Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 73,27 dolardan işlem görüyor.

Dün 74,25 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 73,91 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.13 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 0,9 azalarak 73,27 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 70,03 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte, ABD ve İran arasında bugün Katar'da yapılması planlanan mutabakat zaptı görüşmelerinin olumlu ilerleyeceğine yönelik beklentiler etkili oluyor.

ABD merkezli Axios haber sitesi, ismi açıklanmayan üst düzey ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD ve İran'ın birbirlerine yönelik saldırıları durdurma konusunda anlaşarak Hürmüz Boğazı konusundaki anlaşmazlıkları çözmek için 30 Haziran'da Katar'da görüşme planladığını duyurmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump da konuya ilişkin yaptığı açıklamada, 'Doha'daki toplantı belki önemli olacak, belki de olmayacak. Bunu göreceğiz.' ifadelerini kullandı.

Buna karşın İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ve İranlı teknik heyetler arasında bu hafta için herhangi bir toplantı planlanmadığını belirterek, ABD basınında yer alan haberleri yalanladı. Garibabadi, arabulucular aracılığıyla yürütülen istişarelerin ise sürdüğünü kaydetti.

Orta Doğu'daki gerilimi sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimler yatırımcıları bir miktar rahatlatarak petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluştururken taraflardan gelen çelişkili açıklamalar düşüşü sınırlıyor.

- Fed'e ilişkin belirsizlikler talep görünümünü zayıflatıyor

Bununla birlikte, ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasına ilişkin beklentiler ve bankanın bağımsızlığına yönelik artan endişeler de baskı oluşturuyor.

ABD Yüksek Mahkemesi, Trump'ın Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'u görevden alma girişimine ilişkin davada, Cook'un dava sürecinde görevinde kalabileceğine hükmetti.

Başyargıç John Roberts tarafından kaleme alınan kararda, Fed'in 111 yıllık tarihinde bir yönetim kurulu üyesinin ilk kez görevden alınmaya çalışıldığı vurgulandı.

Kararda, Trump yönetiminin Ağustos 2025'te Cook'u 'mortgage sözleşmelerinde yanlış beyanda bulunduğu' gerekçesiyle görevden alma girişiminde bulunduğu hatırlatılırken iddiaların doğruluğundan bağımsız olarak Cook'a gerekli bildirim ve savunma hakkının tanınmadığı belirtildi.

Kararda ayrıca Fed'in olağan siyasi süreçten uzak, kasıtlı bir bağımsızlık içinde faaliyet gösterdiği belirtilerek, siyasi müdahaleden korunmanın kurumun tasarımı ve işleyişi için kilit bir unsur olduğuna dikkat çekildi.

Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, kararın yalnızca usule ilişkin gerekçelerle alındığını vurgulayarak, 'Uygunsuz eylemlerde bulunmuş bir kişinin ABD'nin refahına dair hayati kararlar almasının önüne geçmek için derhal gerekli adımları atacağız.' ifadesini kullandı.

Söz konusu gelişmeler, Fed'in bağımsızlığına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşırken ABD'nin ekonomik görünümüne yönelik belirsizlikleri artırarak petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

Öte yandan, piyasalar Fed'in yıl içinde en az bir faiz artırımı yapacağını fiyatlamaya devam ediyor. Daha sıkı para politikasının ekonomik aktiviteyi ve yakıt talebini yavaşlatabileceği beklentisi de petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan unsurlar arasında yer alıyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,80 doların destek, 74 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dolar/TL, güne yükselişle başlamasının ardından 46,6590 seviyesinden işlem görüyor.

Dün yatay seyreden dolar/TL, günü önceki kapanışın hemen üzerinde 46,6300'dan tamamlamıştı.

Dolar/TL, saat 09.15 itibarıyla yüzde 0,1 artışla 46,6590 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla avro/TL yüzde 0,2 azalışla 53,1680'den ve sterlin/TL önceki kapanışına göre yüzde 0,2 düşüşle 61,7590'dan işlem görüyor.

Dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 101,4 seviyesinde bulunuyor.

Enflasyonist baskılar, faiz oranlarının yükseleceği beklentisini artırırken bu durum dolar endeksini destekliyor. Analistler, bu hafta ABD'de açıklanacak istihdam verilerinin varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olacağını söyledi.

Bugün yurt içinde işsizlik oranı ve dış ticaret dengesinin takip edileceğini ifade eden analistler, yurt dışında ise Almanya'da işsizlik oranı ve enflasyon ile ABD'de JOLTS açık iş sayısı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin izleneceğini söyledi.

Dün satış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 1,03 azalışla 16.414,00 puandan tamamlamıştı. Endeks kontratı akşam seansında ise kayıplarının bir kısmını telafi ederek 16.470,00 puandan işlem gördü.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışına göre yüzde 0,34 artışla 16.470,00 puandan işlem görüyor.

Analistler, bugün endeks ve pay vadeli kontratlarda vade sonu olduğunu hatırlatarak, yatırımcıların pozisyon taşıma ve kapatma işlemleri nedeniyle piyasalarda oynaklığın artabileceği uyarısında bulundu.

Küresel piyasalar, ABD ile İran'ın bugün Katar'ın başkenti Doha'da görüşeceğine yönelik haber akışı ve teknoloji hisselerinde görülen yükselişlerle pozitif seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde işsizlik oranı ve dış ticaret dengesi, yurt dışında ise Almanya'da işsizlik oranı ve enflasyon ile ABD'de JOLTS açık iş sayısı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.600 ve 16.700 puanın direnç, 16.400 ve 16.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel piyasalar, ABD ile İran'ın bugün Katar'ın başkenti Doha'da görüşeceğine yönelik haber akışı ve teknoloji hisselerinde görülen yükselişlerle pozitif seyrediyor.

Hafta sonu artan jeopolitik gerginliklerin taraflardan gelen açıklamalarla hafiflemesi küresel piyasalarda risk algısının azalmasına neden oldu.

İran ve ABD'nin saldırıları durdurma ve görüşmeleri yeniden başlatma konusunda anlaşmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın toplantı talebinde bulunduğunu, toplantının bugün Katar'ın başkenti Doha'da yapılacağını duyurması küresel piyasalarda risk iştahını artırdı.

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra yapay zeka alanına yapılan yatırımların şirket bilançolarını destekleyeceğine dair beklentilerle teknoloji şirketlerinde görülen yükseliş de küresel pay piyasalarını destekliyor.

Öte yandan ABD Yüksek Mahkemesi, Trump'ın ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'u görevden alma girişimine ilişkin davada, Cook'un dava sürecinde görevinde kalabileceğine hükmetti.

Söz konusu karar Fed'in bağımsızlığına ilişkin endişelerin azalmasını sağladı. Fed'in bağımsızlığına ilişkin endişelerin azalmasıyla ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, yatay seyirle yüzde 4,37'de seyrediyor.

Doha'daki görüşme öncesi Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,2 azalışla 73,5 dolar seviyesinde seyrediyor. Dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 101,3 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 0,8 azalışla 3 bin 986 dolardan işlem görüyor.

Enflasyonist baskılar, faiz oranlarının yükseleceği beklentisini yükseltirken bu durum dolara olan talebi artırıyor ve altın üzerinde baskı oluşturuyor.

- New York borsası pozitif seyretti

New York borsası teknoloji hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle dün pozitif seyretti. SpaceX'in hisseleri, 7 Temmuz'dan itibaren Nasdaq-100 endeksine dahil edileceğinin duyurulması sonrası yüzde 7,15 değer kazandı.

Google'ın ana şirketi Alphabet'in hisseleri, Verizon'un yerine 30 şirketten oluşan Dow Jones Industrial Average endeksine dahil olmasının ardından yüzde 4,96 yükseldi. Comcast'in medya ve teknoloji faaliyetlerini ayırarak iki halka açık şirket oluşturma planını açıklamasının ardından şirket hisseleri yüzde 4,53 arttı.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,59, S&P 500 endeksi yüzde 1,18 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,07 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

- Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları, ABD ile İran arasında imzalanan geçici barış anlaşmasının sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerle dün negatif seyretti.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesinde haziranda ekonomik güven endeksi 93,5'ten 95'e yükselirken, tüketici güven endeksi değişmeyerek -17,7 seviyesinde gerçekleşti.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,23, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,21, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,20, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,18 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

- Asya borsaları Hong Kong hariç pozitif seyrediyor

New York borsasında teknoloji hisselerinde görülen yükseliş eğilimi Asya borsalarına da taşınırken, Çin'de açıklanan imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verisinin iyi gelmesi de bölge piyasalarını destekliyor.

Ülkede, haziran ayına ilişkin imalat sanayi PMI 50,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Çin'in Asya'nın ticaret ve tedarik zincirlerindeki merkezi rolü göz önüne alındığında, ülkedeki sanayi faaliyetlerinin beklenenden daha güçlü olması bölgede risk iştahını destekliyor.

Japonya'da ise mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi yüzde 0,5 artarak beklentilerin hafif altında artarken, işsizlik oranı yüzde 2,5'te sabit kaldı. Söz konusu veriler Japon ekonomisinde kademeli bir normalleşmenin olabileceğini gösteriyor.

Öte yandan dolar/yen paritesi bugün 162,4 ile 40 yılın en yüksek seviyesini test etti. Yendeki değer kaybıyla yatırımcıların Japon ekonomi yönetiminin döviz piyasasına müdahale edeceğine dair beklentiler arttı.

Yenin zayıflaması ihracatçıların karlarını artırırken ve Japonya borsasının bu yıl rekor seviyelere çıkmasını sağlarken, diğer taraftan ithalat maliyetlerini yükseltiyor, hane halklarını zor durumda bırakıyor.

Bu durum Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin hükümetinin üzerindeki siyasi baskıyı da artırıyor. Para piyasalarında Fed'in bu yıl faiz artıracağını fiyatlaması ve doların yükselen tahvil faizlerinden destek bulması dolar/yen paritesinin tarihi seviyeleri görmesine yol açıyor.

Diğer taraftan Japonya'nın büyüme odaklı politikaları ve ülkenin brüt borcunun Gayri Safi Yurt İçi Hasılasına (GSYH) oranının artması da yendeki değer kayıplarının derinleşmesine neden oluyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,6, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 3,2, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 değer kazandıç. Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 değer kaybetti.

- Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,64 değer kaybederek 14.183,21 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,3 yükseldi.

Dolar/TL dün günü yatay seyirle 46,6300'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,6580'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde işsizlik oranı ve dış ticaret dengesi, yurt dışında ise Almanya'da işsizlik oranı ve enflasyon ile ABD'de JOLTS açık iş sayısı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.300 ve 14.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, mayıs ayı hizmet üretici fiyat endeksi

10.00 Türkiye, mayıs ayı dış ticaret dengesi

10.00 Türkiye, mayıs ayı işsizlik oranı

10.55 Almanya, haziran ayı işsizlik oranı

16.00 Almanya, haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

17.00 ABD, nisan ayı konut fiyat endeksi

18.00 ABD, mayıs ayı JOLTS açık iş sayısı

7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi, kabinenin öncelikli gündemi olacak.

32 ittifak üyesinin yanı sıra birçok ülkeden hükümet ve devlet başkanının katılımıyla gerçekleşecek zirve öncesi son hazırlıklar gözden geçirilecek. Alınacak ilave güvenlik tedbirleri konusunda değerlendirme yapılacak.

Gözler, NATO Zirvesi marjında Beştepe'de gerçekleşecek Cumhurbaşkanı Erdoğan-Trump görüşmesine çevrilecek. İki ülke ilişkileri ve başta savunma sanayii olmak üzere farklı alanlardaki iş birlikleri ele alınacak.

Orta Doğu'daki gelişmeler ve barış diplomasisi konuşulacak. Ankara-Vaşington hattında yeni bir dönemin kapılarını aralayacak tarihi görüşmenin hazırlıkları gözden geçirilecek.

Kabine Toplantısı'nda öne çıkan bir diğer başlık ise Terörsüz Türkiye olacak.

Terör örgütü PKK'nın silah bırakma ve fesih sürecinde sahadaki son durum istihbarat verileri çerçevesinde görüşülecek.

Yasal düzenleme çalışmalarında gelinen aşama değerlendirilecek.

Ekonomideki gelişmeler de gündemde yer alan konular arasında.

Kabine Toplantısı'nda, kamu görevlileri, memur ve emekli maaşlarında Temmuz ayında gerçekleşecek artışların yanı sıra enflasyonla mücadele konusunda atılan adımlar da ele alınacak.

Spot altının ons fiyatı yüzde 1,5 düşüşle 3.956,92 dolara gerilerken, aylık kaybı yüzde 12,7'ye ulaştı. Bu seviyelerin korunması halinde altın, üst üste dördüncü ayını da düşüşle tamamlayacak. ABD'de işlem gören ağustos vadeli altın kontratları ise yüzde 1,7 azalışla 3.969,30 dolara indi.

Altının ayrıca, İran savaşı nedeniyle enerji fiyatlarında yaşanan yükselişin enflasyonist baskıları artırması ve faiz artırımı beklentilerini güçlendirmesiyle 2024'ten bu yana ilk, 2013'ün ikinci çeyreğinden bu yana ise en sert çeyreklik kaybına ilerlediği belirtiliyor.

Marex analisti Edward Meir, yüksek enflasyon, yüksek faiz beklentileri ve güçlü doların, normal şartlarda altını destekleyen unsurların önüne geçtiğini ifade etti.

Enflasyona karşı korunma aracı olarak görülen altın, faiz getirisi sağlamaması nedeniyle yüksek faiz ortamında yatırımcılar açısından cazibesini kaybedebiliyor.

Piyasalarda bu yıl ABD Merkez Bankası'nın (Fed) üç kez faiz artıracağı öngörülürken, CME FedWatch verilerine göre eylül ayında faiz artırımı ihtimali yaklaşık yüzde 64 seviyesinde fiyatlanıyor. Yatırımcılar, Fed'in para politikasına ilişkin yeni sinyaller için bu hafta açıklanacak haziran ayı ADP özel sektör istihdamı ve tarım dışı istihdam verilerini takip edecek.

ABD dolarının ikinci aylık yükselişine hazırlanması da altın üzerinde baskı oluşturan bir diğer unsur oldu. Güçlü dolar, altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için daha pahalı hale getiriyor.

Diğer değerli metallerde de satış baskısı görüldü. Spot gümüş yüzde 2 düşüşle 57,13 dolara, platin yüzde 1,1 kayıpla 1.557,21 dolara, paladyum ise yüzde 0,4 gerileyerek 1.208,17 dolara indi. Üç metalin de hem aylık hem de çeyreklik bazda kayıpla dönemi tamamlaması bekleniyor.

1865 yılında İngiliz iktisatçı William Stanley Jevons, The Coal Question adlı eserinde dikkat çekici bir gözlem ortaya koydu. Buhar makineleri geliştikçe aynı işi yapmak için daha az kömür gerekiyordu. Doğal beklenti, kömür tüketiminin azalmasıydı. Fakat tam tersi gerçekleşti. Buhar gücü ucuzladıkça fabrikalar bu teknolojiyi daha yaygın kullanmaya başladı, üretim arttı ve yeni kullanım alanları ortaya çıktı. Sonuç olarak her bir makine daha verimli çalışmasına karşın toplam kömür tüketimi hızla yükseldi. Bu olgu bugün Jevons Çelişkisi adıyla biliniyor.

Teknoloji tarihinde bu durumun pek çok örneğiyle karşılaşıyoruz. Yakıt tasarruflu otomobiller yaygınlaştıkça insanlar daha uzun mesafeler kat ediyor. İnternet bağlantıları hızlandığında daha az değil, daha fazla veri tüketiliyor. Kısacası verimlilik artışı, çoğu zaman tüketimi azaltmak yerine daha da artırıyor.

Benzer bir durum şehir ulaşımında da görülüyor. Ulaşım ekonomisinde uyarılmış talep olarak bilinen olguya göre, yeni bir köprü ya da otoyol yapıldığında ilk beklenti trafiğin kalıcı olarak azalmasıdır. Ancak artan ulaşım kapasitesi daha fazla kişinin otomobille yolculuk yapmasını teşvik edebilir. Daha önce toplu taşımayı kullananlar, farklı saatlerde seyahat edenler veya yolculuğunu erteleyenler yeni kapasiteden yararlanmak için yola çıkmaya başlar. Sonuçta başlangıçta rahatlayan trafik zaman içinde yeniden yoğunlaşabilir. İstanbul Boğazı'nda inşa edilen yeni köprülerin trafik üzerindeki etkisi de bu olgu bağlamında sıkça tartışılıyor. Kısacası, kapasite arttıkça talep de çoğu zaman artar.

Bugün aynı dinamiği yapay zekâ alanında da açıkça görebiliyoruz. Son birkaç yılda yapay zekâ araçları dijital içerik ve bilgi üretiminin maliyetini önemli ölçüde düşürdü. Daha önce saatler süren araştırmalar dakikalar içinde tamamlanabiliyor. Yazılım geliştirme süreçleri hızlanıyor, tasarım üretimi kolaylaşıyor, müşteri hizmetleri otomatikleşiyor ve içerik üretimi büyük ölçüde artıyor. Her bir görevin maliyeti azalırken toplam üretim kapasitesi hızla yükseliyor. Bir içerik üreticisi aynı sürede çok daha fazla içerik hazırlayabiliyor, bir geliştirici daha kısa sürede daha fazla ürün ortaya koyabiliyor, şirketler ise daha büyük operasyonları daha küçük ekiplerle yönetebiliyor.

Tam da bu noktada Jevons Çelişkisi yeniden karşımıza çıkıyor. Yapay zekâ modelleri her geçen yıl daha verimli hâle gelse de kullanımın yaygınlaşmasıyla veri merkezlerinin sayısı artıyor, daha güçlü işlemcilere ihtiyaç duyuluyor ve enerji talebi büyüyor. Bir sorgunun maliyeti düşerken toplam sorgu sayısı katlanıyor. Verimlilik arttıkça yapay zekâya dayalı uygulamaların ve kullanım senaryolarının sayısı da hızla artıyor. Sonuçta görev başına harcanan enerji azalmasına karşın sistem genelindeki toplam enerji tüketimi artıyor. Bu durum, verimlilik artışının yalnızca ekonomik değil, çevresel bir geri tepme etkisi de yaratabileceğini gösteriyor. Başka bir deyişle, bireysel ve kurumsal düzeyde tasarruf sağlanırken küresel ölçekte enerji tüketimi ve çevresel baskı artabiliyor.

Bu etki yalnızca enerji tüketimiyle de sınırlı değil. İş dünyasında da benzer bir dönüşüm yaşanıyor. Yapay zekâ bazı görevleri otomatikleştirirken aynı zamanda yeni uzmanlık alanları oluşturuyor. Veri hazırlama, model eğitimi, yapay zekâ entegrasyonu, kalite kontrol, etik denetim ve yapay zekâ destekli ürün geliştirme gibi alanlar giderek öne çıkıyor. Tarih boyunca birçok teknolojik dönüşüm bazı meslekleri ortadan kaldırırken yenilerini de ortaya çıkardı. Yapay zekânın da benzer biçimde iş gücünü azaltmaktan çok dönüştürmesi olası görünüyor.

Bu nedenle yapay zekâ tartışmalarında asıl odaklanılması gereken konu verimliliğin kendisi değil, verimliliğin nasıl kullanıldığıdır. Eğer amaç aynı çıktıyı daha az kaynakla üretmekse toplam tüketim gerçekten azalabilir. Ancak elde edilen verimlilik daha fazla üretim yapmak, daha fazla kullanıcıya ulaşmak ve daha fazla işlem gerçekleştirmek için kullanılıyorsa toplam kaynak tüketimi büyümeye devam edecektir. Çünkü teknolojinin başarısı, çoğu zaman onu daha az değil, daha fazla kullanmamıza yol açar.

Yapay zekâ, Jevons Çelişkisi'nin günümüzdeki en görünür örneklerinden biri hâline geliyor. Bu da bizi temel bir soruyla karşı karşıya bırakıyor: Verimlilik arttığında gerçekten tasarruf mu ediyoruz, yoksa yalnızca daha fazlasını üretip tüketmenin önünü mü açıyoruz?

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Yargı sisteminin yeniden düzenlenmemesi programın temel eksikliklerinin başında

Son iki yıla yakın bir dönemdir karşı karşıya kaldığımız şokların bir kısmı yurtdışı kaynaklı ve hemen hepsi Trump ve yönetiminin uygulamaları nedeniyle oluştu. Bu şokların patlak vermesini önlemek şüphesiz ne bizim elimizde ne de ABD dışındaki ülkelerin elinde. Ama bir de iç şoklar var ve çok keskin dalgalar oluşturabiliyorlar. Bu şokların büyük çoğunluğunda Merkez Bankası politika faizini yükseltmek ve döviz satmak zorunda kaldı. Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanması bu şokların en şiddetlilerinden biriydi. Satılan döviz büyük tutarlara ulaştı. Son aylarda ise Bay Butlan - şirketlere gerekçeleri düzgün biçimde açıklanmadan kayyım atanması - sonra bir kısım kayyım atamalarından 'pardon' şeklinde vazgeçilmesi - çok sayıda belediye başkanının gözaltına alınması gibi şoklar yaşadık.

Bu uygulamalara yol açan yargı sistemi yapımızın yeniden düzenlenmemesi -mesela HSYK'nın yapısının değiştirilmemesi- programın temel eksikliklerinin başında geliyor. Dolayısıyla başta sorduğum sorunun yanıtı çok açık: Şoklar programın temel eksikliklerinden kaynaklanıyor. Tamam, denilebilir ki 'ekonomi programında yargı reformunun ne işi var?' Olmaz olur mu? Yargı reformunun da işi var, ihale yasasının düzgünleştirilmesinin de, rant yasasının çıkarılmasının da. Hadi, rant yasası siyaseten çok zor bir iş. Diğer ikisini yapmak (istek varsa) zor bir iş var mı? Mesela bir yandan davaların çok daha kısa sürede karar bağlanmasını sağlarken diğer yandan daha adil işleyen bir sistem kurmak zor olmasa gerek. Bu konuda fikir üreten çok sayıda hukukçu var.

Gerekli koşul olan 'istek' yok!

Ama öte yandan, durun, kızmayın hemen. Biliyorum; zira Türkiye'de yaşıyorum. Her ikisini de gerçekleştirmek çok zor. Zira gerekli koşul olan 'isteğin' olmadığı gözleniyor. Hal böyle olunca program çok eksik kalıyor. Mayıs 2023 seçimleri öncesinde ödemeler dengesi krizinin eşiğine gelmiş, açıklanan istatistiklerin yakın tarihimizde hiç görünmediği kadar tartışıldığı, ekonomi politikası seçenekleri üretip karar alıcılara sunacak kadroların liyakat sorunu nedeniyle pek kalmadığı, enflasyonun yüksekliği bakımından dünyanın altıncı ülkesi olan ve yeni atanan Bakanı'nın 'rasyonele dönmeliyiz' dediği bir ülkede, ekonomi programı sadece ekonomi programı olamaz. ABD'de, Euro Bölgesi'nde, İngiltere'de ya da Japonya'da bir ekonomi programının salt para ve maliye politikasına dayanması normal karşılanır. Ama Türkiye'de ve de özellikle altını çizdiğim koşullarda olmaz.

Kapsamlı olduğu iddia edilen bir ekonomi programı uygulanırken, ekonomi dışındaki gelişmeler nedeniyle döviz kuru, risk primi ve piyasa faizi artıyor, tepki olarak hem politika faizini yükseltmek hem de döviz satmak zorunda kalınıyorsa, uygulanan programda önemli sorunlar var anlamına gelir. Ekonomi dışında addedilen konuları da bizim gibi ülkelerde ekonomi programının içine almak şart. Alınmıyorsa suçu şoklara atmamak gerekiyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Bu isimlerden biri Amerikalı iktisatçı Ronald Coase. 1991'de Nobel ekonomi ödülünü kazanan Coase, 'Verilere yeterince işkence ederseniz her şeyi itiraf ederler' sözünün sahibidir.

Ünlü İskoç şair ve romancı Andrew Lang ise çok ilginç olan şu söze imza atmış:

'İstatistiği, sarhoş bir adamın sokak lambasını kullandığı gibi kullanan insanlar var; aydınlanmak için değil, sadece destek almak için.'

Andrew Lang'in sözü çok anlamlı. Çünkü sanki Türkiye'de bu söze uygun davranışlar çok daha fazla sergileniyor.

Akaryakıt zammı ne kadar?

Çok basit bir soru: 'Savaş döneminde akaryakıt fiyatları hangi oranda arttı?'

Soru çok basit de yanıtlar çeşit çeşit!

Acaba bu soruya yanıt verecek yetkililer 'aydınlanmak' ve 'kamuoyunu aydınlatmak' mı ister, yoksa o veriyi 'dayanak olarak kullanmak' mı?

Eşel mobil sistemi sayesinde akaryakıt zamlarının nasıl sınırlandırıldığı, bu sisteme geçilmemiş olsaydı zamların çok daha yüksek olacağı şimdiye kadar defalarca söylendi. Bu elbette doğru, bu uygulama sayesinde artış oranı düşük kaldı.

Peki artış oranı ne kadar oldu?

Size üç oran vereceğim, üçü de yanlış değil; ama gerçeği daha iyi yansıtan bir oran var.

İki tarihteki fiyatlara göre: Savaş mart ayının başında başladı. Dolayısıyla şubat sonundaki fiyatı bugünkü fiyatla karşılaştırmak mümkün. Benzin ve motorin 28 Şubat'tan 29 Haziran'a kadar olan dönemde yüzde 6,7 ve yüzde 6,9 zam gördü. Bu oranlar yanlış değil; ama ya aradaki fiyat hareketleri ne olacak?

İki aydaki fiyatlara göre: Yalnızca iki güne, iki tarihe bağlı kalmaksızın savaştan önceki ay ile son ayın ortalama fiyatları karşılaştırılınca zam oranı birden değişiyor. Şubat ortalamasındaki fiyatın haziran ortalamasıyla kıyaslanması benzindeki zam oranının yüzde 11,2, motorindeki zam oranının yüzde 13,4 olduğunu gösteriyor. İlk değerlendirmeye göre daha sağlıklı ama yeterli mi, değil. Çünkü arada dikkate alınmayan aylar var. Örneğin özellikle motorinde fiyatların zirve yaptığı nisan ayındaki durum bu hesaplamada da hiç dikkate alınmamış oluyor.

İki dönemdeki fiyatlara göre: Mart ayının ilk gününden bugüne kadar dört ay, tam 121 gün geçti. İşte yapılması gereken, bu 121 gündeki ortalama fiyatla önceki 121 günün ortalama fiyatını kıyaslamak. Hani biraz önce de vurguladım, motorin fiyatı bir ara çok yükselmiş ve 85 liranın bile üstüne çıkmıştı ya, işte o rekor düzey de hesaba katılınca, ki katılmalı çünkü o günlerde de motorin kullanıldı, zam oranı daha da artıyor.

Sonuç ortada; dörder aylık dönemlerin kıyaslamasına göre savaş döneminde benzin önceki döneme göre yüzde 15,5, motorin yüzde 22,8 daha pahalı satılmış.

Eşel mobil uygulanmasa elbette bu oranlar çok daha yüksek olacaktı ama ortada bir de gerçek var. Eşel mobile rağmen zam oranları bu düzeylere çıktı, tabii ki gerçek zam oranları.

Yüzde 6'lar destek arayanlar için

Kayıtlara girmesi için vurgulamak istiyorum. Bir süre sonra savaşın akaryakıt fiyatları yönüyle iç piyasayı etkilememesi ya da az etkilemesi için elden gelen çabanın gösterildiği söylenirken zam oranı olarak şubat sonundaki fiyatla son fiyat karşılaştırılacak ve olabilecek en düşük oran ön plana getirilecek.

Düşük oranda ısrar edenlere ve bu oranı hesaplarken bugün için 64-65 lira dolayında bulunan motorin fiyatını esas alanlara aradaki fiyatları, örneğin 8-9 Nisan'da 86-87 liralara ulaşan motorin fiyatını hatırlatmak gerek.

Ama yazın bir kenara, duyacağımız kesinlikle şu olacak:

'Bakın işte motorin fiyatındaki artışı dört ay toplamında yüzde 7'de tuttuk. Hem de savaşa rağmen:'

Gel de Andrew Lang'i anma! Elde doğruyu gösteren bir istatistik var. Motorin fiyatı son dört ayda önceki dört aya göre yüzde 23'e yakın artmış ama 'Hayır, yüzde 23 de nereden çıkıyor, işte artış oranı yüzde 7' diye ısrar edileceği de gün gibi ortada.

Yüzde 23 artışa ve bunun ekonomide yol açacağı etkilere odaklanmaktan kaçın, yani veriden, o ışıktan yararlanma, tut Ronald Coase'un dediği gibi 'işkence ederek' verilerin yüzde 7'yi söylemesini sağla!

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Yapılan açıklamaya göre Strategy, nakit rezervlerini 1,4 milyar dolardan 2,55 milyar doların üzerine çıkardı. Şirketin bu hafta Bitcoin satın almaması, yatırımcılar tarafından likiditeyi önceliklendiren bir yaklaşım olarak değerlendirildi. Açıklamanın ardından Strategy hisseleri, piyasa öncesi işlemlerde yaklaşık %7 değer kazandı.

Dijital Kredi Sermaye Planı devreye alındı

Şirketin duyurduğu 'Dijital Kredi Sermaye Planı' kapsamında oluşturulan 2,55 milyar dolarlık rezervin yalnızca temettü ve faiz ödemelerinde kullanılacağı belirtildi. Strategy ayrıca en az 12 aylık ödeme kapasitesini koruyacak şekilde hareket edeceğini vurguladı. Böylece finansal dayanıklılığın artırılması hedefleniyor.

Gerektiğinde 1,25 milyar dolarlık Bitcoin satışı yapılabilecek

Planın dikkat çeken maddelerinden biri de Bitcoin rezervlerine ilişkin oldu. Strategy, nakit ihtiyacının oluşması halinde en fazla 1,25 milyar dolar tutarında Bitcoin satışı gerçekleştirebileceğini açıkladı. Söz konusu satışların temettü ve faiz yükümlülüklerinin karşılanması amacıyla kullanılabileceği ifade edildi.

2 milyar dolarlık geri alım yetkisi

Şirket ayrıca toplam 2 milyar dolara ulaşabilecek bir geri alım programını da duyurdu. Buna göre, dijital kredi ürünleri ve STRC için 1 milyar dolara kadar, MSTR hisseleri için ise ilave 1 milyar dolarlık geri alım yapılabilecek. Strategy, bu adımın olası piyasa bozulmalarına karşı önlem amacı taşıdığını belirtti.

Geçtiğimiz dönemde MSTR hissesi 82 dolara, STRC ise 73 dolara kadar gerilemişti.

STRC'nin temettü getirisi yükseltildi

Öte yandan Strategy, STRC ürününün yıllık getirisini de %11,5 seviyesinden %12'ye çıkardı. Piyasanın uzun süredir beklediği bu artışın, ürün fiyatındaki düşüş sonrası yatırımcı beklentileri doğrultusunda gerçekleştirildiği değerlendiriliyor.

Forte Bilgi İletişim Teknolojileri ve Savunma Sanayi A.Ş.'nin Genel Kurulu, hisse başına 0,52 TL brüt, 0,442 TL net nakit temettü dağıtılmasını onayladı. Temettü ödeme tarihi ise henüz açıklanmadı.

5 Şirket Temettü Dağıtmayacak

Bugün açıklanan diğer temettü kararlarında ise şu şirketler kâr payı dağıtmama yönünde karar aldı:

• Yibitaş Yozgat İşçi Birliği İnşaat Malzemeleri Ticaret ve Sanayi A.Ş. (YBTAS) - Genel Kurul kararıyla temettü dağıtılmayacak.
• Park Elektrik Üretim Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (PRKME) - Yönetim Kurulu, temettü dağıtılmamasını önerdi.
• Kuyaş Yatırım A.Ş. (KUYAS) - Genel Kurul'da temettü dağıtılmaması kararlaştırıldı.
• Kiler Holding A.Ş. (KLRHO) - Genel Kurul kararıyla kâr payı dağıtılmayacak.
• Arf Bio Yenilenebilir Enerji Üretim A.Ş. (ARFYE) - Yönetim Kurulu temettü dağıtılmaması yönünde karar aldı.

Bugün Açıklanan Temettü Kararları

Bugün açıklanan temettü kararları arasında yatırımcılarına nakit kâr payı dağıtacak tek şirket FORTE olurken, diğer beş şirket mevcut dönem için temettü ödemesi gerçekleştirmeyecek. FORTE'nin temettü ödeme tarihinin ise ilerleyen günlerde Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden duyurulması bekleniyor.

Kapanışta Dow Jones endeksi 300 puanın üzerinde değer kazandı ve yüzde 0,59 artarak 52.182,74 puana çıktı.

S&P 500 endeksi yüzde 1,18 artışla 7.440,43 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 2,07 kazançla 25.820,14 puana yükseldi.

Orta Doğu'daki gerilime ilişkin gelişmeler yatırımcıların odağında kalmayı sürdürürken, teknoloji hisselerinde geçen haftaki sert kayıpların ardından görülen toparlanmanın da etkisiyle pay piyasalarında pozitif bir seyir izlendi.

ABD ile İran arasında hafta sonu yaşanan karşılıklı saldırıların ardından gerilimin azalması ve tarafların diplomatik temasları sürdüreceğine dair haberler piyasalarda risk iştahını destekledi.

ABD merkezli Axios haber sitesinin, ismi açıklanmayan üst düzey ABD'li yetkiliye dayandırdığı habere göre, ABD ve İran birbirlerine yönelik saldırıları durdurma konusunda anlaşarak Hürmüz Boğazı'na ilişkin anlaşmazlıkları çözmek için 30 Haziran'da Katar'da görüşme yapılmasını planladı.

ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'ın toplantı talebinde bulunduğunu, toplantının yarın Katar'ın başkenti Doha'da yapılacağını duyurdu.

Ancak İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ve İranlı teknik heyetlerin toplantı tarihine ilişkin, 'Çalışma ekiplerinin teknik toplantıları bu hafta için planlanmamıştır.' dedi.

Analistler, Orta Doğu'daki gerilimi sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimlerin yatırımcıları bir miktar rahatlattığını ancak taraflardan gelen çelişkili açıklamalar ile bölgede zaman zaman artan gerilimin petrol fiyatlarını yükseltme riskini canlı tuttuğunu belirtti.

Kurumsal tarafta ise SpaceX'in hisseleri, 7 Temmuz'dan itibaren Nasdaq-100 endeksine dahil edileceğinin duyurulması sonrası yüzde 7,15 değer kazandı.

Google'ın ana şirketi Alphabet'in hisseleri, Verizon'un yerine 30 şirketten oluşan Dow Jones Industrial Average endeksine dahil olmasının ardından yüzde 4,96 yükseldi.

Comcast'in medya ve teknoloji faaliyetlerini ayırarak iki halka açık şirket oluşturma planını açıklamasının ardından şirket hisseleri yüzde 4,53 arttı.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de tarım dışı istihdam başta olmak üzere iş gücü piyasasına ilişkin bu hafta açıklanacak veriler yakından takip edilecek.

Kapanışta gösterge endeks Stoxx Europe 600, yüzde 0,04 ile hafif artışla 636,11 puan oldu.

Bölge ülkelerindeki endekslerde satıcılı bir seyir hakim oldu. İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,23 düşüşle 10.484,22 puana, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,55 gerileyerek 8.384,87 puana, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,2 kayıpla 51.163,2 puana ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,18 azalarak 24.626,89 puana geriledi.

Hafta sonu ABD ve İran'ın düzenlediği karşılıklı saldırıların ardından saldırıları durdurma ve görüşmeleri yeniden başlatma konusunda anlaşmaya varmaları, piyasalara belirsizlik olarak yansırken, bu durum yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına yol açıyor.

Makro ekonomi tarafında ise bugün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi'nde ekonomik güven endeksi haziranda aylık bazda 1,3 puan artarak 95 puan seviyesine çıktı.

İngiltere'de ise Başbakan Keir Starmer'ın geçen haftaki istifa kararının ardından en güçlü başbakan adayı olarak öne çıkan Andy Burnham'ın iş dünyası ve reformlara yönelik nasıl bir yaklaşım sergileyeceği yatırımcılar tarafından yakından takip ediliyor.

Öte yandan, SEKUR.E payları ise aynı tarihler arasında tek fiyat işlem yöntemi ile işlem görecek. Ayrıca pay üzerinde daha önce yürürlüğe alınan açığa satış ve kredili işlem yasağı, brüt takas ve emir paketi tedbirleri de tek fiyat işlem yöntemi süresince uygulanmaya devam edecek.

Graintürk Holding A.Ş. (BIST: GRTHO), 125 milyon TL olan çıkarılmış sermayesini, tamamı iç kaynaklardan karşılanmak üzere %950 oranında artırarak 1 milyar 312 milyon 500 bin TL'ye yükseltmek amacıyla SPK'ya başvurdu.

Şirket açıklamasına göre sermaye artırımında kullanılacak toplam 1 milyar 187 milyon 500 bin TL'lik iç kaynak; emisyon primi, özsermaye enflasyon düzeltme farkları, diğer sermaye yedekleri ve geçmiş yıl kârlarından karşılanacak.

• Yönetim Kurulu Karar Tarihi: 15 Haziran 2026
• Mevcut Sermaye: 125.000.000 TL
• Artırım Oranı: %950
• Yeni Sermaye: 1.312.500.000 TL

MHR GYO'dan %50 bedelsiz sermaye artırımı

MHR Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (BIST: MHRGY) ise 1 milyar 240 milyon 500 bin TL olan ödenmiş sermayesini, sermaye düzeltme olumlu farklarından karşılanmak üzere %50 oranında artırarak 1 milyar 860 milyon 750 bin TL'ye çıkarmak için SPK'ya başvuru gerçekleştirdi.

Şirket, sermaye artırımında kullanılacak 620 milyon 250 bin TL'lik tutarın yasal kayıtlarda yer alan 'Sermaye Düzeltme Olumlu Farkları' hesabından karşılanacağını bildirdi.

• Mevcut Sermaye: 1.240.500.000 TL
• Artırım Oranı: %50
• Yeni Sermaye: 1.860.750.000 TL

BIST 100 endeksi, güne 47,43 puan ve yüzde 0,33 artışla 14.321,44 puandan başlamıştı.

Gün içinde en düşük 14.113,89 puanı, en yüksek 14.365,96 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,64 değer kaybederek 14.183,21 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 134,16 puan ve yüzde 0,81 azalışla 16.427,67 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 0,18 değer kazanırken, sanayi endeksi yüzde 0,88, hizmetler endeksi yüzde 0,64 ve teknoloji endeksi yüzde 0,16 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 36'sı prim yaptı, 62'si geriledi, 2'si yatay seyretti. Türk Hava Yolları, ASELSAN, Akbank, Ereğli Demir ve Çelik ile Yapı ve Kredi Bankası en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 20 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla 4 bin 20 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre 0,2 artışla 6 milyon 103 bin lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,81, bileşik getirisi yüzde 40,20 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 46,5226, satışta 46,7090 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 46,4157, satışta 46,5837 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.20 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1420, sterlin/dolar paritesi 1,3240 ve dolar/yen paritesi 161,9 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 0,1 artışla 73,6 dolardan işlem görüyor.

Kısaca Slash adlı fintek şirketinin bir çalışanı, yapay zeka destekli kodlama yöntemiyle basit bir oyun geliştirirken yalnızca bir haftada 81 bin dolarlık yapay zeka kullanım faturası çıkardı. Bu yazıda olayın tam olarak nasıl yaşandığını, "vibe coding" denen bu yeni yöntemin ne olduğunu, neden bu kadar pahalıya patlayabildiğini ve şirketlerin bu konuda ne yaptığını anlatacağız. Çünkü bu olay, eğlenceli bir kaza gibi görünse de yapay zeka ekonomisinin önemli bir yanını gözler önüne seriyor.

Tam Olarak Ne Oldu?

Olay, San Francisco merkezli Slash adlı bir finansal teknoloji şirketinde yaşandı. Şirket, o hafta tüm çalışanlarını yapay zekayla daha fazla deney yapmaya teşvik etmişti. Amaç, ekibin yeni nesil yapay zeka araçlarına alışmasıydı.

Şirketin "stratejik dikeyler" sorumlusu Nicolas Brillante adlı çalışan da bu çağrıya uydu. Yapay zeka araçlarını kullanarak "Brainrot Shooter" adında basit bir nişancı oyunu geliştirmeye başladı. Oyun, Minecraft'ı andıran kübik bir dünyada, internette popüler olan mizah karakterlerini konu alan eğlencelik bir projeydi. Ancak işin sonunda ortaya çıkan fatura hiç de eğlenceli değildi. Brillante, yapay zeka kullanım panelinin ekran görüntüsünü paylaştı ve harcamanın tam 81.267 dolar olduğu ortaya çıktı. Üstelik tüm bu harcama yalnızca bir haftada gerçekleşmişti.

Çalışan, yaşananları dürüstçe paylaştı. "Bu gerçek bir kazaydı, kendi yeteneğimi hafife aldım" diye yazdı. Sonrasında bir espriyle, yapay zeka harcamasının nasıl kontrolden çıkabileceğine dair bir örnek olay haline gelebileceğini söyledi. Şirket de olaya mizahla yaklaştı ve bu masrafı pazarlama gideri olarak yazabilmek için herkesi oyunu oynamaya davet etti.

Yapay zekanın iş dünyasındaki maliyetlerini daha önce de işledik. Yapay Zeka Artık Elektrik Gibi Faturalanacak

Peki "Vibe Coding" Nedir?

Bu olayı anlamak için, son dönemin en popüler teknoloji kavramlarından birini açıklamak gerekiyor. Vibe coding. Bu yöntem, yazılım geliştirmenin şeklini kökten değiştiriyor.

Geleneksel yazılımda, bir geliştirici satır satır kod yazar. Vibe coding'de ise durum farklı. Geliştirici tek satır kod yazmaz, bunun yerine yapay zekaya ne istediğini günlük dille anlatır. Örneğin "bana kübik bir dünyada geçen bir nişancı oyunu yap" der ve yapay zeka kodu kendisi üretir. Sonra "şu karakteri ekle, şu rengi değiştir" gibi komutlarla, sohbet ederek oyunu geliştirir. Yani kodlama, bir nevi yapay zekayla konuşmaya dönüşür.

Bu yöntemin büyük bir cazibesi var. Kod bilmeyen biri bile aklındaki bir fikri saatler içinde çalışan bir ürüne dönüştürebiliyor. İşte bu yüzden son dönemde şirketler çalışanlarını bu yöntemi denemeye teşvik ediyor. Ancak bu kolaylığın, çoğu kişinin fark etmediği bir maliyeti var.

Bu İş Neden Bu Kadar Pahalıya Patladı?

Burada akıllara haklı bir soru geliyor. Basit bir oyun, nasıl 81 bin dolara mal olur? Cevap, yapay zekanın nasıl ücretlendirildiğinde gizli.

Yapay zeka araçları, yaptıkları her işlem için "token" denen birimler üzerinden ücret alır. Basitçe, yapay zekaya ne kadar çok komut verir ve ondan ne kadar çok şey üretmesini istersen, o kadar çok token harcarsın. Vibe coding'de geliştirici sürekli "şunu düzelt, bunu değiştir, şöyle dene" diyerek yapay zekayı defalarca çalıştırır. Her seferinde yapay zeka, projenin tamamını yeniden okuyup işleyebilir. Karmaşık bir projede bu işlemler katlanarak büyür ve maliyet hızla yükselir.

İşin can alıcı noktası şu. Bu harcama görünmez biçimde, arka planda birikir. Geliştirici eğlenerek oyununu yaparken, her komutun bir bedeli olduğunu fark etmeyebilir. Tıpkı taksimetresi çalışan bir takside, sohbete dalıp ücretin ne kadar arttığını fark etmemek gibi. İşte bu çalışan da kendi ifadesiyle "kendi yeteneğini hafife aldı" ve farkına varmadan büyük bir harcama yaptı.

Bu Sadece Bir Kişinin Başına Gelen Bir Olay mı?

Kesinlikle hayır. Bu olay viral olduğu için dikkat çekti, ama aslında çok daha yaygın bir sorunun sadece bir örneği. Pek çok büyük şirket, aynı sorunla şimdiden yüzleşmiş durumda.

Örneğin Uber, çalışanlarının yapay zeka harcamalarına sınır koymak zorunda kaldı. Çünkü şirket, bu teknoloji için ayırdığı bir yıllık bütçeyi yalnızca dört ayda harcamıştı. Benzer biçimde Coinbase ve Walmart gibi dev şirketler de çalışanlarının yapay zeka harcamalarına limit getirdi. Walmart bu kararı, gereksiz ve tekrarlı vibe coding'i sınırlamak için aldığını açıkça belirtti. Bir araştırma şirketinin verilerine göre, yapay zekaya en çok harcama yapan şirketler, çalışan başına aylık 7.500 dolara kadar para harcıyor. Bu rakamlar, yapay zeka maliyetlerinin şirketler için ne kadar büyük ve kontrol edilmesi gereken bir kalem haline geldiğini gösteriyor.

Bu Olaydan Çıkan Ders Ne?

Bu hikaye, eğlenceli bir kaza olmanın ötesinde, yapay zeka çağına dair önemli bir gerçeği hatırlatıyor. Yapay zeka güçlü ve erişilebilir, ama bedava değil.

Bir tarafta, vibe coding gibi yöntemler harika bir fırsat sunuyor. Üretme gücünü herkese yayıyor, kod bilmeyenlerin bile fikirlerini hayata geçirmesini sağlıyor. Bu, gerçek bir demokratikleşme. Diğer tarafta ise kontrol edilmesi gereken bir maliyet var. Yapay zekanın gücü kolayca erişilebilir olduğu için, harcamanın da ne kadar kolay kontrolden çıkabileceği çoğu zaman gözden kaçıyor. İşte bu olay, hem bireyler hem şirketler için bu dengeyi kurmanın önemini gösteriyor. Yani yapay zekayı cesaretle kullanmak, ama aynı zamanda maliyetinin de bilincinde olmak.

Ayrıca uzmanlar, yapay zekanın ürettiği kodun her zaman kusursuz olmadığını da hatırlatıyor. Bazı araştırmalar, yapay zeka tarafından üretilen kodun önemli bir bölümünün güvenlik açıkları içerebildiğini gösteriyor. Bu yüzden vibe coding hızlı prototipler ve küçük projeler için harika olsa da, ciddi ve büyük ölçekli işlerde deneyimli bir insanın denetimi hâlâ vazgeçilmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Vibe coding nedir?

Vibe coding, geliştiricinin tek satır kod yazmadan, yapay zekaya günlük dille ne istediğini anlatarak yazılım geliştirmesidir. Geliştirici komut verir, yapay zeka kodu üretir ve bu süreç sohbet ederek devam eder. Kod bilmeyenlerin bile fikirlerini hızla hayata geçirmesini sağlar.

Bir oyun neden 81 bin dolara mal oldu?

Yapay zeka araçları her işlem için "token" denen birimler üzerinden ücret alır. Vibe coding'de geliştirici yapay zekayı defalarca çalıştırdığı ve her seferinde projenin tamamı yeniden işlenebildiği için, maliyet karmaşık projelerde katlanarak büyür ve fark edilmeden yükselebilir.

Yapay zeka harcamaları neden bu kadar yüksek olabiliyor?

Çünkü yapay zeka kullanımı, yapılan her işlem üzerinden ücretlendirilir ve bu maliyet arka planda görünmez biçimde birikir. Uber, Coinbase ve Walmart gibi büyük şirketler bile beklenmedik yüksek harcamalar nedeniyle çalışanlarına yapay zeka kullanım limitleri koymak zorunda kalmıştır.

Vibe coding güvenli mi?

Vibe coding hızlı prototip ve küçük projeler için çok kullanışlıdır. Ancak bazı araştırmalar, yapay zekanın ürettiği kodun önemli bir bölümünün güvenlik açıkları içerebildiğini gösteriyor. Bu yüzden büyük ve ciddi projelerde deneyimli bir geliştiricinin denetimi hâlâ gereklidir.

Sonuç

Bir çalışanın bir haftada 81 bin dolar harcaması, ilk bakışta inanılması güç bir kaza gibi görünüyor. Ama bu olay, yapay zeka çağının önemli bir gerçeğini gözler önüne seriyor. Yapay zeka, üretme gücünü herkese açan devrim niteliğinde bir araç, ama aynı zamanda dikkatle yönetilmesi gereken gerçek bir maliyet.

Tablo net. Yapay zeka araçları giderek daha güçlü ve daha erişilebilir hale geliyor. Bu, hem bireyler hem şirketler için büyük fırsatlar demek. Ancak bu gücü kullanırken maliyetin de farkında olmak, önümüzdeki dönemin en önemli becerilerinden biri olacak. Çünkü yapay zeka çağında başarı, sadece bu araçları kullanmayı değil, onları akıllıca ve bilinçli kullanmayı gerektiriyor.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Finans Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Aktarılan veriler ve rakamlar, yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

AA Finans'ın Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 3 Temmuz Cuma günü açıklanacak haziran ayı enflasyon verilerine ilişkin beklenti anketi, 17 ekonomistin katılımıyla sonuçlandı.

Ankete katılan ekonomistlerin haziranda aylık enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 1,04 oldu. Ekonomistlerin haziran ayı için enflasyon beklentileri yüzde 0,81 ile yüzde 1,77 arasında yer aldı.

Ekonomistlerin haziran ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 1,04) mayısta yüzde 32,61 olan yıllık enflasyonun haziranda yüzde 32,17'ye gerileyeceği tahmin ediliyor.

Öte yandan, ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29 oldu. Tüketici Fiyat Endeksi, mayıs ayında yüzde 1,71 artış göstermişti.

2026 yılı aylar itibarıyla ekonomistlerin enflasyon beklentileri ve gerçekleşmeler şöyle:

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 25 sene önce sadece bir 'memur şehri' olarak lanse edilen Ankara'da bugün modern ve örnek sanayi bölgeleri, teknoloji merkezleri ve teknoparkların bulunduğunu belirterek, '2025 yılında Ankaralı esnaflarımıza 12 milyar 227 milyon liralık finansman sağladık. 2003'ten bu yana Ankaralı 277 bin esnafımız 51,5 milyar liralık destekten faydalandı.' dedi.

Bolat, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nda (BTK) gerçekleştirilen 'Ankara Ekonomi Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, Bakanlık çalışmalarına ilişkin bilgi verdi.

Bakanlık olarak dış ticaretteki dengeyi korumanın ana görevleri arasında yer aldığını vurgulayan Bolat, mayıs sonu itibarıyla son 12 aylık mal ve hizmet ihracatı gelirinin 396 milyar dolara ulaştığını söyledi.

Bolat, ithalat da eklendiğinde geçen yıl 820 milyar dolarlık devasa bir ticaret hacmini yönettiklerine dikkati çekerek, bu süreci yönetirken bir yandan yerli ve milli üretimi küresel rekabete karşı koruduklarını diğer yandan ihracatçıları yeni pazarlara teşvik ettiklerini bildirdi.

Gümrük teşkilatının da ticaretin kurallara uygun yürümesini sağlayarak Türkiye'nin ekonomik sınırlarının bekçiliğini yaptığını ifade eden Bolat, 'Türkiye genelindeki 19 serbest bölgede geçen yıl 12,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Bu bölgeler istihdam ve döviz girdisi noktasında kritik rol oynuyorlar.' diye konuştu.

Başkentin ticarette yükselişi

Ankara'nın ekonomik performansındaki yükselişe işaret eden Bolat, kentin kişi başına düşen geliriyle Türkiye üçüncüsü olduğunu söyledi.

Bolat, Ankara'nın ihracat verilerinde de son dönemde önemli yükselişler yaşandığına dikkati çekerek, şöyle devam etti:

'Ankara geçen yıl önemli ihracat başarılarına imza attı. Türkiye'nin toplam ihracatı yüzde 4,2 artarken Ankara'nın ihracat artış oranı yaklaşık yüzde 17,8 olarak gerçekleşti. Bu, Ankara'nın Türkiye ortalamasından 4 kat daha hızlı büyüdüğünü gösteriyor.'

Merkez iller bazındaki sıralamada da Ankara'nın 18,5 milyar dolarlık ihracatla Türkiye ikinciliğine yükseldiğine işaret eden Bolat, bu başarının arkasında yatan temel gücün yüksek teknoloji olduğunu dile getirdi.

Ankara savunma sanayisi, sağlık ve eğitimin de merkezi

Bolat, Ankara'nın savunma sanayisinde bir dünya markası haline geldiğini belirterek, TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi gurur kaynağı kurumlar ve onlara iş yapan binlerce alt yüklenici firmanın başkentte bir kümelenme modeli oluşturduğunu anlattı.

Savunma sanayisinin Türkiye'nin ihracatında önemli sektör olduğunu vurgulayan Bolat, ülkenin orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracat payının yüzde 44'e yükselmesinde Ankara'daki teknoloji ordusunun payının büyük olduğunu söyledi.

Bolat, Ankara'nın sağlık turizminin ve eğitimin de merkezi olduğunu, Ankara Lojistik Üssü'nün Türkiye'nin bir numaralı lojistik merkezi olarak örnek gösterildiğini belirterek, şu değerlendirmede bulundu:

'25 sene önce sadece bir memur şehri olarak lanse edilen Ankara'da bugün modern ve örnek sanayi bölgeleri, teknoloji merkezleri, teknoparklar var. Türkiye'nin sağlık turizminin kalbi Ankara. 2025 yılında Ankaralı esnaflarımıza 12 milyar 227 milyon liralık finansman sağladık. 2003'ten bu yana Ankaralı 277 bin esnafımız 51,5 milyar liralık destekten faydalandı. Ayrıca Ankara'daki firmalarımıza mal ihracatı için 2,2 milyar lira, hizmet ihracatı için ise 665 milyon lira devlet yardımı ödemesi gerçekleştirdik.'

Bolat, iç ticarette istikrarı sağlamak amacıyla bugüne kadar 80'e yakın sektörel düzenleme yaptıkları bilgisini vererek, ikinci el otomobil ve emlak piyasasında hayata geçirilen düzenlemelerle piyasa bozucu faaliyetlerin önüne geçtiklerini, sosyal medya üzerinden yapılan yanıltıcı ilanlarla mücadeleyi de kararlılıkla sürdüreceklerini, yakında ticari reklam konusunda yönetmelik çıkaracaklarını kaydetti.

'Türk sanayi ürünleri dünyada kalite ve itibarın sembolü'

Dünya ekonomisinin Kovid-19 salgını sonrası yüksek enflasyon ve jeopolitik gerilimlerle sarsıldığı bir dönemden geçtiğini hatırlatan Bolat, dünya genelinde gümrük duvarlarının yükseldiğini anlattı.

Bolat, yakın coğrafyada devam eden savaşlara rağmen Türkiye'nin istikrarını korumayı başardığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'2019'da ekonomik büyüklüğü 100 birim olan birçok G7 ülkesi bugün hala o seviyeye ulaşamazken Türkiye 2023 sonu itibarıyla 135 birime ulaşmıştır. Son 23 çeyrektir kesintisiz büyüyoruz. 'Türkiye Yüzyılı' vizyonuyla, Cumhurbaşkanımızın liderliğinde hakkın, adaletin ve üretimin yanında durmaya devam edeceğiz. Türk sanayi ürünleri artık dünyada kalitenin ve itibarın sembolüdür. Ankara da bu milli mücadelenin en güçlü motorlarından biridir.'

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu( BDDK), Türk Bankacılık Sektörü İnteraktif Aylık Bültenini yayımladı.

Raporda şu bilgiler yer alıyor:

Bankalar tarafından Kurumumuza raporlanan verilere göre; Mayıs 2026 döneminde Türk Bankacılık Sektörünün aktif büyüklüğü 51.760.765 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sektörün aktif toplamı 2025 yılsonuna göre 4.813.967 milyon TL artmıştır. Mayıs 2026 döneminde en büyük aktif kalemi olan krediler 26.052.988 milyon TL, menkul değerler 7.553.860 milyon TL'dir. 2025 yılsonuna göre sektörün;
- Aktif toplamı %10,3,
- Krediler toplamı %12,6,
- Menkul değerler toplamı %7,7
oranında artmıştır. Bu dönemde kredilerin takibe dönüşüm oranı %2,69 olmuştur. Bankaların kaynakları içinde, en büyük fon kaynağı durumunda olan mevduat 2025 yılsonuna göre %8,9 artışla 29.651.052 milyon TL olmuştur.
2025 yılsonuna göre özkaynak toplamı %7,5 artışla 4.466.638 milyon TL olurken, Mayıs 2026 döneminde sektörün dönem net kârı 421.789 milyon TL, sermaye yeterliliği standart oranı ise %16,34 seviyesinde bulunmaktadır.