bilişim'in Hatay EDS projesi devreye alındı

ARD Grup Bilişim, Hatay Büyükşehir Belediyesi Elektronik Denetleme Sistemi (EDS) projesinin tamamlandığını ve 13 Temmuz itibarıyla işletmeye alındığını duyurdu. Yapay zekâ destekli trafik denetim sistemi, 15 yıl boyunca gelir paylaşımı modeliyle işletilecek.

Martı Otel'den marka büyümesine yönelik danışmanlık anlaşması

Martı Otel, marka değerini artırmak ve yeni büyüme fırsatlarını değerlendirmek amacıyla Servotel Corporation ile danışmanlık sözleşmesi imzaladı. Çalışmalar kapsamında yeni stratejik planlama ile satış ve pazarlama faaliyetlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Lokman Hekim Van Hastanesi kapasitesini büyütüyor

Lokman Hekim'in bağlı ortaklığı Van Sağlık Hizmetleri, hastane binasının yanında bulunan yaklaşık 1.800 metrekarelik arsanın satın alınması için çalışmalara başladı. Yatırım kapsamında yaklaşık 10 bin metrekare kapalı alana sahip ek hastane binası planlanıyor.

Birleşim Mühendislik'ten Dünya Göz Hastanesi projesi

Birleşim Mühendislik ve bağlı ortaklığı Erde Mühendislik, Diyarbakır Dünya Göz Hastanesi'nin mekanik ve elektrik tesisat işleri için toplam 126 milyon TL tutarında sözleşme imzaladı. Projenin altı ay içerisinde tamamlanması hedefleniyor.

Europower, Toroslar EDAŞ ihalesinde en avantajlı teklifi verdi

Europower Enerji, Toroslar EDAŞ'ın Recloser alım ihalesinde en avantajlı teklifi sundu. Yaklaşık 4,745 milyon ABD doları tutarındaki sözleşmenin 17 Temmuz'da imzalanması planlanıyor.

Tümosan'da 90 Retro Serisi satışa çıktı

Tümosan, Konya Tarım Fuarı'nda tanıttığı 90 Retro Serisi traktör modellerinde seri üretime başladığını ve ilk sevkiyatların bayilere ulaştığını açıkladı. Yeni seriyle birlikte şirket ilk kez 115 ve 125 beygir gücündeki modelleri de ürün gamına ekledi.

SDT Uzay'dan 5,35 milyon dolarlık savunma sözleşmesi

SDT Uzay ve Savunma, yurt içi bir müşteriyle savunma sistemleri alanında toplam 5,35 milyon ABD doları tutarında yeni sözleşme imzaladı. Teslimatlar 2026-2028 yılları arasında gerçekleştirilecek.

Aksa Enerji Gana yatırımında yeni aşamaya geçti

Aksa Enerji, Gana'daki Kumasi Doğalgaz Santrali yatırımının kombine çevrim dönüşümünün ilk aşamasını tamamladı. Santralin kurulu gücü 179 MW'a ulaşırken ikinci faz çalışmalarının devam ettiği bildirildi.

CW Enerji'ye ortaklarından sermaye desteği

CW Enerji, Yönetim Kurulu Başkanı Tarzan Tarık Sarvan tarafından şirket hesabına yaklaşık 296,9 milyon TL tutarında sermaye avansı aktarıldığını duyurdu.

GSD Holding Malta'da yeni şirket kuruyor

GSD Holding'in bağlı ortaklığı GSD Shipping B.V., Malta'da GSD 5 Limited unvanlı yeni bir şirket kurulmasına karar verdi.

Trabzonspor'dan 4,4 milyon euroluk transfer anlaşması

Trabzonspor, futbolcu Mathias Johan Fjortoft Lovik'in Molde'ye kesin transferi konusunda anlaşmaya vardığını açıkladı. Anlaşmanın toplam büyüklüğü 4,4 milyon euroya ulaşırken, sonraki satıştan da %10 pay alınacak.

Üçay Mühendislik'ten Sancaktepe Şehir Hastanesi'nde iki dev sözleşme

Üçay Mühendislik, İstanbul Sancaktepe Şehir Hastanesi projesinin mekanik ve elektrik işleri için toplam büyüklüğü yaklaşık 1,35 milyar TL'yi aşan iki ayrı sözleşme imzaladı. Projelerin 2028 yılı Nisan ayında tamamlanması planlanırken, şirket sözleşmeler kapsamında önemli tutarda avans tahsil edecek.

Vadeli piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 19.59 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 6,1 artarak 80,65 dolar oldu. Aynı saatte Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 75,69 dolardan alıcı buldu.

Fiyatların yükselişinde, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM), İran'a ait bir denizaltı ve gemi bakım tesisini hedef aldığı saldırıların piyasada oluşturduğu risk etkili oldu.

CENTCOM'dan yapılan açıklamada, ABD'nin, deniz üzerinde ilk kez saldırı amaçlı kamikaze insansız deniz aracı (İDA) kullanarak İran'daki bir denizaltı ve gemi bakım tesisini hedef aldığı belirtildi.

ABD'nin İran'a yönelik dün sabah başlayan ve gece saatlerinde devam eden saldırıları üzerine İran da sabah saatlerinde, Körfez ülkelerinden Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'ü hedef almıştı.

ABD Başkanı Donald Trump gün içinde ayrıca sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 'Hürmüz Boğazı açıktır ve İran olsun ya da olmasın açık kalacaktır.' ifadesini kullandı.

Sadece İran gemileri ile İran adına faaliyet gösteren müşterilerin boğaza giriş ve çıkışını engellediklerini vurgulayan Trump, bu uygulamanın 'İran ablukası' adıyla yürürlüğe girdiğini kaydetti.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı da ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine izin vermeyeceklerini bildirdi.

Şirket, geçen hafta da Bitcoin varlıklarında herhangi bir değişikliğe gitmedi. Böylece Strategy'nin elindeki 843 bin 775 BTC korunmuş oldu. Hatırlanacağı üzere firma, bir önceki hafta yaptığı açıklamada bu Bitcoin varlığını duyurmuştu.

2020 yılından bu yana Bitcoin alımları için toplam 63,7 milyar dolar harcayan şirketin portföyünün güncel piyasa değeri ise yaklaşık 53 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Mevcut fiyatlar dikkate alındığında Strategy'nin bilançosunda yaklaşık 10 milyar dolarlık gerçekleşmemiş (realize edilmemiş) zarar oluştuğu hesaplanıyor.

Nakit rezervi ön plana çıkıyor

Strategy'nin son dönemde önceliği, nakit rezervlerini güçlendirmek olarak öne çıkıyor. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Michael Saylor'ın haziran ayı sonunda duyurduğu Dijital Kredi Sermaye Planı kapsamında, şirketin en az 12 aylık temettü yükümlülüklerini karşılayabilecek büyüklükte nakit rezervi bulundurması hedefleniyor.

Bu doğrultuda gerçekleştirilen son hisse satışlarıyla birlikte Strategy, hem likiditesini artırmayı hem de olası piyasa dalgalanmalarına karşı finansal esnekliğini korumayı amaçlıyor. Şirketin Bitcoin alımlarına ne zaman yeniden başlayacağı ise şimdilik belirsizliğini koruyor.

Çemaş'tan Yüzde 100 Bedelsiz Sermaye Artırımı

Çemaş Döküm Sanayi A.Ş. (CEMAS), yönetim kurulunun 13 Temmuz 2026 tarihli kararı doğrultusunda çıkarılmış sermayesini yüzde 100 oranında bedelsiz artırma kararı aldı.

Şirketin 791 milyon TL olan çıkarılmış sermayesi, tamamı 'Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları' hesabından karşılanmak üzere 791 milyon TL artırılarak 1 milyar 582 milyon TL'ye yükseltilecek. Bedelsiz sermaye artırımı kapsamında ihraç edilecek paylar, mevcut ortaklara sahip oldukları pay oranında kaydi sistem esaslarına göre ücretsiz dağıtılacak.

Çemaş sermaye artırımı detayları:

• Yönetim Kurulu Karar Tarihi: 13 Temmuz 2026
• Kayıtlı Sermaye Tavanı: 2 milyar TL
• Mevcut Sermaye: 791 milyon TL
• Ulaşılacak Sermaye: 1 milyar 582 milyon TL
• Bedelsiz Artırım Oranı: %100

Akfen Yenilenebilir Enerji'nden Yüzde 500 Bedelsiz Kararı

Günün ikinci bedelsiz sermaye artırımı kararı Akfen Yenilenebilir Enerji A.Ş. (AKFYE)'den geldi.

Şirket, 20 milyar TL kayıtlı sermaye tavanı içerisinde 1 milyar 196 milyon 962 bin 446 TL olan çıkarılmış sermayesini, tamamı emisyon primlerinden karşılanmak üzere 5 milyar 984 milyon 812 bin 230 TL artırarak 7 milyar 181 milyon 774 bin 676 TL'ye çıkarma kararı aldı. Böylece şirket yüzde 500 oranında bedelsiz sermaye artırımı gerçekleştirecek.

Karar kapsamında ihraç edilecek A ve B grubu payların mevcut ortaklara sahiplik oranları doğrultusunda dağıtılması planlanırken, sermaye artırımı için gerekli ihraç belgesinin onaylanması amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu'na (SPK) başvuruda bulunulacak.

Akfen Yenilenebilir Enerji sermaye artırımı detayları:

• Yönetim Kurulu Karar Tarihi: 13 Temmuz 2026
• Kayıtlı Sermaye Tavanı: 20 milyar TL
• Mevcut Sermaye: 1 milyar 196 milyon 962 bin 446 TL
• Ulaşılacak Sermaye: 7 milyar 181 milyon 774 bin 676 TL
• Bedelsiz Artırım Oranı: %500

Her iki şirketin bedelsiz sermaye artırımı kararlarının yürürlüğe girebilmesi için gerekli yasal süreçlerin ve ilgili kurum onaylarının tamamlanması bekleniyor.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01 artarak 10.498,29 puan, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,31 değer kazanarak 8.364,65 puan, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 yükselerek 25.114,25 puan ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 artışla 52.809,35 puan oldu.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.27 itibarıyla yüzde 0,17 düşüşle 1,139 seviyesinden işlem gördü.

Jeopolitik risklerden kaynaklı fiyatlamalar, yeni haftada da piyasalar üzerindeki etkisini sürdürdü.

ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim piyasalarda risk iştahını baskıladı.

Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, Rusya'nın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim tesisi olan Yamal LNG'den bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyede LNG ithal ettiği bildirildi.

AB, Avrupa ülkelerine yönelik siber casusluk ve sabotaj faaliyetleri yürüten Rus istihbarat görevlileri, bilgisayar korsanları ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı.

AB ülkeleri, hava yolu yolcularının gecikme ve iptallerde tazminat hakkını koruyan ve yeni güvenceler getiren düzenlemeyi onayladı.

Söz konusu tedbir, VBTS kapsamında ilgili paylarda görülen fiyat ve işlem hareketleri dikkate alınarak yatırımcıların korunması ve piyasadaki oynaklığın azaltılması amacıyla uygulanacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, '(NATO) Ankara tarihi bir zirveye, tarihi bir başarıyla ev sahipliği yapmak suretiyle uluslararası alanda görünürlüğünü hiç olmadığı kadar arttırmıştır. Önemli bir kısmına iştirak ettiğim diğer NATO toplantılarına kıyasla Ankara Zirvesi medyanın en yoğun ilgi gösterdiği zirvelerden biri olmuştur. NATO Liderler Zirvesi, köklü devlet geleneğimizin tüm görkemiyle tebarüz ettiği bir toplantı olmuştur. NATO Zirvesi, 'iktidara gelirsek Külliye'yi yıkacağız' diyen vizyon fukaralarına, bu eserin Türkiye için ne manaya geldiğini çok net biçimde göstermiştir.' şeklinde konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Hangi partiden, görüşten, kökenden olursak olalım, hepimiz bu devletin vatandaşıyız. Türkiye için iyi olan hepimiz için iyidir, faydalıdır, hayırlıdır. Milli meselelerin ideolojik kavga ve siyasi polemiklerin aparatı yapılmasını doğru bulmuyoruz.' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Mehter Marşı'ndan, yeniçeriden rahatsız olanlara hatırlatıyorum, artık reddi miras yapan Türkiye yok, medeniyet ve kültür birikimini kucaklayan Türkiye var.' dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Eski nizamın yoğun bakımda olduğu, yeni sistemin doğum sancıları çektiği bu dönemde küresel diplomasinin kalbi (Cumhurbaşkanlığı) Külliyemizde atmaktadır. Yatırım taahhütlü avans kredi programının kapsamını ve bütçesini genişletiyoruz. Bu yeni uygulama için program bütçesini 750 milyar liraya çıkarıyoruz. Hayata geçirdiğimiz yeni finansman programı ile 250 milyar liralık uygun koşullu bir kredi paketini daha imalat sanayinin istifadesine sunuyoruz. Bu iki program sayesinde imalat sanayi için toplam 1 trilyon liralık uygun koşullu kredinin önünü açmış oluyoruz.' diye konuştu.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, 229,17 puan azalarak 14.092,02 puandan kapandı.

BIST 100 endeksi, güne 55,68 puan ve yüzde 0,39 azalışla 14.265,51 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.033,11 puanı, en yüksek 14.265,51 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 360,40 puan ve yüzde 2,17 azalışla 16.254,83 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre sanayi endeksi yüzde 0,30, hizmetler endeksi yüzde 0,41, mali endeks yüzde 2,02 ve teknoloji endeksi yüzde 2,55 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 55'i prim yaptı, 42'si geriledi. Türk Hava Yolları, ASELSAN, Astor Enerji, SASA Polyester ile Akbank en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 17 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 17 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,7 düşüşle 6 milyon 141 bin lira oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 46,8792, satışta 47,0671 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 46,7756, satışta 46,9630 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1402, sterlin/dolar paritesi 1,3375 ve dolar/yen paritesi 162,4 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 4,4 artışla 79,3 dolardan işlem görüyor.

Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,26 azalarak 52.498,64 puana indi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,79 azalışla 7.515,34 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 kayıpla 25.873,18 puana geriledi.

ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden yükselmesi ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin gelişmeler piyasalarda risk iştahını baskılarken, pay piyasalarında negatif bir seyir izlendi.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda İran'a yönelik ABD deniz ablukasının yeniden başlayacağını ve boğazdan geçen tüm kargolar için yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı.

ABD ile İran arasında karşılıklı saldırıların ardından artan gerilim ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlikler, küresel enerji arzına yönelik endişeleri artırırken petrol fiyatlarını da yukarı taşıdı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 23.10 itibarıyla yüzde 9,1 artışla 83 dolardan, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 8,8 artarak 77,7 dolardan işlem gördü.

Bu gelişmelerin yanı sıra yarı iletken hisselerindeki satışlar da piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Çip üreticilerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,3, Sandisk hisseleri yüzde 12,6, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 4,2 ve Intel hisseleri yüzde 6,1 değer kaybetti.

Öte yandan, ABD'de bu hafta açıklanacak makroekonomik veriler, ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin para politikası mesajları ve şirket bilançoları da yatırımcıların odağında bulunuyor.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, bugün New York İşletme Ekonomisi Derneği'nde yaptığı konuşmada, bu hafta çekirdek enflasyon verisinin yine yüksek gelmesi durumunda para politikasında sıkılaştırmanın gerekebileceğini söyledi.

Waller'ın açıklamalarının ardından para piyasasındaki fiyatlamalarda Fed'in bu ayki toplantısında faiz artışına gitme ihtimali yüzde 40'ın üzerine çıktı.

ABD'de yarın açıklanacak Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile çarşamba günü yayımlanacak Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verileri de Fed'in faiz patikasına ilişkin beklentiler açısından yakından takip edilecek.

Ayrıca Fed Başkanı Kevin Warsh'un yarın Kongre'de para politikası raporuna ilişkin yapacağı ilk sunum da yatırımcılar tarafından izlenecek.

Bunun yanı sıra Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi ABD'li büyük bankaların bu hafta açıklamaya başlayacağı bilançoları da yatırımcıların gündeminde olacak.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 229,17 puan azalırken toplam işlem hacmi 158,7 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 1,83, holding endeksi yüzde 0,30 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,86 ile bilişim, en fazla kaybettiren ise yüzde 9,41 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim nedeniyle negatif bir seyir izlenirken iki ülke arasındaki karşılıklı saldırılar ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlikler, küresel enerji arzına yönelik endişeleri artırmaya devam ediyor.

Yurt içinde açıklanan makroekonomik verilere göre Türkiye'nin cari işlemler hesabında mayıs ayında 1 milyar 459 milyon dolarlık açık olurken altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise 3 milyar 626 milyon dolar fazla verdi.

Analistler, yarın yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD'de enflasyon başta olmak üzere Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

VİOP normal seansı yüzde 3,11 düşüşle tamamladı

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda BIST 30 endeksine dayalı kontrat, normal seansı yüzde 3,11 değer kaybıyla 16.709 puandan tamamladı. Kontratta açık pozisyon sayısı 372 bin 359 oldu.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı kontrat, normal seansı düşüşle tamamladı.

Endeks kontratı, önceki normal seans kapanışına göre yüzde 3,11 azalışla 16.709 puana geriledi. Kontratın önceki kapanış değeri 17.245 puan seviyesinde bulunuyordu.

Böylece endeks kontratı normal seansı önceki kapanışının 536 puan altında tamamladı.

VİOP BIST 30 kontratında açık pozisyon sayısı ise 372 bin 359 olarak kaydedildi.

New York borsası, ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilimle haftanın ilk işlem gününe karışık seyirle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,08 artışla 52.676,53 puana çıktı. S&P 500 endeksi yüzde 0,37 azalışla 7.547,53 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,74 kayıpla 26.088,31 puana indi.

ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim piyasalarda risk iştahını baskılarken, pay piyasaları yeni haftaya temkinli başladı. İki ülke arasındaki karşılıklı saldırılar ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlikler, küresel enerji arzına yönelik endişeleri artırırken petrol fiyatlarını da yukarı taşıdı.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 16.30 itibarıyla yüzde 3,3 artışla 78,5 dolardan, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 3,2 artarak 73,7 dolardan işlem görüyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra yarı iletken hisselerindeki satışlar ise hızlandı. Çip üreticilerinden Micron Technology'nin hisseleri yüzde 5'in, Sandisk hisseleri yüzde 6'nın üzerinde değer kaybetti. Advanced Micro Devices (AMD) ile Intel hisseleri de yüzde 3'ün üzerinde düştü.

Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix'in geçen hafta Nasdaq'ta işlem görmeye başlayan hisseleri de Wall Street'teki ilk işlem gününde kaydettiği yüzde 13'lük yükselişin ardından bugün yüzde 9'un üzerinde geriledi.

Öte yandan, yatırımcıların odağında ABD'de bu hafta açıklanacak makroekonomik veriler ve şirket bilançoları bulunuyor.

Yarın açıklanacak Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile çarşamba günü yayımlanacak Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz patikasına ilişkin beklentilerin yeniden şekillenmesi açısından yakından takip edilecek. Bu hafta açıklanacak perakende satışlar ve sanayi üretimi verileri de piyasaların odağında yer alıyor.

Ayrıca Fed Başkanı Kevin Warsh'un salı ve çarşamba günü Kongre'de para politikasına ilişkin yapacağı ilk sunum yatırımcılar tarafından izlenecek.

Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi ABD'li büyük bankaların bu hafta açıklamaya başlayacağı bilançoları da yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.