Kısaca bugün satın alınabilen tek uygun fiyatlı humanoid robot Çinli Unitree'nin G1 modeli; fiyatı yaklaşık 13.500 dolardan başlıyor. Boston Dynamics'in Atlas robotu en yetenekli olanı ama fiyatı 420 bin dolar civarında ve tüm 2026 üretimi Hyundai'ye ayrılmış durumda. Tesla Optimus ise en çok konuşulan isim olmasına rağmen henüz satışta değil ve seri üretimi yeni başlıyor. Bu yazıda üç robotun fiyatını, yeteneklerini ve gerçek konuşlandırma durumunu ele alacağız.

Üç Robot, Üç Farklı Strateji

Bu üç robot aslında aynı yarışın parçası değil; her biri farklı bir pazarı hedefliyor. Aşağıdaki tablo temel farkları özetliyor.

Tablo tek başına çarpıcı bir şey söylüyor: en çok konuşulan Tesla Optimus, üç robot arasında bugün satın alınamayan tek model. Şimdi her birine ayrı ayrı bakalım.

Tesla Optimus: En Çok Konuşulan, En Az Görünen

Optimus, medyada en çok yer alan humanoid robot. Ancak gerçek üretim tablosu beklentinin gerisinde.

Tesla, Fremont fabrikasında Optimus üretim hattını kurdu ve seri üretimin 2026 yaz sonunda başlaması planlanıyor. CEO Elon Musk, üretimin "başta çok yavaş" olacağını söyledi. Şirket robotu ölçekli üretime geçtiğinde 20-30 bin dolara satmayı hedefliyor, ancak mevcut üretim maliyetinin birim başına 50-100 bin dolar olduğu tahmin ediliyor. Yani hedeflenen fiyata ulaşması yıllar alabilir. Dikkat çekici bir ayrıntı: Musk'ın kendisi robotların şu an "verimli görevler için değil, öğrenme amaçlı" var olduğunu belirtti. Tesla dikey entegrasyona güveniyor; robotun çiplerini, sensörlerini ve motorlarını kendisi tasarlıyor. Bu strateji uzun vadede en düşük birim maliyeti üretebilir, ama bu 2027-2028 hikayesi.

Unitree G1: Bugün Satın Alınabilen Tek Robot

Çinli Unitree, sessizce bu yarışın hacim lideri oldu. G1 modeli, 2026'da gerçekten satın alıp teslim alabileceğin tek uygun fiyatlı humanoid robot.

G1'in fiyatı temel konfigürasyonda yaklaşık 13.500 dolardan başlıyor ve on iki farklı sürümle 73.900 dolara kadar çıkıyor. Robot 127 santimetre boyunda, 35 kilogram ağırlığında ve Nvidia Jetson Orin işlemcisiyle çalışıyor. Unitree 2025 yılında 5.500'den fazla birim sevk etti; bu rakam diğer tüm humanoid robot üreticilerinin toplamından fazla. Şirket 2026 için 10-20 bin birim hedefliyor. Fiyatın bu kadar düşük olması bir referans noktası da veriyor: bir Boston Dynamics Atlas'ın fiyatına yaklaşık 26 adet Unitree G1 alınabiliyor. Unitree ayrıca Mart 2026'da robotun doğal dil komutlarıyla ev işi yapmasını sağlayan açık kaynaklı bir yapay zeka modeli yayınladı ve Şanghay borsasında halka arz için başvurdu. Bu robotların beynindeki çiplerin de büyük ölçüde yapay zeka devlerinden geldiğini hatırlamak gerekiyor. Tüm Yapay Zeka Yatırımının Kaderi Nvidia'ya Bağlandı

Boston Dynamics Atlas: En Yetenekli, En Ulaşılmaz

Atlas, fiziksel yetenek açısından listenin en iddialı robotu. Ama satın almak neredeyse imkansız.

Elektrikli Atlas, Ocak 2026'da CES fuarında tanıtıldı ve üretim hemen ardından Boston Dynamics'in merkezinde başladı. Robot 56 serbestlik derecesine sahip ve maliyetten çok hassasiyetin önemli olduğu üretim uygulamaları için tasarlandı. Tahmini fiyatı 420 bin dolar civarında, yani Unitree G1'in yaklaşık 26 katı. En kritik nokta şu: 2026 üretiminin tamamı şimdiden Hyundai ve Google DeepMind'a ayrılmış durumda, genel satışa açık değil. Boston Dynamics'in sahibi Hyundai Grubu, 2028'e kadar yıllık yaklaşık 30 bin Atlas üretim kapasitesine ulaşmayı ve 25 binden fazlasını Hyundai ile Kia fabrikalarında kullanmayı hedefliyor. Boston Dynamics'in CEO'su, rakiplerinden farkını "robotu satmak işin sadece yarısı" sözleriyle özetledi; şirket entegrasyon, servis ve onarım ekibiyle tam paket sunduğunu vurguluyor.

Peki Gerçekten Kim Önde?

Cevap, "önde olmak" ile ne kastedildiğine bağlı. Çünkü üç robot üç farklı yarışta koşuyor.

Eğer ölçüt bugün satın alınabilir olmaksa, açık ara lider Unitree. Herkesten fazla robot sevk ediyor ve fiyatı rakiplerinin çok altında. Eğer ölçüt saf fiziksel yetenek ve sanayi güvenilirliğiyse, Boston Dynamics Atlas en güçlüsü, ancak ulaşılabilir değil. Eğer ölçüt gelecekteki kitlesel üretim potansiyeliyse, Tesla Optimus en büyük iddiaya sahip, fakat henüz kanıtlanmış bir teslimat kaydı yok. İşin ilginç yanı, verimli ticari işten gelir üreten robotların çoğu zaman bu üç isim bile olmaması; Agility Robotics'in Digit modeli gibi daha az bilinen robotlar depo lojistiğinde fiilen çalışıyor. Yani humanoid robot yarışında görünürlük ile gerçek konuşlandırma arasında belirgin bir fark var. Bu tablo, yapay zeka sektöründe sık karşılaşılan bir kalıbı tekrarlıyor: en çok konuşulan isim, her zaman en önde olan değil.

Sıkça Sorulan Sorular

En ucuz humanoid robot hangisi?

Bugün satın alınabilen en uygun fiyatlı humanoid robot Unitree G1. Fiyatı temel konfigürasyonda yaklaşık 13.500 dolardan başlıyor. Daha gelişmiş sürümleri 73.900 dolara kadar çıkıyor.

Tesla Optimus satın alınabiliyor mu?

Hayır. Tesla Optimus henüz ticari olarak satışta değil. Seri üretimin 2026 yaz sonunda Fremont fabrikasında başlaması planlanıyor. Tesla, ölçekli üretimde 20-30 bin dolar fiyat hedefliyor.

En yetenekli humanoid robot hangisi?

Fiziksel yetenek ve hareket kabiliyeti açısından Boston Dynamics Atlas öne çıkıyor. Ancak fiyatı 420 bin dolar civarında ve 2026 üretiminin tamamı Hyundai ile Google DeepMind'a ayrıldığı için genel satışa açık değil.

Humanoid robotlar gerçekten fabrikalarda çalışıyor mu?

Evet, ama sınırlı ölçekte. Figure AI'nin robotları BMW fabrikasında, Agility Robotics'in Digit modeli depo lojistiğinde çalışıyor. Çoğu konuşlandırma hâlâ dar ve özelleşmiş görevlerle sınırlı; genel amaçlı kullanım henüz erken aşamada.

Humanoid robotların beyninde hangi teknoloji var?

Çoğu humanoid robot, yapay zeka işlemleri için Nvidia'nın Jetson serisi çiplerini kullanıyor. Bu, robotik yarışının da büyük ölçüde yapay zeka donanımı üreten şirketlere bağlı olduğunu gösteriyor.

Humanoid robot yarışı 2026'da artık teorik değil; parçalı, rekabetçi ve hızlı ilerleyen gerçek bir pazar. Ama görünürlük ile gerçek ilerleme arasındaki fark, bu alanı değerlendirirken akılda tutulması gereken en önemli nokta.

Bir tarafta bugün satın alınabilen ve hacimde lider Unitree, diğer tarafta en yetenekli ama ulaşılmaz Atlas, ortada ise en büyük iddiaya sahip ama henüz kanıtlanmamış Optimus var. Önümüzdeki aylarda Tesla'nın üretim rakamları ve gerçek teslimatlar, bu tablonun nasıl değişeceğini gösterecek. Gelişmeleri birlikte takip edeceğiz.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Aktarılan veriler ve rakamlar yayım tarihindeki (3 Ağustos 2026) kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Bu kapsamda Iğdır, Kırşehir, İstanbul, Çorum, Manisa, Kayseri, Karabük, Hatay, Mersin, Afyonkarahisar, Giresun, Yozgat, Düzce, Sakarya ve Adana'da düzenlenen operasyonlarda 185 şüphelinin yakalandığı belirtilen açıklamada, yakalananlardan 93'ünün tutuklandığı, 55'i hakkında adli kontrol hükümleri uygulandığı, diğerlerinin işlemlerinin devam ettiği bilgisi verildi.

Açıklamada, operasyonlarda çok sayıda silah ve mühimmat, bir miktar uyuşturucu madde ile çok sayıda dijital materyal ele geçirildiği, 10 otomobil, 14 motosiklet ve 5 taşınmaza el konulduğu bildirilerek, şunlar kaydedildi:

'Ayrıca, Yapay Zeka Destekli Siber Açık Kaynak İzleme ve Kontrol faaliyetleri kapsamında yürütülen çalışmalarda, yasa dışı silah satışı ve teşhirine yönelik 529, organize suç örgütleri ve tetikçilik suçlarına yönelik 119, evraksız motorlu taşıt satışına yönelik 116, uyuşturucu satışı ve özendirici içeriklere yönelik 60, müstehcenlik ve fuhuş suçlarına yönelik 306, siber trafik suçlarına yönelik 167 olmak üzere toplam 1297 hesap/şahıs tespit edildi. Terör örgütlerine yönelik yürütülen çalışmalarda ise toplam 646 hesap/şahıs tespit edildi. Bu kapsamda sosyal medya platformları ve internet siteleri üzerinden suç içerikli paylaşımlara yönelik 4 bin 17 hesap/şahıs tespit edildi. 1721 URL adresi hakkında erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması kararı alındı.'

Türkiye'nin güçlü bir insan kaynağına sahip olduğunu vurgulayan Kacır, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye'ye ve Türk milletine yeniden öz güven kazandırdığını söyledi.

Kacır, yapay zekanın insanlık için önemli fırsatlar sunduğunu belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Gerçekten pek çok teknoloji başlığından çok daha farklı bir başlıktan söz ediyoruz. Yani çok dar bir alanda sadece bir ya da birkaç sektörü etkileyen değil, hayatın her alanını dönüştürme gücüne sahip bir başlıktan bahsediyoruz. Bu yönüyle belki elektriğe ya da internete benzetmek mümkün yapay zekayı ama bir yandan da bu dönüştürücü gücün insanlık yararına kullanılma, değerlendirilme, bundan insanlık yararına fayda üretme dışında kötücüllerin elinde büyüyor olması da insanlık olarak zannediyorum bu çağda karşı karşıya olduğumuz en büyük tehdidi beraberinde getiriyor.'

Bu gerçekle yüzleşmek gerektiğine işaret eden Kacır, 'Bu hakikatin farkındalığıyla kendi özgün yol haritamızı ortaya koymak durumundayız. İddialı hedeflerimiz elbette olmalı ama bir yandan da hedefe erişebileceğimiz bir yol haritasıyla hep birlikte gayret etmeliyiz.' dedi.

'Yapay zeka bu hikayede çok önemli bir başlık'

Bakan Kacır, Milli Teknoloji Hamlesi'ne güç vermeye devam ettiklerine dikkati çekerek, 'Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak öz yeterliliği, kritik teknolojilerde kendi imkanlarıyla kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen, üretebilen, bu alanda rekabetçi ürünleri, hizmetleri dünyaya sunabilen bir ülke olma iddiası adına önemli görevleri olan pek çok kurumu da bu hedef doğrultusunda bünyesinde barındıran bir bakanlığız. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Türkiye Bilimler Akademisi, Türk Patent ve Marka Kurumu, Türkiye Uzay Ajansı gibi müesseseler bizim bakanlığımızın şemsiyesi altında çalışan kurumlar. Tüm bu müesseselerle Milli Teknoloji Hamlesi'ne, tabii diğer paydaşlarımızla birlikte kuvvet vermeye, güç vermeye gayret ediyoruz.' diye konuştu.

Yapay zekanın bu hikayede çok önemli bir başlık olduğunu vurgulayan Kacır, 'Türkiye'nin bu alandaki milli kapasitesini geliştirmek adına neler yapabileceğimizi özellikle yapay zeka yol haritamızla, eylem planımızla Sayın Cumhurbaşkanımız geçtiğimiz ay dünyaya duyurmuş oldu. Yapay zeka stratejimizde dört ana başlık ortaya koyduk. 'Fark et, istifade et, üret ve yönet' dedik.' ifadelerini kullandı.

Kacır, her bir kavramın üzerinde titizlikle durduklarını belirterek, 'Yapay zekanın kullanımı kavramını çok tercih etmedik. Onun yerine istifade etme kavramını öne çıkardık. Çünkü kullanım iyi istikamette olduğu gibi kötü istikamette de olabilir, kötüye kullanım da mümkündür ama biz değer oluşturmayı, ondan yarar sağlamayı önceliklendirdik ve bütün bu dört başlığın altında da her bir alanda devlet olarak 2030 yılına kadarki hedeflerimizi ve bu hedeflere yönelik yol haritanızı ortaya koymaya gayret ettik.' şeklinde konuştu.

'Yaklaşık 2 bin kamu veri setini Türk yapay zeka geliştiricilerinin istifadesine sunmayı amaçlıyoruz'

Bir toplumsal farkındalığa ihtiyaç olduğunu dile getiren Bakan Kacır, şunları kaydetti:

'Yapay zeka okuryazarlığının yaygınlaşması gerekiyor. Bunun için önümüzdeki 2 yıl içerisinde 5 milyon vatandaşımıza yapay zeka okuryazarlığı kazandırmaya gayret edeceğiz. Bu da sadece yapay zekadan günlük hayatta nasıl yararlanılabileceğini değil, aslında yapay zekanın tüm imkanlarını ve fırsatlarını, tüm sınamalarını ve tehdit risklerini bir arada kavrayabilmeye dair bir okuryazarlık programı olacak. Bazı alanlarda uygulama profesyonellerine ilişkin bir eğitim süreci yaşayacağız ve 100 bin uygulama profesyonelini hızla ülkemizde yetiştirmek istiyoruz.'

Kacır, kamunun elindeki imkanların yapay zeka geliştiricileriyle paylaşılmasının Türkiye'nin özgün kabiliyet alanlarından biri olacağını belirterek, şöyle devam etti:

'Türkiye gerçekten bir ölçek ekonomisi oluşturabilecek imkana sahip. Yani ekonomik ölçeğimiz, nüfus büyüklüğümüz itibarıyla bu alanda pek çok ülkenin sahip olmadığı bir imkana, fırsata sahip olduğumuzu değerlendiriyoruz. Dünyada 80 milyonun üzerinde nüfusa sahip ve kişi başı geliri 15 bin doların üzerinde kaç ülke var diye bakacak olsak zannediyorum 5-6 ülkeden ancak bahsedebiliriz ve Türkiye bunlardan biri. Dolayısıyla büyük bir ekonomik ölçeğe sahip olmamız, aynı zamanda 80 milyondan fazla nüfusa sahip olmamız, aynı zamanda ekonomik desenimiz yani sektörel çeşitliliğimiz aslında yapay zekanın en önemli unsuru olan veri konusunda Türkiye'ye pek çok ülkenin sahip olmadığı bir fırsat penceresi açıyor. Bu fırsat penceresini özellikle kamu olarak geliştiricileri aralamayı bir misyon addediyoruz. Bunun için önümüzdeki dönemde bu yıl sonuna kadar bunların tanımlarıyla ilgili süreçleri tamamlayıp bunun da paylaşımını yapacağız.'

Yaklaşık 2 bin kamu veri setini Türk yapay zeka geliştiricilerinin istifadesine sunmayı amaçladıklarını vurgulayan Kacır, 'Eğitimden sağlığa, enerjiden ulaştırmaya, finansa pek çok ülkede yapılandan çok daha hızlı netice doğurabilecek pek çok işi Türkiye'nin kendi milli yapay zeka geliştirici ekipleri ortaya koyma imkanına sahip olacaklar. Bir yandan dijital altyapıyı güçlendirmemiz çok kritik. Bu alanda da hedefimizi ortaya koyduk. Halihazırda Türkiye'de yaklaşık 250 megavat bir veri merkezi kapasitemiz var. Bunu hızla 1 gigavat düzeyine çıkarmayı amaçlıyoruz ama burada özellikle yapay zeka kapasitesini önceliklendiriyoruz.' dedi.

'Yüksek teknoloji yatırımlarına gerçekten ayrıcalıklı imkanlar ve fırsatlar sunuyoruz'

Bakan Kacır, Türkiye'de kritik teknoloji yatırımlarına yönelik HIT-30 Programı'nı hayata geçirdiklerini belirterek, şunları söyledi:

'High Technology 30, yani 2030 yılına kadar Türkiye'nin 30 milyar dolar devlet desteğiyle hayata geçirmeyi hedeflediği yüksek teknoloji yatırımlarına gerçekten ayrıcalıklı imkanlar ve fırsatlar sunuyoruz. Yatırım teşvikleri sunuyoruz. Burada da son çağrılarımız için hem veri merkezi hem yapay zeka başlıklarına özel bir pencere, özel bir yer ayırdık. 3 milyar dolara yakın devlet katkısıyla 10 milyar dolara yakın bir veri merkezi yapay zeka yatırımını ülkemizde hayata geçirmeyi amaçlıyoruz.'

Yapay zeka donanım yatırımında Türkiye'nin çok akıllıca hareket etmesi gerektiğini ifade eden Kacır, şu değerlendirmede bulundu:

'Teknoloji geriden gelmekte olanlar için rahmettir. Yani bu teknolojinin kendisi içinden geçtiği devinimlerle biraz daha geriden gelmekte olanlara her zaman yeni bir imkan penceresi oluşturuyor. Bizim de her alanda teknoloji yarışında bu fırsat pencerelerine yönelmenizin akıllıca olduğunu değerlendiriyoruz. Bunu yaptığımızda şimdiye kadar daha iyi netice aldığımızı gözlemliyoruz. Bunun en iyi örneklerini savunma sanayinde müşahede ettik'

Kacır, insansız sistemlerde Türkiye'nin gerçekten dünyada öncü ülkeler arasına geldiğini vurgulayarak, 'Bir havacılık ülkesi değilken, helikopter ve uçak üreten bir ülke değilken, şimdi insansız hava araçlarında, dron teknolojilerinde dünyada en ileri kabiliyetleri, aynı zamanda da pazarın büyük çoğunluğuna sahip bir ülke haline geldik. Dolayısıyla geleneksel alanlarda başkalarının ayak izlerini takip etmek, onların milyarlarca dolar harcayarak onlarca yıl içinde edindikleri kazanımları aynı yöntemlerle kopyalamaya çalışmak yerine kendi özgün yol haritamızı ve paradigma değişimine yönelik fırsatları değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyoruz. Burada da özellikle donanım yatırımlarında dikkatli hareket etmeye gayret ediyoruz.' şeklinde konuştu.

Türkiye'de dijital kapasite oluşturmanın önemine dikkati çeken Kacır, 2030 yılı itibarıyla veri merkezi kapasitesini 1 gigawatta çıkarmayı hedeflediklerini ifade etti.

Kacır, kamu yatırımlarının en az yüzde 2'sinin yapay zeka projelerine yönlendirileceğini dile getirerek, 2030'a kadar tüm bakanlıkların yatırım programlarında yapay zeka projelerine öncelik vereceğini kaydetti.

'Kendi dil modellerimizi mutlaka geliştirmemiz lazım'

Türkiye'nin yapay zeka ekonomisi oluşturma konusunda önemli bir fırsata sahip olduğunu belirten Bakan Kacır, başkalarının modellerine bağımlı kalmadan kendi çözümlerini geliştirmenin önemine işaret etti.

Kacır, yapay zeka dil modellerinin günlük hayatta yaygın olarak kullanıldığını ifade ederek, 'Sizler bunların handikaplarını da çok yakından takip ediyorsunuz. Halihazırda yaygın olarak kullandığımız dil modelleri tabii bir yandan bizim aslında tırnak içinde farkında olmayan fahri geliştiricisi olduğumuz modeller. Yani bir yandan biz onlardan yararlanırken çoğunlukla onlar da bizden fazlasıyla yararlanıyor. Bunun da ötesinde aslında eğitildikleri veri kümeleri itibarıyla bir kültürel dünyaya ait bu dil modelleri.' diye konuştu.

Türkiye'nin kendi dil modelini geliştirmesi gerektiğini işaret eden Kacır, 'Bizim kendi dil modellerimizi mutlaka geliştirmemiz lazım ve özellikle burada da ifade etmeye çalıştığım gibi ekonomik tarafta sektörel veri setlerine ilişkin çalışmaları hızlandırmamız lazım.' dedi.

Kacır, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak imalat sanayisine yönelik veri altyapısının güçlendirilmesine önem verdiklerini vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı:

'Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı boyutuyla doğrudan mesul olduğumuz yönüyle imalat sanayimizin aynı veri setleriyle, aynı veri tablolarıyla konuşmasını sağlamamız ve bunun da yerli yapay zeka geliştiriciler için bir fırsata dönüşmesine imkan oluşturmamız lazım. Nihayetinde geliştirdiğimiz dil modellerinin belki toplamda onlar kadar büyük verilerle beslenmemiş, yani yaygın kullanılan dil modelleri kadar büyük verilerle beslenmemiş olsa da daha özelleşmiş alanlarda daha iyi sonuç üretebilen modeller haline gelmesine imkan sağlamamız lazım. Bizim kültürel kodlarımızla yoğun olarak eğitilmiş model olmalarını mümkün kılmamız lazım. Dolayısıyla bütün bunlar önümüzde hep beraber yürüyeceğimiz uzun bir yolculuğu ifade ediyor.'

Bakan Bolat, temmuz ayında dış ticaret açığının 7,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini belirtti.

Dış ticaret görünümüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bolat, dış ticaret açığının kontrol altında olduğunu ve istikrarlı seyrini sürdürdüğünü ifade etti.

Açıklanan verilere göre, temmuz ayında 25,6 milyar dolarlık ihracata karşılık 33 milyar dolarlık ithalat yapılırken, dış ticaret açığı 7,3 milyar dolar olarak kaydedildi.

sürecek...

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, temmuzda yüzde 50,42 olan ayaktan tedavi edici ve rehabilite edici hizmetlerdeki fiyat artışını, yüzde 25,87 ile taze veya soğutulmuş diğer sebzeler (soğan, sarımsak, havuç, mantar, zeytin gibi) ve yüzde 21,63 ile yumrulu sebzeler kategorileri izledi.

Temmuzda fiyatı en çok artış gösteren diğer ürünler arasında yüzde 14,53 ile meyvesi yenen taze veya soğutulmuş sebzeler (domates, biber, salatalık, kabak gibi), yüzde 12,34 ile tanısal görüntüleme hizmetleri ve medikal (tıbbi) laboratuvar hizmetleri, yüzde 10,94 ile kişisel ulaşım araçlarının sürücüsüz olarak kiralanması, yüzde 9,96 ile çay ve demlenerek hazırlanan diğer bitkisel ürünler yer aldı.

En çok taze diğer meyveler ucuzladı

Geçen ay en fazla fiyat düşüşü, yüzde 20,44 ile taze diğer meyveler kategorisinde gerçekleşti. Bunu, yüzde 12,97 ile taze turunçgiller, yüzde 11,76 ile taze hurma, incir ve diğer tropikal meyveler, yüzde 10,99 ile yumurtalar, yüzde 10,29 ile taze veya soğutulmuş yeşil yapraklı veya saplı sebzeler, yüzde 5,38 ile kadın ve kız çocuk giysileri, yüzde 3,82 ile diğer giyim eşyaları ve yüzde 3,66 erkek ve erkek çocuk giysileri takip etti.

TÜİK'in tüketici fiyatları endeksine göre, temmuzda aylık bazda fiyatları en fazla artan ürünler ile bunların bir önceki aya göre değişim oranları şöyle:

Temmuzda fiyatı en fazla düşen seçilmiş maddeler ile bir önceki aya göre değişim oranları ise şöyle:

İSO Türkiye İmalat PMI anketinin temmuz ayı sonuçları açıklandı.

Eşik değer olan 50'nin üzerinde ölçülen tüm rakamların sektörde iyileşmeye işaret ettiği anket sonuçlarına göre, haziranda 47,1 olan manşet PMI temmuzda 47,7'ye yükseldi.

Yeni siparişlerdeki azalış hazirana göre biraz daha düşük hızda gerçekleşse de belirgin düzeyde devam etti. Orta Doğu'daki savaş, üçüncü çeyreğin başı itibarıyla uluslararası talebin de zayıflamasında etkili oldu.

İmalatçılar üretimi sınırlı düzeyde de olsa üst üste ikinci ay azaltırken istihdam kısmen çalışan istifalarının da etkisiyle düşüş gösterdi. Talebin zayıf seyrine bağlı olarak firmalar satın alma faaliyetlerini ve stoklarını da azalttı.

Girdi talebinin yavaşlamasıyla tedarik zincirleri üzerindeki baskı da bir miktar hafifledi ve tedarikçilerin teslimat süreleri son 9 ayın en düşük oranında arttı. Bununla birlikte, anket katılımcıları deniz taşımacılığında gecikmeler yaşandığını bildirdi.

Girdi fiyatları temmuz ayında da hızlı şekilde yükselmeye devam ederken firmalar, petrol ve ham madde maliyetlerinde artış bildirdi ve birçok katılımcı bu artışın Orta Doğu'daki savaştan kaynaklandığını ifade etti.

Öte yandan, girdi maliyetleri enflasyonu üst üste üçüncü ay gerileyerek Kasım 2025'ten bu yana en düşük hızına indi ve benzer şekilde, nihai ürün fiyatları enflasyonu da 2026'nın başından bu yana en düşük oranda kaydedildi.

Üretimini artıran sektör sayısı temmuzda üçe yükseldi

İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI temmuz ayı raporuna göre, anket kapsamında izlenen 10 sektör arasında üretimini artıranların sayısı haziranda iki iken temmuzda üçe yükseldi. En güçlü büyüme giyim ve deri ürünleri sektöründe gerçekleşti. Bu sektörün büyüme hızı dört yılı aşkın bir dönemin en yüksek seviyesine ulaştı.

Elektrikli ve elektronik ürünler ile metalik olmayan mineral ürünler sektörleri de yeniden genişleme bölgesine geçti. Buna karşılık, üretimde en belirgin yavaşlama gıda ürünleri sektöründe görüldü.

Temmuzda üretim artışı kaydeden üç sektör, yeni siparişlerde de büyüme sergiledi. Bu alanda da öncülüğü yine giyim ve deri ürünleri sektörü üstlendi. Yeni sipariş hacmindeki en belirgin gerileme ise ana metal sanayi sektöründe gerçekleşti.

Yeni ihracat siparişlerinde ise büyüme biraz daha geniş bir alana yayıldı. 10 sektörün dördünde artış kaydedildi. İstihdamını artıran sektör sayısı ise temmuzda beşe çıkarak şubat ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Temmuzda enflasyonist baskılar genel olarak hafifledi

İstihdamda en güçlü artışlar elektrikli ve elektronik ürünler ile kara ve deniz taşıtları sektörlerinde görülürken temmuzda enflasyonist baskılar genel olarak hafifledi. Girdi maliyetleri enflasyonu ağaç ve kağıt ürünleri dışındaki tüm sektörlerde yavaşladı.

En ılımlı artış makine ve metal ürünlerinde ölçüldü. Bu sektörde maliyet enflasyonu, serinin başladığı Ocak 2016'dan bu yana en düşük seviyede kaydedildi. Benzer şekilde, nihai ürün fiyatları enflasyonu da sektörlerin çoğunluğunda hız kesti.

En ılımlı fiyat artışları gıda ürünleri, kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler ile tekstil sektörlerinde gözlendi. En güçlü fiyat artışı ise kara ve deniz taşıtları sektöründe gerçekleşti. Bu sektörde nihai ürün fiyatları enflasyonu Ağustos 2024'ten bu yana en yüksek düzeye ulaştı.

Kara ve deniz taşıtları sektöründe tedarikçilerin teslimat süreleri belirgin bir şekilde kısaldı. Bu durum, firmaların satın alma faaliyetlerini 2026 yılının başından bu yana ilk kez artırmasını sağladı. Temmuzda girdi alımlarını artıran diğer sektörler ise elektrikli ve elektronik ürünler ile giyim ve deri ürünleri oldu.

'Girdi maliyetleri enflasyonundaki gerilemenin devam etmesi olumlu bir gelişme oldu'

Açıklamada görüşlerine yer verilen S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, 2026'nın ikinci yarısının ilk yarının sonundaki görünüme büyük ölçüde benzer şekilde başladığını ifade etti.

Harker, şunları kaydetti:

'Türk imalatçıları, Orta Doğu'daki savaşın daha da ağırlaştırdığı durgun talep ortamında büyüme sağlamakta zorlanmaya devam etti. İmalat sanayi üretimindeki yavaşlamanın en azından hazirana kıyasla daha sınırlı kalması, daha istikrarlı bir tabloya işaret etti. Girdi maliyetleri enflasyonundaki gerilemenin devam etmesi de olumlu bir gelişme oldu. Bu durum, firmalara talebi canlandırmak amacıyla satış fiyatlarındaki artışları sınırlama konusunda bir miktar hareket alanı sağladı.'

Bloomberg HT Tüketici Güven Endeksi Temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 4.80 oranında artarak 78.22 değerini almıştır.

Endeksin at detaylarına bakıldığında tüketicinin mevcut durum algısı ve 12 aylık gelecek beklentilerinde artış izlenirken, tüketim eğilimde düşüş görüyoruz.

Artışın büyük oranda mevcut durum algısından ziyade 12 aylık beklentilerden kaynaklandığını izliyoruz. Seçim dönemi yaklaştıkça büyüme odaklı politikaların devreye gireceği beklentisi bu durumun bir nedeni olabilir.

Anketin yapıldığı dönemin bir kısmında ABD-İran arasında anlaşma sürecinin devam etmesi ve genel olarak finansal piyasalardaki pozitif seyir tüketici güvenini olumlu etkilemiş olabilir. Ön endekse göre mevcut durum algısındaki gerileme de bu nedenden kaynaklanabilir.

Bu çerçevede, Bloomberg HT Tüketici Beklenti Endeksi bir önceki ayın nihai endeksine göre yüzde 7,09 oranında artarak 80,20 değerini alıyor.

Diğer taraftan, içinde bulunduğumuz dönemin dayanıklı tüketim malları ile otomobil ve konut alımı için uygunluğunu ölçmeye çalışan Bloomberg HT Tüketim Eğilimi Endeksi ise yüzde 2,62 oranında azalarak 71,57 seviyesine iniyor.

Son iki aydır çıkış eğiliminde olan tüketim eğiliminin tekrar gerilediğini izliyoruz. Altın fiyatlarındaki gerilemenin servet etkisi kanalıyla iç talebi kısmen bastırması ve reel sektörde turizm ve ihracat ağırlıklı sektörlerin rekabet gücünde yaşanan zorlukların yarattığı gelir baskısı tüketim eğilimindeki gerilemenin temel nedeni görünüyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Temmuz ayı yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) verilerini açıkladı:

TÜİK'in konuya ilişkin haber bülteni aşağıda bulunuyor:

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık %27,83 arttı, aylık %1,52 arttı

Yİ-ÜFE (2003=100) 2026 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre %1,52 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %17,86 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %27,83 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %27,54 artış gösterdi.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde yıllık %28,96 arttı

Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %41,81 artış, imalatta %28,96 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %11,69 artış ve su temininde %28,85 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara mallarında %26,79 artış, dayanıklı tüketim mallarında %26,57 artış, dayanıksız tüketim mallarında %32,46 artış, enerjide %26,62 artış ve sermaye mallarında %21,28 artış olarak gerçekleşti.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde aylık %1,06 arttı

Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %4,22 azalış, imalatta %1,06 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %9,65 artış ve su temininde %1,49 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara mallarında %0,81 artış, dayanıklı tüketim mallarında %0,40 artış, dayanıksız tüketim mallarında %1,33 artış, enerjide %4,83 artış ve sermaye mallarında %1,09 artış olarak gerçekleşti.

Cuma günü 90,80 dolara kadar yükselen Brent petrolün ekim vadeli varil fiyatı günü 90,12 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.10 itibarıyla kapanışa göre yüzde 7,4 azalışla 83,41 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün eylül vadeli varil fiyatı da 79,60 dolar olarak belirlendi.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte, ABD ile İran arasında diplomatik temasların yeniden başlayacağına yönelik beklentiler etkili oldu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la müzakerelerin bugün yeniden başlayacağını ve bir anlaşmanın sağlanması konusunda iyimser olduğunu belirtti.

Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın 'nükleer silahsızlandırılması' konusunda yakında bir anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğini dile getirdi.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar ve İran ile yapılan görüşmelerin kendisini bu hafta sonu planladıkları 'büyük çaplı saldırıyı' durdurmaya sevk ettiğini anlatan Trump, 'Bu, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük saldırı olacaktı. Ancak bizden bunu yapmamamızı istediler. Lütfen bunu yapmayın dediler; komşuları da aynı şeyi söyledi.' diye konuştu.

'Şu anda yaptığımız şey, onlarla müzakereler yoluyla görüşmek. Yarın öğleden sonra başlayacak ve sonra neler olacağını göreceğiz.' diyen Trump, bir anlaşma yapmak ve birçok 'insanın hayatını kurtarmayı' çok istediğini söyledi.

Trump, İran'la anlaşma konusunda iyimser olduğuna işaret ederek, 'Bunu yapmamızı istemediler ve açıkçası Suudi Arabistan da istemedi. Hürmüz Boğazı ve nihayetinde (İran'ın) nükleer silahsızlanması ile ilgili bir anlaşmanın çok yakında sağlanacağını düşünüyorlar.' değerlendirmesini yaptı.

ABD ile İran arasında diplomatik sürecin yeniden başlayacağı ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılabileceğine yönelik beklentiler, Orta Doğu kaynaklı arz kesintisi risklerinin azalacağı öngörüsünü güçlendirerek petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.

OPEC+ grubu üretim artışı kararını eylülde de sürdürecek

Bunun yanı sıra Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun eylülde üretimi artırma kararını sürdürmesi de petrol fiyatlarındaki düşüşte etkili oldu.

OPEC'ten yapılan açıklamaya göre, Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın çevrim içi gerçekleştirdiği toplantıda, 'petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütleri' doğrultusunda ve Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik ek gönüllü üretim kesintileri kapsamında, eylülden itibaren toplam üretimin günlük 188 bin varil artırılması kararlaştırıldı.

Karar kapsamında en yüksek üretim artışı günlük 62'şer bin varille Suudi Arabistan ve Rusya'da gerçekleştirilecek. Gelecek ay, Irak günlük 26 bin varil, Kuveyt 16 bin varil, Kazakistan 10 bin varil, Cezayir 6 bin varil ve Umman ise 5 bin varil üretim artışına gidecek.

Grubun bir sonraki toplantısı ise 6 Eylül'de yapılacak.

Brent petrolde teknik olarak 83,75 doların direnç, 82,97 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) temmuz ayı Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) verilerini açıklamasının ardından, ev sahiplerinin kiralara uygulayacağı yeni artış oranı da belli oldu. Buna göre; temmuz ayında sözleşmesi yenilenecek olan kiracılara ev sahipleri yüzde 31,90 oranında zam yapılabilecek.

Kira artışı nasıl belirleniyor?

Konut ve iş yeri kiralarında artış oranı, sözleşmede farklı bir hüküm bulunmadığı sürece TÜFE'nin 12 aylık ortalaması esas alınarak belirleniyor. Bu kapsamda ev sahipleri de, önceki dönemde olduğu gibi kira bedellerine TÜFE'nin 12 aylık ortalamasını aşmayacak şekilde zam yapabilecek. Bu oran, her ay açıklanan enflasyon verileri doğrultusunda güncelleniyor ve yasal üst sınır olarak uygulanıyor.

TCMB'nin internet sitesinde yer alan açıklamada, Dijital Türk Lirası Projesi Ekosistemine Katılım Çağrısı'na yönelik başvuru değerlendirme süreçlerine ilişkin bilgi verildi.

Açıklamada, 'Dijital Türk Lirası Projesi' ekosistemine katılım çağrısına ilişkin başvuru değerlendirme süreçlerinin tamamlandığı bildirildi.

Finans ve teknoloji sektöründen kuruluşları dijital Türk lirasıyla uyumlu, yenilikçi ürün ve senaryolar geliştirmeye davet eden Dijital Türk Lirası Projesi ekosistemine katılım çağrısına bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşlarının başvurabildiği belirtilen açıklamada, başvuru sahibi ile işbirliği yapan finansal teknoloji (FinTek) firmalarının da sürece dahil olduğu ifade edildi.

Açıklamada, üç aşamadan oluşan başvuru sürecinin 4 Eylül-15 Ekim 2025 tarihleri arasında tamamlanan birinci aşamasında 85 proje başvurusunun yapıldığı bilgisi verilerek, 16 banka ve 25 ödeme ve elektronik para kuruluşunun da katılım çağrısı kapsamında başvuruda bulunduğu aktarıldı.

TCMB tarafından yapılan değerlendirmeler neticesinde, 85 başvuru arasından birinci aşama değerlendirme kriterlerini sağlayan 51 projenin ikinci aşamaya geçmesinin uygun görüldüğü belirtilen açıklamada, çağrının ikinci aşama başvurularının ise 13 Kasım-12 Aralık 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildiği kaydedildi.

Açıklamada, ikinci aşama kapsamında başvuru sahipleri tarafından iletilen belgelerin ve yapılan sunumların değerlendirilmesi neticesinde, 12 banka ve 6 ödeme ve elektronik para kuruluşuna ait 23 projenin üçüncü aşamaya geçmesine karar verildiği bildirildi.

Bu aşamada geliştirme faaliyetleri ve deney alanı testlerinin yürütüleceği belirtilen açıklamada, şu bilgilere yer verildi:

'İkinci aşama değerlendirmeleri sonucunda 6 proje de beklemeye alınmış olup bu projeler ilerleyen dönemlerde üçüncü aşamaya dahil edilebilecektir. Bir proje birden fazla kategoriyle ilişkili olabilmektedir. Üçüncü aşamaya geçen 23 projenin kategori dağılımı, 15'i Jetonlaştırma, 17'si Programlanabilir Ödemeler, 7'si Kullanıcı Egemen Kimlik, 15'i Mevcut Sistemlerle Birlikte Çalışabilirlik ve 1'i Makineler Arası Ödemeler şeklindedir. TCMB, finansal teknolojiler ve dijital Türk lirası bağlamında kamu ve özel sektör işbirliğini geliştirme hedefi doğrultusunda çalışmalarını sürdürmektedir.'

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, haftaya yüzde 0,64 yükselişle 13.544,32 puandan başladı.

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,24 değer kazanarak 13.458,10 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 86,22 puan ve yüzde 0,64 artışla 13.544,32 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 1,18, holding endeksi yüzde 0,82 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,53 ile ulaştırma, en çok gerileyen yüzde 0,86 menkul kıymetler yatırım ortaklığı ile oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeni bir uzlaşı sağlanabileceğine yönelik iyimserliklere karşın, Asya tarafında ekonomik verilerden alınan sinyaller ve yarı iletken sektöründeki değerleme endişelerinin yeni haftaya taşınmasıyla karışık seyrediyor.

Yurt içinde bugün açıklanacak temmuz ayı enflasyon verisi yatırımcıların odağında bulunuyor. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) temmuzda yüzde 1,82 artacağını tahmin ediyor.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon, imalat sanayi PMI verilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.700 puanın direnç, 13.400 ve 13.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Cuma günü ons fiyatındaki düşüşe paralel satış ağırlıklı bir seyir izleyen gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,1 azalışla 6 bin 181 liradan tamamlamıştı.

Yeni güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.50 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,6 artışla 6 bin 215 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 179 liradan, Cumhuriyet altını da 40 bin 560 liradan satılıyor.

Altının onsu ise aynı saatlerde yüzde 0,6 yükselişle 4 bin 67 dolarda seyrediyor.

ABD ile İran arasındaki gerilimlerin varlık fiyatları üzerindeki etkileri sürerken, geçen hafta yükselen jeopolitik tansiyon yeni haftaya girilirken bir nebze hafifledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la müzakerelerin bugün yeniden başlayacağını ve bir anlaşmanın sağlanması konusunda iyimser olduğunu belirtti. Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın 'nükleer silahsızlandırılması' konusunda yakında bir anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğini dile getirdi.

Bu gelişme piyasalardaki jeopolitik risk algısının azalmasına katkı sağladı. Aynı zamanda azalan arz endişeleriyle petrol fiyatlarında gerileme gözlenirken, hala yüksek seyrini koruyan küresel tahvil faizleri altının alternatif maliyetinin düşmemesine neden oluyor.

Para politikası tarafında geçen hafta ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksindeki yıllık artışın haziranda yüzde 4,1'den yüzde 3,7'ye gerilemesi ile beklentilerin altında kalan büyüme performansı birden fazla faiz artışı yapılabileceğine yönelik ihtimalleri zayıflattı.

Bankaya ilişkin piyasa beklentileri halihazırda yıl sonuna kadar bir faiz artışı çevresinde şekillenirken faiz artışı ihtimalleri eylül ayı için yüzde 67, ekim ayı için yüzde 96 ile fiyatlanıyor. Analistler, bu hafta ABD'de açıklanacak tarım istihdam verisinden alınacak sinyallerin Fed'e yönelik beklentiler üzerinde etkili olabileceğini kaydetti.

Dolar endeksi, Fed'in tahmin edildiği ölçüde şahin adımlar atmayacağı beklentileriyle geçen hafta 17 Haziran'dan bu yana ilk kez 99 seviyelerine çekilirken yeni haftaya 99,7 seviyesinde başladı.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon ve imalat sanayi PMI verilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) temmuzda yüzde 1,82 artacağını tahmin ediyor.

Cuma günü dar bantta hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üzerinden 47,5127'den tamamladı.

Dolar/TL, saat 09.20 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 47,5390 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 54,8860'dan, sterlin/TL ise yüzde 0,1 primle 64,1160'dan işlem görüyor.

Geçen hafta ABD Merkez Bankasının (Fed) politika faizini sabit tutmasının ardından yıl boyunca güçlü bir seyir izleyerek 100 seviyesinin üzerinde seyreden dolar endeksi, yeni haftaya yüzde 0,2 düşüşle 99,7 seviyesinde başladı.

Analistler, Fed Başkanı Kevin Warsh'un, faiz kararı sonrası basın toplantısında yaptığı ve pek çok kişinin kafasını karıştıran hatta şaşırtan açıklamalarının Fed'in güvenilirliğini sarsmış olabileceğini ve bu nedenle doların genel olarak değer kaybettiğini söyledi.

Jeopolitik tarafta ise ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la müzakerelerin bugün yeniden başlayacağına ve bir anlaşmanın sağlanması konusunda iyimser olduğuna yönelik açıklamaları piyasanın yönü üzerinde etkili oldu.

Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın 'nükleer silahsızlandırılması' konusunda yakında bir anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğini dile getirdi.

Bu gelişmeler ışığında, bölgede jeopolitik risklerin azalmasıyla petrol fiyatları düşerken enflasyon riski azaldı.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon, imalat sanayi PMI verilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

Son haftalarda senatörlerle görüşerek tartışmalı fona ilişkin endişeleri değerlendirdiklerini aktaran Blanche, görüşmeler sonucunda, Adalet Bakanlığı kararıyla oluşturulan ve 'silah gibi kullanıma karşı fon' diye adlandırılan 1,8 milyar dolarlık planının yürürlükten kaldırıldığını belirtti.

Blanche, söz konusu fonun 'hiçbir hüküm veya sonuç doğurmayacağını' vurguladı.

ABD Adalet Bakanlığının 18 Mayıs'ta 'adalet sistemince yok yere hedef alındığını düşünen kişilere tazminat ödenmesi' amacıyla duyurduğu fon planı, 29 Mayıs'ta federal yargıç kararıyla geçici olarak durdurulmuştu.

Başkan Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminde vergi bilgilerinin sızdırılması nedeniyle ABD Gelir İdaresine (IRS) açtığı davanın çözümünü de kapsayan plan, 6 Ocak 2021'deki Kongre baskınında rol oynayanlara haksız tazminat sağlayabileceği gerekçesiyle hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi siyasetçilerin tepkisini toplamıştı.

Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı, Etimesgut Belediyesince yapılan bir kısım ihalelerde usulsüzlük, sahte belgeler düzenleme, otopark kiralama ve inşaat projelerine ilişkin olarak imar ve ruhsat işlemleri gibi konularda menfaat temin edildiği iddiaları üzerine soruşturma başlatmıştı.

Sayıştay raporları, etkin pişmanlık ifadeleri, müşteki beyanları, CİMER başvuruları, ses ve video kayıtları, MASAK ve HTS analizi kapsamında 'suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme', 'örgüte üye olma', 'zimmet', 'rüşvet', irtikap', 'ihaleye fesat karıştırma' ve 'edimin ifasına fesat karıştırma' suçlarından Beşikçioğlu'nun da aralarında olduğu 42'si belediye görevlisi, 13'ü firma yetkilisi 55 şüpheli gözaltına alınmıştı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat haftaya yüzde 0,96 yükselişle 15.720,00 puandan başladı.

Cuma günü alış ağırlıklı seyreden ağustos vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 1,04 artışla 15.571,00 puandan tamamlamıştı. Endeks kontratı akşam seansında da yükselişini sürdürerek 15.598,00 puandan işlem gördü.

Ağustos vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışına göre yüzde 0,96 artarak 15.720,00 puandan işlem görüyor.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeni bir uzlaşı sağlanabileceğine yönelik iyimserliklere karşın, Asya tarafında ekonomik verilerden alınan sinyaller ve yarı iletken sektöründeki değerleme endişelerinin yeni haftaya taşınmasıyla karışık seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon, imalat sanayi PMI verilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 15.800 ve 15.900 puanın direnç, 15.600 ve 15.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) temmuzda yüzde 1,82 artacağını tahmin ediyor.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeni bir uzlaşı sağlanabileceğine yönelik iyimserliklere karşın, Asya tarafında ekonomik verilerden alınan sinyaller ve yarı iletken sektöründeki değerleme endişelerinin yeni haftaya taşınmasıyla karışık seyrediyor.

ABD ile İran arasındaki gerilimlerin seyri piyasaların odak noktasında kalmaya devam ederken, geçen hafta yükselen jeopolitik tansiyon yeni haftaya girilirken bir nebze hafifledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la müzakerelerin bugün yeniden başlayacağını ve bir anlaşmanın sağlanması konusunda iyimser olduğunu belirtti. Trump ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın 'nükleer silahsızlandırılması' konusunda yakında bir anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğini dile getirdi.

Bu gelişme piyasalardaki jeopolitik risk algısının azalmasına katkı sağladı. Aynı zamanda azalan arz endişeleriyle petrol fiyatlarında gerileme gözlenirken, hala yüksek seyrini koruyan küresel tahvil faizleri ve Asya'daki ekonomik verilerin olumlu sinyaller vermemesi piyasalarda risk iştahını törpülüyor.

Buna ek olarak Çin'in ileri düzey yapay zeka ve çip üretimi konusunda attığı adımların yarı iletken sektöründe oluşturduğu karlılık ve büyüme endişeleri yeni haftada da piyasaların üzerinde baskı unsuru olmaya devam ediyor.

Para politikası tarafında geçen hafta ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksindeki yıllık artışın haziranda yüzde 4,1'den yüzde 3,7'ye gerilemesi ile beklenti altı kalan büyüme performansı birden fazla sayıda faiz artışı yapılabileceğine yönelik ihtimalleri zayıflattı.

Bankaya ilişkin piyasa beklentileri halihazırda yıl sonuna kadar bir faiz artışı çevresinde şekillenirken, faiz artışı ihtimalleri eylül ayı için yüzde 67, ekim ayı için yüzde 96 ile fiyatlanıyor. Analistler, bu hafta ABD'de açıklanacak tarım istihdam verisinden alınacak sinyallerin Fed'e yönelik beklentiler üzerinde etkili olabileceğini kaydetti.

Öte yandan, döviz piyasasındaki gelişmeler de yakından izlenirken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Japon yenine yapılan müdahaleyi doğruladı. Bessent, 31 Temmuz'da gerçekleştirilen koordineli döviz piyasası müdahaleleriyle Japon yenindeki düzensiz hareketlerin önüne geçildiğini, gerekmesi halinde ilave ortak piyasa müdahalelerinin yapılabileceğini belirtti.

Analistler, Japon yenindeki sert değer kaybının küresel finans sistemi açısından risk oluşturduğunu, sermaye akımlarında dengesizliklere ve finansal piyasalarda oynaklığın artmasına neden olabileceğini ifade etti.

- Tahvil faizlerinde sınırlı geri çekilme görüldü

Geçen hafta son 19 yılın en yüksek seviyesini gören ABD'nin 30 yıllık tahvil faizi haftaya yaklaşık 4 baz puan düşüşle yüzde 5,24'te, ABD 10 yıllık tahvil faizi de yaklaşık 5 baz puan azalışla yüzde 4,70 seviyesinde başladı.

Dolar endeksi, Fed'in tahmin edildiği ölçüde şahin adımlar atmayacağı beklentileriyle geçen hafta 17 Haziran'dan bu yana ilk kez 99 seviyelerine çekilirken, yeni haftaya 99,7 seviyesinde başladı.

Altının ons fiyatı ise azalan jeopolitik gerilimler ve faiz artışı ihtimallerinin güç kaybetmesiyle yüzde 0,6 artışla 4 bin 70 dolardan alıcı bulurken, ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5,1 düşüşle 83,4 dolarda işlem görüyor.

Kurumsal tarafta ise bu hafta önemli şirketlerin bilançoları takip edilecek. Bu doğrultuda dikkatler, yakın geçmişte halka arz olan ve rekor seviyelerde piyasa değerine ulaşmasının ardından hisselerinde sert kayıplar yaşanan SpaceX'in finansal sonuçlarında olacak. Şirketin finansal sonuçlarını yarın açıklaması bekleniyor.

ABD'de endeks vadeli kontratlar ise haftaya pozitif başladı.

- Avrupa'da endeks vadeli kontratlar alıcı seyrediyor

Orta Doğu'da kısmen hafifleyen jeopolitik tansiyon ve yeni bir anlaşma yapılabileceğine yönelik umutlar, Avrupa tarafında fiyatlamalarda başat rol oynuyor.

Bölgede vadeli işlem piyasalarında, endeks vadeli kontratlar haftaya pozitif başlarken, bu hafta bölgede üretici enflasyonu ile sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek. Söz konusu verilerde bölge ekonomisinin gidişatına ilişkin sinyaller aranacak.

Analistler, petrol fiyatlarındaki düşüşün enerjide dışa bağımlı Avrupa ekonomileri açısından kritik önem taşıdığını belirterek, enerji maliyetlerindeki azalışın halihazırdaki enflasyon ve büyüme beklentilerinde de değişikliklere neden olabileceğini söyledi.

Para piyasalarında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) eylülde politika faizlerinde artışa gidebileceği yüzde 87 ile fiyatlanıyor.

Bu arada İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte (Ceuta) kentine geçmeye çalışırken hayatını kaybeden düzensiz göçmenlerin sayısının 88'e yükseldiği belirtildi. 30 Temmuz'dan bu yana yaklaşık 73 bin 500 düzensiz göçmenin Sebte'den Fas'a döndüğü tahmin ediliyor.

- Asya borsaları Hong Kong hariç negatif seyrediyor

Dünya genelinde yarı iletken sektörüne ilişkin değerleme endişelerinin yeni haftaya taşınması Asya borsalarında Orta Doğu'daki gerilimlerin oluşturduğu iyimserlikleri gölgeledi.

Bölgede, Hong Kong hariç satıcılı bir görünüm öne çıkarken, Japonya ve Çin'de açıklanan makroekonomik verilerden alınan sinyaller de söz konusu seyirde etkili oldu.

Bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya'da haziran ayı nihai imalat sanayi PMI verisi 54,5 ile önceki aya göre bir miktar azalsa da güçlü seyrini korudu. Söz konusu veri ekonomik aktivitenin güçlü kaldığına ve fiyat baskılarının devam edebileceğine işaret etti.

Bu durum, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) para politikasını ilave sıkılaştırabileceğine yönelik endişeleri artırdı.

Çin'de ise imalat sanayi PMI 50,9 ile beklentilerin altında kalarak, Çin ekonomisinin büyümesine yönelik soru işaretlerini artırdı. Öte yandan geçen hafta yapay zeka bağlantılı teknoloji hisselerinde görülen satışlar yeni haftaya da taşındı. Yarı iletken ağırlıklı Güney Kore borsasındaki sert düşüş dikkati çekti. Güney Kore'de yapay zeka bellek çipi üreticisi SK Hynix'in hisseleri yüzde 8, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 8,4 geriledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 düşerken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yatay seyrediyor.

- Yurt içinde dikkatler enflasyon verisinde

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,24 değer kazanarak 13.458,10 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,17 yükseldi.

Yurt içinde bugün açıklanacak temmuz ayı enflasyon verisi yatırımcıların odağında bulunuyor. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) temmuzda yüzde 1,82 artacağını tahmin ediyor.

Dolar/TL cuma gününü 47,5130'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,5410'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde enflasyon, imalat sanayi PMI verilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.300 ve 13.200 puanın destek, 13.600 ve 13.700 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 Almanya, haziran ayı perakende satışlar

10.00 Türkiye, temmuz ayı imalat sanayi PMI

10.00 Türkiye, temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

10.00 Türkiye, temmuz ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE)

10.55 Almanya, temmuz ayı imalat sanayi PMI

11.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı imalat sanayi PMI

11.30 Avro Bölgesi, ağustos ayı sentix yatırımcı güven endeksi

11.30 İngiltere, temmuz ayı imalat sanayi PMI

16.45 ABD, temmuz ayı imalat sanayi PMI

17.00 ABD, temmuz ayı ISM imalat sanayi PMI

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la müzakerelerin 3 Ağustos Pazartesi günü yeniden başlayacağını ve bir anlaşmanın sağlanması konusunda iyimser olduğunu belirtti.

ABD Başkanı Trump, New Jersey'den Washington'a dönerken uçakta basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Trump, planlanan saldırıyı rafa kaldırdıktan sonra ABD-İran görüşmelerinin 3 Ağustos Pazartesi günü yeniden başlayacağını açıkladı.

ABD Başkanı ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın 'nükleer silahsızlandırılması' konusunda yakında bir anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğini dile getirdi.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar ve İran ile yapılan görüşmelerin kendisini bu hafta sonu planladıkları 'büyük çaplı saldırıyı' durdurmaya sevk ettiğini anlatan Trump, 'Bu, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük saldırı olacaktı. Ancak bizden bunu yapmamamızı istediler. Lütfen bunu yapmayın dediler; komşuları da aynı şeyi söyledi.' şeklinde konuştu.

'Şu anda yaptığımız şey, onlarla müzakereler yoluyla görüşmek. Yarın öğleden sonra başlayacak ve sonra neler olacağını göreceğiz.' yorumunu yapan Trump, bir anlaşma yapmak ve birçok 'insanın hayatını kurtarmayı' çok istediğini söyledi.

Trump, İran'la anlaşma konusunda iyimser olduğuna işaret ederek, 'Bunu yapmamızı istemediler ve açıkçası Suudi Arabistan da istemedi. Hürmüz Boğazı ve nihayetinde (İran'ın) nükleer silahsızlanması ile ilgili bir anlaşmanın çok yakında sağlanacağını düşünüyorlar.' değerlendirmesini yaptı.

Acaba özellikle döviz kuruna odaklanıp ve kurun son yıllarda enflasyondan daha az yükselmesine bakıp ihracatın her düşük oranlı artışında ya da ithalattan daha az artışında büyük fotoğrafı gözden kaçırmak gibi bir durum mu ortaya çıkıyor?

Aylara ya da kısa dönemlere bakılarak gidişatın çok kötü olduğu dile getiriliyor getirilmeye ama uzun soluklu bir değerlendirme çok farklı şeyler söylüyor olabilir mi?

Dış ticarette neye bakmak gerekir? Tek başına ihracat ya da ithalatın düzeyi çok anlam ifade etmiyor; önemli olan bu iki gösterge arasındaki hem mutlak değer olarak fark, hem de ihracatın ithalatı karşılama oranı.

Dış ticaret açığı, ihracat ve ithalatın büyüklüğüne bağlı olarak çok yüksek düzeylere çıkabilir. O yüzden belki daha fazla önemsenmesi gereken ihracatın ithalatı karşılama oranı. Ama bu demek değil ki, açığın düzeyi önemsiz.

Bu yazıda toplam ihracat ve ithalat üzerinden bir değerlendirme yapmaya çalışacağım. Elbette ihracat ve ithalatın detayları; yani neler satıldığı, neler alındığı, sektörel gerçekleşmenin nasıl olduğu gibi detaylar da çok önemli. Ama bugün için sınır belli.

Ayrıca tüm ihracat ve ithalat açısından çok büyük sorun yoksa da belli sektörlerde ciddi sıkıntılar yaşanabilir, nitekim yaşanıyor da. Toplam tutar yönüyle fazla sorun görünmemesi, sektörel bazda sorun olmadığı, onların göz ardı edilebileceği anlamına tabii ki gelmez.

Karşılama oranı tarihsel ortalamada

2014'ün ocak ayından bu yılın haziran ayı sonuna kadar olan dönemin her ay bazındaki yıllıklandırılmış ihracat ve ithalat verilerine göre 150 aylık, yani 12,5 yıllık bu dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranının ortalaması yüzde 74,01 düzeyinde.

Bu oranı, bu yılın haziranı itibarıyla oluşan yıllıklandırılmış verideki oranın da neredeyse aynı düzeyde bulunduğunun görülebilmesi için böylesine küsuratlı veriyorum.

Bu yılın haziranındaki oran da yüzde 74,35.

Atsak küsuratları, karşılama oranı tarihsel ortalamada da yüzde 74, son durumda da yüzde 74.

İhracatın ithalatı karşılama oranı zaten son bir buçuk yıldır yüzde 74-76 aralığında seyrediyor.

İthalatın dip yaptığı yıllar:

2018 yılındaki rahip krizi ve o süreçte yaşanan hızlı faiz ve kur artışı ekonomide dengeleri sarstı. Özellikle kurdaki hızlı artış etkisini sonraki yıl göstermeye başladı ve ithalat 2019 yılında belirgin olarak geriledi.

2020'de başlayan pandemi bu gerilemeyi ve durgunluğu daha da pekiştirdi.

Bu dönem, son 12,5 yılda dış ticaret açığının en çok daraldığı, bunun doğal sonucu olarak da ihracatın ithalatı karşılama oranının en yüksek düzeye çıktığı dönem oldu.

2019'da ihracatın ithalatı karşılama oranı bir ara yüzde 90'a yaklaştı.

Gidişat tersine dönüyor

2022'nin son ayları ile 2023 ise ithalatın tırmandığı ve ihracatın ithalatı karşılama oranının yeniden yüzde 70'in altına indiği, üstelik yıllıklandırılmış dış ticaret açığının ilk kez 100 milyar doların üstüne çıktığı bir dönem olarak kayıtlara geçti.

Görece düşük kur ve yüksek enflasyon yüzünden talebin öne çekilmesi ithalatı rekor düzeylere taşıdı.

Yıllık ithalat 2023'ün mayısında 376,4 milyar dolar ile rekor kırdı. Tek rekor ithalat değil tabii ki, söz konusu ay yıllık dış ticaret açığı da 122,2 milyar dolara ulaştı.

İhracat üç yıldır artıyor

İhracat 2023'ün ortasından bu yana arada çok küçük dalgalanmalar gösterse de çok hızlı olmamakla birlikte artış eğilimini koruyor.

Daha önceki dönemlerde daha belirgin artışlar görülmüş ama gerilemelere de rastlanmıştı. Oysa son üç yıldır düzenli bir artış var.

Üstelik bu dönem özellikle döviz kurundan en çok yakınılan bir dönem.

Döviz kurunun yüksek olması elbette en azından bir süre ihracatçıya nefes aldırır da bazı sektörlerdeki üretimde ithal girdi kullanımının çok yoğun olması yüzünden umulan düzeyde fayda sağlanabilir mi, bu çok tartışılan bir konu.

Kaldı ki döviz kurundan böylesine yakınılan bir dönemde ihracatın uzun soluklu dönemler itibarıyla yıllık bazda yönünü aşağı çevirmemiş olması da dikkate alınması gereken bir gösterge.

Yıllık ihracat rekor düzeyde

Son bir yıldaki ihracat bu yılın haziran ayı itibarıyla 277,9 milyar dolara ulaştı. Bu tutar, yıllık ihracatın şimdiye kadar ulaştığı en yüksek düzeye işaret ediyor.

Gerçi Türkiye'nin ihracatta 2023 yılında 500 milyar dolara ulaşmak gibi bir hedefi vardı ama o hedef unutulalı çok oldu.

Haziran ayı itibarıyla yıllık ithalat da 373,7 milyar dolar. Yıllık ithalat da 2023 ortasındaki rekor gerçekleşmelerden sonraki en yüksek düzeyde bulunuyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.