Dün 76,60 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 74,16 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.20 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 3,29 artarak 76,60 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 72,65 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, ABD'nin İran'a yönelik yeni askeri saldırıları düzenlemesi, İran'ın petrol satışına imkan tanıyan lisansı iptal etmesi ve Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırıların ardından arz güvenliğine ilişkin endişelerin artmasıyla yükseldi.

Fiyatlardaki artışta, ABD'nin dün İran'da 80'den fazla hedefe yönelik hava saldırısı düzenlediğini açıklaması ve İran'ın uluslararası piyasalara petrol satışını kolaylaştıran lisansını iptal etmesi etkili oldu.

Söz konusu gelişmeler, Hürmüz Boğazı'nda 3 ticari tankerin hedef alınmasının ardından küresel enerji arzında aksama yaşanabileceğine yönelik endişeleri güçlendirdi.

ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanlığı, saldırılarda İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait deniz unsurlarının yanı sıra hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme sistemleri ve gemisavar füze altyapısının da hedef alındığını duyurdu.

İran ise saldırıları 'açık bir saldırganlık' olarak nitelendirerek sert karşılık verileceğini açıkladı. Tahran yönetimi ayrıca Hürmüz Boğazı'nın yönetimine dış müdahaleye izin vermeyeceğini bildirdi.

Öte yandan, Katar bayraklı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankeri Al Rekayyat'ın insansız hava aracıyla hedef alındığını açıklanırken deniz güvenliği kaynakları Umman açıklarında Suudi Arabistan bayraklı bir ham petrol tankerinin de hasar gördüğünü bildirdi.

Küresel piyasalarda deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçerken boğazda yaşanabilecek herhangi bir aksamanın petrol ve LNG arzını olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Piyasalarda ayrıca ABD Hazine Bakanlığının İran menşeli ham petrol ile petrol ve petrokimya ürünlerinin uluslararası piyasalarda satışına imkan sağlayan geçici lisansı iptal etmesi de arz görünümünü sıkılaştırabilecek bir gelişme olarak öne çıktı.

Bölgede barış sürecinin kalıcı olmayabileceğine yönelik endişelerle yükselen petrol fiyatları, enflasyon görünümü ve buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Uzmanlar, jeopolitik gerilimin tırmanması ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin artmasının petrol piyasasında arz kesintisi endişelerini güçlendirdiğini belirterek, bölgede çatışmaların yayılması veya deniz trafiğinin aksaması halinde fiyatlardaki yükseliş eğiliminin sürebileceğini ifade ediyor.

Buna karşın uzmanlar, taraflar arasında diplomatik temasların yeniden başlaması ve Hürmüz Boğazı'nda petrol sevkiyatının kesintisiz sürmesi durumunda jeopolitik risk priminin azalabileceğini ve petrol fiyatlarındaki yükselişin sınırlanabileceğini kaydediyor.

Brent petrolde teknik olarak 75,92 doların destek, 77,08 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dün dar bantta hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üstünde 46,8550'den tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.30 itibarıyla yatay seyirle 46,8565 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışının hemen üzerinde 53,5375'ten, sterlin/TL ise yatay seyirle 62,6262'den işlem görüyor.

Orta Doğu'da yeniden duyulmaya başlanan patlama sesleri, varlık fiyatları üzerinde jeopolitik risk algısını artırdı.

Bölgede tansiyonun yeniden yükselmesiyle petrol fiyatlarında yeni bir sıçrama yaşandı. Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları güçlendirebileceği endişeleri yeniden gündeme geldi. Buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Devam eden enflasyon endişelerine paralel olarak para politikasının daha da sıkılaşabileceği endişeleriyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 101,2'ye yükseldi. Dolar endeksi yeni günde ise yüzde 0,1 düşüşle 101 seviyesinde seyrediyor.

Öte yandan bu gelişmelerin paralelinde yatırımcılar bugün yayımlanacak ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına odaklandı.

Analistler, tutanaklardaki olası ipuçlarının para politikasına ilişkin daha fazla netlik sağlamaya yardımcı olabileceğini belirterek, faiz patikasına yönelik değerlendirmelerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini ifade etti.

Dün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne katılmak üzere Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Erdoğan, 'F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil ve daha önce görüştük ve biz 5 uçağın da sözünü aldık. İnşallah F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum.' dedi.

ABD Başkanı Donald Trump da 'Türkiye, (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldi. (CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim.' diye konuştu.

Öte yandan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışı bugün de yakından takip edilecek.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Fed toplantı tutanaklarının yanı sıra ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini belirtti.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da tırmanan gerilimlerin enflasyon ve merkez bankalarının politika adımları üzerindeki dolaylı etkilerine ilişkin endişelerle karışık bir seyir izlerken bugün gözler ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarına çevrildi.

Orta Doğu'da yeniden duyulmaya başlanan patlama sesleri, piyasalardaki mevcut jeopolitik risk algısını artırdı. ABD ile İran heyetlerinin yeni tur görüşmeler için bir araya gelmesine kısa süre kala bölgede karşılıklı askeri hamlelerin sürmesi, jeopolitik risklerin fiyatlamalar üzerindeki etkisini belirginleştiriyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'a ait 80'den fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. Paylaşımda kuvvetlerin konuşlu ve hazır durumda kalmaya devam ettiği vurgulandı.

İran cephesinden gelen açıklamada ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD saldırılarının mutabakat zaptını ihlal ettiğini belirterek, zorbalık ve baskıyla sonuca ulaşılamayacağını ifade etti.

Bölgede tansiyonun yeniden artmasıyla petrol fiyatlarında yeni bir sıçrama yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı, dün, yüzde 5,2 artışla 75,8 dolara çıkarak 29 Nisan'dan bu yana en hızlı günlük yükselişini kaydetti. Brent petrol yeni günde de varil başına yüzde 0,2 yükselişle 75,9 dolarda bulunuyor.

Bölgede barış sürecinin kalıcı olmayabileceğine yönelik endişelerle yükselen petrol fiyatlarının, enflasyon görünümü ve buna bağlı olarak merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerdeki değişimler yakından izleniyor.

Söz konusu gelişmeler, Fed'in şahin adımlara başlayacağı tarihe ilişkin piyasa beklentilerinin öne çekilmesine neden oluyor. Saldırıların ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in eylül ayında faiz artışı yapabileceği ihtimalleri yüzde 77'ye yükseldi. Bankaya ilişkin tahminler 2027 yılında da bir faiz artırımı olabileceğine işaret etti.

Bu gelişmelerin paralelinde yatırımcılar bugün yayımlanacak Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarına odaklandı. Analistler, tutanaklardaki olası ipuçlarının para politikasına ilişkin daha fazla netlik sağlanmasına yardımcı olabileceğini kaydederek, faiz patikasına yönelik değerlendirmelerin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini ifade etti.

Öte yandan artan çip maliyetleri teknoloji ve yarı iletken sektörünü baskılamaya devam ederken, Çinli girişim DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, bu baskıyı artırdı.

Analistler, bu gelişmenin ABD'li çip üreticilerinin rekabet avantajı ve yapay zeka altyapısı yatırımlarına ilişkin endişeleri artıran bir unsur olarak kabul edilebileceğini kaydetti. Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de haziranda yüzde 3,7'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

- Tahvil faizleri yükseldi, altın geriledi

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 10 baz puan yükselişle yüzde 4,56'ya çıkarken, yeni işlem gününde yüzde 4,55 seviyesinde dengelendi.

Parasal duruşun daha fazla sıkılaştırabileceği endişeleriyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 101,2'ye yükseldi. Dolar endeksi yeni günde yüzde 0,1 düşüşle 101,1'de bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,4 değer kaybederek 4 bin 106 dolardan günü tamamladı. Altının onsu yeni işlem gününde ise yüzde 0,5 artışla 4 bin 125 dolardan alıcı buluyor.

Kurumsal tarafta çip şirketlerindeki satış dalgası göze çarparken Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,5, Lam Research'ün hisseleri yüzde 6,9, AMD ile Applied Materials'ın hisseleri yüzde 6,5, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Qualcomm'un hisseleri yüzde 1,9 ve Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,45, Nasdaq endeksi yüzde 1,16 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,25 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

- Avrupa borsaları İngiltere hariç negatif seyretti

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç satıcılı bir seyir izlerken, bölge gündeminde jeopolitik gelişmeler ve Fed'in toplantı tutanakları yer alıyor. İngiltere'de enerji hisselerine yönelik talep artışı ülkede piyasaları desteklerken ülkede siyasi gelişmeler de yakından izlendi.

Aşırı sağcı Reform UK Partisi lideri Nigel Farage, aldığı bağışları bildirmediğinin ortaya çıkmasının ardından milletvekilliğinden istifa ettiğini ancak kendisinden boşalan koltuk için yapılacak seçimde yeniden yarışacağını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, gelişmiş yapay zeka modellerinin siber saldırıları daha hızlı ve etkili hale getirmesiyle artan risklere karşı önlemler içeren eylem planı hazırladı.

AB Komisyonundan yapılan açıklamada, yeni nesil gelişmiş yapay zeka modellerinin siber güvenlik anlayışını yeniden şekillendirdiğine işaret edildi. Açıklamada, 'Yapay zeka, güvenlik açıklarını tespit etmek, saldırıları otomatikleştirmek ve siber olayların ölçeği ile hızını benzeri görülmemiş düzeyde artırmak amacıyla kötüye kullanılabiliyor.' ifadelerine yer verildi.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da sanayi üretimi mayısta aylık yüzde 0,9 ile tahminlerin üzerinde arttı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise yıllık bazda değişim göstermedi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,51, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,37 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 düştü.

- Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya tarafında karışık bir seyir öne çıkarken, çip şirketlerine yönelik gelişmeler ve Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji arzını tehdit etmesi fiyatlamalarda belirleyici oluyor.

Çinli DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haber akışı, Çin ve Hong Kong borsalarında pozitif bir görünümün oluşmasını destekledi. Çin'in en büyük yarı iletken üreticisi SMIC'in hisseleri yüzde 7,2 arttı.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Japonya'da mayıs cari işlemler dengesi 3 trilyon 968,3 milyar yen (yaklaşık 24,45 milyar dolar) fazla verdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,66 ve Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 4,35 düşerken Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,46 yükseldi.

- Cumhurbaşkanı Erdoğan: 'F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil'

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kazancıyla 14.497,37 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 düştü. Dolar/TL dünü 46,8550'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışına önceki kapanışa paralel seyrediyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne katılmak üzere Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya geldi.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Erdoğan, 'F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil. Bunu Amerika ile daha önce de görüştük. Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump'ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Şimdi Liderler Zirvesi'nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum.' dedi.

ABD Başkanı Donald Trump da 'Türkiye, (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi. (CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim.' diye konuştu.

Analistler, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nden gelecek haber akışının bugün de yakından takip edileceğini belirtti.

Bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Fed toplantı tutanakları, ABD'de toptan eşya stoklarının takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

14.00 ABD, haftalık Mortgage Başvuruları

17.00 ABD, mayıs ayı Toptan Eşya Stokları

21.00 ABD, Fed Toplantı Tutanakları

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a, Türkiye Hükümeti'ne ve Ankara sakinlerine teşekkür ederek, 'Bunu gerçekten takdir ediyoruz. Bu önemli bir zirve. Sizler çok nazik ev sahiplerisiniz.' dedi.

Rutte, geçen sene yapılan Lahey Zirvesi'nin tamamen planlama ve hedef belirlemeyle ilgili olduğunu, Ankara Zirvesi'nin ise uygulama ve bu hedefleri gerçekleştirmekle ilgili olduğunu vurguladı.

İttifak genelinde harcama kapasitesinin, savunma sanayisi yatırımlarının arttığına işaret eden Rutte, Zirve'nin ilk günüyle ilgili, 'Dün büyük bir başarıydı. Büyük bir çıkış yapıldı, çok sayıda yeni sözleşme, çok sayıda yeni taahhüt açıklandı.' diye konuştu.

ABD açısından bakıldığında müttefikler arasında savunma harcamalarını daha dengeli hale getirme hedefinin gerçekleştiğini belirten Rutte, şunları kaydetti:

'Yüzde 5 hedefi doğrultusunda bu yıl zaten yüzde 4'e ulaştık ki, bu gerçekten olağanüstü bir gelişmedir. Bu elbette yalnızca Başkan Donald Trump sayesinde olmadı. Rusya'dan kaynaklanan tehdit de bunun önemli nedenlerinden biridir. Ancak dürüst olmak gerekirse, Başkan Trump'ın Avrupa'daki müttefikleri ve Kanada'yı bunu yapmaları yönünde teşvik etmesi gerçekten yardımcı oldu ve bunun sonuçları görülüyor.'

'Sonuç olarak çok daha güçlü bir NATO ve daha güçlü bir NATO'nun içinde çok daha güçlü bir Avrupa ortaya çıkıyor.' diyen Genel Sekreter, bugünkü oturumla ilgili beklentilerini şöyle dile getirdi:

'Bugün müttefiklerin iki konuyu açıkça teyit etmelerini bekliyorum. Birincisi, İran'ın hiçbir zaman nükleer silah kapasitesine sahip olmaması gerektiğidir. İkincisi ise seyrüsefer özgürlüğü ilkesidir. Hürmüz Boğazı'nın yeniden tamamen açık olması stratejik açıdan son derece önemlidir. Bu, 32 müttefikin tamamı için hayati öneme sahiptir.'

Rutte, sonuç bildirisinde Rusya'ya dair yer alacak ifadeye ilişkin, 'Bugün de müttefiklerin ortak şekilde Rusya'nın NATO topraklarına yönelik uzun vadeli tehdit olduğunu kabul etmelerini bekliyorum. Rusya'nın uzun vadeli tehdit olduğunun açıkça kayda geçirilmesini bekliyorum.' diye konuştu.

Rutte, ABD'nin İran'a yönelik son saldırılarıyla ilgili bir soruya, 'Bence bu kesinlikle gerekliydi. Çünkü bir ateşkes yürürlükteyken İran'ın esasen bu ateşkesi ihlal ettiğini görüyoruz. Dün gemilere yönelik saldırılarda neler yaşandığını gördük. Bu nedenle ABD'nin güçlü ve kararlı bir şekilde karşılık vermesi son derece önemlidir.' yanıtını verdi.

Rutte, Trump'ın 'ABD askerlerini Avrupa'dan çekebileceği ve Grönland'ı yeniden kontrol altına almak istediği' yönündeki söylemleriyle ilgili değerlendirmesinin sorulması üzerine, şunları söyledi:

'Kendisi, ABD'nin NATO'ya bağlılığı konusunda tamamen kararlıdır. Bu konuda hiçbir şüphem yok. Ancak geçmişte olduğu gibi bugün de belli ölçüde bir beklenti vardı ve hala var. Buna rağmen ABD'nin NATO'ya bağlılığı kesindir. Çünkü NATO, ABD'nin kendi çıkarları açısından da gereklidir. Örneğin Rusya'nın nükleer denizaltılarının ABD kıyılarına ulaşmasını önlemek için NATO büyük önem taşımaktadır. Amerika'nın güvenliğini sürdürebilmesi için Atlantik'i, Avrupa'yı ve Arktik bölgesini güvence altına alması gerekir. Bu nedenle ABD'nin NATO'ya bağlılığı tamdır. Şimdi ise iyi haber şu ve bugünün en büyük kazanımı da budur. Bu durum (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin açısından bir kayıp, Başkan Trump açısından ise bir kazançtır. Çünkü Avrupalılar ve Kanadalılar tam da kendisinin uzun süredir talep ettiği şeyi yapıyorlar.'

Rutte, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesinin son derece önemli olduğuna dikkati çekerek, 'Bugün müttefiklerin yeniden çok yıllı taahhütlerde bulunmasını bekliyorum. Tam olarak nelerin açıklanacağını göreceğiz ancak beklentim Ukrayna'yı desteklemeyi sürdürmeye yönelik güçlü bir taahhütle buradan ayrılacağımız yönündedir.' diye konuştu.

Rutte, Putin'e ne tür bir mesaj vermek istediğinin sorulması üzerine, 'Avrupa'da, Kanada'da ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan 1 milyar insanın oluşturduğu bu ittifak, topraklarımızın her bir santimini savunacaktır. NATO'yu yenemezsiniz. Biz savunma amaçlı bir ittifakız. Hiç kimseye saldırmayacağız. Biz yalnızca yaşam tarzımızı, demokrasimizi, demokrasilerimizi ve topraklarımızı savunacağız. Bu yüzden bizimle uğraşmayın. Bizimle oynamaya kalkmayın.' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin ev sahipliğinde dün başlayan NATO Ankara Zirvesi'ne 32 üye ülkenin yanı sıra Asya-Pasifik'teki bazı NATO ortaklarının liderleri ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy gibi çeşitli davetliler katılıyor.

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ilk gününe, NATO Savunma Sanayi Forumu damga vurdu.

Forumun açılışında konuşan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın yeni projelerini duyururken, forumda, NATO'nun 'Uzay ve Gözetleme', 'Taarruz Kabiliyetleri' ve 'Entegre Hava ve Füze Savunması' alanlarındaki yeni projelerine taraf olan ülke ve şirketlerle toplu imza töreni de yapıldı.

Forumda ayrıca, Ukrayna Devlet Başkanı Volodomir Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de konuşma yaptı.

Zirveye katılacak liderlerin Ankara'ya varması dün gün boyu devam ederken, liderler bugün de Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Devlet ve Hükümet Başkanları Zirve toplantısına katılacak.

Zirveye katılmak için dün Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump, öncesinde Türkiye'ye resmi ziyarette bulundu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Trump, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde baş başa görüşmelerinin ardından heyetler arası görüşme gerçekleştirdi.

Ardından düzenlenen ortak basın toplantısında bir soru üzerine Trump, Türkiye'ye yönelik ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki yaptırımlarını kaldırabilecekleri mesajını verdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da F-35 konusunda Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inandığını vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, gün içinde, NATO Ankara Zirvesi kapsamında Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Kanada Başbakanı Mark Carney ile de bir araya geldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan ayrıca, zirveye katılan liderler ve eşleri onuruna, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde akşam yemeği verdi.

Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nin kış bahçesinde de resepsiyona ev sahipliği yaptı. Resepsiyona, NATO üyesi ülkelerin yanı sıra AP4 (Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore) ülkeleri ile davetli devlet ve hükümet başkanları katıldı.

Görgün, burada yaptığı konuşmada, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi çerçevesinde düzenlenen Savunma Sanayii Forumu'nun NATO tarihindeki en büyük etkinliklerden biri olduğunu ifade etti.

Dünyanın büyük bir dönüşümden geçtiğine değinen Görgün, 'NATO'nun buna kayıtsız kalması düşünülemez. Tüm müttefikler bu gelişmelerin uzun süredir farkındalar. Vilnius, Washington ve Hague zirvelerinde adım adım büyüyen bu girişim, bugün zirve noktasına ulaştı. Gelecekte NATO tarihi yazıldığında Ankara Zirvesi'ne özel bir bölüm ayrılacak, Savunma Sanayii Forumu NATO için yeni bir dönemin başlangıcını simgeleyecek.' diye konuştu.

Görgün, TUSAŞ'ın uçak yapılarından modernizasyona, taarruz helikopterlerinden jet eğitim uçaklarına ve uyduya kadar geniş bir alanda 50 yılı aşkın süredir Türkiye'ye ve müttefiklere hizmet verdiğini dile getirdi.

Baykar Teknoloji'nin, transatlantik güvenliği için Ukrayna'da kritik bir rol oynayan, küresel çapta oyun değiştirici bir insansız hava aracı (İHA) şirketi olduğunu belirten Görgün, KIZILELMA'nın forumda sergilendiğini ve ürünün büyük beğeni topladığını aktardı.

Görgün, burada sadece uçakları değil, Türk savunma sanayisinin son teknoloji sistemlerinin de sergilendiği bilgisini vererek, müttefikler arasında farklı savunma sanayisi işbirliklerine olanak tanıyan, güvenli ve dayanıklı bir tedarik zinciri kurmanın da önemini vurguladı.

Türk savunma sanayisinin kara, deniz ve hava unsurlarının sergilendiği resepsiyonda, NATO Zirvesi kapsamında sektörün önde gelen temsilcileri bir araya geldi.

Resepsiyon kapsamında Türk savunma sanayisinin hava unsurlarından yeni nesil jet eğitim uçağı HÜRJET, yeni nesil temel eğitim uçağı HÜRKUŞ-II, ANKA III insansız savaş uçağı, GÖKBEY ile ATAK helikopterleri, Bayraktar AKINCI, Bayraktar TB3, ANKA ve AKSUNGUR İHA'lar uçuş gerçekleştirdi. Ayrıca ANKA III ile HÜRJET ve HÜRKUŞ kol uçuşu yaptı.

Freud'a göre zihnimiz yalnızca bilinçten oluşmaz. Düşüncelerimizin ve davranışlarımızın önemli bir kısmı, farkında olmadığımız bilinçdışı süreçlerden etkilenir. Bu süreçlerden birisi olan bastırma; kişinin kabul etmekte zorlandığı, kaygı uyandıran ya da benlik algısıyla çatışan duygu ve düşüncelerinin bilinçdışına itilmesidir. Ancak bastırılan şey yok olmaz. Yalnızca görünmez hâle gelir. Bir süre sonra ise farklı biçimlerde geri döner. Nedensiz görünen kaygılar, tekrar eden davranışlar, rüyalar ya da dil sürçmeleri bunun örnekleri olabilir. Freud'a göre bunlar, bastırılanın kendisini dolaylı biçimde yeniden göstermesidir. Psikanalizde buna 'semptom' denir.

Günlük yaşamda bu tür davranışları her yerde görebiliriz. Yoğun kaygı yaşayan birinin sürekli evi toplaması, durmadan çalışması ya da kendini sürekli meşgul etmesi dışarıdan bakıldığında üretkenlik gibi görünebilir. Oysa çoğu zaman değişen şey kaygının kendisi değil, onun ifade ediliş biçimidir. Aynı durum tıpta da görülür. Ağrı kesici ağrıyı azaltabilir, ancak enfeksiyonu tedavi etmez. Belirti hafiflemiştir; neden ise hâlâ yerindedir.

Benzer bir durum ekonomide de görülebilir. Kur baskılaması, döviz kurunun yükselmesini çeşitli politika araçlarıyla sınırlama ya da geciktirme çabasıdır. Bunun amacı kısa vadede fiyat artışlarını yavaşlatmak, enflasyonu kontrol altında tutmak ve piyasalara istikrar mesajı vermektir. Yani kur tamamen serbest bırakılmaz; belirli bir düzeyde tutulmaya çalışılır.

Türkiye ekonomisinde bunun etkileri günlük yaşamda görülebiliyor. Kur uzun süre sakin kaldığında insanlar ekonominin de sakinleştiğini düşünebilir. İthal elektronik ürünlerinin fiyatları bir süre daha yavaş artar, akaryakıt zamları gecikir ya da dövize bağlı maliyetler hemen hissedilmez. Bu durum geçici bir rahatlama yaratır. Ne var ki aynı dönemde enflasyon yüksek kalıyor, üretim maliyetleri artıyor, dış finansman ihtiyacı devam ediyor ya da rezervler eriyor ve dolayısıyla kurdaki sakinlik tek başına sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyor.

Baskı sürdürülemediğinde ertelenen fiyat artışları kısa sürede peş peşe gelir. Bir sabah otomobilin, telefonun ya da ithal bir ilacın fiyatındaki ani yükseliş, çoğu zaman yeni bir sorunun ortaya çıkmasından çok, uzun süredir biriken baskının açığa çıkmasıdır.

Freud için semptom, bastırılan çatışmanın yeniden görünür hâle gelmesidir. Benzer şekilde ekonomide de ani kur sıçramaları, yüksek enflasyon ya da hızla artan fiyatlar çoğu zaman yapısal sorunların belirtileridir. Bunlar yeni bir sorunun ortaya çıktığını değil, uzun süredir var olan dengesizliklerin artık görünür hâle geldiğini gösterir.

Ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değildir. İnsanların beklentileri de ekonomiyi etkiler. Ekonominin kötüleşeceğini düşünen biri döviz alabilir, harcamasını erteleyebilir ya da tasarrufa yönelebilir. Bu bireysel kararlar zamanla ekonomik sürecin kendisini de etkiler. Ekonomi ile psikoloji bu noktada birbirinden tamamen bağımsız değildir.

Bu benzetme, kur baskılamasının nedenini psikolojiyle açıklama iddiası taşımaz. Döviz kuru; enflasyon, dış borç, sermaye hareketleri, rezervler ve küresel finansal koşullar gibi birçok ekonomik değişkenin etkisi altında şekillenir. Ancak ekonomik kararlar yalnızca teknik hesaplarla alınmaz. Toplumun beklentileri, piyasa psikolojisi ve siyasal öncelikler de bu kararların önemli parçalarıdır.

Bastırma ile kur baskılaması arasındaki ortak nokta, ikisinin de zamanı satın almaya çalışmasıdır. Her ikisi de sorunu tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca görünmesini geciktirir. Ancak geciken her şey yok olmaz. Bastırılan duygu nasıl uygun zamanda yeniden ortaya çıkıyorsa, ekonomik gerçeklerle uyumsuz biçimde uzun süre baskılanan kur da uygun koşullar oluştuğunda yeniden hareket eder. Çünkü ister insan zihninde ister ekonomide olsun, neden ortadan kalkmadığı sürece belirti de geri dönmeye devam eder.

Belirtileri yönetmek mümkündür; ancak kalıcı çözüm, onları üreten nedenlerle yüzleşmekten geçer.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Ama ne benim aktardığım bilgi tam doğru, ne karşı görüş olarak dile getirilmesi muhtemel olan.

Çünkü Merkez Bankası'nın Türk parasının değerinin gerçek anlamda düşük ya da yüksek olduğuna ilişkin somut bir değerlendirmesi yok, olamaz da zaten.

Ama Merkez Bankası reel efektif döviz kuru hesaplaması yoluyla Türk parasının diğer paralar karşısındaki değerine ilişkin bilimsel bir veri koyuyor ortaya.

İşte bu veri de Türk parasının reel olarak hem çok değerli olduğu sonucunu da veriyor, hem de değersiz olduğu sonucunu.

Daha önce de kaç kez vurgulandı kim bilir; hangi tarihin esas alındığına ve hangi fiyat endeksinin kullanıldığına bağlı olarak Türk parası için değerli sonucuna varmak da mümkün, değersiz sonucuna varmak da. Ayrıca değerli ya da değersiz, çok farklı oranlar ortaya çıkacağı da bir gerçek.

Peki doğru ne, doğru oran ne?

Yok, Türk parası için böyle bir oran vermek mümkün değil. Hatta biraz önce de ifade ettiğim gibi 'Türk parası reel olarak çok değerlidir ya da değersizdir' demek bile mümkün değil.

Tekrar edeyim; nereden baktığınıza, yani hangi tarihi baz aldığınıza ve hangi fiyat endeksini kullandığınıza bağlı olarak çok farklı yönler ve çok farklı oranlar bulabilirsiniz.

Fiyat endeksinin önemi

Reel değer hesaplamasında değişik sonuçlar elde edilmesinde en büyük etkenlerden biri hiç kuşku yok ki kullanılan fiyat endeksi.

Öncelikli soru şu; bu hesaplamada hangi fiyat endeksini kullanmak daha doğru? Tüketici fiyat endeksini mi, yurt içi üretici fiyat endeksini mi?

Bir başka soru da şu; hangi endeksle yapılan hesaplama, hangi kesimler için doğru sonuç verir?

Fiyat endeksleriyle ilgili en temel soru başka aslında; acaba endeksler fiyat artış hızını doğru ölçüyor mu?

Herhangi bir ayda gerçek fiyat artışı örneğin yüzde 5 düzeyindeyken endeks bunu bir şekilde yüzde 3 ölçmüşse ve o ay nominal kur da yüzde 3 artmışsa Türk parasının değerinde reel anlamda değişiklik olmamış görünür. Oysa gerçek enflasyon daha yüksek olduğu için Türk parası reel anlamda değer kazanmaya devam eder.

Türkiye belki de uzun yıllardır zaten bunu yaşıyor.

Hangi endeks ve kime göre?

Gerçi Türkiye'de herkes değilse de büyük çoğunluk 'Şu kur bir artsa da rahatlasak' havasında ama bunu en çok isteyen kesim hiç kuşku yok ki dövizle işi olanlar, yani dış ticaretle uğraşanlar.

Bir ihracatçı düşünün, tedariki ya da üretimi büyük ölçüde yurt içinden ise kur artışını gözü kapalı ister.

Kimi ihracatçı o kadar emin değildir; çünkü üretimde ithalata bağımlılığı ölçüsünde kur artışından daha fazla etkilenecektir.

Ağırlıkla iç piyasaya üretim yapan ve bu üretimi için yoğun ithal girdi kullanan bir sanayici tabii ki kur çok az artsın ister.

Ama şurası kesin; imalat sanayi ağırlıklı olmak üzere sanayici için Yİ-ÜFE'ye göre hesaplanan reel efektif döviz kuru endeksini izlemek gerekir. Çünkü imalattaki enflasyon bir anlamda Yİ-ÜFE'dir.

Merkez Bankası'nın 2025 yılını baz alan kur endeksine göre bu yılın altı ayının ortalaması Yİ-ÜFE'ye göre 99,68 düzeyinde. Yani değişiklik yok sayılır. TL reel olarak çok az değer kaybına uğramış.

Ama örneğin 2020 yılı baz alınırsa TL aradan geçen sürede yüzde 24'ten fazla değerlenmiş. Ama 2016 ve öncesi esas alınırsa TL hâlâ değersiz. Doğrusu hangisi, yok ki!

Turizm sektörü TÜFE'ye bakar

Geliri büyük ölçüde döviz cinsinden olan turizm sektörü ise doğal olarak TÜFE'ye göre oluşan değerlerle daha yakından ilgili. Bu kesim için daha geçerli olan fiyat hareketi TÜFE ile ölçülen oran. Dolayısıyla reel kurda da TÜFE bazlı olan önemli.

TÜFE bazlı reel kur endeksindeki gelişmeye ilişkin örnekleri tablonun yanındaki açıklama bölümünde de aktardım; zaten Yİ-ÜFE bazlı endekse benzeyen bir durum var. Oranlar tabii ki çok farklı ama sonuç temelde değişmiyor.

Vatandaş hiçbir endekse bakmıyor!

İş alemi için hangi endeksle oluşan reel kurun önemli olabileceği iyi kötü tahmin edilebilir.

Ama kur artışı olması gerektiğine inanan vatandaş için reel kur endeksinin hiç önemi yok. Vatandaş tabii ki TÜFE'yi izlediği için bu endekse bakar ama özünde herhangi bir kıyaslamaya da fazla gerek duymaz.

Hele hele reel kur gibi teknik bir hesaplama pek göz önünde bulundurulmaz. 'Fiyatlar ne kadar arttı, kur ne kadar arttı, arada ne kadar fark var, demek ki dolar ya da euro en az o kadar artmalı'; söylenen, dile getirilen budur.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

ABD ordusundan, İran'a yönelik son misilleme saldırılarına ilişkin detaylı açıklama geldi.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), 7 Temmuz'da İran'a karşı yeni bir saldırı dalgasının tamamlandığını ve operasyon kapsamında 80'i aşkın hedefin hassas mühimmatla vurulduğunu duyurdu. CENTCOM, saldırıların İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik son saldırılarına 'doğrudan yanıt' olarak gerçekleştirildiğini bildirdi.

Açıklamada, ABD güçlerinin İran'a ait hava savunma sistemleri, komuta-kontrol ağları, kıyı radar tesisleri, gemisavar füze kabiliyetleri ile Hürmüz Boğazı ve çevresindeki 60'tan fazla İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait küçük tekneyi hedef aldığı belirtildi. Operasyonun, İran'ın uluslararası ticaret koridorundan geçen gemilere saldırı kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı kaydedildi.

CENTCOM: Ateşkesin açık ihlali

CENTCOM açıklamasında, İran'ın son olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen Marshall Adaları bandıralı M/T Al Rekayyat, Suudi Arabistan bandıralı M/T Wedyan ve Liberya bandıralı M/T Cyprus Prosperity adlı üç ticari gemiye saldırdığı öne sürüldü. ABD ordusu, bu saldırıları 'ateşkesin açık ve tehlikeli ihlali' olarak nitelendirirken, seyrüsefer özgürlüğünün de hedef alındığını belirtti.

CENTCOM, ABD güçlerinin anlaşmaya uyulmaması halinde İran'dan hesap sorulması için bölgede teyakkuzda kalmayı sürdüreceğini bildirdi.

Reuters'ın aktardığına göre Washington, saldırılarla eş zamanlı olarak İran'ın petrol satmasına olanak tanıyan lisansı da iptal etti. İran'ın üst düzey askeri komutası ise ABD saldırılarını 'açık saldırganlık' olarak nitelendirerek 'ezici yanıt' tehdidinde bulundu.

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin yeniden tırmanması, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırırken, bölgede kırılgan seyreden ateşkes sürecinin geleceğine dair belirsizliği de derinleştirdi. Reuters, savaşın ve bölgedeki saldırıların petrol fiyatlarını yükselttiğini ve küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtığını aktardı.

Bu lisans, 21 Haziran'da yayımlanan ve İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimine, teslimatına ve satışına izin veren geçici lisansın yerini aldı.

Böylelikle 7 Temmuz itibarıyla İran menşeli söz konusu ürünlerin satın alınması veya yüklenmesi dahil hiçbir işleme izin verilmeyeceği bildirildi.

Önceki lisans kapsamında izin verilen mevcut işlemlerin olağan şekilde tamamlanması ve tasfiye edilmesi için ise 17 Temmuz'a kadar süre tanındı.

OFAC tarafından geçen ay yayımlanan genel lisans ile İran menşeli ham petrol, petrokimya ürünleri ve petrol ürünlerinin üretimi, satışı, teslimatı veya gemilerden boşaltılması gibi normalde yasak olan tüm işlemlere geçici muafiyet sağlanmıştı.

Söz konusu iznin 21 Ağustos tarihine kadar geçerli olacağı ve ödemelerin ABD doları cinsinden yapılabileceği belirtilmişti.

Çip şirketlerinin hisselerindeki satış baskısıyla pay piyasalarında negatif seyir izlendi.

Analistler, Çinli girişim DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haberin, çip şirketlerindeki satış dalgasında etkili olduğunu belirtti.

Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,5, Lam Research'ün hisseleri yüzde 6,9, AMD ile Applied Materials'ın hisseleri yüzde 6,5, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Qualcomm'un hisseleri yüzde 1,9 ve Broadcom'un hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Jeopolitik tarafta, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılarına yeniden başladığına dair haber, Orta Doğu'da gerilimin tekrar tırmanabileceği endişelerine neden olurken ABD yönetimi 21 Haziran'da yayımlanan ve İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük genel lisansı iptal etti.

Bu gelişmelerle yükselen Brent petrolün varil fiyatı TSİ 23.00 itibarıyla yüzde 5 artışla 75,71 dolara çıktı.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD'de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi de haziranda yüzde 3,7'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Odine Solutions Teknoloji Ticaret ve Sanayi A.Ş. (BIST: ODINE), Orta Doğu pazarında bulut tabanlı telekomünikasyon, dijital dönüşüm ve sistem entegrasyonu çözümlerinin sunulması amacıyla Huawei Cloud ile stratejik iş ortaklığı sözleşmesi imzaladığını duyurdu.

Şirket, Huawei Cloud'un küresel bulut altyapısını kendi mühendislik ve entegrasyon kabiliyetleriyle birleştirerek bölgedeki faaliyetlerini güçlendirmeyi ve yeni iş fırsatları oluşturmayı hedefliyor.

QNB Finansal Kiralama'dan 170 milyon doları aşan sendikasyon

QNB Finansal Kiralama A.Ş. (BIST: QNBFK), Societe Generale koordinasyonunda uluslararası finans kuruluşlarından 117 milyon ABD doları ve 53 milyon euro tutarında sendikasyon kredisi sağlamak üzere anlaşma imzaladı.

Şirketin temin ettiği uzun vadeli finansmanın leasing faaliyetlerinin büyümesine katkı sağlaması bekleniyor.

Özyaşar Tel alüminyum kaynak teli üretimine başladı

Özyaşar Tel ve Galvanizleme Sanayi A.Ş. (BIST: OZYSR), Ar-Ge çalışmaları kapsamında geliştirilen alüminyum kaynak telinde ilk müşteri siparişlerinin ardından seri üretime geçtiğini açıkladı.

Şirket, aylık 60 ton üretim kapasitesiyle başladığı yeni üründe talebe bağlı olarak kapasite artışı planlıyor. Yüksek katma değerli ürünün gelir yapısına ve ciroya olumlu katkı sağlaması hedefleniyor.

Trabzonspor Serdar Saatçı transferini tamamladı

Trabzonspor Sportif Yatırım ve Futbol İşletmeciliği Ticaret A.Ş. (BIST: TSPOR), futbolcu Serdar Saatçı'nın Çorum Futbol Kulübü'ne kesin transferi konusunda anlaşmaya varıldığını bildirdi.

Anlaşmaya göre Trabzonspor 500 bin euro artı KDV transfer geliri elde edecek. Ayrıca oyuncunun ileride başka bir kulübe transfer olması halinde oluşacak net transfer bedelinin yüzde 50'si Trabzonspor'a ödenecek. Oyuncuyla mevcut sözleşme karşılıklı anlaşmayla feshedilirken herhangi bir fesih tazminatı ödenmeyecek.

Sigorta şirketlerinden prim üretim verileri

Anadolu Sigorta (BIST: ANSGR), 2026 yılının ilk altı ayında brüt prim üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 21,9 artışla 54,19 milyar TL'ye yükseldiğini açıkladı.

Anadolu Hayat Emeklilik (BIST: ANHYT) ise aynı dönemde toplam 11,86 milyar TL brüt prim üretimi gerçekleştirdiğini duyurdu.

Ray Sigorta (BIST: RAYSG), Ocak-Haziran döneminde 21,03 milyar TL brüt prim üretimine ulaştığını bildirirken, prim üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,6 geriledi.

Ebebek'te ürün satışları çift haneli büyüdü

Ebebek Mağazacılık A.Ş. (BIST: EBEBK), Haziran 2026 döneminde mağazalar ve e-ticaret kanalında satılan toplam ürün adedinin 10,71 milyon olduğunu açıkladı. Geçen yılın aynı ayında bu rakam 9,15 milyon seviyesindeydi.

Şirketin yılın ilk altı ayındaki toplam ürün satışı ise 60,75 milyon adede ulaşırken, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 21 artış kaydetti.

Günün öne çıkan gelişmeleri

• ODINE: Huawei Cloud ile Orta Doğu odaklı stratejik iş ortaklığı.
• QNBFK: 117 milyon dolar ve 53 milyon euroluk sendikasyon finansmanı.
• OZYSR: Alüminyum kaynak telinde seri üretim başladı.
• TSPOR: Serdar Saatçı transferinden 500 bin euro gelir ve sonraki satıştan yüzde 50 pay.
• ANSGR: Brüt prim üretiminde yıllık yüzde 21,9 artış.
• ANHYT: İlk yarıda 11,86 milyar TL prim üretimi.
• RAYSG: Prim üretimi 21,03 milyar TL olurken yıllık bazda yüzde 0,6 geriledi.
• EBEBK: İlk yarıda ürün satış adedi yaklaşık yüzde 21 arttı.

Geçmiş yıllarda kripto paralara mesafeli yaklaşımıyla bilinen Vanguard, son dönemde attığı adımlarla dikkat çekiyor. Özellikle müşterilerden gelen yoğun talep sonrasında kripto ETF'lerine erişim sağlamaya başlamasının ardından şirket şimdi de dijital varlık stratejisini yönetecek üst düzey bir isim arıyor.

Yeni oluşturulan görev yalnızca yöneticilikle sınırlı olmayacak. İşe alınacak kişi, Vanguard'ın Bitcoin başta olmak üzere dijital varlıklara yönelik kurumsal yaklaşımını şekillendirecek, tokenize gerçek dünya varlıkları (RWA), stablecoin ekosistemi ve blok zinciri teknolojilerinin şirket bünyesindeki kullanım alanları konusunda strateji geliştirecek.

Görev tanımında ayrıca şirketin dijital varlık vizyonunun oluşturulması, yeni teknolojilerin yatırım süreçlerine entegrasyonu ve sektördeki gelişmelerin yakından takip edilmesi de yer alıyor.

Bununla birlikte yeni yönetici, yalnızca şirket içindeki ekiplerle çalışmayacak. Düzenleyici kurumlarla temas kuracak, sektör temsilcileriyle iş birliği yapacak ve dijital varlıklara ilişkin piyasa standartlarının oluşturulmasına katkı sağlayacak.

Vanguard, geçmişte rakibi BlackRock'ın aksine spot Bitcoin ETF'lerine mesafeli bir politika izlemişti. Ancak yatırımcı talebinin artmasıyla birlikte bu tutumunu yumuşatan şirket, kendi kripto ETF'lerini ihraç etmese de üçüncü taraf sağlayıcıların ürünlerini yatırımcılarına sunmaya başlamıştı.

Şirketin dijital varlıklar için üst düzey bir yönetici arayışına girmesi, Vanguard'ın gelecekte yalnızca ETF erişimiyle yetinmeyerek blok zinciri ve kripto ekosisteminde daha aktif bir rol üstlenebileceğine işaret ediyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kararı doğrultusunda devreye alınan Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) kapsamında KGYO.E, PASEU.E, MARKA.E ve SAFKR.E paylarına açığa satış ve kredili işlem tedbiri getirildi.

Buna göre söz konusu paylar, 08 Temmuz 2026 tarihli işlemlerden (seans başından) 07 Ağustos 2026 tarihli işlemlere (seans sonuna) kadar açığa satışa ve kredili işlemlere konu edilemeyecek.

BIST 100 endeksi, güne 16,63 puan ve yüzde 0,12 azalışla 14.407,91 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.397,44 puanı, en yüksek 14.611,36 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,50 değer kazanarak 14.497,37 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 121,61 puan ve yüzde 0,73 artışla 16.885,79 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 1,43, sanayi endeksi yüzde 0,76 ve hizmetler endeksi yüzde 0,09 değer kazanırken teknoloji endeksi yüzde 2,61 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 46'sı prim yaptı, 51'i geriledi, 3'ü yatay seyretti. ASELSAN, Türk Hava Yolları, Destek Finans Faktoring, Astor Enerji ve Akbank en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 143 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla 4 bin 143 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,7 artışla 6 milyon 278 bin lira oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 46,7198, satışta 46,9070 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 46,7035, satışta 46,8906 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1430, sterlin/dolar paritesi 1,3380 ve dolar/yen paritesi 161,9 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 2,4 artışla 73,8 dolardan işlem görüyor.

New York borsası, çip şirketlerinin hisselerindeki satış baskısıyla güne karışık seyirle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,09 artarak 53.104,06 puana yükseldi. S&P 500 endeksi yüzde 0,28 azalışla 7.516,63 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,62 kayıpla 25.960,13 puana geriledi.

Çip şirketlerinin hisselerindeki satış baskısıyla pay piyasalarında açılışta karışık bir seyir izlendi.

Analistler, Çinli girişim DeepSeek'in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine dair haberin, çip şirketlerindeki satış dalgasında etkili olduğunu belirtti.

AMD, Micron Technology, Lam Research ve Applied Materials'ın hisseleri yaklaşık yüzde 6, Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 5, Nvidia ve Qualcomm'un hisseleri yüzde 2 ve Broadcom'un hisseleri yüzde 1 değer kaybetti.

Bugün Nasdaq-100 endeksinin bir bileşeni olarak işlem görmeye başlayan SpaceX'in hisseleri de yüzde 1 geriledi.

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetiminin talebi üzerine fiyatlarında "büyük bir indirime gideceğini" duyurduğu Walmart'ın hisseleri güne yüzde 1,5 kazançla başladı.

Bu gelişmelerin yanı sıra jeopolitik gelişmeler de yakından takip ediliyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılarına yeniden başladığına dair haber sonrasında, Orta Doğu'da gerilimin yeniden tırmanabileceği endişeleriyle petrol fiyatları yükseldi.

Brent petrolün varili TSİ 16.30 itibarıyla yüzde 1,6 artışla 73,16 dolara çıksa da savaş öncesi seviyelerde kalmayı sürdürdü.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'nin dış ticaret açığı mayısta aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolarla Mart 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Kısaca yapay zeka araçlarının kullanım maliyeti, özellikle yoğun kullanan şirketler için sürdürülemez boyutlara ulaşıyor ve bazı şirketler pahalı Amerikan modellerini bırakıp çok daha ucuz Çinli alternatiflere geçerek maliyetlerini yüzde 90'a varan oranda düşürüyor. Bu yazıda bu maliyet krizinin ne olduğunu, hangi somut olayların yaşandığını, ucuz Çinli modellerin neden yükseldiğini ve yapay zeka fiyatlandırmasının artık nasıl elektrik gibi işlemeye başladığını anlatacağız. Çünkü bu, sadece birkaç şirketin değil, tüm teknoloji dünyasının konuştuğu bir dönüm noktası.

Bir Şirketin Yapay Zeka Faturası Maaşları Nasıl Geçti?

Hikayenin kahramanı, San Francisco merkezli Lindy adlı bir yapay zeka girişimi. Şirket, e-posta yönetimi, toplantı planlama gibi günlük iş görevlerini otomatikleştiren yapay zeka asistanları geliştiriyor. Yani işini tamamen yapay zeka üzerine kurmuş bir şirket.

Ve tam da bu yüzden büyük bir sorunla karşılaştı. Şirketin CEO'su Flo Crivello, bir süredir yapay zeka maliyetlerinin "sürdürülemez" hale geldiğini fark etti. Yaklaşık 25 kişilik bu şirkette, yapay zekaya ödenen aylık fatura, tüm çalışanların maaşlarının toplamını aşmıştı. Düşünün, bir şirket personeline ödediğinden daha fazlasını, kullandığı yazılıma ödüyor. Crivello bu durumu çok net bir cümleyle özetledi. "Bu, işletmenin hayatta kalma meselesi."

Bunun üzerine şirket, cesur bir adım attı. Kullandığı pahalı Amerikan yapay zeka modelini tamamen bıraktı ve tüm işlemlerini DeepSeek adlı çok daha ucuz bir Çinli modele taşıdı. Sonuç çarpıcı oldu. Şirket, geçiş yaptığı işlemlerde çıkarım maliyetinin yaklaşık yüzde 90 düştüğünü açıkladı. Crivello, maliyet eğrisinin "yere çakıldığını" ve bu kararın aylar içinde şirkete milyonlarca dolar tasarruf sağlayacağını söyledi. Üstelik ilginç bir şey daha oldu. Şirket, bazı temel işlerde performansın düşmediğini, hatta arttığını gözlemledi.

Yapay zekanın kontrolden çıkan maliyetlerini daha önce de işledik. Yapay Zekayla Oyun Yaptı, Fatura 81 Bin Dolar

Bu Sadece Bir Şirketin Sorunu mu?

Kesinlikle hayır. Lindy'nin hikayesi dikkat çekti çünkü CEO'su bunu açıkça paylaştı. Ama aslında aynı maliyet baskısı, dünyanın en büyük şirketlerini bile zorluyor.

Birkaç örnek verelim. Ulaşım devi Uber, 2026 yılı için ayırdığı tüm yapay zeka bütçesini yalnızca dört ayda tüketti. Yani bir yıllık planladığı harcamayı, üçte bir sürede bitirdi. Yazılım geliştirme platformu GitHub ise, sabit ücretli yapay zeka aboneliğini tamamen kaldırmak zorunda kaldı. Çünkü kullanıcıların yapay zeka kullanımı o kadar arttı ki, sabit ücret bu maliyeti karşılayamaz hale geldi. Bazı kullanıcılar, bir sabah uyandıklarında faturalarının birkaç kat arttığını gördü. Durum o kadar ciddi ki, Google, Microsoft, IBM ve Salesforce gibi teknoloji devleri bir araya gelerek, yapay zeka maliyetlerini ölçmek için ortak bir standart oluşturma girişimi başlattı. Çünkü şu an şirketlerin çoğu, yapay zekaya tam olarak ne kadar harcadığını bile net biçimde ölçemiyor.

Bütün bu örnekler tek bir şeyi gösteriyor. Yapay zeka maliyeti, artık tek tük şirketlerin değil, tüm sektörün ortak sorunu haline geldi.

Peki Yapay Zeka Neden Bu Kadar Pahalı?

Burada haklı bir soru geliyor. Madem bu kadar yaygın, neden hâlâ bu kadar pahalı? Cevap, yapay zekanın nasıl ücretlendirildiğinde gizli.

Yapay zeka araçları, yaptıkları her işlem için "token" denen birimler üzerinden ücret alır. Basitçe, yapay zekaya ne kadar çok soru sorar ve ondan ne kadar çok iş yapmasını istersen, o kadar çok ödersin. Sorun şu ki, son dönemde yaygınlaşan "otonom yapay zeka" sistemleri, yani kendi başına karar verip birden fazla adımı arka arkaya yapan sistemler, çok daha fazla token tüketiyor. Bir görevi tamamlamak için yapay zeka defalarca çalışıyor, her seferinde de fatura büyüyor. İşte bu yüzden, özellikle yapay zekayı yoğun kullanan şirketlerde maliyet, katlanarak artıyor. Üstelik pek çok şirket, aslında ihtiyaç duymadığı kadar güçlü ve pahalı modeller için ödeme yapıyor. Tıpkı sadece şehir içinde kullanmak için yarış arabası kiralamak gibi.

Ucuz Çinli Modeller Neden Yükseliyor?

İşte tam bu noktada, Çinli yapay zeka modelleri devreye giriyor. Ve son dönemde neden bu kadar popüler olduklarını anlamak kolay.

DeepSeek gibi Çinli modeller, açık kaynaklı ve çok daha ucuz. Bir işi Amerikan modeliyle yapmak birkaç dolar tutarken, aynı iş Çinli modelle çok daha azına, bazı durumlarda onda birine, hatta bazı hesaplamalara göre çok daha altına hallolabiliyor. Peki bu ucuzluk, kaliteden ödün vermek anlamına mı geliyor? İşin ilginç yanı, her zaman değil. Uzmanlara göre, e-posta yazma, sınıflandırma, planlama gibi günlük ve tekrarlı işlerde, ucuz modeller pahalı olanlar kadar iyi iş çıkarıyor. Bir uzmanın esprili ifadesiyle, "E-postanı yazdırmak için tanrıya ihtiyacın yok." Yani en zor akıl yürütme görevleri için hâlâ pahalı modeller tercih ediliyor, ama sıradan işler için ucuz modeller yeterli geliyor. Bu yüzden pek çok şirket artık akıllı bir yol izliyor. Zor işleri pahalı modele, sıradan ve yoğun işleri ucuz modele yaptırıyor. Buna kademeli kullanım deniyor.

Elbette bu tablonun bir de hassas tarafı var. Çinli modellerin kullanımı, veri güvenliği ve gizlilik konusunda soru işaretleri de doğuruyor. Bu yüzden pek çok şirket, Çinli modelleri doğrudan değil, verilerinin kendi ülkelerinde işlendiği Amerikan sunucular üzerinden kullanmayı tercih ediyor. Yani ucuzluk cazip, ama güvenlik de göz ardı edilmiyor.

Yapay Zeka Artık Elektrik Gibi Fiyatlanıyor

Bu maliyet krizinin en ilginç sonuçlarından biri, yapay zeka fiyatlandırmasının aldığı yeni şekil. Çünkü artık yapay zeka, tıpkı elektrik gibi, kullandığın saate göre farklı fiyatlanmaya başlıyor.

DeepSeek, temmuz ortasında çıkardığı yeni sürümüyle birlikte, sektörde ilk kez "yoğun saat" ve "sakin saat" fiyatlandırmasına geçti. Yani günün yoğun saatlerinde yapay zeka kullanmak daha pahalı, sakin saatlerinde ise daha ucuz. Bu, tam olarak elektrik ve bulut bilişim piyasalarında gördüğümüz mantığın aynısı. Bu yaklaşım, yapay zeka dünyası için önemli bir işaret. Çünkü gösteriyor ki, yapay zeka artık sınırsız ve tek fiyatlı bir kaynak değil. Talebin yoğun olduğu anlarda değeri artan, kıt bir kaynak haline geliyor. Bu da şirketlerin bundan sonra sadece "hangi modeli kullanalım" değil, "ne zaman kullanalım" diye de düşüneceği anlamına geliyor. Acil olmayan işler sakin saatlere kaydırılarak maliyet daha da düşürülebilecek.

Bu Gelişme Bize Ne Anlatıyor?

Bu hikaye, yapay zeka çağı hakkında önemli bir gerçeği ortaya koyuyor. Yapay zeka yarışı, artık sadece "en akıllı modeli kim yapacak" yarışı değil. Aynı zamanda "en uygun fiyatlı modeli kim sunacak" yarışı haline geldi.

Bir tarafta, Amerikan şirketleri en güçlü ve en zeki modelleri geliştirmek için milyarlarca dolar harcıyor. Diğer tarafta, Çinli şirketler yapay zekayı olabildiğince ucuzlatıp herkesin erişebileceği hale getirmeye çalışıyor. Bu iki yaklaşım, yapay zekanın geleceğini şekillendirecek. Tüketici ve şirketler açısından ise sonuç aslında olumlu. Çünkü bu rekabet, fiyatları aşağı çekiyor ve yapay zekayı daha erişilebilir kılıyor. Bugün sadece dev şirketlerin karşılayabildiği güç, yarın küçük işletmelerin ve bireylerin de eline geçebilir. Türkiye gibi ülkelerdeki girişimciler ve şirketler için de bu, yapay zekayı daha uygun maliyetle kullanma fırsatı anlamına geliyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zeka neden bu kadar pahalı?

Yapay zeka araçları, her işlem için "token" denen birimler üzerinden ücretlendirilir. Özellikle kendi başına birden fazla adımı yapan otonom yapay zeka sistemleri çok fazla token tükettiği için, yoğun kullanan şirketlerde maliyet katlanarak artar. Ayrıca birçok şirket, ihtiyacından fazla güçlü ve pahalı modeller için ödeme yapar.

DeepSeek nedir?

DeepSeek, Çin merkezli bir yapay zeka şirketidir ve açık kaynaklı, düşük maliyetli yapay zeka modelleriyle tanınır. Modelleri, Amerikan rakiplerine kıyasla çok daha ucuza kullanılabildiği için, maliyet baskısı yaşayan şirketler arasında giderek daha popüler hale geliyor.

Ucuz yapay zeka modelleri kaliteli mi?

Duruma göre değişir. Uzmanlara göre e-posta yazma, sınıflandırma, planlama gibi günlük ve tekrarlı işlerde ucuz modeller pahalı olanlar kadar iyi sonuç verebiliyor. Ancak en karmaşık akıl yürütme görevlerinde pahalı ve güçlü modeller hâlâ daha başarılı kabul ediliyor.

Çinli yapay zeka modelleri güvenli mi?

Çinli modellerin kullanımı, veri güvenliği ve gizlilik konusunda soru işaretleri doğurabiliyor. Bu nedenle birçok şirket, bu modelleri doğrudan değil, verilerinin kendi ülkelerinde işlendiği yerel ya da Amerikan sunucular üzerinden kullanmayı tercih ediyor.

Bir şirketin yapay zeka faturasının maaşları geçmesi, ilk bakışta tuhaf bir ayrıntı gibi görünüyor. Ama aslında yapay zeka çağının en önemli gerilimlerinden birini gözler önüne seriyor. Yapay zeka müthiş bir güç sunuyor, ama bu gücün bir bedeli var ve bu bedel her zaman sürdürülebilir değil.

Tablo net. Bir tarafta yapay zekanın sunduğu muazzam verimlilik, diğer tarafta kontrol edilmesi gereken gerçek bir maliyet var. Şirketler artık "en güçlü yapay zekayı kullanalım" yerine, "hangi işi hangi modele, hangi saatte yaptıralım" diye düşünmeye başladı. Bu da yapay zeka dünyasında yeni bir dönemin işareti. Ucuz ve pratik modellerin yükseldiği, maliyetin en az yetenek kadar önemli olduğu, hatta yapay zekanın elektrik gibi fiyatlandığı bir dönem. Ve bu rekabetin en büyük kazananı, sonuçta yapay zekayı daha uygun fiyata kullanacak olan hepimiz olabiliriz.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Piyasa beklentisi mayıs ayında dış ticaret açığının 78,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi yönündeydi. Açık beklentinin hafif altında kalsa da aylık bazda belirgin bir genişleme kaydetti.

Mayıs ayında ihracat bir önceki aya göre yüzde 3,2 gerileyerek 317,7 milyar dolara inerken, ithalat yüzde 3,3 artışla 395,3 milyar dolara yükseldi. Nisan ayında ihracat 327,1 milyar dolar, ithalat ise 383,0 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu.

Açığın artışında mal ticareti dengesindeki bozulma etkili oldu. Mal ticareti açığı mayısta 23,6 milyar dolar artarak 106,5 milyar dolara çıkarken, hizmetler fazlası 0,6 milyar dolarlık artışla 28,9 milyar dolara ulaştı.

Buna karşın yılın ilk beş ayı dikkate alındığında, mal ve hizmet ticareti açığı geçen yılın aynı dönemine göre 203,9 milyar dolar, yani yüzde 40,6 azaldı. Aynı dönemde ihracat 164,7 milyar dolar (yüzde 11,7) artarken, ithalat 39,2 milyar dolar (yüzde 2,1) geriledi.

Mayıs sonu itibarıyla üç aylık ortalama mal ve hizmet ticareti açığı 7,5 milyar dolar artarak 62,9 milyar dolara yükseldi. Üç aylık ortalama ihracat 321,5 milyar dolar, ortalama ithalat ise 384,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Mayıs ayında mal ihracatı 11,3 milyar dolar azalarak 210,6 milyar dolara gerilerken, düşüşte sanayi malzemeleri ve materyalleri ihracatındaki 5,5 milyar dolarlık azalma öne çıktı. Ayrıca parasal olmayan altın ihracatı 6,2 milyar dolar, diğer değerli metaller 1,3 milyar dolar ve doğal gaz ihracatı 1,1 milyar dolar geriledi.

Buna karşılık ham petrol ihracatı 2,0 milyar dolar arttı. Sermaye malları ihracatı 3,5 milyar dolar gerilerken, bilgisayar ihracatı 2,1 milyar dolar, bilgisayar aksesuarları 2,0 milyar dolar düştü. Tüketim malları ihracatı 2,1 milyar dolar, ilaç preparatları ihracatı ise 0,9 milyar dolar azaldı.

TVF'den yapılan açıklamaya göre, Global SWF (Sovereign Wealth Fund) tarafından dünya genelindeki ulusal varlık fonları ve emeklilik fonlarının yönetişim, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık başlıkları altında değerlendirildiği 2026 GSR sonuçları açıklandı.

Buna göre, Türkiye Varlık Fonu, araştırmada GSR puanını geçen yıla kıyasla 4 puan artırarak yüzde 84'e yükseltti ve değerlendirmeye alınan 100 varlık fonu arasında 20. sırada yer aldı.

Çalışmanın ilk kez gerçekleştirildiği 2020 yılından bu yana puanını yüzde 68 artıran TVF, bu süreçte performansını en fazla geliştiren üçüncü fon olarak öne çıktı.

Raporda ayrıca, Türkiye'nin ülke sıralamasında kaydettiği ilerleme de dikkati çekti. 76 ülkedeki ulusal varlık fonları ve kamu emeklilik fonlarının yönetişim, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık performanslarının ülke bazında konsolide edilmesiyle oluşturulan GSR ülke sıralamasında Türkiye, 2026 yılında iki basamak yükselerek 12. sıraya yerleşti.

Global SWF'nin değerlendirmesinde, TVF'nin uluslararası iyi uygulamaları benimseyerek, kurumsal kapasitesini geliştirmeye yönelik çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.

TVF yönetişim ve sürdürülebilirlikteki istikrarlı gelişimini uluslararası ölçekte pekiştiriyor

Türkiye Varlık Fonu, bir yandan Türkiye ekonomisine uzun vadeli değer katma hedefi doğrultusundaki faaliyetlerini yürütürken, diğer yandan portföy şirketlerinin sürdürülebilirlik performanslarını artırmaya yönelik çalışmalarına devam ediyor.

Kurum, bu alandaki uygulamalarını ve performansını, her yıl yayımladığı Entegre Faaliyet Raporu aracılığıyla kamuoyuyla paylaşıyor.

Son 4 yıldır GSR değerlendirmesinde dünya ortalamasının üzerinde performans sergileyen TVF, yönetişim, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık alanlarındaki istikrarlı gelişimini uluslararası ölçekte pekiştiriyor.