İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), ABD ile İran'ın mutabakat zaptından sonra ilk defa Hürmüz Boğazı yakınlarında bir geminin saldırıya uğradığını bildirdi.

UKMTO'dan yapılan açıklamada, Umman açıklarında seyir halindeki bir kargo gemisine kaynağı belirsiz merminin isabet ettiği belirtildi.

Söz konusu kargo gemisinin köprü kısmında hasar oluştuğu aktarılan açıklamada, saldırıya maruz kalan gemide can kaybı veya yaralanma olmadığı bilgisi paylaşıldı.

Umman açıklarından geçtiği sırada geminin saldırıya uğradığı yönünde ihbar alındığı aktarılan açıklamada, gemide çevre kirliliğine yol açabilecek bir durum olmadığı kaydedildi.

İlgili makamların olayla ilgili soruşturma başlattığına kaydedilen açıklamada, bölgeden geçen gemilere dikkatli olmaları ve şüpheli herhangi bir durumda İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi'ne bildirmeleri uyarısında bulunuldu.

- İran-ABD arasında varılan mutabakat

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

'İslamabad Mutabakatı' adı verilen mutabakat zaptı, gece İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakat, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.

Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.

Karbon salımının başlıca kaynakları arasında enerji üretiminde fosil yakıtların kullanılması, kara, hava ve deniz taşımacılığı, sanayi üretim süreçleri ve arazi kullanımındaki değişiklikler yer alır. Ormanların tahrip edilmesi de karbon salımını artıran önemli faktörlerden biridir; çünkü ormanlar, atmosferdeki karbondioksiti emerek doğal karbon yutağı görevi görür.

Sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik en yaygın ekonomik araçlardan ikisi karbon vergisi ve Emisyon Ticaret Sistemi'dir (ETS). Bu mekanizmalar, karbon salımını ekonomik bir maliyet unsuru hâline getirerek işletmeleri ve ülkeleri daha düşük karbonlu üretim yöntemlerine yönlendirmeyi amaçlar.

Karbon vergisi, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan emisyonlara doğrudan maliyet yüklenmesine dayanır. Vergi, ortaya çıkan emisyon miktarına veya kullanılan yakıtın karbon içeriğine göre hesaplanabilir. Böylece karbon yoğun faaliyetlerin maliyeti artarken enerji verimliliği uygulamaları ve temiz enerji yatırımları teşvik edilir.

Emisyon Ticaret Sistemi ise 'üst sınır ve ticaret' modeline dayanır. Bu sistemde toplam emisyon miktarı için bir üst sınır belirlenir ve işletmelere belirli miktarda emisyon hakkı tahsis edilir. Emisyonlarını azaltan işletmeler kullanmadıkları hakları satabilirken, daha fazla salım yapan işletmeler ek hak satın almak zorunda kalır. Böylece emisyonların azaltılması piyasa mekanizması aracılığıyla teşvik edilir.

Karbon fiyatlandırmasının uluslararası ticaretteki en önemli uygulamalarından biri Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'dır (SKDM). Avrupa Birliği tarafından geliştirilen bu sistem, ithal edilen ürünlerin üretim süreçlerinde ortaya çıkan karbon emisyonlarını dikkate alır. Amaç, karbon maliyetlerinin düşük olduğu ülkelerde üretilen ürünlerden kaynaklanan rekabet avantajını azaltmak ve üreticileri daha temiz üretim yöntemlerine yönlendirmektir.

Türkiye son yıllarda karbon fiyatlandırmasına geçiş konusunda önemli adımlar atmaktadır. Bir karbon vergisi uygulaması bulunmamakla birlikte, Emisyon Ticaret Sistemi'nin kurulmasına yönelik pilot uygulamalar başlamıştır. Aynı zamanda karbon ayak izi ölçümleri yaygınlaşmakta ve yenilenebilir enerji yatırımları artmaktadır.

Bu dönüşümün temel nedenlerinden biri yalnızca çevresel kaygılar değildir. Dış ticaret ilişkileri ve küresel iklim politikaları da süreci hızlandırmaktadır. Avrupa Birliği'nin SKDM uygulaması özellikle demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre ve benzeri karbon yoğun sektörleri etkilemektedir. Türkiye ihracatının önemli bir bölümünü Avrupa Birliği ülkelerine gerçekleştirdiğinden, üreticilerin karbon maliyetlerini azaltacak dönüşümleri hayata geçirmesi giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Karbon fiyatlandırmasının Türkiye ekonomisi üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri olabilir. Enerji verimliliğinin artması, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlanması, ihracat pazarlarında rekabet gücünün korunması ve çevresel sürdürülebilirliğin güçlenmesi olası faydalar arasındadır. Buna karşılık enerji yoğun sektörlerde maliyetlerin yükselmesi, fiyat artışları ve kısa vadeli enflasyon baskıları da ortaya çıkabilir.

Bu nedenle temel tartışma, karbon fiyatlandırmasının uygulanıp uygulanmayacağından çok hangi yöntemle ve hangi kapsamda uygulanacağı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Elde edilecek gelirlerin sanayinin dönüşümüne, temiz enerji yatırımlarına ve düşük gelirli kesimlerin desteklenmesine yönlendirilmesi, sistemin ekonomik ve sosyal etkilerini dengeleyebilir.

Sonuç olarak karbon fiyatlandırması, çevresel hedeflerin yanı sıra Türkiye'nin düşük karbonlu ekonomiye geçişini destekleyebilecek önemli bir ekonomik dönüşüm mekanizmasıdır. Doğru tasarlanmış bir karbon fiyatlandırma sistemi, çevresel hedeflerle ekonomik büyüme arasında denge kurarak Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma ve uluslararası rekabet gücü hedeflerine önemli katkılar sağlayabilir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

2026 yılı enflasyon hedefinin yüzde 16'dan yüzde 24'e yükseltildiğinin açıklandığı yılın ikinci enflasyon raporunda ham petrol fiyatına ilişkin tahmin de 60,9 dolardan 89,4 dolara çıkarıldı.

Yüzde 24'lük enflasyon hedefi neredeyse hiç mümkün görünmüyordu ama petrol fiyatı öngörülen 89,4 dolarlık düzeyde gerçekleşebilirdi; ne var ki bu düzeyin çok üstünde kalınması da söz konusuydu, daha aşağıda bir gerçekleşme olması da:

Petrol fiyatının hangi düzeyde oluşacağı tabii ki tümüyle dış gelişmelere ve özellikle de ABD-İran savaşının ne kadar süreceğine, bu çerçevede Hürmüz'de neler olacağına bağlıydı.

Savaş şimdilik bitti; tam anlamıyla bir anlaşmaya varılamasa da ateşkes söz konusu ve petrol fiyatları da hızla gerileme eğilimi içine girdi. Hatta petroldeki gerilemenin beklentilerin de ötesinde olduğunu belirtmek gerek.

Petrolde nisan ayının sonunda ulaşılan 126 dolarlık fiyatla yalnızca bu yılın değil, son dört yılın rekoru kırılmıştı. Ateşkesle ve anlaşmaya yaklaşılmasıyla petrol fiyatları hızla geriledi ve 70 dolarlar düzeyine indi.

Merkez'in tahmini yüksek kaldı

Merkez Bankası yılın ikinci enflasyon raporunu mayıs ayının ortasında açıkladı ve girişte de belirttiğim gibi ham petrol fiyatındaki yıllık ortalama beklentisinin 89,4 dolar olduğunu bu rapor kapsamında ilan etti.

O döneme kadar olan dört buçuk ayda gerçekleştirilen ithalattaki ortalama fiyat yaklaşık 90 dolar düzeyinde oluşmuştu. Dolayısıyla yılın tümündeki ortalamanın da 89,4 dolar olması için yılın kalan dönemindeki fiyatın 89-90 dolar olması gerekiyordu.

Bu düzey aşılırsa Merkez Bankası'nın 2026'ya ilişkin başta enflasyon olmak üzere bir dizi tahmininin tutma olasılığı iyice zayıflayacak, cari dengedeki açık daha da artma eğilimine girecek; tersi olur ve petrol fiyatı 89-90 doların altında kalırsa bu kez de lehte sapmalar görülecekti.

İşte son dönemde yaşanmakta olan budur!

Fiyat en azından şimdilik de olsa kayda değer ölçüde geriledi ve Merkez Bankası'nın tahmini yüksek kaldı. Ama bu elbette mutluluk veren bir yanılgı.

Ortalama 80 dolara kadar inebilir

Ham petrol ithalatında ortalama fiyat ilk altı ayda yaklaşık 91-92 dolar düzeyinde oluştu.

Ancak savaşın en azından şimdilik sona ermesi ve ateşkesle birlikte petrol fiyatları 70-75 dolar arasında salınmaya başladı. Biraz önce de belirttim, bu düzeye bu kadar kısa sürede inileceği beklenmiyordu bile.

Petrolün yılın kalan döneminde bu düzeyde kalması, yılın tümündeki ortalama fiyatı 80 dolara kadar çekebilir. Biraz daha geniş marjda ifade etmek gerekirse 2026'nın tümündeki ortalama fiyat 80-85 dolar arasında oluşabilir.

Yılın tümü için kendini yaklaşık 89-90 dolara hazırlayan Merkez Bankası için bu yüzde 10'a yakın bir avantaj demek. Bu durum tabii ki yalnızca Merkez Bankası için değil, Türkiye için avantaj demek.

Yüzde 24 yine de olmaz

Her şey son dönemdeki görece dinginlikte seyretse ve ham petrol fiyatı 70 dolarlarda kalsa, yıllık ortalama maliyet öngörülenin yüzde 10 altında 80 dolar civarında oluşsa bile bundan yüzde 24'lük enflasyon hedefinin tutturulacağı gibi bir sonuç çıkarmak çok yanlış olur.

Unutmayalım; yüzde 24'lük hedefi tutturabilmek için yılın kalan yedi ayındaki, yedi ay toplamındaki fiyat artışının yüzde 6,3'ü aşmaması gerekiyor.

İlk beş aydaki yüzde 16,6 artıştan sonra nasıl bir mucize gerçekleşecek de yedi ayda yüzde 6,3'te kalınacak?

Hani olur ya 'İşte savaş sona erdi, petrol fiyatı da beklentilerin ötesinde düştü' diyen çıkarsa diye söyleyeyim. Yok, olmaz; petrol fiyatındaki düşüş bu oranın gerçekleşmesini sağlamaya yetmez.

İyimser olmak iyidir, iyidir de bir anda böyle dünyayı toz pembe görecek kadar değil.

Kaldı ki, değil yüzde 24'lük hedefi, yüzde 26'lık tahmini tutturmak bile mümkün görünmüyor. Yüzde 26'da kalmak da yedi ay toplamında yüzde 8'i aşmamayı gerektiriyor.

2025 son yılların görece en düşük enflasyonunun (yüzde 30,89) gerçekleştiği yıldı ve haziran-aralık dönemindeki artış yüzde 13,71 olmuştu.

Dolayısıyla 'Petrol fiyatı düştü, enflasyon belası da geride kalıyor' gibi hayallere dalmanın hiç alemi yok.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

ABD'li teknoloji şirketi Microsoft, depolama ve bellek bileşenlerinin maliyetlerindeki yükselişten ötürü Xbox oyun konsollarının fiyatlarını artıracağını duyurdu.

Microsoft'tan yapılan açıklamada, 1 Ağustos itibarıyla dünya genelinde Xbox konsollarının fiyatlarının güncelleneceği bildirildi.

Açıklamada, Xbox konsollarının fiyatının 512 GB modeller için 100 dolar, 1 TB modeller için 150 dolar artırılacağı, 2 TB kapasiteli modelin satışının da sonlandırılacağı belirtildi.

ABD'de Xbox konsollarının fiyatının Ekim 2025'te 20 ile 70 dolar arasında artırıldığı hatırlatılan açıklamada, 'Yeni bir fiyat artışına ihtiyaç duyulmayacağını umuyorduk ve son birkaç aydır tedarikçilerimizle alternatif çözümler üzerinde çalışıyorduk.' ifadelerine yer verildi.

- 'Tüketici elektroniği sektörünün tamamı mevcut bileşen kriziyle mücadele ediyor'

Açıklamada, konsollarda kullanılan depolama ve bellek bileşenlerinin maliyetlerinin 2,5 katın üzerinde arttığı, bu maliyetlerin 2027 sonbaharına kadar yeniden 2 katına çıkmasının beklendiği vurgulandı.

Şirket açıklamasında, 'Tüketici elektroniği sektörünün tamamı mevcut bileşen kriziyle mücadele ediyor ancak bunun etkileri, özellikle oyun konsollarında daha ağır hissediliyor. Telefonlar, bilgisayarlar, hoparlörler ve diğer tüketici elektroniği ürünlerinin aksine oyun konsolları, genellikle karla değil, üretim maliyetlerinin altında bir fiyatla satılıyor.' ifadeleri kullanıldı.

Microsoft, Xbox konsollarını daha erişilebilir hale getirmeyi amaçlayan yeni programlar da açıkladı.

Buna göre, şirket, uygun ürünlerde taksitli ve faizsiz ödeme seçenekleri sunacak, kullanılmış konsolların takas edilerek daha düşük fiyatlarla yeniden satışa sunulmasını sağlayacak ve sertifikalı yenilenmiş Xbox konsollarını indirimli satışa çıkaracak.

ABD'li teknoloji şirketlerinden Apple da çip fiyatlarının 'hızla ve yüksek oranda' artmasını gerekçe göstererek bazı ürünlerine zam yapmıştı.

S&P 500 endeksi yatay seyirle 7.357,49 puan olurken, Nasdaq endeksi yüzde 0,46 azalışla 25.358,60 puana düştü.

Yatırımcılar, açıklanan makroekonomik verileri değerlendirirken, bazı büyük teknoloji şirketlerinin hisselerindeki değer kaybıyla pay piyasalarında karışık bir seyir izlendi.

Dün piyasaların kapanışının ardından yayımladığı bilançosunda beklentilerden güçlü kar ve gelir bildiren Micron Technology'nin hisseleri yüzde 16'ya yakın artış kaydetti.

Qualcomm'un hisseleri de şirketin 2029 mali yılına ilişkin cep telefonu dışı gelir öngörüsünü yukarı yönlü revize etmesinin ardından yaklaşık yüzde 4 yükseldi.

Öte yandan hızla artan çip fiyatlarını gerekçe göstererek iPad ve MacBook gibi ürünlerinin fiyatlarına zam yapan Apple'ın hisseleri yüzde 6'nın üzerinde değer kaybetti.

Microsoft'un hisseleri de şirketin depolama ve bellek bileşenlerinin maliyetlerindeki yükselişten ötürü Xbox oyun konsollarının fiyatlarını artıracağını duyurması sonrasında günü yüzde 3,5 azalışla günü tamamladı.

ABD'li teknoloji devlerinden Nvidia, Alphabet, Amazon, SpaceX ve Meta gibi şirketlerin hisseleri de yüzde 3'e varan oranlarda geriledi.

Analistler, Micron ve Qualcomm'dan gelen güçlü tahminlerin getirdiği iyimserliğe rağmen Microsoft ile Apple'ın hisselerindeki düşüşün Nasdaq endeksindeki negatif seyirde etkili olduğunu belirtti.

Makroekonomik veri tarafında, ABD ekonomisi bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,1 ile tahminlerin üzerinde büyüme kaydetti.

Ülkede kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise mayısta aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentilerin altında artış gösterdi. Endeks, yıllık bazda ise yüzde 4,1 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek oranda artış gösterdi.

ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi de mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel yükseldi. Buna karşın endeksteki yıllık artış, Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Ülkede ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı da 20 Haziran ile biten haftada 12 bin kişi azalarak 215 bine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

ABD'de dayanıklı mal siparişleri, mayısta yüzde 4,5 ile beklentilerden daha sınırlı geriledi.

BMS Çelik Hasır Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından gerçekleştirilen genel kurul toplantısında, şirketin kâr payı dağıtmaması yönünde karar alındı. Buna göre yatırımcılara hisse başına brüt ve net temettü ödemesi yapılmayacak.

Durukan Şekerleme'den Nakit Temettü

Durukan Şekerleme Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise genel kurulda temettü dağıtımını onayladı. Şirket tarafından pay başına brüt 0,0931544 TL, net 0,0791812 TL nakit temettü ödenmesine karar verildi.

Temettü ödemesinin başlangıç tarihi 18 Kasım olarak açıklandı.

Özet

Türk Altın İşletmeleri A.Ş. (TRALT), Zenit Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Zenit Madencilik'in hakim hissedarı Özaltın İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. arasında toplam 69,9 milyon ABD doları bedelle satın alma sürecine yönelik mutabakat zaptı imzaladı.

Planlanan işlem kapsamında Balıkesir ve Bilecik'te bulunan toplam altı adet IV. Grup işletme ruhsatı ile Balıkesir'in Sındırgı ilçesindeki cevher işleme tesisinin devralınması hedefleniyor. UMREK raporlarına göre sahalarda yaklaşık 76 bin ons altın ve 1,8 milyon ons gümüş rezervi bulunuyor.

Şirket, yatırımın mevcut madencilik operasyonlarına maliyet avantajı ve operasyonel esneklik sağlamasını bekliyor.

İş Girişim'den ABD'li Biyoteknoloji Şirketine Yatırım

İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (ISGSY), yüzde 70 oranında iştirak ettiği Enlila Sağlık'ın ABD merkezli Crescenta Biosciences Inc.'e yatırım yaptığını duyurdu.

İmzalanan anlaşma kapsamında Enlila Sağlık, 24 milyon ABD doları karşılığında sermaye artırımı yoluyla şirketin yüzde 50,1 hissesini satın alacak.

FORTE'den 4,2 Milyon Dolarlık Savunma Sanayi Sözleşmesi

Forte Bilgi İletişim Teknolojileri ve Savunma Sanayi A.Ş. (FORTE), yurt içinde faaliyet gösteren bir savunma sanayi şirketi ile KDV hariç 4,2 milyon ABD doları tutarında yeni sözleşme imzaladığını açıkladı.

Sözleşmenin şirketin gelirlerine ve sipariş portföyüne katkı sağlaması bekleniyor.

Mega Metal'e Avrupa'dan 10 Milyon Dolarlık Sipariş

Mega Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MEGMT), Avrupa merkezli uluslararası bir müşterisiyle yürüttüğü görüşmelerin olumlu sonuçlandığını duyurdu.

Anlaşma kapsamında 2026 yılı sonuna kadar toplam 650 tonluk sipariş alınması planlanırken, siparişlerin şirket cirosuna yaklaşık 10 milyon dolar katkı sağlaması bekleniyor.

VakıfBank MTN Programını 15 Milyar Dolara Yükseltti

Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (VAKBN), uluslararası piyasalardaki faaliyetlerini desteklemek amacıyla Global Medium Term Note (MTN) programının yurtdışı sözleşmesel limitini 10 milyar dolardan 15 milyar dolara yükselttiğini açıkladı.

Kararın, bankanın uluslararası borçlanma kapasitesini artırması hedefleniyor.

Metro Holding Sigortacılık Sektörüne Giriyor

Metro Ticari ve Mali Yatırımlar Holding A.Ş. (METRO), 'Metro Sigorta Aracılık A.Ş.' unvanıyla yeni bir sigorta şirketi kurulmasına yönelik çalışmalara başlandığını duyurdu.

Şirket, mevcut ulaşım ve satış ağı üzerinden seyahat sigortaları başta olmak üzere trafik, kasko, sağlık ve ferdi kaza sigortaları alanında faaliyet göstermeyi planlıyor.

DAP Gayrimenkul Kemerburgaz İhalesinde İkinci Tura Kaldı

DAP Gayrimenkul Geliştirme A.Ş. (DAPGM), Emlak Konut tarafından düzenlenen İstanbul Eyüpsultan Kemerburgaz 3. Etap Arsa Satış Karşılığı Gelir Paylaşımı ihalesinin ikinci oturumuna katılmaya hak kazandığını açıkladı.

İhalenin ikinci oturumu 1 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleştirilecek.

Bulls GSYO Birlik Mensucat Yatırımını Tamamladı

Bulls Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (BULGS), Birlik Mensucat Ticaret ve Sanayi İşletmesi A.Ş.'nin yüzde 10,73 oranındaki paylarının devralınmasına ilişkin sürecin tamamlandığını duyurdu.

Şirket, yaklaşık 92,4 milyon TL bedelle gerçekleştirilen işlem sonucunda Birlik Mensucat'ta ortak konumuna geldi.

Marmaris Altınyunus'un Teşvik Belgesi Tutarı Artırıldı

Marmaris Altınyunus Turistik Tesisler A.Ş., Divan Talya Oteli'nin yeniden yapım sürecine ilişkin yatırım teşvik belgesi tutarının güncellendiğini açıkladı.

Artan inşaat maliyetleri nedeniyle teşvik belgesi tutarı yaklaşık 2,1 milyar TL'den 2,7 milyar TL seviyesine yükseltildi.

Piyasalarda artan faiz baskısı ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikasına yönelik sıkılaşma beklentileri, riskli varlıklara olan ilgiyi azaltmaya devam ediyor. Bu süreçte özellikle kurumsal yatırımcıların kripto para fonlarından çıkış yaptığı görülüyor.

Kümülatif Girişler Yarıya İndi

Finansal analiz platformu Kobeissi Letter'ın paylaştığı verilere göre, Bitcoin ETF'lerine son 12 ayda gerçekleşen toplam net girişler 5 milyar dolara kadar geriledi. Hatırlanacağı üzere bu rakam, Bitcoin'in 125 bin dolar seviyesini aştığı ekim ayında yaklaşık 10 milyar dolar düzeyindeydi.

Sadece son işlem gününde spot Bitcoin ETF'lerinden 470 milyon dolarlık çıkış gerçekleşti. Günün en büyük fon çıkışı ise 240 milyon dolar ile BlackRock'ın IBIT ETF'inde görüldü.

Bitcoin Zirvesinden Yüzde 50'den Fazla Geriledi

Kripto para piyasasında satış baskısı fiyatlara da sert şekilde yansıdı. Haziran ayında Bitcoin yaklaşık yüzde 20 değer kaybederken, ekim ayında görülen tarihi zirveden bu yana düşüş oranı yüzde 50'yi aştı.

Benzer şekilde toplam kripto para piyasasının değeri de önemli ölçüde eridi. Ekim ayında 4,3 trilyon doların üzerine çıkan sektörün toplam piyasa değeri, bugün itibarıyla yaklaşık 2,2 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor. Böylece piyasanın toplam büyüklüğünde yüzde 54'e yaklaşan bir daralma yaşandı.

Değerli Metaller de Baskı Altında

Satış dalgası yalnızca kripto varlıklarla sınırlı kalmadı. Küresel piyasalarda güvenli liman olarak görülen altın ve gümüş de son dönemde sert değer kayıpları yaşadı.

Ons altın fiyatı, kasım ayından bu yana ilk kez 4 bin dolar seviyesinin altına gerilerken, ocak ayı sonunda görülen 5.600 dolarlık zirvenin oldukça uzağında işlem görüyor. Benzer şekilde ocak ayında 125 dolara kadar yükselen ons gümüş fiyatı da dün 60 doların altına indi.

Uzmanlar, yüksek faiz ortamının devam etmesi halinde hem kripto varlıklarda hem de emtia piyasalarında dalgalanmanın sürebileceği görüşünde birleşiyor.

Kripto para türev piyasalarının önde gelen platformlarından Deribit'te toplam büyüklüğü 10 milyar doları aşan Bitcoin opsiyon kontratları cuma günü sona erecek. Piyasa uzmanları, hem haftalık hem aylık hem de çeyreklik vadelerin aynı gün kapanacak olmasının fiyatlarda sert hareketlere neden olabileceğini belirtiyor.

Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre, vadesi dolacak sözleşmelerin önemli bir bölümü yükseliş beklentisiyle açılan alım (call) opsiyonlarından oluşuyor. Ancak son dönemde yaşanan fiyat düşüşleri nedeniyle yatırımcıların bu pozisyonların büyük kısmını kapatabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre yatırımcılar, mevcut alım opsiyonlarını sonlandırarak satış (put) opsiyonlarına yönelmeyi ya da nakit pozisyonunda beklemeyi tercih edebilir. Bu durumun işlem hacimlerinde belirgin artış yaratırken fiyat oynaklığını da yükseltmesi bekleniyor.

Opsiyon piyasasında faaliyet gösteren yöneticilerden David Pequignot, mevcut tabloda yatırımcıların aşağı yönlü risklere daha fazla odaklandığını ifade etti. Pequignot, alım opsiyonlarının fiyatlarının satış opsiyonlarına kıyasla oldukça düşük seviyelerde işlem gördüğünü belirterek, piyasadaki genel eğilimin temkinli olduğunu söyledi.

Uzman isim, yarın gerçekleşecek vade kapanışının likidite ve işlem hacmi açısından yılın en dikkat çekici günlerinden biri olabileceğini vurgularken, piyasalarda sert fiyat dalgalanmalarının yaşanabileceği konusunda da uyarıda bulundu.

Kripto para yatırımcıları şimdi, milyarlarca dolarlık opsiyon sözleşmesinin sona ereceği kritik günde oluşacak fiyat hareketlerini yakından takip ediyor.

Rapora göre, İstanbul Havalimanı bu dönemde günlük ortalama 1502 uçuşla Avrupa'nın en yoğun havalimanı oldu.

İstanbul Havalimanı'nı günlük 1394 uçuşla Amsterdam, 1387 uçuşla Paris Charles de Gaulle, 1318 uçuşla Londra Heathrow ile 1316 uçuşla Frankfurt havalimanları takip etti.

BIST 100 endeksi, güne 118,91 puan ve yüzde 0,83 artışla 14.450,12 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.212,10 puanı, en yüksek 14.583,07 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,50 değer kaybederek 14.259,75 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 35,87 puan ve yüzde 0,22 azalışla 16.552,59 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre teknoloji endeksi yüzde 1,54 değer kazanırken, mali endeks yüzde 1,42, hizmetler endeksi yüzde 0,19 ve sanayi endeksi yüzde 0,18 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 33'ü prim yaptı, 66'sı geriledi, 1'i yatay seyretti. Türk Hava Yolları, Katılımevim Tasarruf Finansman AŞ, ASELSAN, Yapı ve Kredi Bankası ile Akbank en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 16 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 16 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,4 artışla 6 milyon 50 bin lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 37,30, bileşik getirisi yüzde 40,78 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 46,3977, satışta 46,5837 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 46,3774, satışta 46,5633 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1379, sterlin/dolar paritesi 1,3206 ve dolar/yen paritesi 161,7 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 1,9 artışla 74,8 dolardan işlem görüyor.

- İşsizlik maaşına başvuranların sayısı geçen hafta önceki haftaya kıyasla 12 bin kişi düştü

ABD'de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 20 Haziran ile biten haftada 215 bine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

ABD Çalışma Bakanlığı, işsizlik maaşı başvurularına ilişkin haftalık verileri açıkladı.

Buna göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı 20 Haziran ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 12 bin kişi azalarak 215 bine geriledi.

Piyasa beklentisi bu dönemde işsizlik maaşı başvuru sayısının 225 bin olduğu yönündeydi.

Önceki hafta 226 bin olarak açıklanan başvuru sayısı 227 bine revize edildi.

Geçen hafta itibarıyla 4 haftalık ortalama işsizlik maaşı başvuru sayısı ise 750 artışla 224 bin 250'ye çıktı.

Devam eden işsizlik maaşı başvuru sayısı da 13 Haziran ile biten haftada 21 bin kişi artarak 1 milyon 821 bin oldu ve yaklaşık 3 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 19 Haziran ile biten haftada yüzde 0,86 ve 269 milyar 622 milyon 994 bin lira artışla 31 trilyon 30 milyar 549 milyon 884 bin liradan 31 trilyon 300 milyar 172 milyon 879 bin liraya yükseldi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası cinsi mevduat yüzde 0,51 artarak 17 trilyon 24 milyar 997 milyon 610 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 0,46 yükselişle 10 trilyon 256 milyar 327 milyon 99 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 262 milyar 208 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken bu tutarın 222 milyar 74 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 19 Haziran itibarıyla 1 milyar 456 milyon dolarlık artış görüldü.

Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri azaldı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 0,83 azalışla 6 trilyon 475 milyar 40 milyon 524 bin liraya indi.

Söz konusu kredilerin 795 milyar 448 milyon 635 bin lirası konut, 42 milyar 991 milyon 841 bin lirası taşıt, 2 trilyon 473 milyar 903 milyon 116 bin lirası ihtiyaç kredileri, 3 trilyon 162 milyar 696 milyon 932 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 19 Haziran ile biten haftada 13 milyar 574 milyon 345 bin lira azalarak 25 trilyon 573 milyar 634 milyon 477 bin liradan 25 trilyon 560 milyar 60 milyon 132 bin liraya geriledi.

ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, mayıs ayında PCE fiyat endeksi aylık bazda yüzde 0,4 artarken, yıllık artış yüzde 4,1 olarak gerçekleşti. Piyasa beklentisi de yıllık enflasyonun yüzde 4,1 seviyesinde açıklanacağı yönündeydi. Nisan ayında yıllık PCE enflasyonu yüzde 3,8 olmuştu.

Fed'in enflasyon göstergesi olarak yakından izlediği çekirdek PCE fiyat endeksi ise mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,4 yükseldi. Yıllık çekirdek enflasyon bir önceki ay yüzde 3,3 seviyesinde bulunuyordu.

Öte yandan, ilk çeyreğe ilişkin nihai veriler de enflasyon baskılarının sürdüğüne işaret etti. İlk çeyrek nihai PCE fiyat endeksi yüzde 4,6'ya yükselirken, GSYH deflatörü yüzde 3,6 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Açıklanan veriler, ABD ekonomisinde enflasyonist baskıların tamamen ortadan kalkmadığını ortaya koyarken, Fed'in faiz indirimleri konusunda temkinli duruşunu sürdürmesine neden olabilecek bir tabloya işaret etti.

ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, ülke ekonomisi ilk çeyrekte yıllıklandırılmış bazda yüzde 2,1 büyüme kaydetti. Piyasa beklentisi büyümenin yüzde 1,6 seviyesinde gerçekleşmesi yönündeydi.

İlk çeyreğe ilişkin nihai verilerde, nihai satışlar yüzde 1,9'a yükselirken, kişisel tüketim harcamaları ise yüzde 0,5 artış gösterdi. Daha önce yüzde 1,4 olarak açıklanan tüketim harcamalarındaki aşağı yönlü revizyon, büyümenin kompozisyonuna ilişkin zayıf bir sinyal olarak değerlendirildi.

Öte yandan, enflasyon göstergeleri beklentilerin üzerinde gerçekleşti. İlk çeyrek nihai GSYH deflatörü yüzde 3,6 ile beklentilerin üzerine çıkarken, nihai PCE fiyat endeksi yüzde 4,6 olarak açıklandı. Çekirdek PCE fiyat endeksi ise yüzde 4,4 seviyesinde gerçekleşti.

Veriler, ABD ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde beklenenden daha güçlü bir büyüme performansı sergilediğine işaret ederken, enflasyonun da yüksek seyrini koruduğunu ortaya koydu.

Kısaca BMW, insansı robotları gerçek üretim hatlarında çalıştıran ilk büyük otomobil üreticilerinden biri oldu ve Amerika'daki başarılı denemenin ardından bu teknolojiyi Avrupa'daki fabrikasına taşıyor. Bu yazıda o robotların fabrikada tam olarak ne yaptığını, hangi rakamlara ulaştığını, bunun neden önemli olduğunu ve işçiler için ne anlama geldiğini anlatacağız. Çünkü bu hikaye, sadece BMW'yle ilgili değil. Geleceğin fabrikasının nasıl görüneceğiyle ilgili.

Bir Robot Gerçekten 30 Bin Araba mı Üretti?

Önce bu çarpıcı rakamın arkasındaki hikayeye bakalım. Olay, Amerika'nın Güney Carolina eyaletindeki BMW Spartanburg fabrikasında geçti. Burası BMW'nin dünyadaki en büyük üretim tesislerinden biri.

BMW, Figure AI adlı bir robotik şirketiyle anlaşarak, Figure 02 adında insansı bir robotu üretim hattına yerleştirdi. Bu robot, tam on bir ay boyunca çalıştı. Günde on saat, haftada beş gün. Görevi, metal sac parçalarını alıp kaynak işlemi için doğru konuma yerleştirmekti. Kulağa basit gelebilir, ama bu, milimetrik hassasiyet gerektiren ve sürekli tekrarlanan, yorucu bir iş.

Sonuçlar gerçekten etkileyici oldu. Bu robot, çalıştığı süre boyunca 90 binden fazla parça taşıdı, yaklaşık 1.250 saat çalıştı ve toplamda 1,2 milyon adım attı. Tüm bu çalışmasıyla, 30 binden fazla BMW X3 model otomobilin üretimine doğrudan katkı sağladı. İlginç bir ayrıntı da şu. Robotlar ikili çalışıyordu. Biri üretim yaparken, diğeri şarj oluyordu. Böylece hat hiç durmuyordu.

Bu denemenin ne kadar başarılı olduğunu gösteren bir detay da var. Spartanburg'da görev yapan Figure 02 robotları, hattaki çalışmanın ardından emekliye ayrıldı ve Figure şirketi çoktan üçüncü nesil modeline geçti. Yani teknoloji, daha ilk denemesinde bir sonraki sürümünü doğuracak kadar hızlı ilerliyor.

Yapay zekanın iş gücünü nasıl dönüştürdüğünü daha önce de işledik. Yapay Zeka İşten Çıkarmalarda Bir Numaralı Bahane Oldu

Şimdi Sıra Avrupa'da: AEON Sahneye Çıkıyor

Amerika'daki bu başarı, BMW'yi bir adım daha ileri gitmeye ikna etti. Şirket, aynı teknolojiyi ilk kez Avrupa'ya taşıyor. Bu, Avrupa otomotiv sanayisi için bir ilk.

Bu kez sahnede farklı bir robot var. Almanya'nın Leipzig fabrikasında görev alacak bu robotun adı AEON. Onu Amerikalı Figure değil, Zürih merkezli Hexagon Robotics adlı şirket geliştirdi. AEON'un en dikkat çekici özelliği, ayakları yerine tekerlekleri olması. Yani fabrika içinde kayarak, hızlıca hareket edebiliyor. Yaklaşık 1,65 metre boyunda ve 60 kilogram ağırlığında. Üzerindeki 22 sensör sayesinde çevresini 360 derece algılayabiliyor.

AEON'un görevi de daha hassas. Elektrikli otomobiller için yüksek voltajlı batarya montajında ve parça üretiminde çalışacak. Bu robotun ilginç bir yeteneği daha var. Bittiğinde kendi bataryasını 30 saniye içinde kendisi değiştirebiliyor, yani şarj için uzun molalar vermesi gerekmiyor. BMW, 9 Haziran 2026'da AEON'u Leipzig'de resmen üretime soktuğunu duyurdu. Tam pilot çalışmanın bu yaz hızlanması ve yıl sonuna kadar iki robotun tam üretime geçmesi planlanıyor.

Bu Robotlar Eskilerden Neden Farklı?

Burada akıllara haklı bir soru geliyor. Fabrikalarda zaten yıllardır robot kollar çalışmıyor mu? Evet, çalışıyor. Ama bu yeni nesil robotlar çok farklı bir teknolojiye dayanıyor. Bu farkı anlamak, olayın neden bu kadar önemli olduğunu görmek için kritik.

Eski fabrika robotları, yani o turuncu robot kollar, sadece tek bir işi yapacak şekilde, sabit biçimde programlanır. Yerlerinden kımıldayamaz ve önceden belirlenmiş hareketin dışına çıkamaz. Bir şey ters giderse durur.

Yeni nesil insansı robotlar ise "fiziksel yapay zeka" denen bir yaklaşımla çalışıyor. Bu, dijital yapay zekanın gerçek bir bedene yerleştirilmiş hali. Bu robotlar, etraflarını gerçek zamanlı algılıyor ve duruma göre karar verebiliyor. Önlerine beklenmedik bir engel çıkarsa, durmak yerine ona uyum sağlıyor. Üstelik öğrenme şekilleri de farklı. Örneğin AEON, bir işi öğrenmek için sadece yaklaşık 20 kez izlemenin yeterli olduğu bir yöntemle eğitiliyor. Yani bir nevi, gösterilen işi taklit ederek öğreniyor. İşte bu uyum ve öğrenme yeteneği, onları eski robot kollardan ayıran şey.

Peki Neden Şimdi ve Neden BMW?

Bu sorunun cevabı, işin ekonomik ve rekabetçi boyutunda gizli. Çünkü bu hamlenin arkasında ciddi bir stratejik düşünce var.

Almanya otomotiv sektörü, özellikle son yıllarda Çinli üreticilerin hızlı yükselişi karşısında rekabette zorlanıyor. Çinli markalar, hem ucuz hem hızlı üretim yapıyor. Avrupalı üreticiler de bu rekabette geri kalmamak için verimliliği artıracak ve maliyetleri düşürecek yollar arıyor. İşte insansı robotlar, tam da bu noktada bir cevap olarak görülüyor. Fiziksel olarak zorlu, tekrarlı ve yorucu işleri robotlara devrederek, hem üretimi hızlandırmak hem de insan çalışanları daha stratejik görevlere kaydırmak amaçlanıyor.

İşin finansal boyutu da bu ilgiyi açıklıyor. Bugün bir fabrikada çalışan insansı robotun maliyeti yaklaşık 90 ila 100 bin dolar. Ancak uzmanlar, bu rakamın 2030'a kadar 17 bin doların altına inebileceğini öngörüyor. Hatta bazı hesaplara göre Figure robotları BMW'de şimdiden saatte yaklaşık 25 dolarlık bir maliyetle çalışıyor. Maliyet bu kadar hızlı düşünce, robotlar bir maliyet kalemi olarak giderek daha mantıklı hale geliyor. Nitekim üreticilerin insansı robotlara olan ilgisi, sadece bir yılda yüzde 8'den yüzde 13'e çıktı.

İşçiler Ne Olacak?

Bu noktada en çok merak edilen ve en hassas soruya gelelim. Robotlar fabrikalara girerse, insanların işi ne olacak? Bu, görmezden gelinemeyecek kadar önemli bir konu.

BMW yetkilileri bu konuda net bir duruş sergiliyor. Onlara göre amaç, insanların yerini almak değil, onlara destek olmak. Mantık şu. Robotlar, fiziksel olarak yıpratıcı, tekrarlı ve bazen tehlikeli işleri üstleniyor. Bu sayede insan çalışanlar, deneyim, muhakeme ve yaratıcılık gerektiren, yani gerçekten insana özgü işlere odaklanabiliyor. Robotun ağır metal parçayı kaldırdığı, insanın ise süreci yönettiği bir model bu.

Ancak dürüst olmak gerekiyor. Otomasyonun iş gücü üzerindeki etkisi hâlâ tartışmalı bir konu. Bugün "destek" olarak başlayan bu teknolojinin, gelecekte bazı işleri tamamen ortadan kaldırıp kaldırmayacağı belirsiz. Tarih boyunca her büyük teknolojik dönüşüm, bazı meslekleri yok ederken yenilerini yarattı. Bu robot devriminin de benzer bir yol izlemesi, yani bazı işleri bitirirken yeni iş alanları açması bekleniyor. Kesin olan tek şey, fabrikadaki işin doğasının değişeceği.

Sıkça Sorulan Sorular

BMW fabrikasında robotlar ne iş yapıyor?

BMW'nin Amerika'daki Spartanburg fabrikasında Figure 02 adlı robot, metal sac parçalarını alıp kaynak için konumlandırma işini yaptı. Almanya'daki Leipzig fabrikasında görev alacak AEON robotu ise elektrikli araçların yüksek voltajlı batarya montajında ve parça üretiminde çalışacak.

BMW robotları kaç araç üretti?

BMW Spartanburg fabrikasındaki Figure 02 robotu, 11 ay boyunca günde 10 saat çalışarak 30 binden fazla BMW X3 otomobilinin üretimine katkı sağladı. Bu süreçte 90 binden fazla parça taşıdı ve yaklaşık 1.250 saat çalıştı.

Bu robotlar fabrikadaki eski robotlardan farklı mı?

Evet. Eski fabrika robotları sabit programlanır ve sadece tek bir işi yapar. Yeni nesil insansı robotlar ise "fiziksel yapay zeka" ile çalışır, çevresini gerçek zamanlı algılar, duruma göre karar verir ve beklenmedik durumlara uyum sağlar.

Robotlar fabrika işçilerinin yerini alacak mı?

BMW'ye göre amaç, işçilerin yerini almak değil, fiziksel olarak zorlu ve tekrarlı işleri üstlenerek onlara destek olmak. Ancak otomasyonun uzun vadede iş gücü üzerindeki etkisi tartışmalıdır ve fabrikadaki işin doğasının değişmesi bekleniyor.

Sonuç: Fabrikaların Geleceği Başladı

BMW'nin insansı robotları, artık bir gelecek hayali değil, bugünün gerçeği. Bir robotun 11 ayda 30 binden fazla otomobilin üretimine katkı sağlaması ve bu teknolojinin şimdi Avrupa'ya yayılması, otomotiv sanayisinde yeni bir dönemin başladığını gösteriyor.

Tablo net. Bir tarafta verimliliği artıran, zorlu işleri üstlenen ve rekabette avantaj sağlayan bir teknoloji var. Diğer tarafta ise iş gücünün geleceğiyle ilgili önemli soru işaretleri. Bu iki gerçek bir arada yaşıyor. Robotların fabrikalara girişi durdurulamaz görünüyor, ama bu geçişin insanlar için nasıl yönetileceği, önümüzdeki yılların en kritik konularından biri olacak.

Belki de bu hikayenin asıl mesajı şu. Teknoloji, fabrikanın ne ürettiğini değil, nasıl ürettiğini değiştiriyor. Ve bu değişim, sadece otomobil üreticilerini değil, çalışmanın geleceğini düşünen herkesi ilgilendiriyor. Geleceğin fabrikası artık inşa ediliyor ve biz bu inşaatın ilk adımlarına tanıklık ediyoruz.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Türkiye ile Latin Amerika arasındaki ilişkilerin karşılıklı saygı ve ortak vizyon temelinde geliştiğini anımsatan Bolat, 1998'de başlatılan ve 2006'da güncellenen 'Latin Amerika ve Karayipler Açılım Politikası'nın meyvelerini vermeye başladığını belirtti. Bölgedeki diplomatik temsil sayısının, son yıllarda önemli artış kaydettiğine işaret eden Bolat, '2002'de 6 olan diplomatik temsilcilik sayımızı, bugün 20'ye yükselttik. Bölgedeki çoğu ülkede, ticaret müşavirliklerimiz bulunuyor. Aynı şekilde Latin Amerika ülkelerinin, Türkiye'de 18 büyükelçiliğinin bulunmasından büyük memnuniyet duyuyoruz.' dedi.

Bolat, Türkiye ile Latin Amerika'daki ülkeler arasında, 20 yılda önemli ticari ve siyasi anlaşmalar imzalandığını hatırlatarak, bu süre zarfında Türkiye'den bölgeye direkt uçuşların da başladığını aktardı.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının (TİKA) bölgede gerçekleştirdiği yardımlara ilişkin bilgi veren Bolat, Türk kurumlarının deprem ve kasırga gibi doğal afetlerde bölgeye hızlıca yardım ulaştırdığını anlattı.

Bolat, jeopolitik risk ve korumacılık politikalarına rağmen, Türkiye ekonomisinin son 23 çeyrektir pozitif büyüme kaydettiğini ve 1,1 trilyon doları aşan ekonomik büyüklüğüyle, dünyada 16. sırada yer aldığına dikkati çekerek, bu doğrultuda uluslararası yatırımcılara bazı teşvikler sağlamak için yasal düzenlemeler yaptıklarını dile getirdi.

Uluslararası yatırımlar için kurumlar vergisi oranını yüzde 25'ten yüzde 12,5'e indirdiklerini anımsatan Bolat, 'Ayrıca, yatırımcıların ihtiyaç duyduğu izin ve ruhsat işlemlerinin tek merkezden yürütülmesi için 'Tek Durak Ofis' uygulamasını başlattık. Kişi başına milli gelirimiz, 18 bin doları aşmış durumda. Enflasyonun gerileme trendine girmesi ve işsizliğin son 3 yıldır tek haneli rakamlarda seyretmesi, Türkiye'yi yatırımcılar için cazibe merkezi yapmaya devam ediyor.' değerlendirmesinde bulundu.

Bolat, Türkiye'nin 2025'te 390 milyar dolarlık mal ve hizmet ihracatı toplamına ulaştığını belirterek, 2026 hedeflerinin 410 milyar dolar olduğunu kaydetti. Türk müteahhitlik sektörünün küresel başarısına da değinen Bolat, 138 ülkede 562 milyar dolarlık proje üstlenildiğini aktardı.

Gelecek dönemin yoğun diplomasi trafiğine sahne olacağını vurgulayan Bolat, Türkiye'nin bu yıl NATO Zirvesi, BM Çevre Zirvesi (COP 31) ve Uluslararası Uzay Kongresi gibi dev organizasyonlara ev sahipliği yapacağını anımsattı.

Türkiye'nin Latin Amerika-Karayipler bölgesi ile ticari ilişkilerin son yıllarda hız kazandığını söyleyen Bolat, 2000 yılında bölge ile toplam ticaret hacminin sadece 920 milyon dolar olduğunu, bu rakamın 25 yılda tam 18 kat artarak 16,4 milyar dolara yükseldiği bildirdi.

Toplam ticaretin 5,7 milyar dolarının Türkiye'nin Latin Amerika-Karayip bölgesine ihracatı, 10,6 milyar doları ise bölgeden ithalatı olduğunu dile getiren Bolat, 'Bu yılın ilk 5 ayında da bölge ile ticaret artmaya devam etmiş, 8,3 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Türkiye ile Latin Amerika arasındaki ticarette, Türkiye'nin ihracatı bu dönemde hemen hemen aynı kalırken, Latin Amerika bölgesinden ithalatı yüzde 19 artış göstermiştir. Böylece dış ticaret hacmi yüzde 15,7 artmış olmaktadır.' diye konuştu.

Bolat, Türkiye'den Latin Amerika ülkelerine ihracatta altın, mücevher, demir-çelik ve otomotiv ürünleri ile çimento, petrol yağlarının öne çıktığını anlatarak, buradan yapılan ithalatta canlı büyükbaş hayvanlar, ham işlenmemiş altın, soya fasulyesi, kahve, pamuk ve taş kömürü gibi ürünlerin önemli yer tuttuğunu söyledi.

LAK'nin, Türkiye'nin dış ticareti içinde henüz yüksek bir paya sahip olmadığını belirten Bolat, şöyle devam etti:

'Türkiye'nin 2025 yılında toplam ihracatında Latin Amerika-Karayip bölgesinin payı yüzde 2,1 iken, toplam ithalatında Latin Amerika-Karayiplerin payı yaklaşık yüzde 3 olmuştur. Bu tablo, bölgeden tedarikimizin güçlendiğini göstermekle beraber, dış ticarette daha fazla karşılıklı alım-satım ilişkilerimize önem vermemiz ve dengeli bir yapıya kavuşmamız gerektiğine işaret etmektedir, önümüzdeki dönemde bu oranları daha yukarılara taşıyacağız. Bölge ülkeleri ile bizim ikili ilişkilerimizin iyi gitmesi yanında, MERCOSUR (Güney Ortak Pazarı) ve Pasifik İttifakı gibi bölgesel entegrasyon girişimlerini de yakından takip ediyoruz. Avrupa Birliği ile MERCOSUR arasında imzalanan serbest ticaret anlaşmasına ilişkin gelişmeleri de dikkatle takip ediyoruz. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile 30 yılı aşan sanayi ürünlerinde, Gümrük Birliği entegrasyon tecrübesinin, MERCOSUR ile ekonomik ilişkilerimizin geliştirilmesi açısından da önemli olduğunu değerlendiriyoruz.'

Bolat, Türkiye'nin, bölgede Şili ve Venezuela ile serbest ticaret anlaşmaları bulunduğunu, 24 ülke ile Karma Ekonomi Komisyonu, bazı ülkelerle ise Ekonomik ve Ticaret Ortak Komitesi (JETCO) mekanizmaları olduğunu anlattı.

Paraguay ile ilk JETCO toplantısının da yakın zamanda gerçekleştirildiğine değinen Bolat, bölgede bulunan 8 dost ülke ile Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması, 6 ülke ile Çifte Vergilendirmeyi Önleme anlaşmaları bulunduğunu belirtti.

Bolat, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) bünyesinde ise bölgede 13 iş konseyinin olduğunu, ticaret, yatırım ve ekonomik işbirliklerini yeni projelerle daha da ileriye taşımayı hedeflediklerini, böylece iş konseyleri sayısının daha da artacağına inandıklarını dile getirdi.

Karşılıklı yatırımlara da dikkati çeken Bolat, 'Türkiye'de 2025 sonu itibarıyla faaliyet gösteren Latin Amerika-Karayip sermayeli 688 şirket kurulmuştur, bunların Türkiye'ye getirdikleri sermaye yatırım stoku da 3,4 milyar dolardır. Türkiye'den de Latin Amerika ülkelerine giden doğrudan yatırım ve sermaye stoku 1,3 milyar dolardır. Türk şirketlerinin Latin Amerika bölgesinde, liman işletmeciliğinden enerji yatırımına, inşaattan turizm sektörüne kadar birçok sektörde yatırımları bulunmaktadır. Aramızdaki potansiyeli düşündüğümüzde, karşılıklı yatırımların da daha fazla artması gerektiği açıktır.' şeklinde konuştu.

Bolat, Türk uluslararası müteahhitlik firmalarının, Latin Amerika-Karayip bölgesinde üstlendikleri projelerin bugüne kadarki toplam değerinin 1,6 milyar dolar, proje sayısının ise 45 olduğuna işaret etti.

Türk dizilerinin de bölgede yoğun ilgi gördüğünden bahseden Bolat, Türkiye'nin ABD ve İngiltere'den sonra dünyanın dizi ve sinema filmleri alanında en hızlı büyüyen 3. ülkesi olduğunu anlattı.

Bolat, Türk yapımların 150'den fazla ülkede günde 1 milyarı aşan izleyici sayısına ulaşarak, küresel bir marka haline geldiğinin altını çizerek, sözlerini şöyle tamamladı:

'Başta Şili, Arjantin, Kolombiya, Peru, Meksika ve Brezilya olmak üzere, tüm Latin Amerika ve Karayip bölgesinde, hatta Kuzey Amerika'da Türk dizileri, gerek ulusal televizyon kanallarında, gerekse dijital yayıncılık mecralarında yoğun ilgi görmektedirler. Son yıllarda Türk dizilerine olan ilginin artmasıyla, Türkçe öğrenme noktasında da bölge ülkelerindeki halklar arasında büyük bir talep artışı olmuştur. Son hizmet ihracatı verilerine göre, yıllık 610 milyon dolar civarında Türkiye'nin dizi ihracatı bulunmakta ve bunun yüzde 22'si Amerika kıtasına yapılmaktadır. Amerika kıtasına yapılan bu dizi-film ihracatının da yaklaşık yüzde 40'ı Latin Amerika pazarındaki hizmet tüketicilerine ulaşmaktadır. Bu noktada Latin Amerika'nın bu sektördeki köklü üretim tecrübesini de dikkate alıyoruz, Türkiye'de de Latin Amerika dizileri yoğun bir şekilde ilgi görmektedir. Latin Amerika'daki dizi film üretim tecrübesiyle, Türkiye'nin yapım gücünü birleştirerek ortak, uyarlama yapımlar, senaryo ve format değişimi gibi alanlarda yoğun işbirliği yapılabilir.'

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 'Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri'ni yayımladı.

Buna göre, yurt dışında yerleşik kişiler, geçen hafta 465,7 milyon dolarlık hisse senedi, 339,7 milyon dolarlık DİBS ve 365,6 milyon dolarlık ÖST aldı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin hisse senedi stoku, 19 Haziran haftasında 40 milyar 801,1 milyon dolardan 42 milyar 908,6 milyon dolara yükseldi.

Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 14 milyar 589,5 milyon dolardan 15 milyar 109,1 milyon dolara çıkarken, ÖST stoku da 1 milyar 269,4 milyon dolardan 1 milyar 629,7 milyon dolara yükseldi.