Küresel Makroekonomik Temalar ve Enflasyon Görünümü

J.P. Morgan Global Research tarafından hazırlanan rapora göre, küresel ekonomik büyüme iş dünyasının artan iyimserliği ve dirençli tüketici harcamaları sayesinde sağlam bir zeminde ilerlemektedir. Yılın ilk yarısında yüksek makroekonomik ve jeopolitik belirsizlikler öne çıkarken, ikinci yarıyı şekillendirecek üç ana tema; enerji arz şokları ile güçlü istihdam piyasaları arasındaki gerilim, genişleyen yatırım döngüsüyle yapay zeka sektörü ve tedarik zincirlerini yeniden şekillendiren jeopolitik parçalanma olarak belirtilmektedir. Gelişmiş ülke merkez bankalarının katı enflasyon nedeniyle kademeli faiz artışlarına devam etmesi beklenirken, Fed'in yılın geri kalanında faizleri sabit tutacağı öngörülmektedir. Raporda küresel çekirdek enflasyonun, yeni mal fiyatı baskıları nedeniyle 2024-2025 yıllarındaki ortalaması olan yüzde 3 civarında katı kalmaya devam edeceği tahmin edilmektedir.

Hisse Senetleri ve Emtia Piyasası Tahminleri

Hisse senedi piyasalarında yukarı yönlü bir hareket öngören J.P. Morgan, S&P 500 endeksinin 2026 yıl sonunda 7,800 seviyesine yükselebileceğini ve hisse başına kazancın yıllık yüzde 29 artışla 350 dolara ulaşacağını tahmin etmektedir. Emtia piyasası tahminlerine bakıldığında ise Brent petrolünün üçüncü çeyrekte ortalama 86 dolar, dördüncü çeyrekte 80 dolar olacağı ve yılı 78 dolar seviyesinden kapatacağı öngörülürken; altının ons başına 6,000 dolar, bakırın metrik ton başına 14,800 dolar ve buğdayın buşel başına 5,80 dolar olacağı belirtilmektedir.

Döviz Piyasaları ve Dolara Yönelik Beklentiler

Döviz piyasalarında ABD dolarına yönelik iyimser duruş korunmakta ve büyümenin dengelenmesi ile katı enflasyon gibi unsurların doları yıl sonuna kadar güçlü tutacağı vurgulanmaktadır. Küresel ölçekte dolarsızlaşma eğilimleri sürse de ABD'nin döngüsel üstünlüğü ve yapay zeka odaklı yatırımlar dolara avantaj sağlamaya devam etmektedir. Buna karşın rapora göre; stagflasyon endişeleriyle faiz artıran Avro Bölgesi, Kanada, Japonya ve İsveç gibi gelişmiş piyasaların para birimlerine yönelik karamsar bir görünüm sergilenirken, yüksek getiri sunan ve yapısal sermaye girişi yaşayan gelişmekte olan ülke para birimlerinin ise dirençli büyümeyle desteklendiği ifade edilmektedir.

Konseyin bu temel senaryosu; Fed, İngiltere Merkez Bankası, Japonya Merkez Bankası ve Avrupa Merkez Bankası'nın yıl sonuna kadar faiz artıracağı varsayımına dayanıyor. Küresel ekonominin 2026'da yüzde 2,9, ABD ekonomisinin ise yüzde 2,1 büyüyeceği öngörülürken, Fed'in olası faiz artırımının ekim ayına kadar yapılması bekleniyor. ABD'de enflasyonun ikinci çeyrekte yüzde 3,9 civarında zirve yapmasının ardından sınırlı biçimde gerilemesi, küresel enflasyonun ise yıl genelinde ortalama yüzde 4,3 olması öngörülüyor.

Altın, yılın ilk yarısında oldukça hareketli bir performans sergileyerek 12 kez tüm zamanların en yüksek seviyesini yeniledi. Ocak ayında gün içinde 5,500 doların üzerine çıkarak rekor kıran değerli metal, haziran sonunda ise kısa süreliğine 4,000 doların altına geriledi. 26 Haziran itibarıyla yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 7 değer kaybetmesine rağmen altın, son 12 ayın en iyi performans gösteren varlıkları arasında kalmayı sürdürdü. Sert fiyat hareketleri sırasında gerçekleşen oynaklık yüzde 50'nin üzerine çıkarken, daha sonra yüzde 30'un altına geriledi. Ancak bu oran, yüzde 17 olan 20 yıllık ortalamanın üzerinde kalmaya devam etti.

Raporda, altın fiyatındaki hareketlerin büyük bölümünde jeopolitik riskler, yatırımcı duyarlılığındaki ani değişimler, döviz piyasaları ve kısa vadeli yatırım akımlarının etkili olduğu belirtiliyor. Altın fiyatındaki değişkenliğin yüzde 24'ü momentum, yüzde 17'si risk ve belirsizlik, yüzde 14'ü döviz hareketleri, yüzde 12'si ekonomik büyüme ve yüzde 3'ü faizlerle ilişkilendirilirken, bu faktörlerin toplam değişkenliğin yüzde 70'ini açıkladığı kaydediliyor. Gün içi işlemlerde düşüşlerin çoğunun ABD seansında, toparlanmaların ise genel olarak Asya işlem saatlerinde gerçekleştiği ifade ediliyor. Bu görünüm, Asyalı yatırımcıların ve tüketicilerin altın fiyatlarının oluşumundaki artan rolünü gösteriyor.

Gelecek dönem fiyat senaryolarına bakıldığında, ekonomik veya jeopolitik koşulların kötüleşmesi, faiz beklentilerinin aşağı yönlü değişmesi ya da uzun vadeli yatırımcıların alımlarını artırması halinde altın fiyatının 4,500 dolara veya üzerine çıkabileceği belirtiliyor. Altının kalıcı biçimde 5,000 dolara yönelmesi için ise güçlü ve açık bir küresel yavaşlama sinyalinin gerekebileceği ifade ediliyor.

Buna karşılık, ekonomik büyümenin dirençli kalması, tahvil faizlerinin yükselmesi ve piyasalarda risk iştahının güçlenmesi altını aşağı çekebilir. Raporda, böyle bir durumda yüzde 5 ile yüzde 15 arasında bir fiyat gerilemesinin mümkün olduğu, ancak mevcut seviyelerden yüzde 10'u aşan düşüşlerin uzun vadeli yatırımcıların dipten alımlarını artırabileceği kaydediliyor. Son olarak, merkez bankalarının kalıcı altın talebi ve Hindistan gibi önemli piyasalardaki politika değişikliklerinin de yılın ikinci yarısındaki fiyat görünümünü etkileyebileceği vurgulanıyor.

Beklentilerin altında kalan istihdam verisi, iş gücü piyasasında kademeli yavaşlamaya işaret ederken, yatırımcılar gözlerini hafta içinde açıklanacak resmi tarım dışı istihdam verisine çevirdi.

Verinin ardından ABD tahvil piyasasında hareketlilik yaşandı. İlk etapta yükseliş gösteren tahvil getirileri kazanımlarının bir bölümünü geri verirken, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi son durumda 6,31 baz puan artışla %4,485 seviyesinde işlem gördü.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Euro Bölgesi'nin haziran ayına ilişkin enflasyon öncü verilerini açıkladı.

Buna göre, Avro Bölgesi'nde mayısta yüzde 3,2 olan yıllık enflasyon, haziranda yüzde 2,8'e düştü. Böylece, Avro Bölgesi'nde yıllık enflasyonda ocak ayından beri devam eden artış sona erdi.

Enflasyon, haziranda aylık bazda yüzde eksi 0,1 oldu.

Piyasa beklentisi Avro Bölgesi'nde enflasyonun haziranda yıllık bazda yüzde 3 olacağı yönündeydi.

Avro Bölgesi'nde haziran ayında çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 2,4, aylık bazda yüzde 0,2 seviyesinde belirlendi.

Avro Bölgesi'nde haziranda enflasyonun ana bileşenlerine bakıldığında, en yüksek yıllık fiyat artışı yüzde 8,7 ile enerji ürünlerinde gerçekleşti. Bunu, yüzde 3,2 ile hizmetler, yüzde 1,6 ile gıda, alkol ve tütün ürünleri, yüzde 0,9 ile enerji dışı sanayi ürünleri takip etti.

Enflasyon haziranda geçen yılın aynı ayına göre, Almanya'da yüzde 2,4, Fransa'da 2, İtalya'da 3,1 ve İspanya'da yüzde 3,6 seviyesinde ölçüldü.

Öte yandan, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) Avro Bölgesi enflasyon hedefi yüzde 2 seviyesinde bulunuyor.

Uluslararası finansal araştırma kuruluşu S&P Global, Avro Bölgesi'nin haziran ayı imalat sanayi PMI verilerini açıkladı.

Verilere göre, Avro Bölgesi'nde haziranda enflasyon baskıları azalırken, fabrika üretimi bir miktar artış gösterdi.

Mayısta 51,6 puan olan imalat sanayi PMI, haziranda 51,4 puana geriledi. Böylece, Avro Bölgesi'nde imalat sanayi PMI haziranda son 4 ayın en düşük seviyesini gördü.

Piyasa beklentisi, Avro Bölgesi'nde haziran ayı imalat sanayi PMI'nın 51,3 puan olması yönündeydi. Açıklanan verilerin piyasa beklentilerini aşması dikkati çekti.

PMI verilerinde 50 puanın üstü sektörel büyümeye, 50 puanın altı daralmaya işaret ediyor.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, yılın ilk yarısında dalgalı bir seyir izleyen yabancı yatırımcı işlemlerinde, ocak ve nisan aylarında yüksek tutarlı giriş ve çıkışlar dikkati çekerken haziran ayının son işlem gününde gerçekleşen net 62 milyar liralık alım, yılın en güçlü günlük girişine işaret etti.

Veriler, alımların ağırlıklı olarak kısa vadeli sabit kuponlu devlet tahvillerinde yoğunlaştığını gösterdi. Vade dağılımına göre yabancı yatırımcıların portföyünün önemli bölümünü 0-2 yıl vadeli sabit kuponlu kıymetler oluştururken, 5-10 yıl vadeli sabit kuponlu tahvillere de sınırlı düzeyde giriş gerçekleşti. Ayrıca 2-5 yıl vadeli TLREF endeksli kıymetlerde de net alım görüldü.

Analistler, son dönemde enflasyondaki düşüş eğilimi, para politikasına ilişkin beklentiler ve Türk lirası varlıklara yönelik artan ilginin yabancı yatırımcıların DİBS talebini desteklediğini belirtiyor.

Alımların büyük bir çoğunluğu kısa vadeli sabit kuponlu kıymetlerde gerçekleşirdi.

Yıl genelinde jeopolitik risklere karşın ekonomi yönetiminin rezerv yönetimi ve likidite araçları konusunda hızlı önlem alabilme kabiliyetini ortaya koydu. Bankalar TCMB ile swap işlemlerine yeniden yönelirken bu durum, sistemde bir döviz likiditesi sıkıntısı olmadığını ve uygulanan kur rejiminin sağlıklı bir şekilde işlediğini gösteriyor.

ABD/İsrail ile İran arasındaki çatışmaların arttığı mart ayında 327 baz puana kadar yükselen Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) borçlanma maliyetlerindeki gerilemeyle 217 baz puan seviyelerine kadar geriledi.

Günün ilk yarısında yükseliş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 109,30 puan ve yüzde 0,77 yükselişle 14.231,13 puana çıktı.

Toplam işlem hacmi 75,5 milyar lira oldu. Bankacılık endeksi yüzde 0,40, holding endeksi yüzde 0,40 değer kazandı.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 14.031,72 puanı, en yüksek 14.232,44 puanı gördü.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 57'si yükselirken 39'u düştü, 4'ü ise yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri, Türk Hava Yolları, ASELSAN, Tüpraş, Akbank ile Yapı ve Kredi Bankası oldu.

Sektör endekslerinden en çok yükselen yüzde 1,43 ile kimya petrol plastik, en fazla kaybeden ise yüzde 1,42 ile turizm oldu.

Günün ilk yarısında mali endeks yüzde 0,28, hizmetler endeksi yüzde 0,31, sanayi endeksi yüzde 0,51 ve teknoloji endeksi yüzde 2,78 değer kazandı.

Küresel piyasalar, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın bitmesi konusunda taraflar arasında devam eden görüşmeler ile Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine ilişkin belirsizlikler nedeniyle karışık seyrediyor.

Analistler, günün geri kalanında önde gelen merkez bankalarının başkanlarının açıklamaları ve ABD'de ADP özel sektör istihdam verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.500 puanın direnç, 14.100 ve 14.000 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Altının ons fiyatı 3 bin 990 dolar

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören gösterge kağıdı 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin saat 13.00 itibarıyla basit getirisi yüzde 36,79 , bileşik getirisi yüzde 40,18 seviyesinde gerçekleşti.

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1390, sterlin/dolar paritesi 1,3250 ve dolar/yen paritesi 162,7 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 46,6750 liradan, avro 53,1940 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 0,58 azalışla 3 bin 990 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 1,6 azalışla 72,2 dolardan işlem görüyor.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), piyasa istikrarını güçlendirmek ve tüketici mağduriyetlerinin önüne geçmek amacıyla yeni adımlar attı.

Tasarruf finansman faaliyetlerinde teslim süreleri ve ödeme planlarına ilişkin değişiklik yapılırken, düzenleme Finansal Kurumlar Birliği Başkanlığı'na iletildi. Bankacılık sistemi dışında faaliyet gösteren tasarruf finansman modeliyle konut ve araç edinen kişi sayısındaki artış dikkat çekerken, BDDK bu alandaki kuralları yeniden şekillendirdi.

Yeni düzenlemeye göre azami erken teslim oranı yüzde 40'tan yüzde 45'e çıkarıldı. Böylece sisteme katılan vatandaşlar, planlanan tutarın yüzde 45'ini ödedikten sonra erken teslim hakkı elde edebilecek. Ayrıca en erken teslim süresi 150 günden 180 güne yükseltildi.

Tasarruf finansman sözleşmelerinde ödeme planlarına ilişkin olarak da yeni bir düzenleme yapıldı. Buna göre, peşinat hariç olmak üzere, ödeme planındaki en düşük taksit tutarı, en yüksek taksit tutarının üçte birinden az olamayacak şekilde yeniden belirlendi.

İstanbul Ticaret Odası'ndan (İTO)) konuya ilişkin olarak yapılan basın açıklaması aşağıda yer alıyor:

Toptan fiyat hareketlerini yansıtan ve 2026 Mayıs ayında yüzde 1,58 oranında artan Toptan Eşya Fiyatları İndeksi 2026 Haziran ayında yüzde 3,00 oranında artmıştır.

2026 Haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı yüzde 24,65, yıllık ortalama değişim oranı ise yüzde 22,71 olmuştur.

Haziran 2026'da Toptan fiyatlarda bir önceki aya göre; İşlenmemiş Maddeler grubunda yüzde 8,18, Yakacak ve Enerji Maddeleri grubunda yüzde 3,23, Gıda Maddeleri grubunda yüzde 2,85, İnşaat Malzemeleri grubunda yüzde 0,79, Madenler grubunda yüzde 0,51, Kimyevi Maddeler grubunda yüzde 0,14 artış gözlenirken; Mensucat grubunda herhangi bir değişim gözlenmemiştir.

Yıllık ortalama bazda 2026 yılı Haziran ayı gruplar itibariyle artışlar sırasıyla; Madenlerde yüzde 33,51, İnşaat Malzemelerinde yüzde 28,64, Gıda Maddelerinde yüzde 26,93, Yakacak ve Enerjide yüzde 22,58, Mensucatta yüzde 15,97, İşlenmemiş Maddelerde yüzde 14,97, Kimyevi Maddelerde yüzde 9,77 artış gerçekleşmiştir.

Paylaşımda şu ifadeler kullanıldı:

"Türk milletinin yardım eli, mesafeleri aşarak ihtiyaç duyulan her yere ulaşıyor.

Venezuela'da meydana gelen depremlerin ardından bölgeye intikal eden AFAD personeli ile Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) İnsani Yardım Tugay Komutanlığına bağlı arama kurtarma timleri ve arama kurtarma köpekleri, afet bölgesinde çalışmalarını aralıksız sürdürüyor. Enkaz altında yaşam belirtisi arayan ekiplerimiz, umutla bekleyen insanlara ulaşabilmek için zorlu şartlarda gece gündüz görev yapıyor."

Bosna Hersek'in Zenica kentindeki Husejin Smajlovic Arena'da oynanacak karşılaşma, TSİ 21.00'de başlayacak. Müsabaka, TRT 1'den canlı yayınlanacak.

Türkiye, 8 puanla liderlik koltuğunda

C Grubu'nda oynadığı 4 maçı da kazanan ve ikinci turu garantileyen Türkiye, 8 puanla liderlik koltuğunda yer alıyor. Milliler sırasıyla evinde Bosna Hersek'i 93-71, deplasmanda İsviçre'yi 85-60, Sırbistan'ı 82-78 ve İstanbul'da Sırbistan'ı 94-86 mağlup etti.

Bosna Hersek ile oynadığı son 6 resmi maçı da kazanan ay-yıldızlılar, C Grubu ilk maçında Basketbol Gelişim Merkezi'nde oynanan karşılaşmadan 93-71 galip ayrıldı.

Başantrenör Ergin Ataman yönetimindeki milli takım, Bosna Hersek'in ardından 6 Temmuz'da İstanbul'da İsviçre ile oynayacağı son grup maçını da kazanarak ikinci tur grubuna namağlup yükselmeyi hedefliyor.

Onuralp Bitim'in sakatlığı nedeniyle kadrodan çıkarıldığı A Milli Takım'ın Bosna Hersek ve İsviçre maçları aday kadrosunda şu oyuncular yer alıyor:

Adem Bona, Alperen Şengün, Ercan Osmani, Erkan Yılmaz, Şehmus Hazer, Kenan Sipahi, Malachi Flynn, Berk İbrahim Uğurlu, Sertaç Şanlı, Yiğit Arslan, Tarık Biberovic, Yiğit Onan, Furkan Korkmaz, Yiğitcan Saybir, Cedi Osman, Ömer Faruk Yurtseven, Emre Melih Tunca.

Hırvatistan, Irak, İngiltere, İtalya, Kazakistan, Kuzey Makedonya ve Polonya’dan ikişer suçlu iade edilirken; Arjantin, Arnavutluk, Azerbaycan, Belarus, Belçika, Bosna Hersek, Ermenistan, Fransa, Kolombiya, Kosova, Macaristan, Moldova, Portekiz, Rusya, Sırbistan, Slovenya ve Ukrayna’dan da birer suçlunun iadesi sağlandı.

Suç işleyip adaletten kaçabileceğini sananların, dünyanın neresine saklanırlarsa saklansınlar kendilerini güvende hissedemeyeceklerini vurgulayan Gürlek, Adalet Bakanlığı olarak, yurt dışına kaçan suçluların iade süreçlerinin çok daha sıkı, tavizsiz ve anbean takipçisi olacaklarını ekledi.

"Haklı iade taleplerimize verdikleri yanıtları dikkate alacağız"

Gürlek, şöyle devam etti:

"Buradan net bir şekilde ifade etmek isterim ki; Türkiye’den iade talebinde bulunan ülkelere yönelik değerlendirmelerimizde, onların haklı iade taleplerimize verdikleri yanıtları dikkate alacağız. İadeler konusunda iş birliği sergilenip sergilenmediğine, aramızdaki hukuki yardımlaşma ve mütekabiliyet ilkesine riayet edilip edilmediğine titizlikle bakacağız."

"Suçlular için kaçacak yer yoktur"

Hangi suç örgütüne mensup olursa olsun, hangi ülkeye kaçarsa kaçsın, teröristlerin, organize suç örgütü mensuplarının, dolandırıcıların ve milletin huzuruna kast eden suç odaklarının peşini bırakmayacaklarını vurgulayan Gürlek, şunları söyledi:

"Adalet Bakanlığımızın yürüttüğü, İçişleri Bakanlığımız ve Dışişleri Bakanlığımızın yakın koordinasyonuyla sürdürülen bu başarılı süreç, ülkemizin kurumsal kapasitesini, diplomatik etkinliğini ve suçla mücadeledeki güçlü iradesini ortaya koymaktadır.

Suçlular için kaçacak yer yoktur. Türk adaleti er ya da geç gereğini yapacaktır. Suçla mücadele kapsamında iade süreçlerine katkı sağlayan ülkelerin yetkililerine teşekkür ediyor; omuz omuza çalıştığımız İçişleri Bakanlığımıza ve Dışişleri Bakanlığımıza şükranlarımı sunuyorum.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, suçla mücadelede ulusal ve uluslararası düzeydeki eşgüdüm ve iş birliğimizi güçlendirerek tavizsiz bir kararlılıkla yolumuza devam edeceğiz."

"Keşfet, öğren, eğlen" anlayışıyla hazırlanan rehberde öğrencilerin fiziksel, zihinsel, sosyal, duygusal ve akademik gelişimlerini destekleyecek içeriklere yer verildi.

Her öğrencinin ihtiyaçlarının ve öğrenme sürecinin farklı olduğu ilkesiyle hazırlanan rehber, yaz tatilinin bireysel gelişim doğrultusunda planlanmasına katkı sunuyor.

Öğrencilerin yaz tatilini daha verimli ve üretken geçirmeleri hedefleniyor

Rehberin "Tatile Başlarken" bölümünde, öğrencilerin geride bıraktıkları eğitim öğretim yılını değerlendirmeleri, güçlü yönlerini fark etmeleri ve yaz tatiline bilinçli başlangıç yapmaları hedefleniyor.

"Kendine İyi Bak" bölümünde ise dinlenme, duygu farkındalığı, dijital denge, uyku, beslenme, hareket ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarına ilişkin öneriler yer alıyor.

"Sürdürülebilirlik ve Dijital Okuryazarlık" bölümünde dijital karbon ayak izi, elektronik atık, çevrim içi itibar, bilgi kirliliği ve bilinçli tüketim gibi güncel konular ele alınırken, "Kendini Tanıma ve Mesleki Yönelim Süreci" bölümünde öğrencilerin ilgi, yetenek ve güçlü yönlerini keşfederek gelecek planlaması yapmalarına yönelik içerikler sunuluyor.

"Gelecek Eğitim Öğretim Yılına Hazırlık" bölümünde de öğrencilerin yeni sınıf düzeyine planlı başlamalarını destekleyecek önerilere yer veriliyor.

Rehberde ayrıca 11. sınıftan 12. sınıfa geçen öğrenciler için hazırlanan "YKS'ye Hazırlıkta Yaz Tatili" bölümüyle sınav hazırlık sürecine dengeli, planlı ve sürdürülebilir bir başlangıç yapılmasına yönelik tavsiyeler bulunuyor.

Rehberde, öğrencilerin yaz tatili boyunca günlük yaşamlarında kolaylıkla uygulayabilecekleri 23 farklı etkinlik yer alıyor.

Doğayla bağ kurma, aile büyüklerinden hikaye dinleme, meslek araştırması yapma, dijital alışkanlıkları gözden geçirme, tamir becerileri geliştirme ve birlikte üretme gibi etkinliklerle öğrencilerin yaz tatilini daha verimli ve üretken geçirmeleri hedefleniyor.

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI Haziran'da 47,1'e gerileyerek imalat sektörünün faaliyet koşullarında belirgin bir yavaşlamaya işaret etti. Böylece sektörün performansında zayıflama eğilimi üst üste 27'nci aya ulaştı.

Mayıs ayında hafif artış gösteren üretim, Haziran'da yeniden yavaşladı. Anket katılımcılarına göre, üretimdeki yavaşlamanın kaynağında Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı piyasa belirsizliği, yeni siparişlerde süregelen düşüş ve fiyat artışları gibi faktörler yer aldı.

Ekonomik büyümenin öncü göstergesi olan imalat sanayi performansında en hızlı ve güvenilir referans kabul edilen İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin Haziran 2026 dönemi sonuçları açıklandı.

Eşik değer olan 50'nin üzerinde ölçülen tüm rakamların sektörde iyileşmeye işaret ettiği anket sonuçlarına göre mayıs ayında 49,8 olan manşet PMI haziranda 47,1'e gerileyerek imalat sektörünün faaliyet koşullarında belirgin bir yavaşlamaya işaret etti. Böylece sektörün performansında zayıflama eğilimi üst üste 27'nci aya ulaştı. Mayıs ayında hafif artış gösteren üretim, Haziran'da yeniden yavaşladı.

Anket katılımcılarına göre, üretimdeki yavaşlamanın kaynağında Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı piyasa belirsizliği, yeni siparişlerde süregelen düşüş ve fiyat artışları gibi faktörler yer aldı. Haziranda toplam yeni siparişlerdeki azalma belirgin düzeyde gerçekleşti. Bu gelişmede, mayısta artış gösteren yeni ihracat siparişlerinin yeniden düşüşe geçmesi etkili oldu. Benzer şekilde, satın alma faaliyetleri de mayıs ayındaki artışın ardından haziranda yeni siparişlerdeki zayıflamaya bağlı olarak yeniden düşüş kaydetti.

İstihdamda azalma sürdü

Firmalar ayrıca istihdamı azaltmaya da devam etti. Girdi maliyetleri enflasyonu Nisan'da ulaştığı yakın dönem zirvesinden gerilemeye devam etti ve geçen yılın kasım ayından bu yana en düşük seviyede gerçekleşti. Bununla birlikte, Orta Doğu'daki savaşın petrol ve diğer ham madde maliyetlerini yükseltmesi nedeniyle girdi fiyatlarında belirgin artış sürdü. Benzer şekilde, nihai ürün fiyatları enflasyonu da ivme kaybetti ve yılbaşından bu yana en düşük seviyede ölçüldü. Bölgedeki gerilim nedeniyle firmalar ham madde tedarikinde zorluklarla karşılaşmaya devam etti ve tedarikçilerin teslim süreleri haziranda da uzadı. Bununla birlikte, teslimat sürelerindeki artış şubat ayından bu yana en ılımlı düzeyde gerçekleşti.

Son olarak, büyük ölçüde zayıf talep koşullarının etkisiyle firmalar Haziran ayında hem girdi hem de nihai ürün stoklarını azaltmaya devam etti.

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI anket verileri hakkında değerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, şunları söyledi:

'Mayıs ayında olumlu sinyaller veren Türk imalat sektörü, Haziran ayında yeniden zayıflama gösterdi. Yeni siparişlerdeki zayıf seyir, üretimin yeniden yavaşlamasına yol açtı. Anket sonuçları, firmaların karşılaştığı zorlukların temel nedeninin Orta Doğu'daki savaş olmaya devam ettiğini gösterdi. Bu nedenle, savaşın seyrine ilişkin son haftalarda gözlenen olumlu haber akışının önümüzdeki aylarda faaliyet koşullarının iyileşmesine katkı sağlaması umuluyor.'

10 sektörden sadece ikisinde üretim arttı

İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI haziran ayı raporu, zorlu faaliyet koşullarının sürdüğüne ve büyümenin az sayıda sektörle sınırlı kaldığına işaret etti. Raporun görece olumlu gelişmesi ise enflasyonist baskıların hafifleme sinyalleri vermesi oldu. Haziranda takip edilen 10 sektörden yalnızca ikisinde üretim arttı. Yine de bu durum mayıs ayına göre hafif bir iyileşmeye işaret etti. Kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler ile kara ve deniz taşıtları sektörlerinde üretim yeniden büyümeye geçerken, giyim ve deri ürünlerinde iki aylık genişleme sona erdi. En belirgin yavaşlama ise Temmuz 2025'ten bu yana en sert üretim daralmasının kaydedildiği gıda ürünleri sektöründe yaşandı. Yeni siparişlerde artış gösteren tek sektör kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler oldu. Sektörün yeni siparişleri son beş ayda ilk kez arttı ve bu artış güçlü gerçekleşti. Yeni siparişlerde en keskin yavaşlama ise tekstil sektöründe izlendi.

Benzer bir durum, yurt dışından alınan yeni siparişler için de geçerli oldu. Yeni ihracat siparişlerinde kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerin yanı sıra giyim ve deri ürünleri de artış kaydetti. Haziran ayında girdi maliyetleri enflasyonu, kara ve deniz taşıtları haricindeki tüm sektörlerde hız kesti. Girdi fiyatlarında en keskin artış elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe yaşanırken, en düşük oranlı artış ise makine ve metal ürünlerinde ölçüldü. Benzer şekilde, haziran ayında nihai ürün fiyatları enflasyonu da sektörlerin genelinde yavaşlama gösterdi.

En belirgin fiyat artışları elektrikli ve elektronik ürünlerde kaydedilirken, en ılımlı yükseliş ise giyim ve deri ürünlerinde gerçekleşti. Haziranda en güçlü enflasyonist baskının gözlendiği elektrikli ve elektronik ürünler sektörü, aynı zamanda tedarikçilerin teslimat sürelerinde en belirgin uzamanın yaşandığı sektör oldu. Sektörün tedarikçi performansındaki bozulma Ağustos 2024'ten bu yana en yüksek oranda gerçekleşti. Teslimat süreleri kısalan iki sektör giyim ve deri ürünleri ile ağaç ve kağıt ürünleri oldu. Ağaç ve kağıt ürünleri sektörünün tedarikçi performansı, anketin başladığı Ocak 2016'dan bu yana en belirgin iyileşmeyi sergiledi. Son olarak, yeni siparişlerde ve üretim gereksinimlerinde görülen zayıflık, birçok sektörde istihdamın azalmasına yol açtı. Anket kapsamında izlenen 10 sektörden yalnızca üçünde çalışan sayısı arttı.

TEPAV Perakende Güven Endeksi'nin (TEPE) 197. sayısı yayımlandı. TEPE, Mayıs 2026'da bir önceki aya göre 1,3 puan, geçen yılın aynı dönemine göre ise 18,8 puan azalarak -8,4 puan seviyesinde gerçekleşti. Aylık gerilemede, perakendecilerin son üç aya ilişkin işlerin gelişimine yönelik değerlendirmelerindeki kötüleşme belirleyici oldu.

Satış beklentilerinde sınırlı toparlanma

Önümüzdeki üç aya ilişkin satış beklentisi ise aylık bazda sınırlı bir iyileşme göstererek -6,4 puandan -6,3 puana yükseldi. Buna rağmen işlerinde iyileşme bekleyen işletmelerin oranının yüzde 7,1'den yüzde 1,5'e gerilemesi, sektördeki kırılgan görünümün sürdüğüne işaret etti.

Geçen yıla ilişkin değerlendirmeler zayıf seyrini korudu

Perakendecilerin işlerinin geçen yılın aynı dönemine göre durumuna ilişkin değerlendirmeleri Mayıs ayında -60,0 puan oldu. Bu değer, Nisan ayına göre 6,5 puanlık iyileşmeye rağmen geçen yılın aynı dönemine kıyasla 73,6 puanlık gerilemeye işaret etti.

Anket katılımcılarının yüzde 64,2'si işlerinde geçen yılın aynı dönemine göre düşüş yaşandığını belirtirken, yalnızca yüzde 7,9'u artış olduğunu ifade etti. İşlerinde değişiklik olmadığını belirtenlerin oranı ise yüzde 27,9 olarak gerçekleşti.

En yüksek gerileme mobilya ve ev içi kullanım ürünlerinde görüldü

Alt sektörler incelendiğinde, yıllık bazda en güçlü düşüş 'mobilya, aydınlatma ekipmanı ve ev içi kullanım ürünleri' sektöründe yaşandı. Bu sektörü tekstil, hazır giyim ve ayakkabı ile birden fazla türde ürün satan market ve büyük mağazalar takip etti.

Buna karşılık yiyecek, içecek ve tütün ürünleri, motorlu taşıtlar ile diğer perakende faaliyetleri ortalamanın üzerinde performans gösteren sektörler oldu.

Bölgesel görünümde en olumsuz tablo Kuzeydoğu Anadolu'da

Mayıs ayında bölgesel bazda en yüksek yıllık gerileme Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nde gerçekleşti. Orta Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Doğu Karadeniz ve Ege de ortalamanın altında performans gösteren bölgeler arasında yer aldı.

Batı Marmara, Batı Anadolu, Ortadoğu Anadolu, Batı Karadeniz ve Akdeniz bölgelerindeki değişim ise Türkiye ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

Satış ve istihdam beklentileri yıllık bazda zayıfladı

TEPE'nin soru bazındaki sonuçları, mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla tüm değerlendirme ve beklentilerin kötüleştiğini ortaya koydu. En olumsuz görünüm, son üç aya ilişkin işlerin gelişimi değerlendirmelerinde görülürken, satış fiyatlarında artış beklentisi yüksek seviyesini korudu.

Aylık bazda ise 'geçtiğimiz üç ayda işlerin durumu' ve 'mevcut stok düzeyi' dışındaki göstergelerde sınırlı iyileşmeler gözlendi. Önümüzdeki üç aya ilişkin istihdam beklentisi değişmezken, satış fiyatı beklentisi bir miktar geriledi.

Türkiye'nin perakende güveni AB ortalamasının altında kaldı

AB-27 Perakende Güven Endeksi mayıs ayında -8,6 puan olarak gerçekleşirken, hem aylık hem de yıllık bazda gerilemesini sürdürdü. Türkiye'de de perakende güveni negatif bölgede kalmaya devam etti.

Ülkeler karşılaştırıldığında, yıllık bazda en yüksek artış Slovenya'da görülürken, Türkiye 18,8 puanlık düşüşle AB-27 ve Euro Bölgesi ortalamalarının belirgin şekilde altında performans gösterdi. Bu sonuç, Türkiye'de perakende sektöründeki zayıf görünümün Avrupa ortalamasına kıyasla daha belirgin olduğunu ortaya koydu.

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı kararları ile Ticaret Bakanlığınca hazırlanan tebliğler, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre, fermuar üretiminde kullanılan plastik zincir dişleri monte edilmiş dar şeritler, dizel üretiminde kullanılan bazı kimyasalların da aralarında bulunduğu çok sayıda sanayi ürününün ithalatına yönelik tarife kontenjanı açıldı.

Farklı miktarlardaki gümrük vergisiz kontenjanların süreleri ürünlere göre 31 Aralık 2026 ile 15 Şubat 2027 arasında değişiyor.

İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresine İlişkin Tebliğ ile bazı sanayi ürünlerinin ithalatında uygulanacak tarife kontenjanlarının dağıtımı ve başvuru esasları da düzenlendi.

Buna göre belirlenen ürünlere ilişkin açılan tarife kontenjanları, yalnızca ithale konu eşyayı kendi üretim faaliyetlerinde ham madde veya ara malı olarak kullanan sanayicilere tahsis edilecek.

Kontenjandan faydalanmak isteyen firmaların, 15 gün içinde Bakanlığın resmi internet sitesinden (www.ticaret.gov.tr) 'İthalat Belge İşlemleri' uygulamasını kullanarak başvurularını tamamlamaları gerekiyor.

Birden fazla eşya grubu için kontenjan talebinde bulunacak firmaların, her ürün için ayrı başvuru yapması talep ediliyor.

Dağıtım kriterleri belirlendi

Tarife kontenjanlarının dağıtımı öncelikle 'talep toplama' yöntemiyle gerçekleştirilecek. Talebin açılan kontenjandan fazla olması durumunda, firmanın üretim kapasitesi, fiili sarfiyatı, üretim miktarı ve geçmiş yıllardaki kontenjan kullanım performansları gibi kriterler dikkate alınacak.

Talep toplama dönemi sonunda kontenjan kalması durumunda başvurular 'ilk gelen ilk alır' yöntemine göre değerlendirilecek.

Lisanslar devredilemeyecek

Bakanlıkça elektronik ortamda düzenlenecek ithal lisansları, 15 Şubat 2027'ye kadar geçerli olacak. İthalat işlemlerinin bizzat lisans sahibi firma tarafından yapılması gerekiyor. Bu lisanslar üçüncü kişilere devredilemeyecek.

Tebliğ hükümlerine aykırı beyanda bulunan veya sunduğu belgelerde tutarsızlık tespit edilen firmaların talepleri, eksiklikler giderilene kadar karşılanmayacak.

Üretimi az bazı ürünler için kota uygulanacak

İthalat Rejimi Kararı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ile de bazı ürünlere ilişkin askıya alma sistemi devreye sokuldu.

Bu kapsamda, Türkiye ve Avrupa Birliği'nde (AB) üretimi bulunmayan bazı sanayi ürünleri için gümrük vergilerini askıya alma, AB ve Türkiye'de üretimi bulunan ancak yetersiz ürünler için ise tarife kontenjanı (kota) uygulanması kararlaştırıldı.

Sanayicilerin ham maddelere erişimini kolaylaştırmak ve uluslararası piyasada rekabetçiliği artırmak amacıyla yapılan düzenlemede söz konusu ürünler de listelendi.

Savaşın bitmesine yönelik anlaşmanın olması, Hürmüz boğazının açılması, petrol fiyatlarındaki gerileme ve genel olarak finansal piyasalardaki pozitif seyir tüketici güvenini olumlu etkilemiş görünüyor.

Bu çerçevede, Bloomberg HT Tüketici Beklenti Endeksi bir önceki ayın nihai endeksine göre yüzde 6,12 oranında artarak 74,89 değerini alıyor.

Diğer taraftan, içinde bulunduğumuz dönemin dayanıklı tüketim malları ile otomobil ve konut alımı için uygunluğunu ölçmeye çalışan Bloomberg HT Tüketim Eğilimi Endeksi ise yüzde 3,39 oranında artarak 73,50 seviyesine geliyor. Veriler Mayıs ayında gerileme sinyali veren iç talebin tekrar artış eğiliminde olduğuna işaret ediyor.

Dün ons fiyatındaki azalışa paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 0,2 altında 6 bin 12 liradan tamamlamıştı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.45 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,9 altında 5 bin 957 lira seviyesinde işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 9 bin 832 liradan, cumhuriyet altını da 39 bin 225 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı, bugün yüzde 0,1 düşüşle 3 bin 968 dolardan işlem görüyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın bitmesi konusunda taraflar arasında devam eden görüşmeler ile Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine ilişkin belirsizlikler varlık fiyatları üzerindeki etkisini sürdürüyor.

Güçlü dolar ve yükselen tahvil faizlerinin altının ons fiyatında oluşturduğu baskı devam ederken gözler bugün ABD'de açıklanacak ADP özel sektör istihdamı ile ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'un Avrupa Merkez Bankası (ECB) Forumu'nda yapacağı konuşmaya çevrildi.

Analistler, ABD'de istihdam verilerinin beklentilerin üzerinde gelebileceğine yönelik tahminlerin öne çıktığını belirterek, bu durumun Fed'e yönelik faiz beklentilerine de etki edebileceğini bildirdi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in yüzde 84 ihtimalle eylül ayında politika faizini 25 baz puan artırması bekleniyor.

Analistler, bugün yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), yurt dışında ise dünya genelinde açıklanacak imalat sanayi PMI verileri, büyük merkez bankalarının başkanlarının açıklamaları ve ABD'de ADP özel sektör istihdam verisinin takip edileceğini belirtti.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybederek 14.121,83 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 11,37 puan ve yüzde 0,08 azalışla 14.110,46 puana indi. Bankacılık endeksi yüzde 0,21, holding endeksi yüzde 0,01 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,25 ile orman kağıt basım, en çok gerileyen yüzde 1,23 ile turizm oldu.

Küresel piyasalar, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın bitmesi konusunda taraflar arasında devam eden görüşmeler ile Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine ilişkin belirsizlikler nedeniyle karışık seyrediyor.

ABD ve İran arasındaki görüşmelerin yeni engellerle karşılaşması nedeniyle yatırımcılarda temkinli bir tutum öne çıkıyor. Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasını sağlayacak bir çerçeve konusunda iki taraf arasında hala büyük bir görüş ayrılığı olduğu gerekçesiyle, bölgeye gelen ABD'li üst düzey elçilerle görüşmeyeceğini açıkladığına dair haber akışı küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına neden oldu.

Diğer taraftan para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl bir faiz artırımına gideceğine kesin gözüyle bakılması küresel piyasalardaki risk iştahını törpüleyen en önemli sebepler arasında bulunuyor.

Öte yandan Fed Başkanı Kevin Warsh'ın bugün yapacağı açıklamalar da piyasaların odağında olacak. Ancak Warsh'ın sözle yönlendirme yapmaktan kaçınabileceği ve açıklamaların piyasaların yönünü etkilemeyebileceği öngörülüyor.

Diğer taraftan bilanço sezonu yaklaşırken şirketlerin güçlü bilançolar açıklamasının beklendiği ve bunun da piyasalarda jeopolitik gerginlikler ve faiz artırım endişelerinden kaynaklı satış baskısını dengeleyebileceği tahmin ediliyor.

Analistler, bugün yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), yurt dışında ise dünya genelinde açıklanacak imalat sanayi PMI verileri, önde gelen merkez bankalarının başkanlarının açıklamaları ve ABD'de ADP özel sektör istihdam verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.