Açıklamada, 'Dijital Türk Lirası Projesi' ekosistemine katılım çağrısına ilişkin başvuru değerlendirme süreçlerinin tamamlandığı bildirildi.

Finans ve teknoloji sektöründen kuruluşları dijital Türk lirasıyla uyumlu, yenilikçi ürün ve senaryolar geliştirmeye davet eden Dijital Türk Lirası Projesi ekosistemine katılım çağrısına bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşlarının başvurabildiği belirtilen açıklamada, başvuru sahibi ile işbirliği yapan finansal teknoloji (FinTek) firmalarının da sürece dahil olduğu ifade edildi.

Açıklamada, üç aşamadan oluşan başvuru sürecinin 4 Eylül-15 Ekim 2025 tarihleri arasında tamamlanan birinci aşamasında 85 proje başvurusunun yapıldığı bilgisi verilerek, 16 banka ve 25 ödeme ve elektronik para kuruluşunun da katılım çağrısı kapsamında başvuruda bulunduğu aktarıldı.

TCMB tarafından yapılan değerlendirmeler neticesinde, 85 başvuru arasından birinci aşama değerlendirme kriterlerini sağlayan 51 projenin ikinci aşamaya geçmesinin uygun görüldüğü belirtilen açıklamada, çağrının ikinci aşama başvurularının ise 13 Kasım-12 Aralık 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildiği kaydedildi.

Açıklamada, ikinci aşama kapsamında başvuru sahipleri tarafından iletilen belgelerin ve yapılan sunumların değerlendirilmesi neticesinde, 12 banka ve 6 ödeme ve elektronik para kuruluşuna ait 23 projenin üçüncü aşamaya geçmesine karar verildiği bildirildi.

Bu aşamada geliştirme faaliyetleri ve deney alanı testlerinin yürütüleceği belirtilen açıklamada, şu bilgilere yer verildi:

'İkinci aşama değerlendirmeleri sonucunda 6 proje de beklemeye alınmış olup bu projeler ilerleyen dönemlerde üçüncü aşamaya dahil edilebilecektir. Bir proje birden fazla kategoriyle ilişkili olabilmektedir. Üçüncü aşamaya geçen 23 projenin kategori dağılımı, 15'i Jetonlaştırma, 17'si Programlanabilir Ödemeler, 7'si Kullanıcı Egemen Kimlik, 15'i Mevcut Sistemlerle Birlikte Çalışabilirlik ve 1'i Makineler Arası Ödemeler şeklindedir. TCMB, finansal teknolojiler ve dijital Türk lirası bağlamında kamu ve özel sektör işbirliğini geliştirme hedefi doğrultusunda çalışmalarını sürdürmektedir.'

Orta Doğu'daki jeopolitik riskler, yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'un göreve başlamasının Fed'e yönelik faiz artırımı tahminlerini güçlendirmesi ve bölgesel gerilimlerin doların güvenli liman özelliğini pekiştirmesi doların diğer para birimleri karşısındaki seyrini etkiledi.

Bu gelişmelere karşın dolar endeksinde temmuz ayında yön tersine döndü.

Dolar endeksi temmuz ayında Fed'in enflasyonu kontrol altına almak için yeterince güçlü adımlar atmayacağı beklentileriyle yüzde 1,5 azalışla 99,7 seviyesine geriledi ve 2 ayın ardından aylık bazda ilk düşüşünü kaydetti.

Dolar endeksi, 30 Temmuz'da 17 Haziran'dan bu yana ilk defa 100 seviyesinin altına geriledi. Nisan ayında yüzde 1,6 azalan dolar endeksi, mayıs ayında yüzde 0,8, haziran ayında yüzde 2,3 arttı.

Faiz indirim beklentilerinin tersine dönmesi dolardaki aşağı yönlü hareket potansiyelini sınırlıyor

Rabobank Kıdemli FX Stratejisti Jane Foley, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, 'Fed toplantısının ardından piyasalar Fed Başkanı Kevin Warsh'un daha önce ifade ettiği kadar enflasyonla mücadelede kararlı olup olmadığını sorguladı.' dedi.

Fed'in para politikasına ilişkin beklentilerde bir değişiklik olsa da genel görüşün 6 aylık bir perspektifte faiz oranlarında yeni artışların olacağı yönünde olduğunu dile getiren Foley, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Bu durum, bu yılın ilkbahar dönemine kadar hakim olan ve Fed'in bu yıl faiz indirimine gideceği yönündeki piyasa beklentisiyle çelişiyor. Fed'in bu yıl ilkbaharda geçerli olan faiz indirimi beklentilerinin tersine dönmesi ve güvenli liman talebinin sürmesi, doları desteklemeye devam ediyor ve aşağı yönlü hareket potansiyelini sınırlıyor.'

In Touch Capital Markets Kıdemli FX Analisti Piotr Matys de 'Fed Başkanı Warsh'un faiz artışı konusunda önceden taahhütte bulunmaktan kaçınmasının yanı sıra belki de daha da önemlisi, bazı yatırımcılar için basın toplantısında yaptığı ve pek çok kişinin kafasını karıştıran hatta şaşırtan açıklamaları Fed'in güvenilirliğini sarsmış olabilir. Bu nedenle dolar genel olarak değer kaybetti.' ifadelerini kullandı.

Warsh'un, enflasyonu kalıcı olarak resmi hedefe yaklaştırma görevini piyasaların üstleneceğini varsaymasının riskli bir strateji olabileceğini söyleyen Matys, volatilitenin sert yükselmesi durumunda ABD Hazine tahvili getirilerinin kontrolden çıkabileceğini ve Warsh'un düşük güvenilirliği nedeniyle piyasa algısını yeniden yönetmesinin zorlaşabileceğini kaydetti.

Matys, Warsh'un eylül ayındaki toplantıda faiz artırımını destekleyerek bu tür bir riski azaltabileceğini belirterek, 'Bir merkez bankasının güvenilirliğinin özellikle dolar gibi önemli bir rezerv para birimi söz konusu olduğunda, herhangi bir para birimini destekleyen en önemli unsurlardan biri olduğunu vurgulamak gerekir.' diye konuştu.

Kapanışta, gösterge endeksi Stoxx Europe 600 yüzde 0,45 yükselerek 652,09 puana çıktı.

Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,11 artarak 8.613,82 puan, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,45 yükselerek 26.001,31 puan ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,34 değer kazanarak 52.871,72 puan oldu.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 değer kaybederek 10.857,7 puana indi.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.15 itibarıyla yüzde 0,182 düşüşle 1,151 seviyesinden işlem gördü.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la müzakerelerin yeniden başlayacağı ve anlaşma olabileceğine ilişkin iyimser mesajlarıyla jeopolitik gerilim nispeten azalırken, bu durum Avrupa piyasalarına pozitif yansıdı.

Veri tarafında ise Avro Bölgesi'nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), temmuzda son 4,5 yılın en hızlı artışıyla 51,9 puana yükseldi.

İngiltere'de imalat PMI temmuzda son 4 ayın en düşüğüne gerileyerek 51,9 puan oldu. İmalat PMI haziranda 52,5 puan olmuştu.

En çarpıcı gelişmelerden biri, Succinct (PROVE) token'ında yaşanacak. Projede dolaşımdaki arzın yüzde 104,1'i kadar yeni token serbest bırakılacak. Bu oran, mevcut dolaşımdaki token miktarının neredeyse iki katına ulaşacak bir artış anlamına geliyor.

Bir diğer dikkat çeken proje ise Rain (RAIN) oldu. Ağustos boyunca düzenli olarak gerçekleşecek kilit açılımları kapsamında yaklaşık 44,1 milyar RAIN token piyasaya sürülecek. Güncel fiyatlarla bu miktarın değeri 569 milyon dolar seviyesinde bulunurken, dolaşımdaki arz yaklaşık yüzde 6,35 oranında genişleyecek.

Tek Seferde Gerçekleşecek Büyük Kilit Açılımları

Ağustos ayında tek seferlik yüksek hacimli token serbest bırakacak projeler şöyle sıralanıyor:

• Hyperliquid (HYPE): 433 bin token, 22,7 milyon dolar değerinde, arz artışı %0,11 - 6 Ağustos
• YZY Money (YZY): 120,8 milyon token, 35 milyon dolar değerinde, arz artışı %22,8 - 16 Ağustos
• Succinct (PROVE): 208 milyon token, 34,7 milyon dolar değerinde, arz artışı %104,1 - 5 Ağustos
• KAITO (KAITO): 32,6 milyon token, 32,4 milyon dolar değerinde, arz artışı %7,6 - 20 Ağustos
• Humanity (H): 266,4 milyon token, 20,3 milyon dolar değerinde, arz artışı %7,9 - 25 Ağustos
• Ethena (ENA): 212,5 milyon token, 18,9 milyon dolar değerinde, arz artışı %2,44 - 5 Ağustos
• LayerZero (ZRO): 25,7 milyon token, 18,3 milyon dolar değerinde, arz artışı %4,4 - 20 Ağustos
• Conx (CONX): 1,3 milyon token, 15 milyon dolar değerinde, arz artışı %1,4 - 15 Ağustos
• Avalanche (AVAX): 4,77 milyon token, 31,1 milyon dolar değerinde, arz artışı %0,87 - 10 Ağustos

Düzenli Kilit Açılımlarında Öne Çıkan Projeler

Ağustos ayında değeri 10 milyon doların üzerinde düzenli token kilit açılımı gerçekleştirecek projeler ise şu şekilde:

• Rain (RAIN): 44,1 milyar token - 569 milyon dolar - %6,35
• Solana (SOL): 1,99 milyon token - 145,7 milyon dolar - %0,34
• Canton (CC): 848,9 milyon token - 99 milyon dolar - %2,16
• TRUMP (TRUMP): 28 milyon token - 40 milyon dolar - %11,29
• Dogecoin (DOGE): 417 milyon token - 29,4 milyon dolar - %0,27
• Worldcoin (WLD): 89,9 milyon token - 28 milyon dolar - %2,5
• Aster (ASTER): 45,5 milyon token - 27,4 milyon dolar - %1,69
• Zcash (ZEC): 48,8 bin token - 23,7 milyon dolar - %0,29
• Morpho (MORPHO): 11,6 milyon token - 22 milyon dolar - %1,78
• Bittensor (TAO): 111 bin token - 21 milyon dolar - %1,16
• PumpFun (PUMP): 7 milyar token - 14 milyon dolar - %1,77

Yaklaşık altı haftadır yeni Bitcoin alımı yapmayan Strategy'nin bu satışı, ortalama 63 bin 957 dolar fiyatla gerçekleşti. Şirketin mevcut Bitcoin varlıklarının ortalama maliyetinin ise 75 bin 417 dolar olduğu belirtildi.

Nakit Pozisyonu Güçlenmeye Devam Ediyor

Son dönemde bilançosundaki nakit miktarını artırmaya öncelik veren şirket, bu stratejisini sürdürdü. Son hamleyle birlikte yaklaşık 250 milyon dolarlık ek nakit oluşturan Strategy'nin toplam nakit rezervi 4 milyar doların üzerine çıktı.

STRC Hisselerinde Geri Alım

Şirket, yeni sermaye yönetimi politikası doğrultusunda hisse geri alımlarına da devam ediyor. Bu kapsamda yaklaşık 81 milyon dolar tutarında STRC hissesi geri alımı gerçekleştirildi.

Yeni Dönemde Sermaye Tek Adrese Gitmeyecek

Michael Saylor, geçtiğimiz hafta açıklanan ikinci çeyrek finansal sonuçlarının ardından yaptığı değerlendirmede, bundan sonraki süreçte sağlanan yeni sermayenin tamamının Bitcoin alımına yönlendirilmeyeceğini ifade etmişti. Saylor, fonların ihtiyaçlara göre Bitcoin yatırımları, nakit rezervinin güçlendirilmesi ve hisse geri alımları arasında dağıtılacağını belirterek şirketin sermaye yönetiminde daha esnek bir yaklaşım benimseneceğinin sinyalini vermişti.

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Türkiye İş Bankası, 2026 yılının ilk yarısına ilişkin finansal sonuçlarını paylaştı.

Buna göre, söz konusu dönemde öz kaynak büyüklüğünü yüzde 6 artışla 453 milyar liraya yükselten banka, aktif büyüklüğünü yüzde 10,1 artışla 5,1 trilyon lira seviyesine taşıdı.

Sürdürülebilir değer yaratma hedefiyle kaynaklarını ekonomi kesimleriyle buluşturan bankanın nakdi kredi hacmi, haziran sonu itibarıyla 2,7 trilyon liraya, gayrinakdi kredi hacmi ise 1 trilyon liraya yükseldi. Hanehalkına ve reel sektöre sağladığı toplam kredi desteği 3,7 trilyon liraya ulaşan bankanın toplam mevduat hacmi de yıl sonuna göre yüzde 9,7 artışla 3,4 trilyon lira oldu.

Haziran sonu itibarıyla net dönem karı 30 milyar lira düzeyinde gerçekleşen bankanın, sermaye yeterlilik oranı yüzde 15,4 oldu.

Yurt dışı finansman kaynaklarına erişim olanaklarını değerlendirmeye devam eden banka, temmuz ayında uluslararası sermaye piyasalarında 500 milyon dolar tutarında, 12 yıl vadeli ve yedinci yılda erken geri ödeme opsiyonlu katkı sermaye niteliğinde Eurotahvil ihracı gerçekleştirdi.

İş Bankası, söz konusu ihracın yanı sıra haziran ayında 658,8 milyon dolar ve 520,3 milyon avro tutarında 367 gün vadeli sürdürülebilir sendikasyon kredisi sağladı. Sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda, tarımsal üretkenliği artıran ve iyi tarım uygulamalarının gelişimine yönelik projelerin desteklenmesi amacıyla kullandırılmak üzere, Güneydoğu Avrupa Fonu'ndan 20 milyon avro tutarında 6 yıl vadeli kaynak da temin edildi.

- Reel sektör için yurt dışından 3,1 milyar dolar kaynak

Bankanın 2025 yıl sonundan bugüne kadar reel sektörün hizmetine sunmak üzere yurt dışından sağladığı toplam kaynak tutarı 3,1 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Yılın ilk yarısında öne çıkan gelişmeler arasında, KOBİ'lerin dönüşümünü desteklemeye yönelik İstanbul Sanayi Odası Stratejik Dönüşüm Merkezi işbirliğiyle hayata geçirilen 'Dijitalleşme ve Değer Odaklı Büyüme Programı' yer aldı. Program, dijitalleşme ve değer odaklı büyüme alanlarında sunacağı bütüncül, uygulanabilir ve ölçeklenebilir çözümlerle KOBİ'lerin küresel değer zincirlerinde daha rekabetçi ve dirençli bir konuma ulaşmasına katkı sağlamayı hedefliyor.

İş Bankası, marka değerleme ve strateji danışmanlığı kuruluşlarından Brand Finance'ın değerlendirmesinde üst üste üçüncü kez Türkiye'nin marka değeri en yüksek bankası seçilirken, Avrupa'nın da önde gelen bankaları arasında yer aldı. Banka ayrıca The Banker dergisinin düzenlediği '2026 Teknoloji Ödülleri' programında açık bankacılık alanında ödüle layık görülürken, Euromoney tarafından gerçekleştirilen 'Mükemmellik Ödülleri'nde de Orta ve Doğu Avrupa'nın en iyi dijital bankası seçildi.

- 'Yapay zeka, katma değer yaratma biçimini de dönüştürdü'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, ekonomiyi, üretim biçimlerini, çalışma hayatını, eğitim, sağlık gibi yaşamın birçok alanını derinden etkileyen yapay zekanın, katma değer yaratma biçimini de dönüştürdüğünü belirtti.

Yeni çağın, hem ülkeler hem kurumlar için rekabette ve verimlilikte önemli fırsatlar sunduğunu, kendilerinin de insan odaklı bir tarzda yapay zeka ve teknolojiye yatırım yaptığını aktaran Aran, insanın yerine geçen değil, insanın potansiyelini büyüten teknoloji yatırımları ve işbirliklerinin ekonomi açısından özellikle fırsat eşitsizliklerini azaltan 'güçlü bir kaldıraç' olabileceğini kaydetti.

Aran, gelecekte sadece en iyi ve gelişmiş teknolojileri geliştirenlerin değil, o teknolojiyi insan yetkinliğiyle kullanan kurumların ve ülkelerin öne çıkacağını belirterek, 'Rekabet yalnızca güçlü finansallar, bilançolar üzerinden değil, yapay zekayı insanın üretkenliğiyle buluşturacak tarzda, en doğru kullananlar etrafında şekillenecek. Biz de gerek yeni nesil iştiraklerimiz ve fintek işbirliklerimizle gerekse diğer yatırımlarımızla ülkemiz için kalıcı değer üretmeye devam edeceğiz.' ifadelerini kullandı.

Devlet Destekli Tarım Sigortaları Sistemi'nde, bitkisel ürün, sera, köy bazlı verim, gelir koruma, temel sigorta paketi, büyükbaş hayvan hayat, küçükbaş hayvan hayat, kümes hayvanları hayat, arıcılık, su ürünleri hayat, ipek böceği sigortaları olmak üzere, 11 farklı sigorta branşı bulunuyor.

6,6 milyar lira hasar ödemesi yapıldı

Bu yılın ocak-temmuz döneminde, tüm tarım sigortası branşlarında 2 milyon poliçe üretildi. 1,1 trilyon liralık tarımsal varlık, 24 milyon dekar alan ve 17,6 milyon büyükbaş ve küçükbaş hayvan sigortalandı.

Ürünleri, seraları ve hayvanları doğal afetlerden ve çeşitli risklerden dolayı zarar gören sigortalı üretici ve yetiştiricilere, 6,6 milyar lira hasar ödemesi yapıldı. Hasar dosyalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalar sürerken, bu kapsamda 9,2 milyar liralık ödeme daha yapılması planlanıyor.

Bu yıl ocak ayının ikinci yarısından itibaren, Türkiye'de bölgesel düzeyde yoğun yağışlar meydana gelirken, bunun sonucunda sel-su baskını hasarları yaşandı. Aynı zamanda, geçen yıldan farklı olarak lokal düzeyde zirai don hasarları da meydana geldi. Mayıs ve haziran aylarında dolu olayları özellikle Şanlıurfa, Adana ve Mersin'de etkili oldu. Lokal düzeyde fırtına hasarları da görülürken, bu yıl tarla bitkileri ve tahıl grubunda yer alan mercimek, buğday ve arpa gibi ürünler sel-su baskını, dolu ve fırtınadan, meyvelerde ise şeftali ve nektarin ürünleri doludan daha fazla etkilendi. Üzüm ve kayısı ürünleri ise düşük şiddette dolu ve dondan etkilendi.

345 bin hasar ihbarı alındı

Devlet Destekli Tarım Sigortaları Sistemi çerçevesinde, 2026 yılında bitkisel ürünleri, seraları ve hayvanları zarar gören sigortalı üretici ve yetiştiricilerden, 345 bin hasar ihbarı alındı. Bu ihbarların 223 binini, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası branşı oluşturdu. Bitkisel Ürün Sigortası branşında ihbar nedenlerini ağırlıklı olarak dolu, sel ve su baskını, don ile fırtına oluşturdu. Buğday, arpa, kayısı ve üzüm ürünleri öne çıkarken, Malatya, Manisa, Diyarbakır ve Konya illeri ihbar nedenlerinde ilk sıralarda yer aldı.

Üreticilerin, iklim değişikliğinin etkilerine bağlı olarak sigorta yaptırma alışkanlıklarının değiştiği görüldü.

Türkiye İstatistik Kurumu 2025 yılı verilerine göre, bitkisel ürün ve sera sigortası branşlarında sigortalılık oranı yüzde 30'a ulaşırken, bu oran büyükbaş hayvan hayat sigortasında yüzde 56'ya, kümes hayvanları hayat sigortasında yüzde 75'e kadar çıktı.

BIST 100 endeksi, güne 86,22 puan ve yüzde 0,64 artışla 13.544,32 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 13.376,01 puanı, en yüksek 13.588,52 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,35 değer kaybederek 13.410,54 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 43,00 puan ve yüzde 0,28 azalışla 15.205,42 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 0,64 ve teknoloji endeksi yüzde 0,14 değer kazanırken, sanayi endeksi yüzde 1,07 ve hizmetler endeksi yüzde 0,61 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 44'ü prim yaparken, 55'i geriledi. Türk Hava Yolları, Akbank, ASELSAN, Yapı ve Kredi Bankası ile Türkiye İş Bankası (C) en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 35 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 35 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışının hemen üzerinde 6 milyon 151 bin 900 lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 38,38, bileşik getirisi yüzde 42,06 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 47,4165, satışta 47,6065 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 47,3121, satışta 47,5017 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1510, sterlin/dolar paritesi 1,3430 ve dolar/yen paritesi 156,8 düzeyinde seyrediyor.

Londra'da ekim vadeli Brent petrolün varili ise yüzde 4,6 azalışla 83,9 dolardan işlem görüyor.

Portföyde en dikkat çeken değişiklik, OZATD hissesinin ağırlığının %34,27'ye yükselmesi oldu. Bir önceki aya göre yaklaşık 20 puanlık artışla fonun en büyük pozisyonu haline gelen OZATD, DSTKF'yi geride bırakarak ilk sıraya yerleşti.

Temmuz sonu itibarıyla fonun ilk 10 hissesi şöyle:

• OZATD: %34,27 (+19,97 puan)
• DSTKF: %12,02 (-10,83 puan)
• TEHOL: %9,22 (+2,08 puan)
• PEKGY: %8,76 (+1,03 puan)
• TERA: %4,11 (-2,52 puan)
• TRHOL: %4,01 (-1,60 puan)
• ANELE: %2,20 (+0,21 puan)
• ALKLC: %1,92 (+1,38 puan)
• SELEC: %1,70 (+0,66 puan)
• BIGEN: %1,55 (+1,55 puan)

Fon performansında ise son 1 ayda %10,40, 3 ayda %49,70, 6 ayda %132,15 ve 1 yılda %882,73 getiri kaydedildi.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,35 değer kaybederek 13.410,54 puandan tamamladı.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 47,56 puan azalırken, toplam işlem hacmi 174,8 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 3, holding endeksi yüzde 1,10 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 4,34 ile iletişim, en fazla kaybettiren ise yüzde 4,71 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında diplomatik görüşmelerin yeniden başlayacağına yönelik beklentilerin Orta Doğu kaynaklı riskleri azaltmasıyla petrol fiyatlarındaki sert düşüş ve tahvil faizlerindeki gerileme risk iştahını desteklerken, yatırımcıların odağında yapay zeka yatırımlarının geri dönüşüne ilişkin endişeler ile yoğun bilanço gündeminin fiyatlamalar üzerindeki etkileri yer aldı.

Analistler, yarın yurt içinde reel efektif döviz kuru, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi, JOLTS açık iş sayısı ve dayanıklı mal siparişlerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.300 ve 13.200 puanın destek, 13.600 ve 13.700 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

VİOP’ta endeks kontratı günü düşüşle tamamladı

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı vadeli işlem kontratı, normal seansı yüzde 0,33 düşüşle 15.520,00 puandan tamamladı.

VİOP’ta BIST 30 endeks kontratı, 3 Ağustos 2026 tarihli normal seansta önceki kapanışa göre 51 puan değer kaybetti.

Önceki normal seansı 15.571,00 puandan tamamlayan endeks kontratı, günü yüzde 0,33 azalışla 15.520,00 puandan kapattı.

Endeks kontratında açık pozisyon sayısı ise 487 bin 139 olarak kaydedildi.

New York borsası, ABD ile İran arasında diplomatik temasların yeniden başlayacağına yönelik beklentilerin risk iştahını artırmasıyla haftanın ilk işlem gününe yükselişle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi 200 puanın üzerinde değer kazandı ve yüzde 0,52 artarak 52.759,06 puana çıktı.

​​​​​S&P 500 endeksi yüzde 0,20 artışla 7.504,78 puana, Nasdaq endeksi de yüzde 0,31 kazançla 25.452,66 puana yükseldi.

Pay piyasaları, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin yanı sıra şirket bilançoları ile makroekonomik verilerin yatırımcıların odağında olduğu yeni haftaya pozitif bir başlangıç yaptı.

Orta Doğu'da gerilimin azalabileceğine ilişkin beklentiler piyasalardaki iyimser havada etkili oldu.

ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'la bir anlaşmanın ana hatları üzerinde uzlaşma sağlandığını ve bu nedenle İran'a yönelik planlanan saldırıları askıya aldığını açıkladı.

Trump, ayrıca dün New Jersey'den Washington'a dönüşü sırasında uçakta basın mensuplarına yaptığı açıklamada, İran'la müzakerelerin 3 Ağustos Pazartesi günü yeniden başlayacağını ve bir anlaşmanın sağlanması konusunda iyimser olduğunu belirtti.

Bu gelişmelerle petrol fiyatları gerilerken, Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 16.30 itibarıyla yüzde 5,1 düşüşle 83,4 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü ham petrolün varili 79,2 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatlarındaki düşüşün enflasyona ilişkin endişeleri bir miktar hafifletmesiyle tahvil faizleri de geriledi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 6 baz puan düşüşle yüzde 4,69 seviyesine indi.

Öte yandan devam eden bilanço sezonu da yatırımcılar tarafından takip ediliyor. Geçen hafta bilançolarını açıklayan Microsoft ve Amazon'un finansal sonuçları, şirketlerin yapay zeka yatırımlarının getirisine ilişkin endişelerin hafiflemesinde etkili olmuştu.

Bu hafta teknoloji sektöründe açıklanacak yeni bilançolar da yakından izlenecek. Haziran ayındaki halka arzının ardından ilk çeyreklik finansal sonuçlarını yarın açıklayacak SpaceX'in bilançosunda özellikle yapay zeka harcamalarına ilişkin veriler odakta olacak.

Bunun yanı sıra Palantir, Advanced Micro Devices (AMD) ve SanDisk gibi şirketlerin bu hafta açıklayacağı finansal sonuçlarda da yatırımcılar, yapay zeka yatırımlarına ilişkin mesajları yakından takip edecek.

Makroekonomik veri gündeminde ise ABD'de hafta boyunca açıklanacak iş gücü piyasasına ilişkin veriler öne çıkıyor. Özellikle cuma günü yayımlanacak tarım dışı istihdam ve işsizlik oranı verileri yakından takip edilecek.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası'nda (KMKTP) standart altının kilogram fiyatı, günün sonunda 6 milyon 151 bin 900 liraya çıktı.

Altın piyasasında en düşük 6 milyon 151 bin 900 lira, en yüksek 6 milyon 193 bin lirayı gören standart altının kilogram fiyatı, günün sonunda önceki kapanışının hemen üzerinde 6 milyon 151 bin 900 lira oldu.

Standart altının kilogram fiyatı cuma gününü 6 milyon 150 bin liradan tamamlamıştı.

KMKTP'de altında toplam işlem hacmi 2 milyar 652 milyon 415 bin 14,94 lira, işlem miktarı ise 429,95 kilogram oldu.

Tüm metallerde toplam işlem hacmi ise 2 milyar 751 milyon 327 bin 607,92 lira olarak gerçekleşti.

Altın borsasında bugün en fazla işlem yapan kurumlar, Uğuras Kıymetli Madenler, Garanti BBVA, NMGlobal Kıymetli Madenler, Aizona Kıymetli Madenler ile Çakmakçı Kıymetli Madenler olarak sıralandı.

Altında bugün gerçekleşen işlemlere ilişkin veriler şöyle:

Temmuz ayında Türkiye'nin altın ithalatı 4 bin 455 kilogram (4,5 ton) olarak gerçekleşti. Böylece altın ithalatı, haziran ayındaki 7 bin 146 kilogramlık seviyenin ve geçen yılın aynı ayında kaydedilen 9 bin 33 kilogramın altında kaldı. Ocak-temmuz döneminde toplam altın ithalatı ise 48 bin 137 kilogram oldu.

Gümüş ithalatı ise temmuz ayında 28 bin 35 kilogram olarak gerçekleşti. Bu rakam, haziran ayındaki 18 bin 602 kilogramın üzerinde olurken, geçen yılın temmuz ayında kaydedilen 48 bin 660 kilogramın altında kaldı. Yılın ilk yedi ayında toplam gümüş ithalatı 837 bin 236 kilogram olarak kayıtlara geçti.

Yangından etkilenen bölgelerde hayatın normale dönmesi ve vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi için ilk aşamada nakdi yardım sürecinin başlatıldığını belirten Göktaş, şunları kaydetti;

Aydın, Balıkesir, Antalya ve Muğla'da meydana gelen orman yangınlarından etkilenen vatandaşlarımızın ilk aşamada temel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, illerimize 25 milyon lira tutarında kaynak aktardık. İllerimizde faaliyet gösteren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarımız aracılığıyla hane ziyaretlerimizi ve hasar tespit çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz.

Vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimi iletiyor, devletimizin tüm imkânlarıyla yanlarında olmaya devam edeceğimizi bir kez daha ifade ediyorum. Rabbim, ülkemizi ve milletimizi her türlü afetten muhafaza eylesin.

ForInvest Haber tarafından analistlerle düzenlenen ankette, BIST100 endeksi kapanış fark değerine ilişkin medyan tahmin 43,02 puan, ortalama tahmini ise 43,98 puan oldu.

Ankette, en yüksek beklenti 123,58 puan, en düşük beklenti -45,5 puan olarak gerçekleşti.

Bugün düzenlenen ForInvest Haber BIST 100 endeksi kapanış anketine 14 aracı kurum analisti katıldı; 12 analist pozitif, 2 analist ise negatif kapanış tahmininde bulundu.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 'Küresel belirsizlikler ve çatışma ortamının etkisiyle dünya ticaretindeki zayıf görünümün sürdüğü bu dönemde, Türkiye'nin ihracatı güçlü üretim altyapısı ve çeşitlendirilmiş ihracat pazarları sayesinde yüksek seviyesini sürdürmektedir.' ifadesini kullandı.

Yılmaz, sosyal medya hesabından, temmuz ayı dış ticaret verilerine ilişkin paylaşımda bulundu.

'Küresel belirsizlikler ve çatışma ortamının etkisiyle dünya ticaretindeki zayıf görünümün sürdüğü bu dönemde, Türkiye'nin ihracatı güçlü üretim altyapısı ve çeşitlendirilmiş ihracat pazarları sayesinde yüksek seviyesini sürdürmektedir.' değerlendirmesini yapan Yılmaz, ihracatın, temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,9 oranında artarak 25,6 milyar dolar olarak gerçekleştiğini, yıllıklandırılmış ihracatın 278,6 milyar dolar ile Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaştığını vurguladı.

'Büyümenin nimetlerini tüm toplumsal kesimlere yansıtmak için çalışmayı sürdüreceğiz'

Yılın ilk yarısında 65,2 milyar dolar gerçekleşen yıllıklandırılmış turizm gelirlerinin de etkisiyle temmuzda yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 400 milyar dolar üzerindeki seyrini devam ettirdiğini bildiren Yılmaz, şunları kaydetti:

'Bölgemizde yaşanan savaş ve jeopolitik gerilimler nedeniyle tedarik zincirinde yaşanan kırılmalar, artan lojistik, enerji, sigorta ve finansman maliyetlerine rağmen ithalatta ocak-temmuz döneminde geçen yıla göre yüzde 4,7 ile kontrollü bir artış yaşanmıştır. Jeopolitik gerilimlerin etkisini azaltmak için aldığımız önlemler sayesinde cari açığın yılın kalanında sınırlı artışla sürdürülebilir seviyelerde kalacağını öngörüyoruz.

İhracatımızı ve ihracatçılarımızı güçlü bir şekilde desteklemek temel önceliklerimiz arasındadır. Bunun yanı sıra üretim sektörüne yönelik uyguladığımız desteklerin ihracatımızın güçlü performansına katkı sağlamaya devam etmesini amaçlıyoruz. Rekabetçi bir şekilde büyümek ve büyümenin nimetlerini tüm toplumsal kesimlere yansıtmak için gece gündüz çalışmayı sürdüreceğiz.'

Küresel belirsizlikler ve çatışma ortamının etkisiyle dünya ticaretindeki zayıf görünümün sürdürdüğü bu dönemde, Türkiye'nin ihracatı güçlü üretim altyapısı ve çeşitlendirilmiş ihracat pazarları sayesinde yüksek seviyesini sürdürmektedir.

İhracat, temmuz ayında geçen yılın: https://t.co/nkVVlbqCmd

— Cevdet Yılmaz (@_cevdetyilmaz) August 3, 2026

Christian Wietoska ve Yiğit Onay'ın da aralarında olduğu stratejistlerin hazırladığı 31 Temmuz tarihli Orta ve Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Afrika (CEEMEA) Makroekonomi ve Strateji Haftalık Raporu'nda, Türkiye'nin sabit getirili varlıklarının destekleyici para politikası görünümü ve istikrarlı şekilde güçlü uzun dönem getiri özellikleri sayesinde artık değerlendirme tablosunda en cazip piyasa konumuna ulaştığı belirtildi.

'Olumlu teknik görünüm (düşük yatırımcı pozisyonlanması ve yaz aylarında elverişli net tahvil arzı dinamikleri), cazip değerleme seviyesi ve risk ayarlı güçlü getiri beklentileri bu görünümü daha da desteklemektedir' denilen raporda, 'Zayıf iç büyüme dinamikleri ve hızla gerileyen enflasyon baskıları nedeniyle önümüzdeki dönemde para politikasında gevşeme beklentisi, yerel tahvillere ilişkin yukarıdaki olumlu unsurlarla birleştiğinde, düşen petrol fiyatları ve Fed'in faiz döngüsüne daha az duyarlı ülkeler arasında Türkiye'yi en cazip yatırım tercihi haline getirmektedir' değerlendirmesi yapıldı.

Stratejistler, Türk tahvilleri için öne çıkan zayıf yönlerin ise kredi notuna ilişkin görünüm, mali dinamiklerdeki bir miktar bozulma ve düşüş eğiliminde olmasına rağmen temel enflasyonun hala yüksek seyretmesi olduğunu ifade etti.

Deutsche Bank Türkiye'de uzun vadeli tahviller yerine orta vadeli tahvilleri tercih ediyor. Raporda, bunun nedeni olarak yaklaşan TCMB faiz indirim döngüsünden orta vadeli tahvillerin uzun vadeli tahvillere kıyasla daha fazla fayda sağlamasının beklenmesine işaret edildi.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, temmuz ayında sanayi grubu sektörlerinden otomotiv endüstrisi 3 milyar 586 milyon dolarlık ihracat yaparak ilk sıradaki yerini korudu.

En fazla ihracat yapan sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri 3 milyar 35 milyon dolarla ikinci, elektrik ve elektronik sektörü 1 milyar 803 milyon dolarla üçüncü sırada yer aldı.

Temmuz ayında oran olarak en fazla ihracat artışı sağlayan sektör yüzde 144,1 ile yaş meyve ve sebze oldu.

Türkiye ihracatının yüzde 71,3'ünü gerçekleştiren sanayi grubunun dış satımı temmuzda yüzde 0,6 artışla yaklaşık 18,3 milyar dolar olarak hesaplandı.

Geçen ay ihracatın yüzde 12,4'ünü gerçekleştiren tarım grubunda yüzde 9,5 artışla yaklaşık 3,2 milyar dolarlık, ihracatın yüzde 2,5'ini oluşturan madencilik grubunda yüzde 13'lük yükselişle 645,4 milyon dolarlık dış satım yapıldı.

En fazla ihracat Almanya'ya

Geçen ay en fazla ihracat yapılan ilk üç ülke yaklaşık 1,9 milyar dolarla Almanya, 1,3 milyar dolarla ABD, 1,2 milyar dolarla Birleşik Krallık olarak sıralandı.

Bu dönemde en çok ihracat yapan ilk 3 kent ise yaklaşık 9 milyar dolarla İstanbul, 1,9 milyar dolarla Kocaeli ve 1,7 milyar dolarla Ankara oldu.

TİM verilerine göre, sektörel bazda 2025 ve 2026'nın temmuz ayları ve son 12 aylık ihracat verileri, değişim oranları ve toplam içindeki payları şöyle (bin dolar):

Uluslararası finansal araştırma kuruluşu S&P Global, Avro Bölgesi'nin temmuz ayı imalat sanayi PMI verilerini açıkladı.

Verilere göre, Avro Bölgesi'nde temmuzda enflasyon baskıları azalırken, fabrika üretimi arttı.

Haziranda 51,4 puan olan imalat sanayi PMI, temmuzda 51,9 puana çıktı. Böylece, Avro Bölgesi'nde imalat sanayi PMI temmuzda son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Ayrıca, temmuzda Avro Bölgesi imalat sanayi PMI, Mart 2022'den bu yana en hızlı artışı gösterdi.

Firmalar üretimi artırmak için birikmiş siparişleri tamamlama yöntemini kullandı ve stokları azalttı.

Piyasa beklentisi, Avro Bölgesi'nde temmuz ayı imalat sanayi PMI'nın 52 puan olması yönündeydi.

PMI verilerinde 50 puanın üstü sektörel büyümeye, 50 puanın altı daralmaya işaret ediyor.

Japon yeninde son dönemde hızlanan değer kaybı ve buna karşı atılan politika adımları, dünyanın en büyük dördüncü ekonomisi Japonya'da para politikasının yönü ve döviz piyasalarındaki müdahale tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

ABD Hazine Bakanlığı ve New York Federal Rezerv Bankasının, Japon yenindeki spekülatif değer kayıplarını ve piyasa oynaklığını engellemek amacıyla Japonya ile başlattığı ortak döviz alım operasyonu, küresel finans sisteminde dengeleri yeniden şekillendiriyor.

Uluslararası basında yer alan müdahale beklentilerinin ardından ABD ve Japonya, 31 Temmuz'da döviz piyasasına doğrudan müdahale etti.

Dolar/yen paritesi, 29 Temmuz'da gün içinde 163,92 ile son yılların en yüksek seviyesini test etmesinin ardından 30 Temmuz'da 163,40 seviyesinden güne başlamıştı. Gün içinde en yüksek 163,75 seviyesini gören kur, ilk müdahale dalgasıyla 157,98'e kadar geriledi ve günü yüzde 2,36 kayıpla 159,54 seviyesinde tamamladı. Ortak müdahalenin resmiyet kazandığı 31 Temmuz'da ise parite gün içinde en yüksek 160,89'u görmesine karşın günü yüzde 1,23 düşüşle 157,58 seviyesinde kapattı.

Analist tahminlerine göre, Japon makamları perşembe günü tek başına yaklaşık 8,45 trilyon yen (yaklaşık 59 milyar dolar) harcadı, cuma günü ise ABD ile ortak koordineli hamle geldi.

30 yıl sonra ilk

ABD ve Japonya'nın bu adımı, 2011 yılında Japonya'da meydana gelen büyük depremin ardından gerçekleştirilen G7 koordineli müdahalesinden bu yana iki ülke arasında yapılan ilk ortak döviz piyasası müdahalelerinden biri oldu.

Ancak operasyonun teknik niteliği bakımından geçmişe göre çok kritik bir fark bulunuyor. İki ülke, 2011'deki tarihi müdahalede aşırı değerlenen yeni baskılamak amacıyla piyasada koordineli şekilde 'yen satışı' gerçekleştirmişti. ABD ve Japonya'nın Japon para birimine doğrudan destek vermek amacıyla 'yen satın alma' (outright purchases) yoluyla güçlerini birleştirmesi ise en son yaklaşık 30 yıl önce, 1998 Asya Finans Krizi döneminde yaşanmıştı. Böylece bu son müdahale, Washington ve Tokyo'nun yene doğrudan alım yoluyla destek verdiği yaklaşık 30 yıl sonraki ilk ortak müdahale olarak kayıtlara geçti.

Bu ikili müdahale, Washington'ın Asya'daki en büyük müttefikine verdiği desteğin ötesinde anlamlar taşıyor. Analistler, operasyonun asıl nedeninin, yendeki erimenin küresel tahvil piyasalarını sarsarak doğrudan ABD kamu borçlanma mekanizmasını koruma refleksi olduğunu vurguluyor.

40 yılın en düşük seviyesi ve petrol şoku baskısı

Japon yeni, ABD ile olan yapısal faiz farkları ve Orta Doğu'da savaşın ardından artan petrol fiyatlarının ham madde ithalatçısı Japon ekonomisine getirdiği yük nedeniyle son aylarda ağır bir baskı altında kalmıştı. Yaşanan bu makroekonomik şokların etkisiyle yen, dolar karşısında son 40 yılın en düşük seviyesi olan 164 sınırına kadar geriledi.

Düşük para birimi Japonya'nın ihracatını kısa vadede ucuzlatıp desteklese de ham madde ithalat maliyetlerini sürdürülemez seviyelere çıkararak halkın satın alma gücünü ciddi oranda düşürdü. Öte yandan, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) haziran ayında politika faizini yüzde 1 ile son 31 yılın en yüksek seviyesine çıkarma yönündeki şahin adımı da zor günler geçiren para birimine kalıcı bir destek sağlamakta yetersiz kaldı.

Finansal istikrarın bozulması üzerine harekete geçen Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, aşırı oynaklık ve düzensiz hareketleri dizginlemek adına ABD ile koordineli olarak döviz piyasasına yen alımı yönünde müdahale ettiklerini açıkladı.

Katayama, söz konusu ortak adımın Eylül 2025'te yayımlanan ABD-Japonya Maliye Bakanları Ortak Bildirisi uyarınca atıldığını ve son aylarda Japon yeninde görülen aşırı oynaklık ve düzensiz hareketlere karşı önlem amaçlı olduğunu aktardı.

ABD tahvil piyasasında 'Japonya dağılımı' riski

Washington'ı milyarlarca dolarlık bu operasyona bizzat katılmaya zorlayan en büyük tehdit, küresel borçlanma maliyetlerinin merkez üssü olan ABD Hazine tahvili piyasasında yaşanabilecek olası bir yapısal kırılmaydı. Japonya, 1,14 trilyon dolarlık portföy hacmiyle ABD kamu borcunun dünyadaki en büyük yabancı alıcısı ve alacaklısı konumunda bulunuyor.

Yen 164 sınırına dayandığı ve baskı altında kaldığı dönemde, Japon yatırımcılar ve finans otoriteleri iç piyasadaki ani likidite ihtiyacını karşılamak ve yen cinsinden fonlama sağlamak için ellerindeki devasa miktardaki ABD Hazine tahvillerini açık piyasada satmak zorunda kalma riskiyle karşı karşıya kaldı.

Japonya'nın milyarlarca dolarlık Amerikan tahvilini bir anda piyasaya sürmesi, halihazırda yükselişte olan ABD Hazine tahvili faizlerinin kontrolsüz şekilde yükselmesine neden olabilecekti. Borç senedi faizlerindeki yükseliş ise ABD'de konut kredisi faizlerinin ve kurumsal borçlanma maliyetlerinin artmasına, Amerikan ekonomisinin yeni bir resesyona sürüklenmesine yol açabilecekti.

Akıllı likidite yönetimi

Müdahalenin Amerikan tahvil piyasasında faiz artışına yol açmaması için arka planda gelişmiş bir finansal mekanizma devreye sokuldu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Japonya'nın cuma günkü müdahaleleri finanse etmek için Fed bünyesindeki Yabancı ve Uluslararası Para Otoriteleri (FIMA) Repo İmkanı'na başvurduğunu açıkladı.

İlk kez 2020 yılında uygulamaya konulan bu sistem, yabancı merkez bankalarının ellerindeki ABD Hazine tahvillerini doğrudan piyasada satmak yerine Fed'e teminat göstererek 60 milyar dolara kadar kısa vadeli dolar kredisi almalarına olanak tanıyor.

Bu sayede Tokyo yönetimi, Amerikan tahvillerini piyasaya sürmeden ihtiyaç duyduğu dolar likiditesini elde etti ve ABD tahvil faizlerindeki olası bir şokun önüne geçildi.

Bessent, önümüzdeki aylarda FIMA'nın kapasitesinin artırılmasını önereceğini belirtti. Ancak bu genişleme, Fed'in yeni Başkanı Kevin Warsh yönetimindeki Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) resmi onayına tabi olacak.

Trump'ın gümrük tarifelerini koruma stratejisi

Söz konusu müdahalenin bir diğer stratejik gerekçesi, doğrudan ABD'nin dış ticaret dengesi ve yerli sanayi politikalarıyla paralellik gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Amerikan üreticisini koruyacağını savunduğu gümrük tarifeleri, yenin dolar karşısında aşırı değersiz kalması durumunda matematiksel olarak işlevini yitiriyordu.

Yen aşırı değersiz olduğunda Japon menşeli ürünler ABD pazarı için çok ucuz hale geliyor ve Trump'ın gümrük tarifelerinin koruma kalkanı önemli ölçüde zayıflıyordu.

Trump'ın müdahaleyi 'bir dostluk göstergesi ve küresel ekonomiye destek' olarak nitelendirmesinin arkasında, ABD'nin dış ticaret açığının kronikleşmesini önleme ve kur bazlı haksız rekabeti engelleme stratejisinin yattığı belirtiliyor.

Trump, başkanlık uçağında yaptığı açıklamada, 'Zayıflayan bir yenleri vardı ve destek istediler. Japonya'ya yardım etmek için her zaman oradayız' diyerek Washington'ın duruma müdahil olma nedenini özetledi.

Sistemik risk önlemi

Finansal piyasaların birbirine göbekten bağlı yapısı, yendeki bir likidite krizinin sınırları aşarak Wall Street başta olmak üzere ABD finans merkezlerini krize sürükleme riski barındırıyordu.

Yıllardır düşük faizli yen cinsinden borçlanıp yüksek getirili ABD varlıklarına yatırım yapan küresel fonlar, yendeki kontrolsüz hareketlerle ani bir teminat tamamlama ve pozisyon kapatma kriziyle karşı karşıya kalabilirdi.

Küresel bir likidite sıkışmasını engellemek adına New York Fed'in, avro satışı üzerinden yen alarak spekülatörlere karşı net bir baraj kurduğu da belirtiliyor.

'Müdahale bir 'sınırlandırma egzersizi''

Uluslararası finans kuruluşu ING'nin Küresel Piyasalar Araştırma Başkanı Chris Turner, konuya ilişkin analizinde, ABD ve Japonya'nın 70-80 milyar dolarlık devasa döviz satışına ve düşen petrol fiyatlarına rağmen doların küresel çapta güçlü kalmaya devam ettiğini vurguladı.

Fed'in eylül ayındaki olası faiz artırımına yönelik belirsizliklerin doları desteklediğini belirten Turner, şunları kaydetti:

'Teoride, ortak döviz müdahalesinin ve Japonya'nın son üç günde yaptığı tahmin edilen 70-80 milyar dolarlık dolar satışının ardından bugün doların genel olarak zayıflaması gerekirdi. Ancak doların küresel piyasalarda değer kaybetmemesi, Fed'in eylül ayında faiz artırıp artırmayacağına ilişkin belirsizlikten kaynaklanıyor. Fed Başkanı Kevin Warsh'un basın toplantısının ardından sıkılaşma fiyatlaması yeniden 16-17 baz puana yükseldi.

Çünkü bir faiz artırımının yapılmaması, uzun vadeli tahvillerde daha büyük bir satış dalgasına yol açacaktır. Mevcut durumda ABD 30 yıllık tahvil faizleri yüzde 5,20'nin, mortgage oranları ise yüzde 6,75'in üzerinde kalmaya devam ediyor. Bu hafta açıklanacak JOLTS açık iş sayısı ve tarım dışı istihdam ile işsizlik oranında çok ciddi bir zayıflama görülmedikçe, dolarda kalıcı bir düşüş trendinin başlayacağını söylemek zor.'

Chris Turner, gerçekleştirilen ikili müdahalenin Fed'in faiz artışının yakın olduğu ve Tokyo'nun uyguladığı gevşek para ve maliye politikalarının dayandığı makroekonomik temelleri değiştiremeyeceğinin altını çizdi.

İki ülkenin ortak adımını 'sınırlandırma egzersizi' olarak tanımlayan Turner, 'Bu ikili müdahalenin dolar/yen paritesini 155 seviyesinin altına kalıcı ve sürdürülebilir bir şekilde düşürmesini beklemiyoruz. Ancak bu operasyon, yatırımcıların pariteyi panikle 160 seviyesinin üzerine taşımasını engelleyen başarılı bir 'sınırlandırma egzersizi' rolü üstlenmektedir. Washington ve Tokyo, bu adımla yen üzerindeki spekülatif baskıyı sınırlandırmış ve Tokyo yönetimine yerel varlıklara yatırımı teşvik edecek yen pozitif politikalar sunabilmesi için çok değerli bir zaman kazandırmıştır.' değerlendirmesinde bulundu.