Morgan Stanley'den Microsoft'a güçlü destek

Morgan Stanley, Microsoft'un 29 Temmuz'da açıklayacağı mali dördüncü çeyrek finansal sonuçları öncesinde şirket hisselerinin yatırımcılar açısından cazip bir risk-getiri dengesi sunduğunu değerlendirdi. Kurum, 600 dolarlık hedef fiyatını korurken, bu seviyenin mevcut fiyatlara göre yaklaşık yüzde 57'lik yükseliş potansiyeline işaret ettiğini belirtti.

Adam Wood liderliğindeki analist ekibi, Azure bulut platformunda büyümenin yüzde 40'ın üzerinde seyretmesini, Copilot yapay zekâ hizmetlerinden elde edilen gelirlerin hızlanmasını ve faaliyet giderlerinde disiplinli yönetimin sürmesini bekliyor. Morgan Stanley'e göre bu üç unsur, Microsoft'un uzun vadede güçlü büyüme ve istikrarlı getiri performansını desteklemeye devam edecek.

Banka, çeyrek için %41 sabit para birimi Azure büyümesinden emin. Gerekçe olarak güçlü kanal kontrolleri, iyileşen GPU kapasitesi ve olumlu CIO anket verileri gösteriliyor. Bankanın son CIO anketi önemli bir veri sunuyor. Microsoft, satıcılar arasında %7,6 ile en yüksek ileriye dönük yazılım harcama beklentisine sahip. CIO'ların %72'si önümüzdeki yıl Microsoft çözümlerine harcamalarını artırmayı bekliyor. Konsensüs %40,5 Azure büyümesi öngörüyor. Rehberliğin üst ucunun yaklaşık 1 puan üzerinde bir başarı muhtemelen yeterli. Bu, kapasite ve tahsis kısıtlamaları göz önüne alındığında yatırımcı engelini aşmak için yeterli olacak.

Copilot için analistler şunları belirtti: Ücretli M365 koltukları, 3Ç'de 15 milyondan 4Ç'de 20 milyona yükseldi. Bu, ticari çekişi ölçmek için çok daha somut bir KPI sağlıyor. Copilot odaklı kullanıcı başına ortalama gelir (ARPU) gelişiyor. Üç başlı bir büyüme itici gücüne dönüşüyor: koltuk benimsenmesi, daha yüksek değerli E7 katmanına geçiş ve genişleyen tüketime dayalı AI para kazanma.

Microsoft'ta yapay zekâ yatırımları gelir beklentisini yükseltti

Microsoft'un 1 Temmuz M365 fiyat artışının önemli bir katkı sağlaması bekleniyor. Mali 2027, 2028 ve 2029 boyunca sırasıyla yaklaşık 2 milyar dolar, 4 milyar dolar ve 6 milyar dolar ek gelir tahmin ediliyor.

Sermaye harcamaları konusunda ekip şunları söyledi: Konsensüs tahminleri, Microsoft'un AI altyapı inşasına göre muhafazakar kalıyor. CFO Amy Hood, takvim 2026'da yaklaşık 190 milyar dolar toplam sermaye harcaması için rehberlik veriyor. Bunun yaklaşık 25 milyar doları daha yüksek bileşen fiyatlandırmasına bağlı. Analistler şunları ekledi: Hisse, mali 2028 GAAP EPS'nin yaklaşık 16 katından işlem görüyor. Bu, şirketin büyüme profilini yansıtmıyor. Çekici risk/getiriyi vurguluyor.

Wedbush'tan Alphabet ve Reddit'e güçlü destek

Wedbush analisti Ygal Arounian, Alphabet ve Reddit'i firmanın En İyi Fikirler Listesine ekledi. Bulut pazar payı kazanımları ve reklam ivmesi sırasıyla yatırım tezleri olarak gösteriliyor.

Arounian şunları söyledi: Alphabet'in ikinci çeyrek sonuçları bir görüşü güçlendirdi. Şirketin tam yığın AI pozisyonu gerçek Bulut pazar payı kazanımlarına dönüşüyor. Yakın vadeli karlılık, artan AI ile ilgili harcamalarla sınırlı olsa da bu böyle.

Google Cloud geliri yıllık bazda %82 artarak 24,8 milyar dolara ulaştı. Bu, beklentilerin oldukça üzerinde. Birinci çeyrekteki %63 büyümeden hızlanıyor. Cloud faaliyet marjı %20,7'den %35,6'ya genişledi. Cloud biriktirme listesi 514 milyar dolara yükseldi.

Önemli uyarı sermaye harcamaları. Alphabet, 2026 tam yıl sermaye harcaması rehberliğini 195-205 milyar dolara yükseltti. Bu, serbest nakit akışını (FCF) ikinci çeyrekte (5,9) milyar dolara negatif itti. Wedbush şimdi FCF'nin 2027 boyunca negatif kalmasını bekliyor. 2028'de bir dönüş noktası öngörülüyor.

Reddit hisselerinde dikkat çeken beklenti!

Reddit için Arounian, ikinci çeyrek sonuçları öncesinde güçlü reklam ürün ivmesini işaret etti. Sonuçlar 30 Temmuz'da açıklanacak. Aktif reklamverenler birinci çeyrekte yıllık bazda %75'ten fazla büyüdü. Performans formatları reklam gelirinin %60'ını aştı.

Analist ayrıca Google ve OpenAI ile AI veri lisanslama anlaşmalarından yukarı yönlü potansiyel görüyor. Bunlar yıllık yaklaşık 60 milyon dolar ve 70 milyon dolar değerinde. Konsensüsün şu anda yansıttığının ötesinde yenileme ekonomilerinin artmasını bekliyor. 22 Temmuz'da hisseler %8 düştü. Reddit'in Google'ın içeriğine erişimini kısıtlayabileceğine dair raporlar geldi. Buna rağmen Arounian şunu bekliyor: Sonuçta potansiyel daha derin entegrasyonlarla bir ilişki olacak.

Meta, Mizuho'nun teknoloji sektöründeki favorisi oldu

Mizuho Securities, Meta Platforms'u çevrimiçi reklam ve mega-cap teknoloji hisseleri arasında en iyi seçimi olarak belirledi. İkinci çeyrek kazançları öncesinde Outperform notunu ve 835 dolarlık hedef fiyatı yineledi.

Analistler Meta'dan sağlam bir açıklama beklediklerini söyledi. Reklam geliri yavaşlaması için yakın vadeli beklentiler sessiz. Şirketin konsensüs reklam geliri tahminlerini karşılayabilmesi veya aşabilmesi gerektiğini savundular. Yüksek etkileşim ve reklam büyümesinin sürdürülebilirliği göz önüne alındığında bu mümkün.

Önemli bir yeni katalizör Anthropic'e bilgi işlem gücü kiralama anlaşması. İki yıl boyunca 10 milyar dolara kadar değerde olduğu bildiriliyor. Mizuho bunu sermaye harcaması yatırım getirisinin ilk işareti olarak nitelendirdi.

Analistler şunları yazdı: %50-75 artan marj varsayıldığında, bu yıllık vergi sonrası hisse başına 1-1,25 dolar kazanç ekleyebilir. Üst ucu 20 kat kapitalize etmek, diğer her şey eşit olduğunda hisseye 25 dolar ekleyebilir.

Analistler şunları ekledi: Doğrudan etkiye ek olarak, sermaye tahsisinde daha fazla güven Meta'da genel çarpanı artırabilir.

Citi'den yarı iletken hisseleri için 'alım fırsatı' değerlendirmesi

Citi analistleri, yarı iletken hisselerindeki son geri çekilmeyi bir satın alma fırsatı olarak görüyor. Yükselen petrol fiyatları, artan tahvil getirileri ve AI harcama endişeleri bunu tetikledi. Banka, yarı iletken hisselerine göre yarı iletken sermaye ekipmanını tercih ediyor.

Banka şunları söyledi: Veri merkezleri en güçlü son pazar olmaya devam ediyor. Toplam yarı iletken talebinin %34'ünü oluşturuyor. 2030'a kadar tüm yarı iletken toplam adreslenebilir pazarı (TAM) aşma yolunda. Otomotiv ve endüstriyel, pazarın %21'inde bir toparlanma gösteriyor. PC, cep telefonu ve tüketici elektroniği talebi, pazarın birleşik %42'si, zayıflamaya devam ediyor. Bunun nedeni bellek maliyet enflasyonu ve arz kısıtlamaları.

Citi'den çip ekipmanı hisselerine güçlü destek

Citi şunları belirtti: Rapor veren şirketler arasında 2026 ve 2027 için konsensüs gelir tahminleri sırasıyla %4 ve %7 arttı. EPS tahminleri ise %7 ve %8 yükseldi. Banka, yarı iletken hisselerine göre yarı iletken sermaye ekipmanı hisselerini tercih ediyor. Gerekçe, sermaye harcaması artışlarının yönlendirdiği daha yüksek tahmin revizyonları.

Intel, TSMC ve Tesla'dan gelen sermaye harcaması yorumları özellikle cesaret verici olarak işaretlendi. Ekipman üreticileri için bu önemli. Intel, 2026 sermaye harcaması rehberliğini yaklaşık 18 milyar dolardan 20 milyar doların üzerine çıkardı. Araç satın alımları yıllık bazda %40 büyüyor. 2027 sermaye harcamalarının önemli ölçüde daha yüksek olacağı söylendi.

TSMC de 2026 sermaye harcaması rehberliğini tekrar yükseltti. Yaklaşık 56 milyar dolardan 60-64 milyar dolara çıkardı. Gerekçe olarak daha güçlü AI talebi ve daha yüksek ekipman maliyetleri gösteriliyor. Arizona'ya ek 100 milyar dolarlık yatırım açıklandı. Bu, toplam taahhüdünü 265 milyar dolara getiriyor. Yaklaşık dört ek fabrika içeriyor.

Jefferies, Datadog hissesi için not indirimine gitti

Jefferies, hafta başında Datadog hissesi için yatırım tavsiyesini 'Al'dan 'Tut'a düşürdü. Kurum, bu kararın arkasında şirketin operasyonel performansından ziyade, yılbaşından bu yana yaşanan güçlü yükselişin ardından oluşan yüksek değerleme seviyelerinin bulunduğunu belirtti. Buna karşın Jefferies, Datadog'un yapay zekâ yatırımlarından fayda sağlayan ve sektöründe lider konumunu koruyan şirketlerden biri olduğu yönündeki olumlu görüşünü sürdürdü.

Analist Brent Thill, şirketin yapay zekâ odaklı büyüme hikâyesinin 2026'nın ilk yarısında büyük ölçüde fiyatlandığını ifade etti. Datadog hisselerinin yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 94 değer kazandığını hatırlatan Thill, gelir büyümesinin de 2025'in ilk çeyreğindeki yüzde 25 seviyesinden 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 32'ye yükselerek ivme kazandığını vurguladı.

Jefferies, Datadog'un 2027 tahmini gelirine göre yaklaşık 18 kat firma değeri (EV) çarpanıyla işlem gördüğünü ve Snowflake'e kıyasla yaklaşık 4 puan primli fiyatlandığını belirtti. Raporda, mevcut değerlemenin olası bir operasyonel yavaşlamaya karşı sınırlı bir güvenlik marjı sunduğu, bu nedenle daha cazip fiyat seviyelerinde hisseye yeniden olumlu yaklaşılabileceği ifade edildi.

Ev bulmanın giderek zorlaştığı büyükşehirlerde birçok kiracı, başka seçeneği olmadığı için bu belgeyi imzalamak zorunda kaldığını ifade ederken, tahliye süreçleri nedeniyle açılan davalar da mahkemelerin iş yükünü artırıyor.

İmza tarihi önemli

Gayrimenkul hukuku uzmanları, tahliye taahhütnamesinin kira sözleşmesiyle aynı gün imzalatılması halinde hukuken geçersiz sayıldığını, belgenin ancak kiracının özgür iradesiyle ve sözleşmeden sonra düzenlenmesi durumunda geçerli olduğunu belirtiyor.

Ancak bu durumun ev sahipleri tarafından kiralama sürecinin rutin bir dayatması haline getirilmesi, emlak sektörü temsilcilerine göre taraflar arasındaki güveni zedeleyerek piyasada istikrarsızlığa yol açıyor.

Türkiye'nin haberine göre uzmanlar, hem kiracıyı hem de belgeyi hukuka uygun kullanan dürüst ev sahiplerini korumak ve yargıya taşınan uyuşmazlıkları azaltmak adına sıkı denetim ve ceza mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini ifade ediyor.

Uraloğlu, 'Katar ile kurduğumuz stratejik ortaklık sayesinde Türksat filomuza yüksek veri kapasiteli yeni nesil bir uydu kazandırıyoruz. Bu proje ile hem filomuzu büyütüyor hem de ülkemizin uzaydaki etkinliğini ve küresel uydu pazarındaki rekabet gücünü de artırıyoruz.' dedi. Bakan Uraloğlu ayrıca, uydunun adını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın verdiğini söyledi.

Türksat-Biruni'nin 50 derece Doğu yörüngesinde görev yapacağını belirten Uraloğlu, 'Yüksek veri kapasiteli Ka-Bant teknolojisine sahip yeni uydumuz, Türksat'ın hizmet kapasitesini önemli ölçüde artıracak. Katar finansmanıyla hayata geçirilecek proje sayesinde filomuza yeni nesil bir uydu kazandırırken uydu haberleşme altyapımızı da daha güçlü hale getireceğiz.' ifadelerini kullandı.

İş birliğinin yalnızca yeni bir uydu yatırımı olmadığını belirten Uraloğlu, 'Es'hailSat ile kurduğumuz ortaklık kapsamında iki şirketin uydu varlıkları, yer altyapıları, dağıtım ağları ve müşteri portföyleri birlikte değerlendirilecek. Altyapı yatırımlarının paylaşılmasıyla kaynaklarımızı daha verimli kullanacak, Türksat-Biruni'nin ticari potansiyelini ilk günden itibaren en üst seviyeye çıkaracağız. Türksat'ın kullanımına sunulacak 50 Gbps'a kadar ilave kapasiteyle ülkemizin uydu haberleşme altyapısını daha da güçlendireceğiz.' diye konuştu.

Projenin Türkiye'nin stratejik haklarını koruyarak yürütüldüğünü vurgulayan Uraloğlu, '50 derece Doğu yörüngesindeki frekans ve yörünge haklarımız korunmaya devam edecek. Bu proje kapsamında herhangi bir hak devri söz konusu olmayacak. Es'hailSat tarafından üretilecek olan uydu, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) nezdinde Türksat adına kayıtlı olacak. Böylece hem mevcut haklarımızı güvence altına alacak hem de filomuza yeni nesil bir uydu kazandıracağız.' ifadelerini kullandı.

Türksat-Biruni'nin geniş bir coğrafyada hizmet vereceğini belirten Uraloğlu, 'Katar ile kurduğumuz ortaklık sayesinde Orta Doğu, Kuzey Afrika, Avrupa, Orta Asya ve Sahra Altı Afrika'da çok daha güçlü bir hizmet ağı oluşturacağız. Türksat'ın teknik altyapısını Es'hailSat'ın bölgesel gücüyle birleştirerek küresel ölçekte yeni fırsatlar elde edeceğiz.' dedi.

Yeni uydunun birçok kritik alanda önemli katkılar sağlayacağını belirten Uraloğlu, 'Yüksek kapasiteli geniş bant internet hizmetlerinin yanı sıra havacılık ve denizcilik mobilite hizmetleri, kamu kurumlarımızın haberleşme ihtiyaçları ve kurumsal veri iletişimi alanlarında da daha güçlü çözümler sunacağız. Artan bağlantı ihtiyacına çok daha yüksek kapasiteyle cevap vereceğiz.' değerlendirmesinde bulundu.

Türksat-Biruni'nin Türkiye'nin uzay vizyonuna önemli katkı sağlayacağını vurgulayan Uraloğlu, 'Bu proje, Türkiye ile Katar arasındaki stratejik iş birliğini uzay ve uydu teknolojileri alanında daha ileri seviyeye taşıyacak. Türksat-Biruni ile ülkemizin uydu haberleşmesindeki etkinliğini artırırken küresel uydu pazarındaki konumumuzu da daha da güçlendireceğiz.' ifadelerini kullandı.

Haftanın ikinci işlem gününde satış baskısı öne çıktı. BIST 100 endeksi yüzde 0,69 düşüşle 13.974,14 puana gerilerken, bankacılık endeksi yüzde 0,77, holding endeksi ise yüzde 0,07 değer kaybetti. İletişim sektörü yüzde 1,25 ile en fazla yükselen sektör olurken, finansal kiralama ve faktoring endeksi yüzde 8,82 geriledi. VİOP BIST 30 endeks kontratı da yüzde 0,70 değer kaybederek 16.375 puana indi.

Çarşamba günü alımlar yeniden güç kazandı. BIST 100 endeksi yüzde 1,18 artışla 14.138,85 puana yükseldi. Holding endeksi yüzde 1,45, bankacılık endeksi ise yüzde 0,08 değer kazandı. Finansal kiralama ve faktoring ile teknoloji endeksleri yüzde 2,46 ile en fazla yükselen sektörler olurken, tekstil ve deri endeksi yüzde 2,62 geriledi. VİOP BIST 30 endeks kontratı ise günü yüzde 1,19 yükselişle 16.570 puanda tamamladı.

Perşembe günü küresel piyasalardaki olumsuz görünüm yurt içi piyasaları da etkiledi. BIST 100 endeksi yüzde 0,43 düşüşle 14.077,67 puana geriledi. Madencilik endeksi yüzde 4,47 ile en fazla yükselen sektör olurken, iletişim endeksi yüzde 5,35 ile en sert kaybı yaşadı. Gün içerisinde Brent petrol fiyatının 100 doların üzerine çıkması ve Orta Doğu'daki enerji arzına yönelik riskler piyasalarda baskı oluşturdu. Aynı gün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), politika faizini beklentilere paralel şekilde yüzde 37 seviyesinde sabit bıraktı. VİOP BIST 30 endeks kontratı ise normal seansı yüzde 1,08 düşüşle 16.391 puanda tamamladı.

Haftanın son işlem gününde satışlar devam etti. BIST 100 endeksi günü yüzde 0,95 kayıpla 13.943,87 puanda tamamladı. Bankacılık endeksi yüzde 0,03 yükselirken, holding endeksi yüzde 0,58 değer kaybetti. Bilişim sektörü yüzde 2,40 ile en fazla yükselen sektör olurken, finansal kiralama ve faktoring endeksi yüzde 2,27 gerileyerek en fazla düşen sektör oldu. VİOP'ta ağustos vadeli BIST 30 endeks kontratı da yüzde 0,84 değer kaybederek normal seansı 16.253 puanda tamamladı.

Hafta boyunca küresel piyasalarda ABD ile İran arasındaki gerilimin enerji koridorlarına yönelik riskleri, petrol fiyatlarındaki yükseliş, ABD'nin Kanada'ya yönelik yeni gümrük tarifesi açıklamaları ve büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları yakından izlendi. Yurt içinde ise yatırımcıların odağında TCMB'nin faiz kararı ve makroekonomik veriler yer aldı.

Önümüzdeki hafta piyasalarda yurt içinde işsizlik oranı ve dış ticaret dengesi, yurt dışında ise ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararı, Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi, ABD büyüme verileri ile İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararı başta olmak üzere yoğun veri gündemi takip edilecek.

Suriye'ye en fazla ihracat 103 milyon 879 bin dolarla değirmencilik ürünlerinde gerçekleştirildi. Bu sektörü 102 milyon 256 bin dolarla çimento, 80 milyon 107 bin dolarla elektrik ve enerji ürünleri izledi. Çimento ihracatındaki yüzde 116,8'lik artış öne çıktı.

Suriye'ye yapılan ihracatta Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin payı 461 milyon 823 bin dolar olarak hesaplandı. Bölgenin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre miktar bazında yüzde 34,6, değer bazında ise yüzde 11,4 arttı.

Suriye'ye ihracattaki yükseliş sürüyor

TİM Yönetim Kurulu Üyesi ve TİM Suriye Masası Başkanı Celal Kadooğlu, 2025'in Suriye pazarında yaklaşık yüzde 70'lik ihracat artışıyla tamamlandığını, 2026'da da yükseliş eğiliminin sürdüğünü söyledi.

Bankacılık sisteminin uluslararası finansal sisteme entegrasyonunun, güvenlik koşullarındaki iyileşmenin ve İslahiye ile Nusaybin sınır kapılarının tam kapasiteyle hizmete alınmasına yönelik hazırlıkların ticarete olumlu katkı sağlayacağını belirten Kadooğlu, 'İki ülke üst yönetiminin karşılıklı olarak attığı olumlu adımlar, ortak geleceğimize dair hedeflerimizi pekiştiriyor.' dedi.

Haziran ayında Suriye'de yürürlüğe giren yeni kararnameyle binden fazla üründe güncellenen gümrük vergilerinin iki ülkenin ortak ticaret vizyonu doğrultusunda yeniden değerlendirileceğine inandıklarını ifade eden Kadooğlu, bazı ürün gruplarında uygulanan yüksek tarifelerin ihracat maliyetlerini önemli ölçüde artırdığını dile getirdi.

Kadooğlu, ton başına 1000 dolara ulaşan gümrük tarifelerinin 20 tonluk bir tır için ek masraflarla birlikte yaklaşık 25 bin dolarlık maliyet oluşturduğunu belirterek, bu yükün karşılıklı diyalogla makul seviyelere çekilmesinin hem Türkiye'nin ihracat potansiyelini artıracağını hem de Suriye'de ihtiyaç duyulan ürünlere daha uygun koşullarda erişim sağlayacağını kaydetti.

İki ülke arasındaki ticaretin daha öngörülebilir ve sürdürülebilir hale gelmesi için gümrük tarifelerinin ortak menfaatler doğrultusunda yeniden düzenlenmesi ve serbest ticaret anlaşmasının yeniden yürürlüğe girmesinin önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Kısaca 25 teknoloji şirketi ve kuruluşu, 24 Temmuz 2026'da "Açık Ağırlıklar ve Amerikan Yapay Zeka Liderliği" başlıklı üç sayfalık bir açık mektup yayınladı. Mektup ABD'li politika yapıcılardan açık ağırlıklı yapay zeka modellerine yönelik erken kısıtlamalardan kaçınılmasını, işlem gücüne erişimin genişletilmesini ve fikri mülkiyet hırsızlığının geniş yasaklar yerine hedefli kurallarla ele alınmasını talep ediyor. Jensen Huang mektubu hayatındaki ilk X postuyla duyurdu; post 11 milyon görüntülenmeyi aştı ve imzacı sayısı 24 saat içinde 50'ye yükseldi. OpenAI ilk listede yer almazken sonradan imzacılara katıldı, Google'ın da katıldığı bildirildi. Anthropic ve Amazon ise mektubun hiçbir versiyonunda yer almadı. Bu yazıda mektubun içeriğini, politika taleplerini, kabul ettiği riskleri ve tarafların karşılıklı eleştirilerini ele alacağız.

Huang'ın Postunda Ne Yazıyor?

Huang'ın postu dört cümleden oluşuyor ve Nvidia'nın sitesinde barındırılan mektup dosyasına yönlendiriyor. Postta yapay zekanın her sektörü dönüştüreceği, her şirkete güç vereceği ve her ülke tarafından geliştirileceği belirtiliyor.

Huang'ın ifadesine göre açık modeller güvenliği ve siber güvenliği güçlendiriyor, inovasyonu ve yayılımı hızlandırıyor, egemenliği mümkün kılıyor. Postun son cümlesinde ise dünyanın hem sınır seviyesindeki kapalı modellere hem sınır seviyesindeki açık modellere ihtiyacı olduğu yazıyor. Huang metni "Nvidia'nın imzaladığı bir mektup" olarak tanımladı; yani belge Huang'ın kişisel yazısı değil, bir koalisyon metni olarak sunuluyor. Post, Huang'ın iki gün önce Axios'a verdiği demeçle de bağlantılı; o görüşmede Amerikan şirketlerinin Çin yapay zeka modellerini kullanmakta özgür olması gerektiğini söylemişti.

Açık Ağırlık Nedir?

Açık ağırlık, bir yapay zeka modelinin eğitim sonucu ortaya çıkan parametrelerinin indirilebilmesi, incelenebilmesi, değiştirilebilmesi ve geliştiricinin sunucuları dışında çalıştırılabilmesi anlamına gelir. Kapalı modellerde kullanıcı yalnızca bir arayüz üzerinden modele erişebilir, modelin kendisini edinemez.

Mektuba göre bu ayrımın kurumsal düzeyde pratik sonuçları bulunuyor. Açık ağırlıklı bir modeli indiren kurum, onu kendi altyapısında çalıştırabiliyor, kendi verisiyle özelleştirebiliyor ve verisini dışarıya göndermeden kullanabiliyor. Metinde bu esneklik teknolojik egemenliğin bir parçası olarak tanımlanıyor ve sağlık kuruluşları, savunma tedarikçileri, hukuk büroları ile bankalar gibi düzenlemeye tabi sektörler için genel bir kıyaslama tablosunda en yüksek puanı alan modele erişimden daha önemli olabileceği belirtiliyor. Meta'nın Llama modelleri bu yaklaşımı ABD'de yaygınlaştırdı, Fransız girişimi Mistral ise güçlü açık modellerin Silikon Vadisi dışından da çıkabildiğini gösterdi.

Mektup Hangi Argümanları Sunuyor?

Mektubun ana tezi, ABD'nin yapay zeka liderliğinin tek bir sınır modeliyle değil, ülkenin güçlü ve açık bir ekosistem kurup kurmadığıyla ölçüleceği yönünde. Metin argümanlarını üç sayfa boyunca dört eksende topluyor.

Birinci eksen tarihsel paralellik kuruyor. Mektup 1980'lerin açık kaynak yazılım tartışmasına atıf yapıyor ve o dönem ilerleme için sıkı kontrolün gerekli olduğu düşünüldüğünü, ancak paylaşılan kodun internetin, kurumsal sistemlerin ve ABD devlet altyapısının temeli haline geldiğini belirtiyor. Metne göre açık kaynak yazılım maliyetini düşürmekten fazlasını yaptı ve Amerikalı mühendisler için kurumsal egemenlik yarattı.

İkinci eksen güvenlik. Mektup burada sezgiye ters bir iddia ortaya koyuyor: metne göre yalnızca kapalı modellere dayanmak doğası gereği güvenli değil, çünkü kapalı sistemler dışarıdan tespit edilemeyecek biçimde ele geçirilebilir ya da arıza verebilir. İmzacılara göre ileri yeteneklerin bir avuç kapalı model içinde toplanması tek bir kırılma noktası riski yaratıyor. Metinde ayrıca şeffaflığın belirsizlikten daha güvenli olabileceği savunuluyor ve siber saldırganların halihazırda ileri yapay zeka kullandığı, savunma tarafının da tehditleri tespit edip simüle edebilmek için eşdeğer yetenekte modellere ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.

Üçüncü eksen ekonomik erişimi konu alıyor. Mektuba göre indirilebilir ağırlıklar seçenek kümesini genişletiyor: bir girişim küçük bir modeli dar bir görev için özelleştirebiliyor, bir hastane ya da kamu kurumu istem ve çıktıları kontrollü bir ortamda tutabiliyor, bir üretici ise gecikme süresinin önemli olduğu bir üretim hattının yanında çıkarım yapabiliyor. Dördüncü eksen ise damıtma ayrımı. Metinde politika yapıcıların meşru model geliştirme tekniklerini kötüye kullanımla karıştırmaması gerektiği belirtiliyor ve damıtmanın, yani bir modelin çıktılarının başka bir modeli eğitmek veya iyileştirmek için kullanılmasının, model geliştirme, değerlendirme ve doğrulama alanında yaygın kullanılan bir teknik olduğu ifade ediliyor.

Mektup Ne Talep Ediyor?

Mektup dört somut politika talebi sıralıyor. Metin bu taleplerin ABD'nin yapay zeka alanındaki konumunu koruyacağını savunuyor.

Metnin bir başka yönü ise riskleri inkar etmemesi oluyor. Mektup, açık ağırlıkların gerçek ve kendine özgü riskler taşıdığını kabul ediyor: bir kez yayınlandıktan sonra ağırlıklar orijinal geliştiricinin kontrolünden çıkıyor ve değiştirilmiş sürümlerin izlenmesi ile geri alınması güçleşiyor. İmzacılar bu riskleri kabul etmekle birlikte, riskten dolayı yasaklama yaklaşımına karşı çıkıyor.

Kimler İmzaladı, Kimler İmzalamadı?

Mektubun imzacı listesi kadar eksik isimleri de tartışma yarattı. Sektör yorumcuları özellikle en güçlü kapalı modelleri işleten şirketlerin konumuna dikkat çekti.

Listenin genişleme hızı da haber oldu. Forbes'un aktardığına göre mektup 25 imzayla yayınlandı, Huang'ın postu 11 milyon görüntülenmeyi aştı ve imzalar haberler yazılırken gelmeye devam etti; sayı 24 saat içinde 50'ye ulaştı. Aynı gün barındırılan iki farklı kopya farklı imza sayıları taşıdı.

En dikkat çeken katılım OpenAI'dan geldi. Şirket ilk listede yer almazken Huang'ın postundan saatler sonra imzacılara eklendi. Sam Altman, Huang'ın postunu alıntılayarak ABD'nin yapay zekada hem açık kaynakta hem tescilli modellerde kazanmasını istediğini ve bu gelişmeyi memnuniyetle karşıladığını yazdı. Google CEO'su Sundar Pichai ise şirketin uzun süredir açık kaynaktan yararlandığını, ona katkı sunduğunu ve DeepMind tarafından geliştirilen açık ağırlıklı Gemma modellerini düzenli yayınladığını belirtti. Forbes'un aktardığına göre Google da sonradan imzacılar arasına katıldı; ilk gün yayınlanan haberlerde ise şirket listede yer almıyordu. İmzacı listesinin canlı biçimde güncellenmesi nedeniyle aynı gün farklı kaynaklarda farklı sayılar yer aldı. Microsoft CEO'su Satya Nadella mektubu aynı gün paylaştı. Elon Musk tam destek verdiğini yazdı ancak SpaceX imzacı listesinde yer almadı.

Tom's Hardware'in ilk listeye ilişkin tespiti şuydu: 25 imzacının hiçbiri kapalı bir sınır modeline erişim satmıyordu. OpenAI'ın sonradan katılması bu tabloyu değiştirdi ve Anthropic'i en belirgin imzalamayan konumunda bıraktı. Sektör yorumcuları bu durumu bir oyun teorisi problemi olarak değerlendirdi; zira mektubun tezi, kapalı sınır modellerine premium fiyatla erişim satan şirketlerin ticari çıkarına ilk bakışta ters düşüyor.

Anthropic Neden İmzalamadı?

Anthropic mektuba ilişkin ayrı bir açıklama yapmadı. Şirketin bu alandaki pozisyonu, kurucusu Dario Amodei'nin daha önceki kamuya açık açıklamalarından biliniyor: Amodei, güçlü model ağırlıkları yayınlandıktan sonra geliştiricinin kullanımı izleme, erişimi iptal etme ve güvenlik önlemlerini güncelleme yeteneğini kaybettiğini savunmuştu.

Bu argümana göre kapalı bir modelde geliştirici, kötüye kullanım tespit ettiğinde erişimi kesebiliyor, yeni bir güvenlik açığı bulunduğunda modeli güncelleyebiliyor ve kullanım kalıplarını izleyebiliyor. Ağırlıklar indirildikten sonra bu araçların işlemediği belirtiliyor. Amodei ayrıca açık kaynak tartışmasını asıl meseleden uzaklaştıran bir başlık olarak değerlendirdiğini ifade etmişti. Axios'un haberine göre Anthropic ve OpenAI, güçlü Çin açık modellerinin yarattığı riskler konusunda Washington'ı uyaran taraf arasında yer alıyor.

Listede yer almayan diğer isim olan Amazon ile Anthropic arasında dikkat çekici bir bağ bulunuyor: Amazon, Anthropic'in en büyük yatırımcısı konumunda ve Anthropic modellerini kısmen Amazon'un Trainium çipleri üzerinde eğitip sunuyor. Anthropic'in bir başka yatırımcısı olan Google ise mektubu imzaladı; bu da Amazon ile Anthropic arasındaki hizalanmayı daha belirgin hale getiriyor.

Forbes'un değerlendirmesinde bu noktada bir uyarı yer alıyor: her iki şirket de yokluğunu açıklamadı ve nedeni varsaymak hata olur. Aynı analize göre iki okuma birlikte mümkün görünüyor. Birincisi ticari çıkar okuması, zira Anthropic kapalı sınır modeline erişim satıyor. İkincisi ise güvenlik pozisyonu okuması, çünkü şirket ağırlıkların bir kez yayınlandıktan sonra geri çağrılamayacağını yıllardır kamuya açık biçimde savunuyor. Analize göre bu iki okuma aynı anda doğru olabilir. Sektör analistleri ayrıca simetrik bir uyarı yaptı: çıkar sorgulaması hem imzalayan hem imzalamayan tarafa yöneltilebilir, dolayısıyla iki koalisyonun da tarafsız olmadığı ve her iki metnin bulgu değil beyan olarak okunması gerektiği belirtildi.

Tartışma Nasıl Sertleşti?

Mektup yayınlandıktan sonraki 48 saat içinde tartışma politika dilinden çıkıp karşılıklı suçlamalara dönüştü. Sertleşme üç cepheden geldi: Beyaz Saray danışmanı, Anthropic çalışanı ve sektör gazetecileri tartışmaya dahil oldu.

Kronoloji aslında mektuptan önce başladı. 16 Temmuz'da Kimi K3 yayınlandıktan sonra OpenAI'ın strateji şefi Dean Ball, Washington'ın Çin açık ağırlıklı modelleri etrafında düzenleyici risk oluşturacağını X üzerinden öngördü. Bu paylaşım sektörde açık modellere karşı bir korku ve belirsizlik kampanyasının desteklenmesi olarak okundu; Ball daha sonra postunun bazı bölümlerini geri çekti. Sektör yorumcularına göre Cuma günü yayınlanan mektup, büyük ölçüde bu paylaşıma verilmiş bir yanıt niteliği taşıyor.

Bu arada 22 Temmuz'da Beyaz Saray yetkilileri Moonshot AI'ı damıtma yoluyla Amerikan fikri mülkiyeti çalmakla suçladı ve yaptırım seçeneklerini gündeme getirdi; Hazine Bakanlığı da bu seçenekleri değerlendirdi. Anthropic'in politika direktörü söz konusu operasyonu endüstriyel casusluk olarak tanımladı. Ardından beklenmedik bir taraf devreye girdi: yaklaşık 200 girişim, Başkan Trump'a ortak bir mektup göndererek bağımlı oldukları açık modellere erişimin kesilmemesini talep etti. Yani tartışma yalnızca dev şirketler arasında değil, onlara bağlı küçük ölçekli geliştiriciler cephesinde de sürüyor.

Karşılıklı suçlamaların ilk hamlesi Beyaz Saray'ın yapay zeka ve kripto danışmanı David Sacks'tan geldi. Sacks, kapalı model laboratuvarlarını düzenleyici belirsizliği açık kaynak rekabetini yok etmek için silah olarak kullanmakla suçladı ve OpenAI ile Anthropic'i devlet koruması arayan bir gelir düopolü olarak tanımladı. İkinci hamle Anthropic tarafından geldi. Şirkette teknik personel olarak çalışan ve daha önce Google DeepMind'da AlphaGo ile AlphaZero projelerinde yer alan araştırmacı Julian Schrittwieser, mektubu kutlayan paylaşımlara alaycı bir yanıt verdi ve imzacılara kendi ürünlerini açık kaynak yapma çağrısında bulundu; Nvidia'nın CUDA yazılım katmanı ile Microsoft'un Office paketini örnek gösterdi.

Üçüncü hamle OpenAI'ın imzasıyla geldi. Teknoloji gazetecisi Tae Kim, OpenAI'ın mektubu imzaladığını duyurduktan sonra bunu şaşırtıcı bir dönüş olarak nitelendirdi ve sözü doğrudan Anthropic'e bıraktığını yazdı. Anthropic CEO'su Dario Amodei ise açık kaynak tartışmasını asıl meseleden uzaklaştıran bir başlık olarak değerlendirdiğini daha önce ifade etmişti. Huang ile Amodei arasındaki görüş ayrılığı yeni değil; Huang 2025'te Amodei'nin söylediklerinin neredeyse tamamına katılmadığını belirtmiş, Amodei ise kendisine yönelik eleştirileri kötü niyetli bir çarpıtma olarak nitelendirmişti.

Schrittwieser'ın CUDA eleştirisine gelen tepkiler de ikiye bölündü. Bir kesim bunu yerinde bir tutarsızlık tespiti olarak değerlendirdi ve CUDA'nın sektörde yarattığı bağımlılığa dikkat çekti. Karşı görüşü savunanlar ise iki durumun farklı olduğunu belirtti: bu görüşe göre Nvidia hiçbir zaman düzenleyicilerden Linux'un yasaklanmasını istemedi, Microsoft da Linux Foundation'a karşı yasal kısıtlama için lobi yapmadı; her iki şirket kendi ürünlerini kapalı tutarken çevredeki açık ekosisteme müdahale etmedi.

Mektuba Hangi Eleştiriler Geliyor?

Mektuba yönelik eleştiriler iki başlıkta toplanıyor: imzacıların ekonomik çıkarları ve metnin içeriğinin yeniliği. Her iki eleştiri de sektör analistleri tarafından dile getiriliyor.

Birinci eleştiri konumlanmayla ilgili. Analistlere göre imzacıların açık ve yaygın bir yapay zeka ekosisteminde doğrudan ekonomik çıkarları bulunuyor: Nvidia yapay zekanın üzerinde çalıştığı çipleri satıyor ve yapay zeka yayıldıkça daha fazla çip gerekiyor; Meta ile Mistral açık ağırlıklı modeller yayınlıyor; Hugging Face bu modelleri barındırıyor; Andreessen Horowitz ile Y Combinator ekosisteme yatırım yapıyor; Microsoft, IBM, Dell ve ServiceNow kurumlara yapay zeka satıyor. Bu değerlendirmeye göre söz konusu durum argümanları yanlış kılmıyor ancak metni konumlandırıyor: belge tarafsız bir hakemin değil, açık modellerin yayılmasından fayda sağlayanların bakış açısını yansıtıyor. Bir analist metnin tarafsız araştırma değil politika pozisyonu olduğunu vurguladı.

İkinci eleştiri metnin içeriğine yöneliyor. Bir analiz, mektuptaki hiçbir argümanın 1998 ile 2005 arasında açık kaynak yazılım için ya da 2023 ile 2025 arasında açık ağırlıklı modeller için zaten yapılmamış olmadığını, yeni olanın yalnızca zamanlama ve koalisyonun bileşimi olduğunu savundu. Aynı analiz mektubun önerdiği çözümlerin problem karşısında yetersiz kaldığını, işlem gücü erişimi ile paylaşılan veri setleri önerilerinde rakam, mekanizma ya da isim verilmiş kurum bulunmadığını belirtti. Aynı değerlendirmede Çin açık modellerinin yasaklanmasının Amerikan açık ağırlık liderliğini geri getirmeyeceği, ağırlıklar kamuya açıldıktan sonra bunun teknik olarak uygulanabilir olmadığı ve mektubun bu noktada haklı olduğu da ifade edildi.

Tartışmayı Ne Tetikledi?

Mektubun zamanlaması, 16 Temmuz'da yayınlanan Çinli bir modele dayanıyor. Pekin merkezli ve Alibaba destekli Moonshot AI'ın 2,8 trilyon parametreli Kimi K3 modeli, bağımsız testlerde yaygın izlenen bir yetenek endeksinde üçüncü sıraya ve kör kodlama karşılaştırmasında birinci sıraya yerleşti. Şirketin kendi ölçümlerine göre model bazı görevlerde Anthropic ve OpenAI'ın tescilli sistemleriyle başa baş sonuç veriyor; API fiyatları ise milyon girdi token başına 3 dolar, milyon çıktı token başına 15 dolar seviyesinde.

Bu sonuç Washington'da kısıtlama tartışmasını hızlandırdı. Mektup, Trump yönetiminin Çin modellerini yasaklama girişimini yeniden gündeme aldığına dair haberlerden dört gün sonra yayınlandı; ancak metin Çin'den, Moonshot AI'dan ya da DeepSeek'ten doğrudan söz etmiyor. Masadaki sorular arasında Çin yapay zeka modellerine ABD'de erişimin kısıtlanması, damıtma tekniğinin sınırlanması ve model ağırlıklarına ihracat kontrolü uygulanması bulunuyor. Ardından Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikası Ofisi Direktörü Michael Kratsios, Kimi K3'ün Anthropic'in Fable 5 modelinden damıtma yoluyla geliştirildiğini öne sürdü. Trump yönetimi Moonshot AI'a yaptırım seçeneklerini değerlendiriyor. Moonshot AI'ın halka arz planlarını ayrıca yazmıştık. Moonshot AI Borsaya Geliyor: Hedef 50 Milyar Dolar

Düzenleyici baskı yalnızca Çin modellerine yönelik değil. ABD Ticaret Bakanlığı 12 Haziran 2026'da, ihracat kontrolü yetkisine dayanarak Anthropic'in Claude Mythos 5 ve Fable 5 modellerinin kamuya dağıtımına dünya çapında lisans şartı getirdi. Kontroller 30 Haziran'da kaldırıldı ve şirket 1 Temmuz'da erişimi yeniden açtı. Kongre üyeleri Sam Liccardo ve Ted Lieu, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'e yazarak kararın hukuki dayanağını sorguladı. Ayrıca Hugging Face'te yaşanan güvenlik ihlalinin ardından, yapay zeka modelleri için acil kapatma mekanizması zorunluluğu getirecek bir yasa tasarısı Kongre'de ilerliyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Jensen Huang ilk X postunda ne yazdı?

Huang, Nvidia'nın imzaladığı açık ağırlıklar mektubunu paylaştı ve yapay zekanın her sektörü dönüştüreceğini, her şirkete güç vereceğini ve her ülke tarafından geliştirileceğini yazdı. Açık modellerin güvenliği ve siber güvenliği güçlendirdiğini, inovasyonu hızlandırdığını ve egemenliği mümkün kıldığını belirtti. Son cümlesinde dünyanın hem sınır kapalı hem sınır açık modellere ihtiyacı olduğunu ifade etti.

Açık ağırlıklı yapay zeka modeli nedir?

Açık ağırlıklı model, eğitim sonucu oluşan parametrelerinin indirilip incelenebildiği, değiştirilebildiği ve geliştiricinin sunucuları dışında çalıştırılabildiği modeldir. Meta'nın Llama serisi ve Google'ın Gemma modelleri bu kategoride yer alıyor. Kapalı modellerde kullanıcı yalnızca arayüz üzerinden erişim sağlıyor.

Mektup ne talep ediyor?

Mektup dört talep sıralıyor: açık ağırlıklı modellere erken kısıtlamalardan kaçınılması, işlem gücüne erişimin genişletilmesi, paylaşılan veri setleri ile değerlendirme araçlarına yatırım yapılması ve fikri mülkiyet hırsızlığının geniş yasaklar yerine hedefli kurallarla ele alınması.

Mektubu hangi şirketler imzaladı?

Mektup 24 Temmuz'da 25 imzayla yayınlandı; ilk imzacılar arasında Nvidia, Microsoft, Meta, IBM, Dell, Palantir, CrowdStrike, ServiceNow, Mistral, Hugging Face, Andreessen Horowitz, Y Combinator, Mozilla ve Linux Foundation bulunuyor. İmza sayısı 24 saat içinde 50'ye yükseldi; OpenAI, Google, Cisco, Cohere, GitHub ve Palo Alto Networks sonradan katıldı. Anthropic, Amazon ve Apple listede yer almadı.

Damıtma nedir?

Damıtma, bir modelin çıktıları kullanılarak başka bir modelin eğitilmesi veya iyileştirilmesi tekniğidir. Mektup bunu model geliştirme, değerlendirme ve doğrulamada yaygın kullanılan meşru bir yöntem olarak tanımlıyor. Beyaz Saray danışmanı Michael Kratsios ise Çinli Moonshot AI'ın Kimi K3 modelinin bu yöntemle bir ABD modelinden kopyalandığını öne sürdü.

Nvidia hissesi Türkiye'den alınır mı?

Evet. Nvidia, Nasdaq borsasında NVDA koduyla işlem görüyor ve ABD borsalarına erişim sunan aracı kurumlar üzerinden Türkiye'den alınabiliyor. Yurt dışı hisse alımında komisyon, kur etkisi ve vergi koşullarının önceden araştırılması gerekiyor. Teknoloji şirketlerine Türkiye'den nasıl yatırım yapılacağını rehberimizde anlattık. Yapay Zeka Hisseleri Nasıl Alınır?

Yapay zeka sektöründeki en temel ayrışma artık kamuya açık bir belgeye dönüşmüş durumda. Mektup bir politika pozisyonu ortaya koyuyor ve imzacıları bu pozisyonun arkasında duruyor.

Belgenin talepleri net: erken kısıtlama gelmemesi, işlem gücüne erişimin artması, paylaşılan varlıklara yatırım ve hırsızlığa karşı hedefli önlemler. Metin açık ağırlıkların risklerini kabul ederken çözüm olarak yasak yerine hukuki yolları öneriyor. İmzalamayan tarafta ise ağırlıkların yayınlanmasının geri alınamaz olduğu gerekçesi öne çıkıyor. Tartışmanın bir boyutu da karşılıklı çıkar suçlamaları: bir taraf kapalı laboratuvarları düzenleme yoluyla rekabeti kısıtlamakla, diğer taraf imzacıları kendi iş modellerine uygun bir politika savunmakla eleştiriyor. Analistlerin ortak uyarısı ise her iki metnin de tarafsız bir bulgu değil beyan olarak okunması gerektiği yönünde. Kongre'nin nasıl bir çerçeve benimseyeceği, Moonshot AI'a yaptırım uygulanıp uygulanmayacağı ve damıtmanın yasal statüsü önümüzdeki dönemin izlenecek başlıkları arasında yer alacak. Gelişmeleri birlikte takip edeceğiz.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Aktarılan veriler ve rakamlar yayım tarihindeki (26 Temmuz 2026) kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir. Yatırım kararları öncesinde bir uzmana danışmanız önerilir.

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bordo Salonu'nda düzenlenen Bolu Ticaret ve Sanayi Odası'nın 100'üncü yıl programına; Bolu Valisi Abdulaziz Aydın, AK Parti Bolu Milletvekili Yüksel Coşkunyürek, CHP Bolu Milletvekili Türker Ateş, Bolu Bağımsız Milletvekili İsmail Akgül, TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, Bolu Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Abdullah Alemdar, iş insanları ve çok sayıda davetli katıldı. Program kapsamında TSO'nun 100 yıllık tarihini anlatan sinevizyon gösterimi ile halk oyunları gösterisi gerçekleştirildi.

'Banka genel müdürleri ile Merkez Bankası Başkanı ile bir araya geldim, finansmana ulaşmadaki zorlukları anlattık'

'Bugünün ekonomik şartlarında üretim yapmaya, almaya, satmaya devam eden her kardeşim madalya almayı hak ediyor. Dünyada çatışmaların, ticaret savaşlarının yoğun olduğu bir dönemde Türkiye'de de biz üretim yapmaya, almaya, satmaya çalışıyoruz. Sıkıntılarımız var mı, var. Ankara'da daha geçen hafta bankalar genel müdürleriyle, Merkez Bankası Başkanı ile bir araya geldim. Sizlerin dertlerini, sıkıntılarını aktardık. Burada özellikle finansmanın maliyeti, finansmana ulaşmaktaki zorluklarımızı kendilerine anlattık. İnşallah yakın zamanda çözülür diyoruz.'

'Türkiye'deki yaklaşık 600 bin üyemize kefil olduk'

Kredi Garanti Fonu aracılığıyla borsa ve oda üyelerine yönelik destekler ile 'Nefes Kredisi'nden bahseden Hisarcıklıoğlu, şöyle devam etti:

'Özellikle dünyada Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği olarak bir ilki yapıyoruz. Gün öyle bir güne döndü ki babanın oğula, kardeşin kardeşe, komşunun komşuya kefil olmadığı yerde, Bolu Ticaret ve Sanayi Odası üyesiysen sana kefil oluyoruz bankaya karşı. Diyoruz ki bankaya, 'Buna krediyi ver, yüzde 85'inin riski benden, yüzde 15'i de senden.' diyoruz. Dünyada bunu yapan yok. Bu kapsamda Türkiye'deki yaklaşık 600 bin üyemize kefil olmuşuz. Bunlar banka kredisine rahatlıkla ulaşabildiler.'

Hisarcıklıoğlu, içinde bulunulan durumun geçici olduğunu dile getirerek, 'Gelecek bugünden daha iyi olacak çünkü biz iş insanıyız. Bir de inancımız gereği umutsuz olamayız. Gelecek bugünden daha iyi olacak, haberiniz olsun. Yeter ki birlik ve beraberliğimizi bozmayalım.' dedi.

İşte geçen haftanın önemli başlıkları...

1- ABD 'zorla çalıştırma' gerekçesiyle 60 ticaret ortağına tarife uygulayacak

ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanmaması ve bu yasağın etkin şekilde uygulanmamasına yönelik 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 veya yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.

2- Petrol 100 doların üzerinde kalırken arz endişeleri büyüyor

Brent petrol 100 doların üzerinde kalırken, Kızıldeniz ve İran gerilimi fiyatları destekliyor.

3- AMB'den beklentilere paralel faiz kararı

AMB kararında ana refinansman oranını yüzde 2,40 ve marjinal borç verme oranını yüzde 2,65 olarak korudu.

4- Alphabet'in ikinci çeyrek net kârı 4 katına çıktı

Alphabet'in ikinci çeyrek net kârı yıllık bazda yüzde 298 artarak 112,1 milyar dolara, geliri ise yüzde 24 artışla 119,8 milyar dolara yükseldi.

5- Savaşın Kızıldeniz'e yayılması endişesi artıyor

İran savaşı kapsamında yeni bir cephe açma tehdidinde bulunan Yemen'deki Husiler, Kızıldeniz'de iki petrol tankerini hedef aldıklarını açıkladı.

6- ABD, İran'daki 'askeri hedeflere' saldırmaya başladığını açıkladı

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'daki 'askeri hedeflere' saldırmaya başladığını duyurdu.

7- TCMB faizi değiştirmedi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini yüzde 37'de sabit bıraktı. Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5'te sabit tuttu.

ABD'de açıklanan son veriler, enflasyon baskılarının hafiflediğine işaret ederken Orta Doğu'daki çatışmaların yeniden tırmanması ve petrol fiyatlarının yükselişe geçmesi, enflasyon görünümüne ilişkin değerlendirmelerde önemli bir risk unsuru olan enerji maliyetlerini yeniden gündeme taşıdı.

Piyasalarda Fed'in gelecek haftaki toplantısında politika faizini sabit tutacağı beklentisi öne çıkarken enerji fiyatlarındaki yükseliş ve enflasyonun hedefin üzerinde seyretmeye devam etmesi nedeniyle faiz artışı ihtimali de göz ardı edilmiyor.

CME Group verilerine göre 25 Temmuz itibarıyla piyasalar, Fed'in temmuz toplantısında politika faizini yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutma ihtimalini yüzde 65,8, faiz artırımı ihtimalini ise yüzde 34,2 olarak fiyatlıyor.

Fed'in yeni Başkanı Kevin Warsh'ın, göreve gelmesinin ardından yaptığı açıklamalarda fiyat istikrarını yeniden sağlama konusundaki kararlılığını vurgularken para politikasının gelecekteki seyrine ilişkin sınırlı yönlendirmede bulunması da belirsizliği artırıyor.

Enerji maliyetlerindeki gerilemeyle yıllık enflasyon haziranda yavaşladı

ABD'de açıklanan son ekonomik veriler, Fed'in temmuz toplantısında faizleri sabit tutacağı beklentisini destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

ABD Çalışma Bakanlığının verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,4 azalırken yıllık bazda yüzde 3,5 arttı. Böylece yıllık enflasyon, piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

TÜFE, aylık bazda Mayıs 2020'den bu yana ilk kez düşüş kaydetti.

Enerji maliyetleri, martta aylık yüzde 10,9, nisanda yüzde 3,8 ve mayısta yüzde 3,9 yükseldikten sonra haziranda yüzde 5,7 geriledi. Enerji endeksindeki düşüş, barınma ve gıda dahil diğer kalemlerdeki fiyat artışlarını dengeleyerek aylık TÜFE'deki gerilemenin temel belirleyicilerinden biri oldu.

Enerji fiyatlarında aylık bazdaki düşüşe karşın enerji endeksi, haziranda yıllık bazda yüzde 15,7 arttı.

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise haziranda aylık bazda yatay seyrederken yıllık bazda yüzde 2,6 yükseldi.

Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) de haziranda aylık bazda yüzde 0,3 gerilerken yıllık bazda yüzde 5,5 artarak piyasa beklentilerinin altında kaldı.

ABD'de tarım dışı istihdam ise haziranda 57 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşirken işsizlik oranı yüzde 4,2'ye geriledi. İstihdam artışındaki yavaşlamaya rağmen işsizlik oranındaki düşüş, iş gücü piyasasının genel olarak dirençli kaldığına işaret etti.

Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilim petrol fiyatlarını yukarı çekiyor

Orta Doğu'da yeniden artan tansiyon ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, ABD'de enerji maliyetlerine ilişkin endişeleri de yeniden gündeme taşıdı.

Brent petrolün varil fiyatı geçen hafta mayıs ayından bu yana ilk kez 100 doların üzerini görürken ABD'de benzinin ortalama fiyatı da haziran ayından bu yana ilk kez 4 dolar seviyesini aştı.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, benzinin ülke genelindeki ortalama fiyatı 25 Temmuz itibarıyla galon başına 4,11 dolara yükseldi.

ABD ile İran arasında çatışmaların durdurulmasına yönelik haziran ayında varılan mutabakatın ardından petrol fiyatlarındaki gerilemeyle benzinin ortalama fiyatı da galon başına 4 doların altına inmişti.

'Fed'in bu yıl ve gelecek yıla girerken faiz oranlarını sabit tutmasını bekliyorum'

Moody's Analytics Başekonomisti Mark Zandi, AA muhabirine, 'Fed'in bu yıl ve gelecek yıla girerken faiz oranlarını değiştirmeden sabit tutmasını bekliyorum.' dedi.

Enflasyonun muhtemelen zirve yaptığına, enflasyon beklentilerinin iyi çıpalanmış göründüğüne ve iş gücü piyasasının zayıfladığına işaret eden Zandi, pek çok şeyin ABD ile İran arasındaki çatışmaların nasıl seyredeceğine bağlı olduğunu belirtti.

Zandi, ABD Başkanı Donald Trump ile İran rejiminin gelecek haftalarda anlaşmaya varacağını, Hürmüz Boğazı'nın kademeli olarak yeniden açılacağını ve petrol fiyatlarının yılı varil başına 80 dolar seviyelerine yakın noktada tamamlayacağını varsaydığını, her iki tarafın da daha kalıcı anlaşmaya varması yönünde güçlü teşviklerin bulunduğunu ifade etti.

Bununla birlikte savaşın sürmesi, petrol fiyatlarının yüksek kalması ve enflasyonun gerilememe riskinin de yüksek olduğuna dikkati çeken Zandi, ABD'de eylül ayının ilk haftasında kutlanacak İşçi Bayramı'na kadar durumun bu yönde olması halinde Fed'in eylül toplantısında faiz artırması ihtimalinin daha yüksek olacağını kaydetti.

Zandi, yeni Fed Başkanı Warsh'ın ileriye dönük yönlendirme (forward guidance) konusunda eskisi kadar şeffaf olmayacağını açıkça ortaya koyduğunu belirterek, yatırımcıların Fed'in bir sonraki adımına ilişkin ipuçları arayacağını ve tahvil faizlerindeki oynaklığın artacağını ifade etti.

Fed Başkanı Kevin Warsh'ın piyasalardan daha fazla sinyal alacağını da söylediğini anımsatan Zandi, bunun Hazinenin enflasyona endeksli tahvillerinden elde edilen başa baş enflasyon oranları gibi göstergelerin Fed'in faiz kararları için daha önemli bir gösterge haline gelmesi anlamına geldiğini dile getirdi.

'Son TÜFE verileri, Fed'e rahatlaması için pek neden vermiyor'

Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola da 'Son TÜFE verileri, Fed'e faiz oranlarını sabit tutması için iyi bir neden sunuyor ancak rahatlaması için pek neden vermiyor.' diye konuştu.

Enflasyonun haziranda yavaşladığını ve iş gücü piyasasının iyi durumda kalmaya devam ettiğini belirten Sonola, buna karşın üretici fiyatları ve ithalat fiyatlarına ilişkin verilerin enflasyon baskılarının sürdüğüne işaret ettiğini anlattı.

Sonola, 'Orta Doğu'daki gelişmelerin enerji maliyetlerini yeniden yükseltme tehdidi oluşturmasıyla Fed'in gelecek hafta faiz oranlarını değiştirmemesini ve eylül ayına kadar bu eğilimi değerlendirmesini bekliyoruz.' dedi.

Temel beklentilerinin Fed'in yılın geri kalanında faiz oranlarını sabit tutacağı yönünde olduğunu ifade eden Sonola, faiz artışı ihtimalinin de göz ardı edilemeyeceğini vurguladı.

Sonola, dayanıklı iş gücü piyasasının politika yapıcıların enflasyona odaklanmaya devam etmeleri için alan sağladığını, Orta Doğu'daki çatışmanın tırmanması, petrol fiyatlarının yükselmeye devam etmesi ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları endeksinin artışını sürmesi halinde Fed'in bu yılın ilerleyen dönemlerinde yeniden sıkılaştırmaya gitmek zorunda kalabileceğine işaret etti.

Fed Başkanı Warsh'ın özellikle çekirdek enflasyonun hala yüksek seyretmesi ve Orta Doğu'daki gerilimin enerji fiyatları üzerinde yeni yukarı yönlü riskler yaratması nedeniyle haziran ayında TÜFE'deki yavaşlamayı kalıcı olarak değerlendirmesinin pek olası görünmediğini belirten Sonola, piyasaların Warsh'ın bu riskleri ne kadar güçlü bir şekilde vurgulayacağına ve hangi koşulların yeni faiz artışını tetikleyebileceğine odaklanacağını ifade etti.

Sonola, Warsh'ın ileriye dönük sınırlı yönlendirme yapması halinde açıklanacak enflasyon verileri ve Orta Doğu'daki gelişmelerin para politikası görünümüne ilişkin en net sinyaller haline geleceğini vurguladı.

'Fed'in sonraki toplantılarda faiz artırımına gitme ihtimali yüksek'

American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı Steven Kamin de 'Enflasyonist baskıların hafiflediğine işaret eden haziran ayı TÜFE verilerinin, Fed'in temmuz toplantısında faizleri sabit tutmasını sağlamaya yeteceğini düşünüyorum.' dedi.

İş gücü piyasasının görünüşe göre bir tür denge durumunda olması ve Orta Doğu'daki çatışmanın yeniden alevlenmesiyle petrol fiyatlarının yükselmesi nedeniyle Fed'in sonraki toplantılarda faiz artırımına gitme ihtimalinin de yüksek olduğunu belirten Kamin, enflasyonun birkaç yıldır Fed'in hedefinin üzerinde seyretmesi ve Warsh'ın enflasyon karşıtı duruşunu pekiştirmek istemesinin bu durumu bilhassa geçerli kıldığını ifade etti.

'Faiz artışı beklemiyoruz'

Oxford Economics ABD Başekonomisti Nancy Vanden Houten da Fed'in temmuz ayı toplantısının piyasa beklentileriyle çelişen öngörülerini değiştirmesini beklemediklerini dile getirdi.

Houten, 'Faiz artışı beklemiyoruz ancak Federal Açık Piyasa Komitesinin enflasyonun faiz indirimini gerektirecek kadar düşük bir seviyeye gerileyeceğini öngördüğümüz gelecek yılın eylül ayına kadar politika faizini sabit tutmasını bekliyoruz.' diye konuştu.

Fed Başkanı Warsh'ın son dönemdeki tutumundan daha fazla veya daha az 'şahin' bir tavır takınmasını beklemediklerini anlatan Houten, beklenenden iyi gelen son enflasyon verilerini not ederken ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilimin enflasyon üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğuna dikkati çekeceğini düşündüğünü belirtti.

Aboneliğin iptal edilmesinin ardından hizmet sağlayıcı tarafından talep edilen 4 bin 211 liralık cayma bedelini ödeyen tüketici, söz konusu ücretin haksız olduğunu savunarak iadesi için İzmir İl Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurdu.

Başvuru kapsamında savunma yapan firma ise internet hizmetinin başka bir işletmecinin altyapısı üzerinden sunulduğunu, altyapıda yaşanan arızalara doğrudan müdahale etme yetkisinin bulunmadığını belirtti. Şirket ayrıca, tüketicinin taahhüt süresi dolmadan aboneliğini sonlandırdığı için tahakkuk ettirilen cayma bedelinin yürürlükteki mevzuata uygun olduğunu ileri sürdü.

İnterneti sık kesilmesi ayıplı hizmet sayıldı

Dosyayı inceleyen İzmir İl Tüketici Hakem Heyeti, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 'ayıplı hizmet' hükümleri kapsamında değerlendirme yaptı.

Kararda, tüketicinin uzun süre internet hizmetinden yararlanamadığı, buna karşın hizmet sağlayıcının internet hizmetinin sözleşmeye uygun ve kesintisiz şekilde sunulduğunu ortaya koyan somut ve teknik bir delil sunamadığı belirtildi.

Heyet, internet hizmetinin tüketicinin makul beklentisini karşılamadığına ve bu nedenle ayıplı hizmet niteliğinde olduğuna hükmetti.

Kararda, 'Tüketicinin hizmetten yararlanamadığına ilişkin beyanlarının olayın akışıyla uyumlu olduğu değerlendirilmiştir. Bu durum hizmetin tüketicinin makul beklentisini karşılamadığını ve ayıplı hizmet niteliğinde olduğunu göstermektedir. Ayıplı hizmet sunulması halinde tüketicinin sözleşmeyi haklı nedenle feshetme hakkı bulunduğu, bu durumda taahhüt kapsamında cayma bedeli talep edilemeyeceği açıktır. Bu kapsamda tüketicinin hizmetin gereği gibi sunulmaması nedeniyle aboneliğini haklı nedenle feshettiği, tahakkuk ettirilen 4 bin 211 lira tutarındaki cayma bedelinin hukuka uygun olmadığı ve tüketici talebinin haklı olduğu sonucuna varılmıştır.' ifadeleri yer aldı.

Başvurular e-Devlet üzerinden ücretsiz yapılabiliyor

Tüketicinin avukatı, abonelerin haklı gerekçelerle sözleşmelerini feshetmeleri durumunda cayma bedeli talep edilmemesi gerektiğini söyledi.

Cayma bedelinin tahsil edilmesi halinde tüketicilerin e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurarak haklarını arayabileceklerini belirten avukat, söz konusu başvuruların tamamen ücretsiz olarak gerçekleştirilebildiğini ifade etti.

Dizel ihracatına yönelik yasağın ise iç piyasanın toparlanmasına paralel bir şekilde kaldırılacağını belirten Novak, bu sayede rafinerilerin üretim fazlası ve işleme hacmindeki düşüş nedeniyle sorun yaşamayacağını ifade etti.

Novak, iç piyasanın ihtiyaçları karşılandıktan sonra rafinerilerin tam kapasite çalışabilmesi için dizel yakıt ihracatının önem taşıdığını dile getirdi.

Son dönemde lojistikte yaşanan değişiklikler nedeniyle ortaya çıkan akaryakıt sıkıntısının geçici nitelik taşıdığına işaret eden Novak, hükümetin iç piyasayı en kısa sürede istikrara kavuşturmak için gerekli adımları attığını söyledi.

Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla Rusya'daki petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar nedeniyle ülkede çok sayıda tesis bakıma alınırken, Moskova ve St. Petersburg dahil olmak üzere birçok bölgede akaryakıt satışında bazı kısıtlamalar uygulanıyor.

Kısaca SpaceX, Starship'in 13. test uçuşunu 24 Temmuz 2026'da Teksas saatiyle 17.51'de (Türkiye saatiyle 01.51) gerçekleştirdi ve uçuş başarıyla tamamlandı. Roket, 20 adet yeni nesil Starlink V3 uydusunu uzaya bıraktı; bu, Starship'in ilk kez çalışan gerçek yük taşıması oldu. Üst kademe Hint Okyanusu'na şirketin tarihindeki en yumuşak inişi yaptı ve ısı kalkanı ilk kez sağlam halde görüntülendi. Super Heavy roketi ise iniş yakmasında planlanan 13 motordan yalnızca 5'ini ateşleyebildi ve Meksika Körfezi'ne sert indi. Bu yazıda uçuşta ne olduğunu, Starlink V3'ün ne getirdiğini, hâlâ ulaşılamayan hedefi ve yatırımcı açısından anlamını ele alacağız.

Uçuşta Tam Olarak Ne Oldu?

Uçuş, planlanan aşamaların neredeyse tamamını başarıyla tamamladı. Tek istisna, Super Heavy roketinin iniş yakması oldu.

Detaylara bakalım. Kalkışta Super Heavy'nin 33 Raptor 3 motorunun tamamı çalıştı; 16 Temmuz'daki denemede dört motorun ateşlenememesi nedeniyle uçuşun iptal edildiği düşünülünce bu önemli bir düzeltme oldu. SpaceX o arızanın nedenini oksijen turbopompalarındaki bir sorun olarak açıkladı ve altı motoru değiştirdi. Kademe ayrımının ardından roket, ilk kez V3 tasarımıyla 33 motorun tamamını kullanarak geri dönüş yakmasını tamamladı. Üst kademe ise altı motoruyla uzaya çıktı, 20 uyduyu bıraktı ve uzayda bir motoru yeniden ateşlemeyi başardı. Bu son manevra kritik, çünkü gelecekteki yörünge görevlerinde aracın yörüngeden çıkması için gerekli. Dönüşte ısı kalkanı verisi toplandı, dört kanatçıkla yönlendirilen araç Hint Okyanusu'na sağlam halde indi ve şirket ilk kez suya indikten sonra ısı kalkanının bozulmamış görüntüsünü elde etti.

Starlink V3 Nedir, Ne Getiriyor?

Starlink V3, SpaceX'in yeni nesil uydu internet donanımıdır ve mevcut uydulara göre çok daha yüksek kapasite sunar. Şirketin verilerine göre her V3 uydusu 1 Tbps indirme ve 160 Gbps yükleme kapasitesi taşıyor; bu, V2 uydularına kıyasla indirmede 10 kat, yüklemede 22 kat artış anlamına geliyor.

Bu uyduların büyüklüğü de farklı. Her biri yaklaşık 2.000 kilogram ağırlığında ve bu nedenle yalnızca Starship taşıyabiliyor; şirketin ana iş atı olan Falcon 9 bu yükü kaldıramıyor. Yani Starlink'in yeni nesil ağı, doğrudan Starship programının başarısına bağlı. SpaceX uzun vadede 100 bin V3 uydusunu alçak Dünya yörüngesinde işletmeyi hedefliyor; karşılaştırma için, mevcut Starlink ağı yaklaşık 10.800 uydudan oluşuyor. Bu uçuşta bırakılan 20 uydunun altısı kamera taşıyordu ve Starship'in ısı kalkanı karolarını görüntüledi. Önemli bir ayrıntı da şu: bu uydular yörüngede kalmak için tasarlanmamıştı, bırakıldıktan yaklaşık 20 dakika sonra atmosfere girip yandılar. Yani görevin amacı ticari hizmet başlatmak değil, sistemin çalıştığını kanıtlamaktı.

Hangi Hedefe Hâlâ Ulaşılamadı?

Starship, 13 test uçuşuna ve üç yıla rağmen hâlâ Dünya çevresinde tam bir yörünge turu tamamlamış değil. Tüm uçuşlar yörünge altı rotalarda gerçekleşti.

Bu ayrım teknik görünse de sonuçları oldukça büyük oluyor. Yörünge altı uçuş, aracın uzaya çıkıp aynı tur içinde geri dönmesi demek; tam yörünge ise Dünya'nın çevresini dolaşıp istenen noktada geri dönebilmek anlamına geliyor. SpaceX'in takviminde bekleyen görevler bu ikinci yeteneği zorunlu kılıyor. Şirket, NASA'nın Artemis IV görevinde 2028'de astronotları Ay'a indirmeyi taahhüt etti ve bunun için Starship'in yörüngede yakıt ikmali yapabilmesi gerekiyor. İkinci eksik ise roketin yeniden kullanımı: SpaceX'in nihai hedefi, hem Super Heavy'yi hem üst kademeyi fırlatma kulesindeki mekanik kollarla yakalayıp doğrudan sahaya geri getirmek. Şirket Super Heavy'yi bugüne kadar üç kez başarıyla yakaladı, ancak son başarılı yakalama Mart 2025'te gerçekleşti. Bu uçuştaki sert iniş, o hedefe giden yolda hâlâ çözülmesi gereken sorunlar olduğunu gösteriyor. Yine de eğilim olumlu ilerliyor: 12. uçuşta roket dönüş manevrasını tamamlayamamıştı, bu uçuşta tamamladı.

Bu Uçuş SpaceX Hissesi İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu uçuş, SpaceX'in Haziran 2026'daki halka arzından sonraki ilk Starship testiydi ve şirketin en büyük gelir kaynağı olan Starlink'in geleceğiyle doğrudan bağlantılı. Başarılı sonuç, yatırımcıların takip ettiği en somut teknik göstergelerden birini olumlu tarafa yazdı.

Bağlantı şöyle kuruluyor. Starlink, SpaceX'in gelirlerinin büyük bölümünü üreten iş kolu ve bu işin büyümesi V3 uydularının yörüngeye çıkmasına bağlı. V3 uydularını ise yalnızca Starship taşıyabiliyor. Dolayısıyla her başarılı Starship uçuşu, Starlink'in kapasite artışı takvimini ve dolayısıyla gelir projeksiyonunu destekliyor. Şirket 86 milyar dolar toplayarak tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirmişti ve bu değerlemenin arkasındaki büyüme hikayesi büyük ölçüde bu zincire dayanıyor. Öte yandan tabloyu tek bir uçuşla okumamak gerekiyor: hisse halka arz fiyatının altında seyrediyor ve şirketi 6 Ağustos civarında beklenen ilk bilanço ile ardından açılacak kilitli hisseler bekliyor. Yani teknik başarı ile piyasa performansı bu dönemde farklı ritimlerde ilerliyor. SpaceX'in önündeki kritik takvimi ayrıntılı yazmıştık. SpaceX İçin Kritik 3 Hafta: Starship ve 6 Ağustos Bilançosu

Sırada Ne Var?

SpaceX için sıradaki hedefler net: Starship'in tam yörünge uçuşunu tamamlaması, yörüngede yakıt ikmali denemesi ve roketin fırlatma kulesiyle yakalanması. Şirketin yakın vadeli takviminde ise 6 Ağustos civarında beklenen ilk bilanço bulunuyor.

Bu uçuşun sağladığı en değerli şey veri oldu. Sağlam halde görüntülenen ısı kalkanı, mühendislere gelecekteki dönüş manevraları için doğrudan referans sağlıyor. Uzayda gerçekleştirilen motor ateşleme testi, yörünge görevlerinin önündeki teknik engellerden birini kaldırdı. Öte yandan Super Heavy'nin iniş performansı, yeniden kullanılabilirlik hedefinin henüz oturmadığını gösterdi. Rekabet cephesinde de hareketlilik var: Çin, yeniden kullanılabilir bir roketin ilk başarılı su inişini kısa süre önce tamamladı. Yatırımcı açısından izlenecek üç başlık şöyle sıralanıyor: bir sonraki uçuşun tarihi ve hedefleri, Starlink V3 uydularının ticari hizmete ne zaman başlayacağı ve 6 Ağustos bilançosunda açıklanacak gelir rakamları. Musk'ın Tesla ile SpaceX arasındaki birleşme sinyalini de ayrıca yazmıştık. Musk Kapıyı Araladı: Tesla ve SpaceX Birleşiyor mu?

Sıkça Sorulan Sorular

Starship 13. uçuşu başarılı oldu mu?

Evet. SpaceX, 24 Temmuz 2026'da gerçekleştirilen 13. test uçuşunun başarıyla tamamlandığını açıkladı. Roket 20 Starlink V3 uydusunu uzaya bıraktı ve üst kademe Hint Okyanusu'na şirket tarihinin en yumuşak inişini yaptı. Tek sorun, Super Heavy roketinin iniş yakmasında 13 motordan yalnızca 5'inin ateşlenmesi ve sert iniş yapması oldu.

Starlink V3 nedir, hızı ne kadar?

Starlink V3, SpaceX'in yeni nesil uydu internet donanımıdır. Her uydu 1 Tbps indirme ve 160 Gbps yükleme kapasitesi taşıyor; bu, V2 uydularına göre indirmede 10 kat, yüklemede 22 kat artış anlamına geliyor. Her biri yaklaşık 2.000 kilogram ağırlığında ve yalnızca Starship tarafından taşınabiliyor.

Starship kaç uydu taşıdı?

13. uçuşta Starship 20 adet Starlink V3 uydusu taşıdı ve hepsini planlandığı gibi bıraktı. Mühendisler radyo frekansı ve lazer bağlantılarıyla 20 uydunun tamamıyla iletişim kurdu. Uydular yörüngede kalmak için tasarlanmamıştı ve yaklaşık 20 dakika sonra atmosferde yandı.

Starship neden iki kez ertelendi?

İlk erteleme 16 Temmuz'da yaşandı; Super Heavy roketinin dört Raptor motoru oksijen turbopompalarındaki sorun nedeniyle ateşlenemedi ve otomatik güvenlik sistemi fırlatmayı durdurdu. SpaceX altı motoru değiştirdi. İkinci erteleme ise 23 Temmuz'da Tropikal Fırtına Bertha kaynaklı hava koşulları nedeniyle gerçekleşti.

SpaceX hissesi nasıl alınır?

SpaceX, Nasdaq borsasında SPCX koduyla işlem görüyor ve ABD borsalarına erişim sunan aracı kurumlar üzerinden Türkiye'den alınabiliyor. Yurt dışı hisse alımında komisyon, kur etkisi ve vergi koşullarının işlem öncesinde araştırılması gerekiyor. Teknoloji şirketlerine Türkiye'den nasıl yatırım yapılacağını rehberimizde adım adım anlattık. Yapay Zeka Hisseleri Nasıl Alınır?

Starship ne zaman yörüngeye çıkacak?

SpaceX henüz tam yörünge uçuşu için kesin bir tarih açıklamadı. 13 test uçuşunun tamamı yörünge altı rotalarda gerçekleşti. Şirketin NASA ile yaptığı anlaşma kapsamında Artemis IV görevinde 2028'de astronotları Ay'a indirmesi bekleniyor; bu görev için Starship'in yörüngede yakıt ikmali yapabilmesi gerekiyor.

Starship üç yıldır uçuyor ama bu uçuş öncekilerden farklıydı. İlk kez gerçek bir yük taşıdı ve o yükü hedefine ulaştırdı.

Bir yanda somut kazanımlar var: 20 uydunun tamamı bırakıldı ve hepsiyle iletişim kuruldu, şirket tarihinin en yumuşak suya inişi gerçekleşti, ısı kalkanı ilk kez sağlam halde görüntülendi ve uzayda motor yeniden ateşlendi. Diğer yanda ise hâlâ açık kalan başlıklar duruyor: tam yörünge uçuşu, yörüngede yakıt ikmali ve roketin kule tarafından yakalanması. SpaceX bu hedeflere iki yıl içinde ulaşmak zorunda, çünkü NASA'nın Ay takvimi buna bağlı. Şirket açısından asıl sınav ise önümüzdeki iki haftada geliyor: 6 Ağustos civarında beklenen ilk bilanço, halka arzından bu yana geçen sürenin muhasebesini ortaya koyacak. Gelişmeleri birlikte takip edeceğiz.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Aktarılan veriler ve rakamlar yayım tarihindeki (25 Temmuz 2026) kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir. Yatırım kararları öncesinde bir uzmana danışmanız önerilir.

1. BULLS PORTFÖY - BVK kodlu VOLTRAN KATILIM SERBEST (TL) FON: %20,5039
2. RE-PIE PORTFÖY - RBR kodlu BİRİNCİ KATILIM SERBEST FON: %16,2057
3. ALLBATROSS PORTFÖY - KHT kodlu KARTAL HİSSE SENEDİ SERBEST (TL) FON (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON): %13,8050
4. YAPI KREDİ PORTFÖY - YCK kodlu CİHANGİR SERBEST FON: %11,6110
5. PARDUS PORTFÖY - POS kodlu ONBEŞİNCİ HİSSE SENEDİ SERBEST (TL) FON (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON): %9,8407
6. ATLAS PORTFÖY - SNY kodlu SANAYİ SEKTÖRÜ HİSSE SENEDİ SERBEST FON (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON): %8,0474
7. AK PORTFÖY - AES kodlu PETROL YABANCI BYF FON SEPETİ FONU: %8,0137
8. RE-PIE PORTFÖY - RIH kodlu İKİNCİ HİSSE SENEDİ SERBEST FON (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON): %7,8372
9. HEDEF PORTFÖY - DUH kodlu UFUK HİSSE SENEDİ SERBEST FON (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON): %7,7135
10. YAPI KREDİ PORTFÖY - YSH kodlu BÜYÜK ÖLÇEKLİ ŞİRKETLER DEĞİŞKEN FON: %7,5291

Konfederasyonun Yönetim Kurulu tarafından yapılan yazılı açıklamada, bölgesel asgari ücret talebinin iyi niyet taşımadığı, daha fazla kâr elde etme isteğinin bir sonucu olduğu ifade edildi.

Açıklamada, bölgesel asgari ücret uygulamasının 1960'lı yıllarda denendiği ancak istenilen sonucu vermediği hatırlatılarak, 1974 yılında ulusal düzeyde asgari ücret tespit sistemine geçildiği belirtildi. Yaklaşık 60 yıl sonra aynı konunun yeniden gündeme taşınmasının işçilere herhangi bir katkı sağlamayacağı vurgulandı.

Türk-İş, bölgesel asgari ücret önerisinin işçiler arasında ayrışmayı artırabileceğini, toplumsal huzuru olumsuz etkileyebileceğini ve yeni gerilimlere yol açabilecek riskler barındırdığını savundu. Açıklamada, 'Bölgesel asgari ücreti gündeme getirmek ya da bunu savunmak, işçiye de emekçiye de ülkeye de kötülüktür. Konuşulması gereken, asgari ücretin geçim ücretine dönüştürülmesidir.' değerlendirmesine yer verildi.

Konfederasyon ayrıca, 2026 yılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nda yer almadığını hatırlatarak, bu kararın asgari ücretin insan onuruna yakışır düzeyde belirlenmesi ve daha geniş katılımlı bir sistem oluşturulması talebiyle alındığını belirtti.

Açıklamada, asgari ücretin bir geçim ücreti olmadığı yönündeki eleştirilerin önceki yıllarda da komisyon kararlarına konulan muhalefet şerhlerinde dile getirildiği ifade edildi. Bugün itibarıyla asgari ücretin 28 bin 75 lira olduğu hatırlatılan açıklamada, bir işçinin bu ücretle ailesini geçindirmek zorunda kaldığına dikkat çekildi.

Türk-İş, bazı işverenlerin mevcut asgari ücreti dahi yüksek bulduğunu belirterek, bölgesel asgari ücret talebinin, bazı şehirlerde ücretlerin daha da düşürülmesini istemekten başka bir anlam taşımadığını savundu.

Toplam Şirket Sayısı: Pay ihrac eden toplam şirket sayısı 673 olarak gerçekleşirken, bunun 614'ünü BIST Pay Piyasası şirketleri, 59'unu ise diğer şirketler oluşturdu.

Pay Senedi Değerleri: Pay senedi piyasasının toplam büyüklüğü 22,62 trilyon lira seviyesinde bulunurken, bunun 9,37 trilyon lirasını halka açık paylar, 13,25 trilyon lirasını ise halka kapalı paylar oluşturdu.

Sahiplik Oranları: Pay senedi sahiplik oranlarında yerli yatırımcıların payı %67,35 (6,28 trilyon TL portföy değeri) olurken, yabancı yatırımcıların payı %32,65 (3,05 trilyon TL portföy değeri) olarak açıklandı.

Fiili Dolaşım Oranı: Pay piyasası genel fiili dolaşım oranı %27,30 seviyesinde gerçekleşirken, bu oran haftalık bazda %0,08, aylık bazda ise %0,04 artış gösterdi.

2026 Yılı Halka Arz Verileri: Yıl içerisinde gerçekleştirilen 26 halka arza toplam 21,02 milyon yatırımcı katılım sağlarken, toplam halka arz hasılatı 58,21 milyar lira oldu.

Ayrıca, binek otomobilleri ve esas itibarıyla insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar için nispi vergi oranı üzerinden hesaplanacak vergi tutarı, T sınıfı araçlar ile L sınıfında olup elektrik motor gücü 4 kW altında olanlar ve içten yanmalı motoru olanlar hariç, asgari maktu vergi tutarı L sınıfı araçlar için 30 bin, diğerleri için 100 bin liradan az olmayacak.

Bu tutarlar her yıl bir önceki yıla ilişkin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacak. Hesaplanan tutarların 100 lirayı aşmayan kesirleri dikkate alınmayacak.

Binek otomobilleri ve esas itibarıyla insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar için ÖTV veya yeniden değerleme oranı uygulamak suretiyle belirlenmiş tutarları 10 katına kadar artırmaya, 0'a kadar indirmeye, bu sınırlar içinde kalmak şartıyla farklı matrah grupları oluşturmak suretiyle asgari maktu vergi tutarlarını farklılaştırmaya, motor gücü, motor silindir hacmi, çekiş sistemi, menzili, batarya kapasitesi, cinsi, sınıfı, üst yapı gövde tanımı, emisyon türü ve değeri, istiap haddi ile yolcu ve yük taşıma kapasitesi itibarıyla farklı asgari maktu vergi tutarları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkili olacak.

KLYPV, 21 Temmuz 2026 tarihinde yurt içinde yerleşik bir şirket ile güneş enerjisi panellerinin satışına ilişkin 457,2 milyon TL tutarında sözleşme imzaladığını duyurdu.

ALTNY, 20 Temmuz 2026 tarihinde yurt içinde yerleşik bir müşteri ile kritik havacılık ekipmanlarının tedariki kapsamında 134,1 milyon ABD doları (6,31 milyar TL) tutarında sözleşme gerçekleştirdiğini açıkladı.

FORTE, 20 Temmuz 2026 tarihinde yurt içi yerleşik bir savunma sanayi şirketi ile savunma sanayi projesinde Milsoft'tan ürün ve hizmet tedarikine yönelik 1,175 milyon ABD doları (55,31 milyon TL) tutarında sözleşme imzaladığını bildirdi.

MAGEN, Denizli ve Manisa illerinde bulunan, toplam kurulu güç potansiyeli 505 MWm olan 9 adet jeotermal kaynak ruhsatını devraldığını açıkladı. Açıklamada işlem bedeline ilişkin bilgiye yer verilmedi.

OZYSR, yurt dışında yerleşik iki firma ile ürünlerinin teknik ve ticari değerlendirme süreçleri kapsamında deneme siparişleri aldığını duyurdu. Sipariş tutarı açıklanmadı.

PRKME, A Karakuş Hayvancılık Tarım Maden Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne kömür satışı gerçekleştirdiğini bildirdi. Satış bedeline ilişkin bilgi paylaşılmadı.

YEOTK, Fine Otel Turizm İşletmecilik A.Ş. (Rixos Hotels) ile Antalya'daki The Land of Legends tesisinde kullanılmak üzere 28 adet kabinet tipi ve 1 adet konteyner tipi olmak üzere toplam 12,3 MWh kapasiteli enerji depolama sistemlerinin tedariki ve süpervizyon hizmetlerine ilişkin sözleşme imzaladığını açıkladı. Sözleşme tutarı duyurulmadı.

METRO, 24 Temmuz 2026 tarihinde Kayserispor Futbol A.Ş. ile 54 milyon TL tutarında reklam sözleşmesi imzaladığını açıkladı.

ALVES, 23 Temmuz 2026 tarihinde yurt içinde faaliyet gösteren bir kablo üreticisi ile 500 ton 8 mm elektrolitik bakır filmaşin satışına ilişkin 7,16 milyon ABD doları (338,36 milyon TL) tutarında sözleşme gerçekleştirdiğini duyurdu.

DARDL, 23 Temmuz 2026 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı tarafından düzenlenen ihaleyi 536,47 milyon TL bedelle kazandığını bildirdi.

SAYAS, 23 Temmuz 2026 tarihinde PT. Kenertec Power System tarafından düzenlenen rüzgar enerjisi endüstrisine yönelik ihalede 1,33 milyon avro (71,50 milyon TL) tutarında sipariş aldığını açıkladı.

GESAN, 22 Temmuz 2026 tarihinde yurt içinde yerleşik bir kurum ile trafo merkezi yapım işine ilişkin 7,13 milyon avro (384,31 milyon TL) tutarında sözleşme imzaladığını duyurdu.

GOLDA, 22 Temmuz 2026 tarihinde yurt dışında yerleşik bir müşteriye makarna ürünleri satışı kapsamında 3,04 milyon ABD doları (143,71 milyon TL) tutarında sözleşme gerçekleştirdiğini bildirdi.

KLSYN, 22 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye'de yerleşik kurumsal bir firma ile ahşap işlerinin üretim ve montajına yönelik 129,8 milyon TL tutarında sözleşme imzaladığını açıkladı.

ARDYZ, 21 Temmuz 2026 tarihinde bir kamu kurumuna 'Siber Güvenlik Yazılımları' tedariki kapsamında 21 milyon TL tutarında sözleşme gerçekleştirdiğini duyurdu.

BETAE, 21 Temmuz 2026 tarihinde EÜAŞ Adana ve Yöresi HES İşletme Müdürlüğü tarafından düzenlenen 'Seyhan 1 HES İç İhtiyaç Harici Besleme Sisteminin Kurulması' ihalesini 13,5 milyon TL bedelle kazandığını açıkladı.

KBORU, 21 Temmuz 2026 tarihinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü DSİ 10. Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Kralkızı-Dicle P-4 Pompaj Sulaması Malzeme Temini 3. Kısım (CTP) ihalesini 205,91 milyon TL bedelle kazandığını bildirdi.

Trump, Beyaz Saray Muhabirleri Derneğinin (WHCA) başkent Washington'daki Waldorf Astoria otelde düzenlenen yemeğinde konuştu.

İlki 25 Nisan'da yapılan ve silahlı saldırı nedeniyle yarıda kesilen etkinliğin bugünkü programına yeniden katılan Trump, önce şaka olduğunu söylediği dördüncü kez başkanlık adaylığı konusunu konuşmasını bitirirken tekrar dile getirdi.

Trump, 'ABD başkanlığına dördüncü kez aday olma niyetim var. Resmi bir adım atacağım. Aslında sanırım bunu zaten yaptım; üç kez kazandım, şimdi bunu tekrar yapacağım.' ifadelerine yer verdi.

Konuya, 'Basına ne kadar önem verdiğimi göstermek ve reytinglerinizi kurtarmak adına bir duyuru yapmaktan memnuniyet duyuyorum.' sözleriyle giren Trump, yeniden başkanlığa adaylığını açıklamasının salondaki gazeteciler için 'bir nevi özel haber niteliğinde' olduğunu söyledi.

Trump, yeniden başkanlık için aday olmanın ve yarışı kazanmanın kendisi için 'kolay olacağını' belirttiği konuşmasında, 'Ben bu işi yürütme konusunda çok iyiyim.' diye ekledi.

ABD Başkanı, yeniden başkanlık yarışına gireceğine dair açıklama yaparken seçim çalışmalarında kullandığı kırmızı renkli şapkayı cebinden çıkararak taktı.

Şapkada 'TRUMP 2028' yazdığı görülürken, Trump'ın açıklaması karşısında gazetecilerle dolu salon bir süreliğine sessizliğe büründü.