Fitch'in 2026 yılı ara dönem sektör görünümü güncellemesine göre, Türkiye ve Orta Doğu bankacılık sektörlerine ilişkin görünüm, ekonomik büyümede yavaşlama beklentisi nedeniyle aşağı yönlü revize edildi. Kuruluş, daha düşük büyümenin bankaların aktif kalitesi ve kârlılığı üzerinde baskı yaratabileceğini kaydetti.

Raporda, piyasalara erişimin ilk beklentilere kıyasla daha dayanıklı seyrettiği ve bu görünümün devam etmesinin muhtemel olduğu ifade edildi.

Fitch ayrıca Türkiye'de hayat dışı sigorta sektörü görünümünü de 'kötüleşen' olarak belirledi. Suudi Arabistan'ın hayat dışı sigorta sektörü görünümü ise 'nötr' seviyesine revize edildi.

Latin Amerika'da kamu maliyesi görünümünü 'nötr' olarak koruyan Fitch, bölgedeki birçok ülkenin elverişli makroekonomik başlangıç koşulları, politika tamponları ve bazı durumlarda dış ticaret avantajları sayesinde daha iyi konumda olduğunu bildirdi.

Buna karşın kuruluş, Brezilya ve Kolombiya bankacılık sektörlerinin görünümünü zayıflayan aktif kalitesi ve siyasi belirsizlikler nedeniyle 'kötüleşen'e indirdi. Latin Amerika perakende sektörü görünümü de bölge genelindeki faaliyet koşullarındaki zayıflama nedeniyle 'kötüleşen' olarak revize edildi.

Doğu Avrupa'da ise yüksek jeopolitik risklerin sürdüğüne dikkat çeken Fitch, bölgenin kamu maliyesi görünümünü 'kötüleşen' seviyesinde bıraktı. Kuruluş, daha zayıf makroekonomik görünüm nedeniyle bölgedeki finans ve leasing şirketleri sektörünün görünümünü de 'kötüleşen'e düşürdü.

Bu haber ilk bakışta sadece iki dev şirket arasında bir anlaşma gibi görünüyor. Ama altında çok daha büyük bir gerçek yatıyor. Yapay zeka yarışı artık bir zeka yarışı değil, bir altyapı yarışı. Kimin elinde daha çok çip, daha çok elektrik, daha çok veri merkezi varsa, o önde. Bu yazıda bu çarpıcı anlaşmanın detaylarını, neden bu kadar önemli olduğunu ve hepimiz için ne anlama geldiğini anlatacağız.

Anlaşmanın Detayları: Ayda 920 Milyon Dolar

Önce rakamlara bakalım, çünkü ölçek gerçekten büyük. SpaceX'in 5 Haziran 2026'da menkul kıymetler kurumuna yaptığı resmi bildirime göre anlaşmanın şartları şöyle.

• Aylık ödeme: Google, SpaceX'e ayda yaklaşık 920 milyon dolar ödeyecek
• Süre: Ekim 2026'dan Haziran 2029'a kadar, yani 32 ay boyunca
• Toplam değer: Anlaşmanın toplamı yaklaşık 30 milyar dolar
• Karşılığında: Yaklaşık 110.000 Nvidia grafik işlemcisi (GPU), ayrıca işlemciler, bellek ve diğer donanımlar
• Konum: Memphis'teki Colossus adlı dev veri merkezi

Bu hesaplama gücü ne işe yarayacak? Google bunu yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için kullanacak. Şirketin açıklamasına göre asıl sebep, kurumsal yapay zeka ürünü Gemini Enterprise'a gelen talebin beklenenden yüksek olması. Yani Google'ın elindeki kapasite, müşterilerin talebine yetişemedi. Şirket buna "köprü kapasitesi" diyor. Kendi veri merkezlerini kurana kadar açığı SpaceX'ten kapatacak. Anlaşmada her iki tarafa da 31 Aralık 2026'dan sonra 90 gün önceden bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshetme hakkı tanındı.

Yapay zekanın artık elektrik gibi ölçülüp faturalandığı bu yeni dönemi daha önce işledik. Yapay Zeka Artık Elektrik Gibi Faturalanacak

Asıl Çarpıcı Olan: Rollerin Tersine Dönmesi

Bu anlaşmanın en ilginç tarafı, beş yıl öncesiyle kıyaslandığında ortaya çıkıyor. Geçmişte SpaceX, Starlink uydu internet hizmetini sunmak için Google'ın altyapısından yararlanıyordu. Google sağlayıcı, SpaceX müşteriydi. Bugün ise tam tersi. SpaceX sağlayıcı, Google müşteri.

Peki bu dönüşüm nasıl oldu? Cevap, Şubat 2026'da yaşanan büyük bir birleşmede. Elon Musk, yapay zeka şirketi xAI'yi SpaceX ile birleştirdi. Ortaya SpaceXAI adında yaklaşık 1,25 trilyon dolar değerinde bir dev çıktı. xAI'nin Memphis'te kurduğu Colossus adlı veri merkezleri de bu birleşmeyle SpaceX'in eline geçti.

xAI bu veri merkezlerini başta kendi yapay zeka modeli Grok için kurmuştu. Ancak Grok, rakipleri ChatGPT, Claude ve Gemini'nin gerisinde kaldı. Musk da stratejisini değiştirdi. Madem bu devasa hesaplama gücü tam kullanılmıyor, o halde rakiplere kiralanabilirdi. Böylece SpaceX, bir roket şirketi olmanın yanında dev bir veri merkezi kiralama işine girdi.

Google Neden Kendi Kuramadı?

Burada akla mantıklı bir soru geliyor. Google dünyanın en zengin şirketlerinden biri. Üstelik kendi veri merkezleri konusunda dünyanın en büyük sahiplerinden. Peki neden ihtiyacı olan gücü kendi kurmak yerine kiraladı?

Cevap, yapay zeka çağının en temel gerçeğini gösteriyor. Hız. Yapay zeka talebi o kadar hızlı büyüyor ki, en büyük şirketler bile yeni veri merkezi kurmaya yetişemiyor. Bir veri merkezi inşa etmek yıllar alıyor. Çip tedariki, elektrik altyapısı, soğutma sistemleri, izinler. Bütün bunlar zaman istiyor. Ama talep şimdi, bugün var.

İşte bu yüzden Google, beklemek yerine hazır kapasiteyi kiralamayı tercih etti. Aynı dönemde Google'ın yapay zeka altyapısı için 80 milyar dolarlık yeni hisse satışı planladığını da hatırlatmak gerekir. Yani şirket bir yandan kendi altyapısına dev yatırım yapıyor, bir yandan da açığı kiralayarak kapatıyor.

SpaceX'in tarihi halka arzını ve Musk'ın trilyoner oluşunu da işledik. SpaceX Piyasa Değerinde Amazon'u Geçti

SpaceX Bir Yapay Zeka İmparatorluğuna Dönüşüyor

Google anlaşması, SpaceX'in bu alandaki ikinci dev anlaşması. İlki mayıs ayında yapay zeka şirketi Anthropic ile imzalanmıştı. Anthropic, Claude adlı yapay zeka modelinin geliştiricisi. Bu anlaşma kapsamında Anthropic, SpaceX'e aylık 1,25 milyar dolar ödüyor. Karşılığında Colossus 1 veri merkezindeki 220.000'den fazla Nvidia çipinin tamamını kiralıyor. İki anlaşmanın yıllık toplam değeri yaklaşık 26 milyar dolara ulaşıyor.

Google'ın aldığı kapasite ise Anthropic'inkinin yaklaşık yarısı kadar. İki anlaşma birlikte düşünüldüğünde ortaya çarpıcı bir tablo çıkıyor. Bir roket şirketi, dünyanın en büyük yapay zeka şirketlerine hesaplama gücü satan bir altyapı devine dönüşüyor. Hem de halka arzından günler önce. Bu anlaşmaların SpaceX'in gelir hikayesini güçlendirdiği ve yatırımcı ilgisini artırdığı açık.

16 Haziran 2026'da bu imparatorluk bir adım daha büyüdü. SpaceX, yapay zeka kodlama aracı Cursor'ın sahibi Anysphere'i 60 milyar dolara satın aldı. Bu hamle SpaceX'in artık sadece hesaplama gücü kiralayan değil, kendi yapay zeka yazılımını da geliştiren bir şirkete dönüştüğünü gösteriyor. Burada Google için küçük bir soru işareti beliriyor. Hem Google hem Anthropic anlaşmalarında 90 günlük fesih maddesi var. Yani SpaceX kendi yazılım bölümü için bu güce ihtiyaç duyarsa, kiraladığı kapasiteyi geri çekebilir. Şimdilik analistler SpaceX'in bu kapasiteyi öngörülebilir gelecekte Google ve Anthropic'e sağlamaya devam edeceğini düşünüyor.

Burada bir ayrıntı dikkat çekiyor. Anthropic, SpaceX ile anlaşmadan önce hesaplama gücü konusunda ciddi şekilde sınırlıydı. Anlaşmanın duyurulduğu gün kullanıcılarına tanıdığı limitleri artırdı. Yani hesaplama gücüne erişim, bu şirketlerin ne kadar hizmet verebileceğini doğrudan belirliyor.

Yapay Zeka Yarışı Artık Bir Altyapı Yarışı

Bu anlaşma, yapay zeka dünyasında yaşanan büyük bir değişimin işareti. Birkaç yıl önce yarış, kimin daha akıllı modeli yapacağı üzerineydi. Şimdi ise yarış, kimin daha çok hesaplama gücüne sahip olacağı üzerine döndü.

Bunun nedeni basit. Yapay zeka modelleri büyüdükçe, onları eğitmek ve çalıştırmak için gereken güç de katlanarak artıyor. Bu güç de üç şeye bağlı. Çip, elektrik ve veri merkezi. Kimin elinde bu üçü bolsa, o yapay zeka yarışında öne geçiyor. Model ne kadar iyi olursa olsun, çalıştıracak gücün yoksa bir işe yaramıyor.

İşte bu yüzden Nvidia gibi çip üreticileri rekor talep görüyor. İşte bu yüzden şirketler elektrik santralleri ve veri merkezleri için yarışıyor. Ve işte bu yüzden Google gibi bir dev bile, ihtiyacı olan gücü bir roket şirketinden kiralıyor. Her sohbet robotu cevabının arkasında, görünmeyen ama devasa ve pahalı bir makine duruyor.

Türkiye'den Bakınca Ne Görüyoruz?

Bu anlaşma uzak bir Silikon Vadisi hikayesi gibi görünebilir. Ama aslında hepimizi ilgilendiren birkaç ders içeriyor.

Birincisi, yapay zekanın neden pahalı olduğunu açıklıyor. Kullandığımız yapay zeka araçlarının ücretli sürümlerinin neden giderek pahalılaştığını merak ediyorsan, cevap burada. Bu araçları çalıştırmak şirketlere milyarlarca dolara mal oluyor. Google bile gücü kiralamak için ayda 920 milyon dolar ödüyorsa, bu maliyetin bir kısmı eninde sonunda kullanıcıya yansıyor.

İkincisi, hesaplama gücünün yeni bir güç kaynağı haline geldiğini gösteriyor. Petrol nasıl 20. yüzyılın stratejik kaynağıysa, yapay zeka hesaplama gücü de 21. yüzyılın stratejik kaynağına dönüşüyor. Bu gücü elinde tutan ülkeler ve şirketler avantajlı konuma geçiyor. Türkiye'nin de kendi veri merkezi ve yapay zeka altyapısı yatırımları bu açıdan giderek daha önemli hale geliyor.

Üçüncüsü, yatırım dünyası için yeni bir tablo çiziyor. Yapay zeka denince akla yazılım şirketleri gelirdi. Şimdi ise asıl değer, fiziksel altyapıda. Çip üreticileri, veri merkezi şirketleri, enerji firmaları. Bu zincirin her halkası, yapay zeka ekonomisinin yeni kazananları arasında.

Sonuç: Roketten Veri Merkezine

Google'ın SpaceX'ten hesaplama gücü kiralaması, ilk bakışta teknik bir anlaşma. Ama aslında çağımızın en büyük dönüşümlerinden birinin habercisi. Yapay zeka yarışı, akıllı modeller yarışından dev altyapılar yarışına evrildi.

Tablo net. Dünyanın en büyük şirketleri bile ihtiyaç duydukları gücü tek başına yetiştiremiyor. Bu yüzden bir roket şirketi, gece yarısı veri merkezi kiralayan bir teknoloji devine dönüşebiliyor. Beş yıl önce Google'a bağımlı olan SpaceX, bugün Google'ın tedarikçisi olabiliyor. Bu hızlı rol değişimi, yapay zeka çağının ne kadar akışkan ve öngörülemez olduğunu gösteriyor.

Belki de hatırlanması gereken en önemli şey şu. Geleceğin ekonomisinde gerçek güç, en akıllı fikre değil, o fikri çalıştıracak altyapıya sahip olanın elinde olacak. Tıpkı bir roket şirketinin, dünyanın en büyük arama motoruna kira ödetmesi gibi.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

- Visa ve Mastercard, 2022'de Rusya'daki faaliyetlerini askıya alırken, ülkede yerli Mir sistemi hızla yaygınlaşmıştı

Rusya'da yerli ödeme sistemi 'Mir' kartlarının, ülkedeki toplam kartlı işlemlerdeki payının 2026'nın ilk çeyreği itibarıyla yüzde 75'i aştığı bildirildi.

Rusya Ulusal Kartlı Ödeme Sistemi'nden (NSPK) yapılan açıklamada, ülkede artık faaliyet göstermeyen uluslararası ödeme sistemlerine ilişkin durumun ele alındığı belirtildi.

Rusya'da kartlı işlemlerin toplam hacminde Mir kartlarının payının, 2026'nın ilk çeyreği itibarıyla yüzde 75'i aştığına işaret edilen açıklamada, Visa ve Mastercard gibi uluslararası ödeme sistemlerine ait kartların ise kademeli olarak dolaşımdan çıktığı kaydedildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen NSPK Genel Müdürü Dmitriy Dubynin, uluslararası ödeme sistemlerinin Rusya'dan ayrılmasının ardından Rus bankalarınca çıkarılan söz konusu kartların yurt dışında kabul edilmediğine işaret etti.

Vatandaşların kolaylığı için ilgili kartların Rusya içinde kullanımına teknolojik desteği sürdürdüklerini kaydeden Dubynin, bunun NSPK açısından önemli maliyet oluşturduğunun altını çizdi.

Visa ve Mastercard gibi uluslararası ödeme sistemi kartlarıyla yapılan işlemlerde bankalar arası komisyon oranının düşürülmesi gerektiğini vurgulayan Dubynin, bu sayede bankaların söz konusu kartları dolaşımda tutma motivasyonunun azaltılabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Visa ve Mastercard, 2022'de Rusya'daki faaliyetlerini askıya alırken, ülkede kartlı ödeme altyapısında yerli Mir sistemi hızla yaygınlaşmıştı.

Dünya Kupası göründüğü gibi sadece bir futbol şöleni değil. Aynı zamanda bir ay boyunca üç ülkeyi saran, milyarlarca dolarlık geçici bir ekonomi. Gel, perdenin arkasına birlikte bakalım.

13 Milyar Dolarlık Rekor

Rakamla başlayalım, çünkü gerçekten çarpıcı. Uluslararası Futbol Federasyonu FIFA, 2023-2026 dönemini kapsayan bu turnuva döngüsünden yaklaşık 13 milyar dolar gelir bekliyor. Bu rakamın yaklaşık 8,9 milyar doları doğrudan 2026 Dünya Kupası'ndan gelecek. Bu, FIFA tarihinin en büyük tek seferlik kazancı.

Bu sayıyı anlamlı kılmak için bir karşılaştırma yapalım. 2022 Katar Dünya Kupası'nı kapsayan önceki dönemde FIFA 7,57 milyar dolar kazanmıştı. Bu zaten bir rekordu. Yeni dönem ise bu rakamın yüzde 72 üzerinde. FIFA başlangıçta 11 milyar dolar hedeflemişti, sonra beklentisini yukarı çekti ve 13 milyar dolara çıkardı.

Peki bu para nereden geliyor? FIFA'nın geliri dört ana musluktan akıyor.

• Yayın hakları: En büyük kalem. Televizyon ve dijital yayın hakları yaklaşık 4 milyar dolar getiriyor. Tek başına toplam gelirin neredeyse yarısı. Özellikle ABD'de yayın hakları bir önceki döneme göre yüzde 94 arttı.
• Sponsorluk: Markaların ödediği sponsorluk anlaşmaları yaklaşık 2,4 milyar dolar. Bir önceki turnuvaya göre yüzde 37 artış.
• Bilet ve ağırlama: Bilet satışları ve VIP ağırlama paketleri önemli bir gelir kaynağı.
• Lisanslama: Resmi ürünler, formalar, oyunlar ve diğer lisanslı ürünler.

Neden Bu Kupa Bu Kadar Büyük?

Bu Dünya Kupası'nın bu kadar büyük olmasının somut bir nedeni var. Tarihin en geniş kapsamlı turnuvası bu. Birkaç ilk bir arada gerçekleşiyor.

Birincisi, takım sayısı arttı. Önceki turnuvalarda 32 takım yarışıyordu. Bu kez 48 takım sahada. Maç sayısı da 64'ten 104'e yükseldi. Yani daha fazla maç, daha fazla bilet, daha fazla yayın, daha fazla reklam.

İkincisi, turnuva ilk kez üç ülkeye yayıldı. Maçlar Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika'da oynanıyor. On altı şehir ev sahipliği yapıyor. Açılış maçı Meksika'da, final ise 19 Temmuz'da New Jersey'deki MetLife Stadyumu'nda. Çeyrek finallerden sonraki tüm maçlar ABD'de oynanacak.

Üçüncüsü, pazar çok büyük. Kuzey Amerika dünyanın en zengin tüketici pazarlarından biri. FIFA bu pazarın satın alma gücünü turnuvaya yansıttı. Bütün bunlar bir araya gelince ortaya tarihin en kazançlı spor organizasyonu çıktı.

Sadece FIFA mı Kazanıyor? Asıl Ekonomi Çok Daha Büyük

FIFA'nın 13 milyar doları aslında buzdağının görünen kısmı. Turnuvanın yarattığı toplam ekonomik dalga çok daha büyük. FIFA'nın kendi tahminlerine göre turnuva yaklaşık 30,5 milyar dolarlık ekonomik hareket yaratacak, dünya ekonomisine 17,2 milyar dolar katkı sağlayacak ve yaklaşık 185.000 kişiye iş imkanı oluşturacak.

Bu para nereye akıyor? Cevap, bir futbol taraftarının yolculuğunda gizli. Bir taraftar düşün. Önce uçak bileti alıyor. Sonra otelde kalıyor. Şehir içinde ulaşım için para harcıyor. Restoranlarda yemek yiyor, barlarda maç izliyor, hatıra eşya alıyor. Stadyuma giderken otoparka ödeme yapıyor, fan bölgesinde sandviç alıyor. İşte bu harcamaların her biri, ev sahibi şehrin ekonomisine giden bir damla.

Tahminlere göre bu turnuvaya yaklaşık 6,5 milyon taraftar seyahat edecek. Sadece bu insanların doğrudan harcaması neredeyse 14 milyar dolar. Yani sahadaki 22 oyuncunun peşinden koşan top, aslında dev bir ekonomik çarkı döndürüyor.

Madalyonun Öteki Yüzü: Kim Ödüyor?

Burada işin daha az konuşulan tarafına geliyoruz. Dünya Kupası bir para makinesi, ama bu makinenin faturasını herkes aynı şekilde paylaşmıyor. Ortada çarpıcı bir dengesizlik var.

FIFA geliri merkezden topluyor. Yayın hakları, sponsorluk, bilet, lisans. Bunların hepsi tek elde birikiyor. Ancak turnuvanın günlük masraflarının büyük kısmını ev sahibi şehirler ve hükümetler üstleniyor. Güvenlik, ulaşım, stadyum hazırlığı, acil durum planlaması, sokak düzenlemeleri. Bunların hepsi yerel bütçeden çıkıyor.

Birkaç somut örnek verelim. ABD'de federal afet yönetimi kurumu, 11 ev sahibi şehre güvenlik için 625 milyon dolar ayırdı. Kanada'da hükümetin organizasyona desteği 1 milyar Kanada dolarını aştı. Bu da 13 maç için maç başına yaklaşık 82 milyon Kanada doları demek. Meksika'da ise bazı şehirlerde otel fiyatları turnuva yaklaşırken yüzde 1.000'e varan oranlarda fırladı.

Geçmiş turnuvalar bu dengesizliğin ne kadar ağır olabileceğini gösteriyor. 2014 Brezilya Dünya Kupası bunun en çarpıcı örneği. Brezilya turnuva için yaklaşık 11,5 milyar dolar harcadı ve bu paranın yaklaşık yüzde 85'i kamu kaynağından geldi. Üstelik birçok stadyum turnuva sonrası yeterince kullanılmadı, "beyaz fil" olarak anıldı. O dönem yapılan bir ankette Brezilyalıların yüzde 61'i, Dünya Kupası'na harcanan paranın doğru bir tercih olmadığını söyledi.

2026 turnuvası bu riski azaltmak için akıllı bir yol seçti. Yeni stadyum inşa etmek yerine üç ülkedeki mevcut stadyumları kullanıyor. Bu sayede Katar'ın yaşadığı türden devasa inşaat maliyetlerinden kaçınıldı. Hatırlatmak gerekir ki Katar 2022, tahmini 220 milyar dolarlık harcamayla tarihin en pahalı Dünya Kupası olmuştu.

Bilet Fiyatları Neden Bu Kadar Tartışıldı?

Bu turnuvanın en çok konuşulan konularından biri bilet fiyatları oldu. Çünkü FIFA ilk kez "dinamik fiyatlandırma" denilen bir sistemi resmen uyguladı. Bu sistemi anlamak önemli, çünkü hayatımızın pek çok alanına giriyor.

Dinamik fiyatlandırma şu demek. Bir ürünün fiyatı sabit değil, talebe göre anlık değişiyor. Talep artınca fiyat yükseliyor, talep azalınca düşüyor. Uçak biletlerinde ve otel rezervasyonlarında bu sisteme zaten alışkınız. FIFA bu kez aynı yöntemi Dünya Kupası biletlerine uyguladı.

Sonuç tartışma yarattı. Final maçının en pahalı biletleri başta 6.730 dolardı. Talep arttıkça bu rakam nisan ayında 10.990 dolara çıktı. En üst düzey ağırlama paketleri ise 16.000 dolara kadar ulaştı. En ucuz biletler 60 dolardan başlamıştı, ancak turnuva yaklaştığında resmi satış sitesinde bulunabilen en ucuz açılış turu biletleri 242 ile 960 dolar arasındaydı.

Bu fiyatlar tepki topladı. Taraftar grupları, sıradan futbolseverlerin maçlardan dışlandığını savundu. Avrupa'daki bir taraftar örgütü, FIFA'nın "tekel konumunu kötüye kullandığı" gerekçesiyle resmi şikayette bulundu. FIFA'nın eski yönetişim komitesi başkanı Miguel Maduro ise futbolun giderek bir "elit spora" dönüştüğünü söyledi. İşin hukuki boyutu da var. New York ve New Jersey başsavcıları, FIFA'nın bilet uygulamaları hakkında soruşturma başlattı.

FIFA ise kendini savunuyor. Başkan Gianni Infantino, fiyatların yalnızca Kuzey Amerika pazarına uyum sağladığını söylüyor. Yani FIFA'ya göre bu, pazarın gerçeğini yansıtan bir fiyatlandırma.

Türkiye'den Bakınca Ne Görüyoruz?

Türkiye bu turnuvada sahada yok, ama hikayenin dışında da değil. Birkaç açıdan bu tablo bizi de ilgilendiriyor.

Birincisi, yayın ekonomisi. Türk futbolseverler maçları ekranlardan izleyecek. Yayın hakları, reklam gelirleri, dijital platform abonelikleri, bunların hepsi Türkiye'de de dönen bir ekonomi. Dünya Kupası dönemi, yayıncılar ve reklamverenler için yoğun bir sezon.

İkincisi, dinamik fiyatlandırma dersi. Bu sistem yalnızca Dünya Kupası biletlerinde değil, hayatımızın her alanında yaygınlaşıyor. Uçak bileti, otel, konser, hatta bazı çevrimiçi alışverişler. Talebe göre değişen fiyatları anlamak, bilinçli bir tüketici olmanın yeni bir parçası. Bir şeyin fiyatının neden bir günden diğerine değiştiğini bilmek, daha akıllı harcama yapmanı sağlıyor.

Üçüncüsü, büyük organizasyonların ekonomisi. Türkiye de zaman zaman büyük spor ve kültür organizasyonlarına ev sahipliği yapıyor, gelecekte de yapacak. FIFA kazanırken şehirlerin maliyeti üstlenmesi, her büyük organizasyonda akılda tutulması gereken bir denge. Bir etkinliğin parlak yüzü kadar faturasını da görmek önemli.

Sonuç: Topun Peşindeki Milyarlar

Dünya Kupası, dünyanın en büyük spor şöleni. Bir ay boyunca milyarlarca insanı tek bir heyecanda birleştiriyor. Ancak son düdük çaldığında defterler kapanmıyor. Sahada kazanan takım belli olurken, sahanın dışında çok daha karmaşık bir hesap dönüyor.

Tablo net. FIFA tarihinin en büyük gelirini elde ediyor, 13 milyar dolar. Turnuvanın yarattığı ekonomik dalga ise on milyarlarca dolara ulaşıyor. Ama bu paranın dağılımı eşit değil. FIFA merkezden kazanıyor, ev sahibi şehirler maliyeti üstleniyor, taraftarlar ise rekor bilet fiyatlarıyla karşı karşıya.

Belki de bu turnuvanın bize hatırlattığı en önemli şey şu. Futbol bir oyun, ama aynı zamanda dev bir endüstri. Sahadaki o yuvarlak topun peşinde koşan yalnızca futbolcular değil. Yayıncılar, sponsorlar, şehirler, hükümetler ve milyonlarca taraftar da bu çarkın içinde. Bir sonraki golü izlerken, perdenin arkasında dönen bu dev ekonomiyi de hatırlamakta fayda var.

Tüm finans ve ekonomi gündemini takip etmek için. Finans Gundem

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

- Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez:
- 'Kamu kalkınma bankaları aracılığıyla ticari finansman açığının kapatılması, yatırımı hazır projelerin finansal kapanışa ulaşmasını sağlayarak Türk sanayisinin rekabet gücünü destekleyecek, ulusal enerji güvenliğini güçlendirecek ve yenilenebilir enerji değer zinciri boyunca yerel istihdam yaratacaktır'

ANKARA (AA) - Dünya Bankası, Türkiye'nin yenilenebilir enerji piyasasını büyütmek, rüzgar enerjisi ve ticari ölçekli batarya depolama yatırımlarına desteği genişletmek üzere 400 milyon avro (468,4 milyon dolar) tutarında ilave finansmanı onayladığını bildirdi.

Bankadan yapılan açıklamada, 2024'te onaylanan ve ülkenin alçak gerilimli dağıtık güneş enerjisi piyasasında güçlü bir ivme yaratan ilk fazın başarısı üzerine inşa edilen Dağıtık Enerjiye Geçişin Hızlandırılması Programı'nın kapsamının genişletildiği belirtildi.

Genişleyen finansmanın, Türkiye'nin garantisi altında, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ (TKYB) ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası AŞ'ye (TSKB) sağlanan iki adet 200 milyon avro tutarında IBRD krediden oluştuğuna işaret edilen açıklamada, 'Sonuç odaklı finansman modeliyle uygulanan programda, ödemeler önceden belirlenen hedeflere ulaşıldıkça ve bağımsız olarak doğrulandıkça yapılmaktadır. Yeni faz ile programın kapsamı, dağıtık güneş enerjisi yatırımlarının yanı sıra kara tipi rüzgar enerji projelerini ve yeni nesil Batarya Enerji Depolama Sistemleri (BESS) yatırımlarını da içerecek şekilde genişletilmektedir.' ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, Türkiye'nin son 10 yılda yenilenebilir enerji hedeflerini önemli ölçüde yükselttiği, en güncel Yenilenebilir Enerji Yol Haritasının, 2035'e kadar toplam rüzgar ve güneş kurulu gücünü 120 bin megavat seviyesine çıkarmayı ve batarya depolama kapasitesinde büyük artış sağlamayı öngördüğüne işaret edilerek, şunlar kaydedildi:

'Güçlü yenilenebilir enerji potansiyeline ve Avrupa Birliği'nin 2026'da yürürlüğe giren Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na (CBAM) yanıt olarak artan ticari ve sanayi talebine rağmen, dağıtık rüzgar ve batarya depolama yatırımları için uzun vadeli finansmana erişim halen sınırlıdır. Yerel ticari bankalar, kısa vadeli yükümlülük yapıları nedeniyle bu yüksek sermaye gerektiren yatırımları finanse etmekte zorluk yaşamaktadır.'

Ayrıca açıklamada, genişletilen programın bu sorunlara yönelik vade uyumsuzluğunu gidermek amacıyla kalkınma bankaları aracılığıyla uzun vadeli finansman sağlamak, yeni şebeke teknolojilerine ilişkin riskleri değerlendirebilecek piyasa kapasitesi ve finansal uzmanlık geliştirmek, özel sektör yatırımlarını teşvik ederek ticari finansmanı harekete geçirmek olarak tarif edilen yöntemleri ele aldığı vurgulandı.

Erken dönem piyasa risklerini üstlenmesi ve kredi vadelerini uzatması sayesinde programın yenilenebilir enerji kapasitesinde 1579 megavat artış, 392 megavatsaat batarya depolama kapasitesinin desteklenmesi, 405 milyon dolara kadar özel sektör finansmanının mobilize etmesinin beklendiğinin altı çizilen açıklamada, şu bilgiler paylaşıldı:

'Türkiye'ye yönelik finansman, programın toplam kaynak çerçevesinde önerilen 2,96 milyar dolar tutarındaki artışın bir parçası olup, bölge genelinde yenilenebilir enerji yatırımlarının daha da genişletilmesine imkan tanımaktadır. Bu bölgesel bilgi paylaşımı, Dünya Bankası'nın Avrupa ve Orta Asya Enerji Bilgi Ağı (EKN) aracılığıyla desteklenmektedir. 21 ülkeden 180'den fazla enerji sektörü uzmanını bir araya getiren bu platform, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği alanlarında oluşturulan uygulama toplulukları sayesinde Türkiye gibi ülkelerde geliştirilen başarılı piyasa yaklaşımları, düzenleyici gelişmeler ve teknik çözümlerin bölge genelinde paylaşılmasını sağlamaktadır.'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dünya Bankası Türkiye Ülke Direktörü Humberto Lopez, batarya depolama ve dağıtık rüzgar yatırımlarının ölçeklendirilmesinin, Türkiye'nin enerji şebekesini geleceğe hazırlamak açısından bir sonraki kritik adım olduğunu belirterek, 'Kamu kalkınma bankaları aracılığıyla ticari finansman açığının kapatılması, yatırımı hazır projelerin finansal kapanışa ulaşmasını sağlayarak Türk sanayisinin rekabet gücünü destekleyecek, ulusal enerji güvenliğini güçlendirecek ve yenilenebilir enerji değer zinciri boyunca yerel istihdam yaratacaktır.' değerlendirmesinde bulundu.

Dünya Bankası Avrupa ve Orta Asya Altyapı Bölge Direktörü Charles Cormier ise 'Türkiye, ECARES programı açısından öncü bir rol üstlenmektedir. Çatı ve ticari ölçekli güneş enerjisi, kara tipi rüzgar ve batarya depolama alanlarında elde edilen başarılar sayesinde Türkiye, elektrik şebekelerinin modernizasyonu, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve enerji güvenliğinin güçlendirilmesi açısından bölge genelinde yaygınlaştırılabilecek iyi uygulama örnekleri ve bilgi birikimi oluşturmaktadır.' ifadesini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşmanın imzalanmasıyla petrol fiyatlarının düştüğünü kaydederek, 'Kimse ne olduğunu bilmiyor, ama çok güçlü bir anlaşma. Çoğu kişi çok memnun görünüyor. Her gece 15 ila 20 gemi batırdık. Bu anlaşma bir mutabakat zaptı. Teklif edilen anlaşmaları beğenmezsem onları tekrar vurabiliriz Üzerlerine bombalar yağdırabiliriz. İran anlaşması güçlü bir anlaşma. Anlaşma olmasa Hürmüz Boğazı açılmazdı.' dedi.

Tahran yönetimiyle çok güçlü bir anlaşma imzaladıklarını belirten Trump, içeriği henüz kamuoyuna açıklanmayan bu mutabakat sayesinde İran'ın yüzde 99,9 ihtimalle nükleer silah edinemeyeceğini söyledi. Anlaşmanın yapılmaması durumunda Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını da vurgulayan Trump, petrol fiyatlarının kriz öncesi seviyelere yaklaştığını ve fiyatları büyük oranda düşürdüklerini kaydetti. Borsanın da normal seyrine dönmeye başladığını belirten Trump, bu sürecin Clinton, Obama, Biden ve Bush dönemlerinde tamamlanması gerektiğini ifade ederek, 'Yıllarca sizi soydular' diyerek geçmiş yönetimleri eleştirdi.

'KİMSEYE İRAN'A YATIRIM YAPMAYIN DEMİYORUZ'

47 yıldır gerekeni kendilerinin yaptığını savunan Trump, İran'ın donanmasını ve ordusunu ortadan kaldırdıklarını ileri sürdü. Bölgeden 22 gemi çıkardıklarını ve her gece bu kadar geminin geçiş yaptığını aktaran Trump, 'Bunu yaptığımız için petrolün değeri 300 doları bulmadı' dedi. İran'a yönelik yatırımlar hakkında da konuşan Trump, 'Siz de istiyorsanız yatırım yapabilirsiniz, ama biz 10 sent bile vermiyoruz, kimseye İran'a yatırım yapmayın demiyoruz' ifadelerini kullandı. ABD'nin İran'a 350 milyar dolar yatırım yapacağı yönündeki iddiaların çarpıtılmış haberlerden ibaret olduğunu vurguladı.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avro Bölgesi ve Avrupa Birliği'nin (AB) mayıs ayı enflasyonu nihai verilerini açıkladı.

Buna göre, Avro Bölgesi'nde nisanda yüzde 3 olan yıllık enflasyon, mayısta yüzde 3,2'ye çıktı. Enflasyon, mayısta aylık bazda ise yüzde 0,1 oldu.

Piyasa beklentisi de enflasyonun geçen ay yıllık bazda yüzde 3,2, aylık bazda yüzde 0,1 olacağı yönündeydi.

Avro Bölgesi'nde mayısta çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 2,6, aylık bazda yüzde 0,3 seviyesinde ölçüldü.

Mayıs ayında enflasyondaki artış büyük ölçüde hizmet sektörü ve enerji ürünleri fiyatlarının yükselişinden kaynaklandı.

AB'de ise yıllık enflasyon mayısta yüzde 3,3 olurken, aylık enflasyon yüzde 0,1 seviyesinde belirlendi.

Enflasyon, mayısta geçen yılın aynı ayına göre Almanya'da yüzde 2,7, Fransa'da yüzde 2,8, İtalya'da yüzde 3,2 ve İspanya'da yüzde 3,6 olarak gerçekleşti.

Yılmaz, Ticaret Bakanlığının destekleriyle Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) tarafından başkentte bir otelde düzenlenen, 'İnşaat Zirvesi Türkiye' programında yaptığı konuşmada, inşaat sektörünün ekonominin büyüme ve kalkınma sürecinde önemli, özel bir konuma sahip olduğunu söyledi.

İnşaat sektörünün büyümeye katkı sunarken diğer taraftan enflasyonla mücadele programına da önemli katkılar sunduğunu belirten Yılmaz, gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 6'sını oluşturan sektörün, diğer sektörler üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri dikkate alındığında bu oranın daha yüksek olduğunu ifade etti.

Cevdet Yılmaz, Türkiye ekonomisi 2002-2025 döneminde yıllık ortalama yüzde 5,3 oranında büyürken, inşaat sektörünün yüzde 6,8 büyüdüğünü, geçen yıl ekonomi yüzde 3,6 oranında büyürken sektörün yüzde 10,8'lik performansı gösterdiğini bildirdi.

Bu yılın ilk çeyreğinde de büyümesini sürdüren sektörün, ivmesini korumaya devam ettiğini, sektörde doğrudan istihdam edilen kişi sayısının 2,2 milyonun üzerine ulaştığını aktaran Yılmaz, 'Türk müteahhitlik firmaları bugüne kadar 138 ülkede toplam 563 milyar dolara yakın proje üstlenmiş durumda, dünyanın en büyük uluslararası müteahhitlik firmaları sıralamasında firma sayısı bakımından Çin'den sonra ikinci konumdayız. Dünyanın en büyük 250 uluslararası müteahhitlik firması listesinde 45 Türk firması yer alıyor, bu küresel düzeyde ulaştığımız seviyeyi çok açık bir şekilde gösteriyor.' diye konuştu.

Yılmaz, yapı malzemeleri sektörünün geçen yıl 35,5 milyar dolara ulaşan ihracatıyla, ülkenin dış ticaret performansına önemli katkılar sunduğunu, toplam mal ihracatının yaklaşık yüzde 13'ünü gerçekleştiren sektörün üretim kapasitesi, pazar çeşitliliği ve yüksek katma değerli yapısıyla küresel pazarlardaki konumunu güçlendirdiğini kaydetti.

Gelecek dönem savaşların bittiği bir ortamda bölgede yeniden inşa çalışmalarının hızlanacağına ve bunun da sektöre yeni perspektifler açacağına inandığını dile getiren Yılmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Bu çerçevede hükümet olarak da her zaman müteahhitlerimizin ve yapı sektörümüzün yanında olduğumuzu ifade etmek istiyorum. İhracatçılarımızı fuar desteklerinden tasarım desteklerine, TURQUALITY programından sektörel ticaret heyetlerine kadar geniş bir yelpazede Ticaret Bakanlığımızın öncülüğünde destekliyoruz. Amacımız, yüksek katma değer üreten, teknoloji odaklı, yenilikçi ve küresel ölçekte rekabet gücü yüksek bir inşaat ve yapı ekosistemini geliştirmektir.'

'Kentsel dönüşüm bir tercih değil, yaşam kurtaran bir zorunluluk'

Cevdet Yılmaz, inşaat sektöründe de bir dönüşüm yaşandığını, özellikle dijital teknolojilerde yaşanan gelişmelerin, yapay zeka başta olmak üzere yeni yatay teknolojilerin inşaat sektörünü derinden etkilediğini aktardı.

Türkiye olarak dijital ve yeşil dönüşümü kalkınma stratejilerinin merkezine aldıklarını vurgulayan Yılmaz, şöyle devam etti:

'İnşaat ve yapı ekosistemi de aynı anlayışla şekillenmek durumunda. Bu yaklaşım, şehirlerimizin geleceği açısından da belirleyici konumdadır. Bir taraftan şehirlerimizi inşa edeceğiz, bir taraftan da afet riskleriyle karşı karşıya olan bir ülkeyiz. Afetler olduktan sonra değil, olmadan riskleri yönetmemiz çok önemli. Her alanda olduğu gibi, kriz yönetmek istemiyorsanız riskleri yönetmeniz lazım. Dolayısıyla şehirlerimizdeki riskli alanların dönüşümü çok kıymetli. Kentsel dönüşüm ve diğer altyapı dönüşümü konusunda bazen gereksiz birçok tartışma da duyuyoruz. Şunu açık ve net bir şekilde söylememiz lazım, bu dönüşüm bir tercih değil, yaşam kurtaran bir zorunluluk. Dolayısıyla bu büyük dönüşümü gerçekleştirmek durumundayız. Burada da yine inşaat sektörümüze çok önemli görevler düşüyor.

Akıllı şehir uygulamalarından gelişmiş yapı teknolojilerine, dijital altyapılardan sürdürülebilir ulaşım sistemlerine kadar geniş bir alanda atılacak adımlar, şehirlerimizin dayanıklılığını ve gücünü artıracaktır. Aynı şey uluslararası alanda da geçerli. Önümüzdeki dönemde bağlantısallık ve dayanıklılık kavramı çok ön plana çıkıyor. 'En düşük maliyetle nerede üretim yaparım?' anlayışının yerine, riskleri azaltarak, dayanıklılığımı artırarak, tedarik sistemlerimi çeşitlendirerek 'Nerede üretim yaparım?' anlayışı daha fazla ön plana çıkıyor.'

'Önemli kazançlar sağlayacağımız bir döneme giriyoruz'

Türkiye'nin Asya, Avrupa ve Afrika kıtasının ortasında yer aldığına işaret eden Yılmaz, şu değerlendirmede bulundu:

'Bu üç kıtanın ortasında, bağlantısallığı yüksek bir ülke olarak Zengezur Koridoru'ndan Kalkınma Yolu'na, Hicaz Demiryolu'na varıncaya kadar birçok imkanımız, perspektifimiz var. Bunları sadece yol ve demir yolu projeleri olarak düşünmeyin. Bu güzergahlar aynı zamanda yeni enerji güzergahları, yeni dijital güzergahlar, yeni ticaret rotaları olarak düşünülmek durumunda. Dolayısıyla bu bağlantısallık çerçevesinde çok farklı bir perspektifimiz olduğunu söyleyebilirim. Savaşlar bölgedeki ülkelere de Türkiye'ye de ekonomik olarak maliyetler getirdi. Ama inşallah orta vadede çok daha önemli kazançlar sağlayacağımız bir döneme giriyoruz. Bunu da hep birlikte değerlendirmek durumundayız. Türkiye Yüzyılı vizyonumuz doğrultusunda güçlü mühendislik birikimimizi, üretim kapasitemizi, müteahhitlik tecrübemizi ve teknoloji dönüşüm kabiliyetimizi daha ileriye taşıyacağız. Bunu da inşaat sektörümüze ve yapı malzemelerine yansıtacağız.'

Yılmaz, dijital dönüşümden yeşil dönüşüme, yenilikçi yapı malzemelerinden ileri inşaat teknolojilerine uzanan bu değişim sürecini sektör için bir fırsata dönüştürmeye kararlı olduklarını dile getirdi.

Konuşmaların ardından, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz ve beraberindekiler alandaki stantları ziyaret etti.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) yetkilileri, ABD ile İran arasında varılan barış anlaşmasının, enflasyondaki daha belirgin bir artışı engellese bile kendilerini faiz oranlarını daha da artırmaktan alıkoymayacağının sinyalini veriyor.

ECB Başkanı Christine Lagarde dahil olmak üzere politika yapıcılar Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatlarının yeniden başlaması ihtimalini memnuniyetle karşılarken, halihazırda önemli bir ekonomik tahribatın yaşandığını ve geçen haftaki faiz artırımı kararından pişmanlık duymadıklarını ifade ediyor.

Ana endişe, üretim kapasitesini geri kazanmanın, altyapıyı onarmanın ve gemilerin yeniden sefere başlamasının zaman alacağı. Bu sırada stokları yeniden inşa etme çabaları ham petrol fiyatlarını yüksek tutacak.

Yönetim Konseyi Üyesi Peter Kazimir, yüksek enerji maliyetlerinin beklenenden daha uzun süre gündemde kalabileceğini belirterek, yeni duyurulan ABD-İran barış çerçevesine rağmen Orta Doğu'daki hasarın bir gecede ortadan kaldırılamayacağını vurguluyor. Yetkililerin temel endişesini, üretim kapasitesinin geri kazanılmasının, altyapının onarılmasının ve gemilerin yeniden seyre başlamasının zaman alacak olması oluşturuyor. Bu süreçte stokları yeniden inşa etme çabalarının ham petrol fiyatlarını yüksek tutacağı tahmin ediliyor.

21 ülkeden oluşan euro bölgesi için risk, şirketlerin ve çalışanların satış fiyatlarını artırarak ve daha yüksek ücret talep ederek tepki vermesi ve bu durumun enflasyonu %2 hedefinin çok üzerinde tutması olarak görülüyor. Çoğu analist politika yapıcıların daha fazla adım atmasını beklerken, piyasa oyuncuları da mevduat faizinde bu yıl en az bir çeyrek puanlık artışla %2.5 seviyesine çıkılması yönünde fiyatlama yapıyor.

JP Morgan ekonomisti Greg Fuzesi'ye göre, bir barış anlaşması ihtimali 'ECB üzerindeki baskıyı azaltıyor. Ancak bu, faiz artırma baskısının önemli ölçüde azaldığı anlamına gelmiyor.' Fuzesi, geçen haftaki artışın ardından Eylül'de bir adım daha beklediğini ve risklerin yıl sonundan önce 'üçüncü bir artışa doğru mütevazı bir şekilde eğilimli olduğunu' yazdı.

Portekiz Merkez Bankası Başkanı Alvaro Santos Pereira, enerjiyle ilgili durumun normale dönmesinin zaman alacağını savunurken, Letonyalı mevkidaşı Martins Kazaks birden fazla şokun birbirini izleme ve üst üste binme eğilimine dikkat çekerek mevcut şokun henüz etkisini tamamlamadığını söylüyor. Bundesbank Başkanı Joachim Nagel ise enerji fiyatlarını düşürmeyi amaçlayan ve süresi dolan maliye politikası önlemlerinin önümüzdeki aylarda enflasyonu desteklemeye devam edebileceğini ifade ediyor.

Savaşın zirve yaptığı dönemde varil başına yaklaşık 110 dolar olan petrol fiyatları 80 doların altına gerilemiş bulunuyor. Bloomberg Economics, anlaşmanın kesinleşmesi ve uygulanması durumunda fiyatların 70 ile 75 dolar aralığına gevşeyebileceğini öngörüyor. Ancak bu seviye savaş öncesine göre hala yüksek kalırken, ECB Başekonomisti Philip Lane fiyatlardaki gerilemenin güçlü enflasyon baskılarını engellemeyeceği konusunda endişelerini dile getiriyor. Lane, 4 aydır yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyonun %3'ün üzerinde olacağını gösterdiğini, bu yıl ve gelecek yıl gıda, mal ve hizmetler üzerinde dolaylı etkilerin görüleceğini belirtiyor.

Goldman Sachs Baş Avrupa Ekonomisti Jari Stehn, ECB'nin tepki verme ihtiyacının bu hafta toplanacak olan Fed veya İngiltere Merkez Bankası'na göre muhtemelen daha yüksek olduğunu vurguluyor. Stehn, ECB'nin İran savaşının patlak vermesinden önce faizleri nötr seviyeye indirdiğini ve ekonomi üzerinde yavaşlatıcı bir etki yaratmak istiyorsa faizleri artırması gerektiğini ekliyor. Ayrıca ECB'nin tarihsel olarak enerji şoklarına çok daha tutarlı tepki verdiğini ve manşet enflasyon %2 hedefinin önemli ölçüde üzerine çıktığında genellikle yanıt verdiğini, çünkü Fed'in aksine tek görevinin fiyat istikrarı olduğunu hatırlatıyor.

IEA'nın Petrol Piyasası Raporu'na göre, küresel petrol arzı ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının ülkenin petrol ihracatını kısıtlamasıyla mayısta bir önceki aya kıyasla günlük yaklaşık 600 bin varil azalarak 94 milyon 470 bin varile geriledi.

Söz konusu seviye, ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarından önceki döneme kıyasla günlük yaklaşık 13 milyon 600 bin varil azalışı ifade ediyor.

Mayısta Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretimi bir önceki aya göre günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 35 milyon 920 bin varile inerken, OPEC+ dışı günlük arz 530 bin varil artışla 58 milyon 540 bin varile yükseldi. Artışta biyoyakıt üretimi ile ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen daha yüksek arz etkili oldu.

Bu yıl küresel arzda günlük 3,9 milyon varil düşüş hesaplanıyor

Rapora göre, küresel petrol arzının bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalarak 102 milyon 379 bin varile gerilemesi bekleniyor.

OPEC+ üretiminin bu yıl önceki yıla göre günlük yaklaşık 4 milyon 700 bin varil azalışla 42 milyon 120 bin varile gerileyeceği, OPEC+ dışı üretimin ise günlük yaklaşık 820 bin varil artışla 60 milyon 250 bin varile yükseleceği tahmin ediliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle kapanan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören ABD-İran geçici anlaşmasının, yaklaşık 4 ay süren kesintilerin ardından arz akışlarında kademeli normalleşmeye ve ihracatın aşamalı olarak yeniden başlamasına zemin hazırlaması bekleniyor.

Körfez üretimindeki toparlanmaya paralel olarak küresel petrol arzının 2027'de güçlü bir artışla günlük yaklaşık 8 milyon varil artışla 110 milyon 350 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.

IEA, söz konusu projeksiyonların ABD ile İran arasındaki çerçeve anlaşmaya dayandığını, ancak Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların yeniden başlatılmasına ilişkin mekanizmalarda hala 'kritik ancak tartışmalı' unsurlar bulunduğunu, bu nedenle aşağı yönlü risklerin sürdüğünü belirtiyor.

Petrol talebi artış öngörüsü aşağı yönlü revize edildi

Rapora göre, küresel petrol talebine ilişkin artış beklentisi de aşağı yönlü revize edildi. IEA, bu yıla ilişkin küresel petrol talebindeki artış tahminini önceki öngörüsüne göre günlük yaklaşık 700 bin varil aşağı çekti.

Küresel petrol talebinin nisan ve mayıs aylarında belirgin şekilde gerilediği ifade edilen raporda, yüksek akaryakıt fiyatları ve ürün arzındaki kesintiler nedeniyle yılın ikinci çeyreğinde sevkiyatların geçen yıla göre yüzde 4,8 düşmesinin beklendiği ve bunun 2020'den bu yana ilk çeyreklik küresel daralma olacağı belirtildi.

Buna göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 103 milyon 290 bin varile gerilemesi bekleniyor.

Talebin 2027'de ise Körfez arzındaki normalleşmeyle birlikte yeniden hızlanacağı ve günlük yaklaşık 2 milyon varil artışla 105 milyon 300 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.

Öte yandan raporda, 2027 görünümünün jeopolitik riskler, ateşkesin sürdürülebilirliği ve küresel ekonomide savaş kaynaklı etkiler nedeniyle önemli belirsizlikler içerdiği vurgulandı.

Tebliğle, Mülki İdare Amirleri Atama, Değerlendirme ve Yerdeğiştirme Yönetmeliği'nin ekinde yer alan ilçe sınıflarını düzenleyen cetvelde değişiklik yapıldı.

Buna göre, Aydın'ın Didim, Kocaeli'nin Dilovası, Manisa'nın Alaşehir ve Sakarya'nın Sapanca ilçeleri 1. sınıf olarak tespit edildi.

Hatay'ın Arsuz, Mardin'in Artuklu, Samsun'un 19 Mayıs ve Trabzon'un Yomra ilçeleri 2. sınıf; Edirne'nin Enez ve İpsala, Samsun'un Kavak ile Trabzon'un Arsin ilçeleri 3. sınıf olarak belirlendi.

Afyonkarahisar'ın İhsaniye, Artvin'in Yusufeli, Balıkesir'in Marmara, Eskişehir'in Mihalıççık, Hatay'ın Hassa, Kastamonu'nun Daday, Tokat'ın Pazar, Trabzon'un Çaykara ve Yozgat'ın Saraykent ilçeleri 4. sınıf oldu.

Adana'nın Saimbeyli, Samsun'un Asarcık, Sivas'ın Altınyayla ve Trabzon'un Dernekpazarı ilçeleri 5; Diyarbakır'ın Hazro ve Kocaköy ilçeleri ise 6. sınıf olarak belirlendi.

Vali yardımcıları sayısında değişiklik yapıldı

Tebliğle, yönetmeliğin ekinde yer alan vali yardımcıları sayısı cetveli de yeniden düzenlendi.

Buna göre, İstanbul'da vali yardımcısı sayısı 25, Ankara'da 20, İzmir'de 14, Hatay'da 11 oldu.

Adana, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Gaziantep, Mersin, Kocaeli, Konya, Manisa, Kahramanmaraş, Muğla ve Sakarya'da 10 vali yardımcısı bulunmasına karar verildi.

Adıyaman, Malatya ve Samsun'da vali yardımcısı sayısı 9, Bolu; Erzurum, Isparta, Kayseri, Ordu, Tekirdağ, Trabzon ve Şanlıurfa'da 8; Afyonkarahisar, Çanakkale, Edirne, Elazığ, Erzincan, Hakkari, Mardin, Van ve Yalova'da 7 olarak belirlendi.

Ağrı, Amasya, Artvin, Bilecik, Bingöl, Çankırı, Çorum, Denizli, Giresun, Kars, Kırklareli, Kütahya, Muş, Nevşehir, Niğde, Siirt, Sivas, Tunceli, Uşak, Karaman, Kırıkkale, Batman, Şırnak, Kilis, Zonguldak, Osmaniye ve Düzce'de vali yardımcısı sayısı 6 oldu.

Bitlis, Burdur, Gümüşhane, Kastamonu, Kırşehir, Rize, Sinop, Tokat, Yozgat, Aksaray, Bartın, Ardahan, Iğdır ve Karabük'te 5; Bayburt'ta ise 4 vali yardımcısı görev yapacak.

Savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana kalıcı barış için adeta mekik dokuyan Ankara, Orta Doğu'daki gelişmeleri yakından takip ediyor.

MGK toplantısında Vaşington-Tahran hattındaki mutabakatın sahada eksiksiz uygulanması ve müzakere sürecinin başarıyla sonuçlanması için yürütülecek çalışmalar ele alınacak.

ABD-İran anlaşmasına dair provokatif açıklamalar yapan İsrail'in Filistin ve Lübnan'a yönelik saldırıları konuşulacak.

Doğu Akdeniz'de atılacak adımlar görüşülecek

Doğu Akdeniz ve özellikle Kıbrıs'taki provokasyonlar da masada olacak.

Soykırımcı İsrail ile yakınlaşan Rum Yönetimi'nin Fransa ile askeri anlaşma imzalamasını "Ada'da yakılmak istenen fitne ateşi" olarak gören Türkiye, bölgedeki durumu hassasiyetle izliyor.

Toplantıda Türkiye ve Kıbrıs Türk halkının hak ve menfaatlerinin korunması noktasında yapılacaklar konuşulacak.

Terörsüz Türkiye hedefi de kurulun gündeminde. Devletin ilgili kurumları terör örgütünün tasfiye sürecini hızlandıracak farklı yöntemler üzerindeki çalışmasını sürdürüyor.

Hem bu çalışmalar hem de sahadaki son durum toplantıda değerlendirilecek. Suriye ve Irak'taki gelişmeler görüşülecek.

MGK toplantısında Rusya-Ukrayna Savaşı ile 7-8 Temmuz'daki NATO Zirvesi'nin hazırlıklarının masaya yatırılması da bekleniyor.

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kalın ve NATO İstihbarat ve Güvenlikten Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Scott W. Bray’in katılımıyla gerçekleştirilen etkinlikte, İttifakın değişen güvenlik mimarisi masaya yatırıldı.

NATO 3.0 ve stratejik dayanıklılık vurgusu

MİA Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, programın son derece verimli tartışmalara ev sahipliği yaptığını belirtti.

Köse, etkinliğin "NATO 3.0" perspektifinde değişen güvenlik anlayışını ve istihbaratın İttifak içerisindeki stratejik önemini değerlendirmek açısından önemli bir platform sunduğunu vurguladı.

MİA Başkanı Köse, paylaşımında şunları kaydetti;

Milli İstihbarat Akademisi olarak “NATO Ankara Zirvesi: İstihbarat ve Dayanıklılık” programımızda son derece verimli tartışmalara ev sahipliği yaptık. Ankara'da yapılacak 36'ncı NATO Zirvesi öncesinde gerçekleştirdiğimiz programımız, NATO 3.0 perspektifinde değişen güvenlik anlayışını, istihbaratın İttifak içerisindeki rolünü ve dayanıklılık kavramının stratejik önemini değerlendirmek açısından önemli bir platform sundu.

MİT Başkanımız Büyükelçi Prof. Dr. İbrahim Kalın ve NATO İstihbarat ve Güvenlikten Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Scott W. Bray açılış konuşmalarında uluslararası krizlere karşı stratejik öngörü, kurumsal adaptasyon, teknolojik dönüşüm, istihbarat kapasitesi ve toplumsal dayanıklılığın birlikte ele alınması gerektiğini hatırlattı.

Panellerimizde NATO İttifakı içinde istihbaratın siyasi ve stratejik karar alma süreçlerindeki yeri, istihbarat diplomasisi ve iş birliğinin rolü, yeni teknolojilerin ortaya çıkardığı fırsat ve sınamalar ile dayanıklılık kavramını beraber tartıştık.

Anlamlı hediye: Bedri Rahmi Eyüboğlu mozaiği

Programımızın en özel anlarından biri, Teşkilat Başkanımız Sayın İbrahim Kalın’ın, Türkiye’nin 1960 yılında NATO’ya armağanı olan ve Bedri Rahmi Eyüboğlu tarafından hazırlanan mozaik panonun özel baskısını Sayın Scott W. Bray’e takdim etmesi oldu.

NATO Ankara Zirvesi öncesinde gerçekleşen bu uluslararası fikir alışverişinin, İttifakın istihbarat ve dayanıklılık eksenindeki ortak sınamalarına karşı çözüm arayışlarını desteklemesini umuyoruz.

Güvenlik kaynaklarından edinilen bilgiye göre MİT, Ahmet Kazancı'nın Türkiye'den illegal yollarla Afganistan-Pakistan bölgesine geçerek DEAŞ'ın Horasan Vilayeti yapılanmasına katıldığını ve örgüt kamplarında aktif görev aldığını tespit etti.

Yürütülen istihbari çalışmalar sonucunda Kazancı'nın, daha önce Pakistan'da yakalanarak Türkiye'ye getirilen DEAŞ'ın sözde Türk medya sorumlusu "Abu Yasir Al Turki" kod adlı Özgür Altun ile yakın faaliyet yürüttüğü belirlendi. Özgür Altun'un yakalanmasının ardından Ahmet Kazancı'nın, Altun'un tüm örgütsel sorumluluklarını devraldığı ve örgütün yeni sözde Türkiye medya sorumlusu olarak faaliyetlerini sürdürdüğü saptandı.

Türkiye'ye sızmaya çalıştı

MİT tarafından titizlikle takip edilen Kazancı'nın, Pakistan'da DEAŞ unsurlarına yönelik düzenlenen hava saldırılarından sağ kurtulduğu belirlendi. Bölgedeki eğitimlerini tamamlayan teröristin, illegal yollardan Türkiye'ye giriş yaparak örgütsel faaliyetlerini ve eleman kazanım çalışmalarını burada sürdürmeyi planladığı tespit edildi. Bu tespit üzerine operasyon için düğmeye basan MİT, Ahmet Kazancı'yı sınır bölgesinde düzenlenen nokta operasyonla yakaladı.

İtirafları örgütün planlarını deşifre etti

Gözaltına alınan Ahmet Kazancı, ifadesinde suçunu itiraf ederek örgüt içindeki faaliyetlerine dair detaylı bilgiler verdi. Kazancı ifadesinde; Özgür Altun ile olan bağını ve Türkiye'den bölgeye yapılan militan aktarım trafiğini nasıl yönettiklerini, DEAŞ kamplarında aldığı silahlı ve dini eğitimlerin detaylarını,
Örgütün medya ve propaganda birimindeki görevlerini ve yürüttüğü faaliyetleri tek tek anlattı.

MİT'in gerçekleştirdiği bu operasyonla, DEAŞ'ın Türkiye'ye yönelik olası eylem planlamalarının akamete uğratıldığı, örgütün eleman kazanma ağının deşifre edildiği ve kritik dökümanların ele geçirildiği vurgulandı.

Piyasalar Faizlerin Sabit Kalmasını Bekliyor

Piyasa fiyatlamalarına göre Fed'in politika faizini mevcut yüzde 3,50 - 3,75 aralığında sabit bırakmasına kesin gözüyle bakılıyor. CME FedWatch verileri, faizlerin değiştirilmemesi ihtimalinin yüzde 90'ın üzerinde olduğunu gösteriyor.

Yatırımcılar faiz kararından çok, Fed'in yılın geri kalanına ilişkin vereceği sinyallere odaklanmış durumda. Özellikle karar metnindeki ton değişikliği ve üyelerin güncellenmiş faiz beklentileri piyasaların yönü açısından belirleyici olacak.

Warsh Döneminin İlk Toplantısı

Toplantının öne çıkan başlıklarından biri de Fed'deki liderlik değişimi olacak. Kevin Warsh, 22 Mayıs'ta Fed Başkanlığı görevini Jerome Powell'dan devralmıştı. Böylece Haziran toplantısı, Warsh'ın başkan olarak yöneteceği ilk FOMC toplantısı olacak.

Piyasalar, geçmişte Fed'in iletişim politikalarını eleştiren Warsh'ın para politikasına ve ileriye dönük yönlendirmelere yaklaşımını anlamaya çalışıyor. Analistler, yeni başkanın iletişim tonunun ve basın toplantısındaki açıklamalarının piyasalarda oynaklığı artırabileceğini değerlendiriyor.

ABD-İran Anlaşması Dengeleri Değiştirdi

Fed toplantısı öncesinde piyasalarda dikkat çeken gelişme ise ABD ile İran arasında sağlanan anlaşma oldu. Tarafların yaklaşık üç aydır süren gerilimi sona erdiren uzlaşmaya varması, enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerine neden oldu.

Anlaşma sonrasında Brent petrol yüzde 4, WTI ham petrol ise yaklaşık yüzde 5 değer kaybetti. Dolar endeksi ve ABD tahvil faizlerinde de geri çekilme görülürken, Asya borsaları güçlü yükselişlerle güne başladı.

Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki düşüşün kalıcı olması halinde küresel enflasyon baskılarının hafifleyebileceğini ve bunun Fed'in yılın ilerleyen dönemlerinde daha güvercin bir duruş sergilemesine zemin hazırlayabileceğini belirtiyor.

Piyasalar Hangi Mesajları Takip Edecek?

Fed toplantısında yatırımcıların odaklanacağı başlıca başlıklar şunlar olacak:

• Karar metnindeki tonun değişip değişmeyeceği,
• Nokta grafiğinde üyelerin faiz beklentilerindeki güncellemeler,
• Enflasyon ve büyüme tahminlerinde yapılacak revizyonlar,
• Kevin Warsh'ın ilk basın toplantısındaki mesajları.

Sonuç

Piyasaların genel beklentisi Fed'in faizleri sabit tutması yönünde şekillenirken, toplantının asıl etkisinin karar metni, ekonomik projeksiyonlar ve yeni Başkan Kevin Warsh'ın vereceği mesajlardan kaynaklanması bekleniyor. Öte yandan ABD-İran anlaşmasının enerji fiyatları üzerindeki etkisi, yılın ikinci yarısında Fed'in politika görünümünü değiştirebilecek en önemli gelişmeler arasında gösteriliyor.

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, düzenlediği basın toplantısında, İSO'nun 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu' araştırmasının sonuçlarını açıkladı.

Araştırmaya göre, TÜPRAŞ üretimden satışlarda 698 milyar 789 milyon lirayla listede ilk sırayı alırken, Ford Otomotiv 538 milyar 268 milyon lirayla yine ikinci sıranın sahibi oldu.

Star Rafineri AŞ 327 milyar 854 milyon lirayla üçüncü olurken, önceki yıl 6'ncı sırada bulunan OYAK-Renault 235,5 milyar lirayla 4'üncülüğe yükseldi. Onu 206,3 milyar liralık üretimden satışla Toyota Otomotiv, 165,7 milyar lirayla Arçelik izledi.

Geçen yılki listede ilk 10'da bulunmayan ve 11. sırada yer alan TUSAŞ'ın 140,9 milyar liralık üretimden satışla 7'nciliğe, 16. basamakta bulunan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 138,8 milyar lirayla 8'inciliğe, 17. sıradaki ASELSAN'ın 130,2 milyar lirayla 9'unculuğa yükselmesi dikkati çekti.

Mercedes-Benz ise 127 milyar liralık üretimden satışla 12'ncilikten 10'unculuğa yükselerek ilk 10'a girdi.

İSO tarafından hazırlanan 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025' araştırmasına göre ilk 10 sanayi kuruluşu şu şekilde:

sürecek...

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin hizmet üretim endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,2 yükseldi.

Alt sektörler incelendiğinde, yıllık bazda konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 4, bilgi ve iletişim hizmetleri yüzde 13,9, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler yüzde 8,9 artarken ulaştırma ve depolama hizmetleri yüzde 2, gayrimenkul hizmetleri yüzde 3,8, idari ve destek hizmetleri ise yüzde 0,6 düşüş kaydetti.

Hizmet üretim endeksi aylık yüzde 0,6 azaldı

Hizmet üretim endeksi, nisanda bir önceki aya göre, yüzde 0,6 azalış gösterdi.

Alt sektörler incelendiğinde, aylık bazda bilgi ve iletişim hizmetleri yüzde 2,6, mesleki, bilimsel ve teknik hizmetler yüzde 0,5 yükselirken konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 2,2, ulaştırma ve depolama hizmetleri yüzde 0,9, gayrimenkul hizmetleri yüzde 1,6, idari ve destek hizmetleri ise yüzde 1,1 düşüş kaydetti.

Türkiye İstatistik Kurumu, nisan ayına ilişkin inşaat üretim endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, nisanda yıllık bazda yüzde 2,1 artış kaydetti.

İnşaatın alt sektörleri incelendiğinde, söz konusu ayda geçen yılın aynı ayına kıyasla bina inşaatı sektörü endeksi aynı kalırken, bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 12,3 ve özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi yüzde 2,7 arttı.

İnşaat üretim endeksi, nisanda aylık bazda da yüzde 0,7 artış gösterdi.

Bina inşaatı sektörü endeksi aylık yüzde 0,9, bina dışı yapıların inşaatı sektörü endeksi yüzde 1,4 artarken, özel inşaat faaliyetleri sektörü endeksi yüzde 0,5 azaldı.