Küresel piyasalarda altının ons fiyatı, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın ardından jeopolitik risklerin azalmasıyla yüzde 3'e yakın değer kazandı.

Spot piyasada altının ons fiyatı, bugün TSİ 10.50 itibarıyla yüzde 2,48 artış kaydederek 4 bin 315 dolardan işlem gördü. Değerli metallerdeki yükselişe paralel olarak gümüşün ons fiyatı da spot piyasada yüzde 3'ün üzerinde primle 70 dolar seviyesini geçti.

Fiyatlardaki bu sert yükselişte, ABD ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeye ve küresel petrol sevkiyatının ana arteri olan Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatmaya yönelik sağlanan barış mutabakatı etkili oldu.

Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan süreçte, Hürmüz Boğazı'nın trafiğe kapatılması küresel petrol fiyatlarını tırmandırmış ve enflasyon endişelerini körüklemişti. Bu durum, şubat ayından bu yana altın ons fiyatlarında yüzde 19'un üzerinde kayba yol açmıştı.

Tahran yönetiminin misilleme olarak boğazı bloke etmesi, enerji maliyetlerini artırarak küresel enflasyonu tetiklemiş, dünyanın en büyük ekonomisi ABD'de enflasyon yüzde 4,2 ile son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştı.

- Faiz beklentileri tersine döndü

Enflasyondaki tırmanış ve güçlü kalan istihdam piyasası, merkez bankalarının faiz indirimine gitmeyeceği, aksine faiz artırabileceği beklentisini doğurmuştu.

Faiz getirisi olmayan bir varlık olan altın, yüksek faiz ortamında yatırımcı gözündeki cazibesini kaybetmiş ve doların güçlenmesiyle baskı altında kalmıştı.

Ancak varılan barış anlaşması sonrası piyasaların faiz beklentileri hızla değişti. ABD Merkez Bankasının (Fed) aralık ayında faiz artırma olasılığı, geçen haftaki yüzde 69 seviyesinden yüzde 48'e geriledi.

Analistler, barış haberlerinin enflasyonun düşeceği beklentisiyle altına kısa vadede olumlu yansıdığını, ancak yüksek seyreden diğer makroekonomik faktörler nedeniyle fiyatlardaki yukarı yönlü hareketin temkinli kalabileceğini de belirtti.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, yarın bir kira sertifikasının doğrudan satışına ve bir sabit kuponlu devlet tahvilinin yeniden ihracına imza atacak.

Bakanlığın yayımladığı iç borç ihraç takvimine göre, yarın 1 yıl (364 gün), 6 ayda bir kupon ödemeli, Türk lirası gecelik katılım referans getiri oranına (TLREFK) endeksli kira sertifikasının doğrudan satışı gerçekleştirilecek.

Aynı gün 5 yıl (1764 gün) vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli sabit kuponlu devlet tahvilinin yeniden ihracı yapılacak.

New York Times'a konuşan Trump, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın Hürmüz Boğazı'nda kalıcı ve ücretsiz geçiş imkânı sağlayacağını savunurken, anlaşmanın İran'ın nükleer silah geliştirmesini veya edinmesini engelleyeceğini öne sürdü.

Trump, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin 20 yıl süreyle askıya alınmasının müzakere edildiğini, ancak 15 yıllık bir süreyi de kabul edebileceğini belirtti. İran'ın yalnızca sivil amaçlarla kullanılabilecek düşük seviyede uranyum zenginleştirmesine izin verileceğini ifade etti.

ABD Başkanı, İran'a yönelik saldırılar ve sonrasında uygulanan deniz ablukasının Orta Doğu'daki dengeleri ABD lehine değiştirdiğini savunurken, yeni anlaşmanın 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmadan daha güçlü olduğunu söyledi.

Öte yandan Trump, İran ile mutabakata İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun itirazlarına rağmen yaklaşıldığını belirterek, İsrail'in Beyrut'a yönelik saldırılarını eleştirdi. Netanyahu için 'Çok zor bir adam' ifadesini kullanan Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olması durumunda İsrail'in ciddi bir tehdit altında kalacağını öne sürdü.

"ABD ile İran arasında sağlanan mutabakat, sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülebileceğini göstermesi, bölgesel ve küresel istikrarın güçlenmesine katkı sunması, insani ve ekonomik maliyetlerin sona ermesi bakımından memnuniyet vericidir.

Diplomatik süreçlere katkı sunan tüm ülkeleri ve liderleri tebrik ediyor, barış anlaşmasının sabotaja uğramadan, provokasyonlar ile zayıflatılmadan tamamlanmasını ve etkili şekilde uygulanmasını diliyorum.

Türkiye Cumhuriyeti, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde çok yönlü ve etkin diplomasisi ile barışa, istikrara ve karşılıklı işbirliklerinin güçlendirilmesine katkı sunmaya devam edecektir."

İsrail ordusunun Lübnan'da işgal ettiği bölgelerden çekilmemesi gerektiğini iddia eden Ben-Gvir, şunları kaydetti:

"Güvenliğimizi güvence altına almayan bu anlaşmaya ortak değiliz ve bu anlaşma bizi hiçbir şekilde bağlamaz. Hizbullah'ın tamamen dağıtılmasından daha az hiçbir şeye razı olmamalıyız. Kesinlikle İsrail'e yönelen ateş karşısında bir an bile sessiz kalmamalıyız."

Aşırı sağcı Bakan Ben-Gvir, Lübnan'dan İsrail'e fırlatılan her bir insansız hava aracı (İHA) veya füzenin, "Lübnan'ın başkenti Beyrut'un Dahiye bölgesinde bir İsrail saldırısıyla sonuçlanacağını" öne sürdü.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın mutabakata varıldığını duyurarak, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etti." ifadesini kullanmıştı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile mutabakata varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

Yalnızca askeri bir meydan olmaktan çıkarılarak geniş gövdeli uçakların inebileceği ve küresel liderlerin ağırlanabileceği uluslararası bir havacılık merkezine dönüştürülen havalimanındaki çalışmalar, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğü ile Milli Savunma Bakanlığı Lojistik Genel Müdürlüğü arasında imzalanan protokol kapsamında yürütüldü.

8 ayda tamamlanan dönüşüm

Başkent Ankara’nın havacılık altyapısını güçlendirecek modernizasyon süreci, yüksek koordinasyonla 8 ay gibi kısa bir sürede tamamlandı. Proje kapsamında havalimanının pistinden apronuna, bağlantı yollarından teknolojik altyapısına kadar tüm birimleri uluslararası standartlara uygun hale getirildi.

Çalışmalar dahilinde daha önce 2 bin 450 metre uzunluğunda ve 42 metre genişliğinde olan pist, 3 bin metre uzunluğa ve 60 metre genişliğe çıkarıldı. Bu geliştirme ile geniş gövdeli uçakların emniyetli şekilde iniş ve kalkış yapabileceği bir altyapı oluşturuldu. Pist başlarına inşa edilen toplam 15 bin metrekarelik iki dönüş cebi ve 160 bin metrekarelik yeni apron alanı sayesinde, yaklaşık 44 uçağın eş zamanlı park edebileceği kapasiteye ulaşıldı.

Uluslararası standartlarda modern altyapı

Havalimanındaki mevcut taksi yolları tamamen yenilenirken, yeni paralel ve bağlantı taksi yolları inşa edildi. Pist güvenliğini artırmak amacıyla Pist Sonu Emniyet Alanı (RESA) oluşturuldu. Aydınlatma sistemleri, yaklaşma ışıkları ve yönlendirme ekipmanları uluslararası havacılık standartlarına göre modernize edildi; tüm mekanik, elektrik ve drenaj altyapısı baştan sona yenilendi.

Ayrıca, 4 bin 800 metrekare kapalı alana sahip Devlet Konukevi ile 310 araçlık açık otopark hizmete hazır hale getirilirken, tüm operasyonel birimler tek bir dijital ağ altında entegre edildi.

Şehir trafiğine nefes aldıracak yeni yol

Proje kapsamında havalimanı ile Ay Yıldız Yerleşkesi arasında doğrudan ulaşım sağlayacak 12,5 kilometrelik yeni bağlantı yolu da inşa edildi. Yolun 3 kilometrelik bölümünde köprü ve altgeçit yapıları hayata geçirildi. Söz konusu köprü, 140 metre uzunluğunda, tek pilonlu gergin eğik askılı ve ekstradoz tasarımıyla dikkat çekiyor. Ankara Bulvarı üzerinde inşa edilen 40 metrelik geçit ile de güzergah boyunca kesintisiz trafik akışı hedefleniyor.

Ankara Havalimanı’nın hizmete alınmasıyla birlikte, başkentin hava trafiğinin daha dengeli yönetilmesi, uluslararası organizasyonlar ve yoğun protokol programları sırasında oluşabilecek yükün Esenboğa Havalimanı'ndan alınması ve şehir içi kara trafiğinin rahatlatılması amaçlanıyor.

Evde Bakım Yardımı ile bakıma ihtiyaç duyan tam bağımlı vatandaşların aile bütünlüklerini koruyarak evde bakım hizmeti almalarını öncelediklerini belirten Göktaş, bu yardımla engellilerin yaşadığı ortamdan ayrılmadan, ailesi veya yakınlarıyla birlikte yaşayarak, aile birliğinin korunmasına ve güçlenmesine destek olduklarının altını çizdi.

Evde Bakım Yardımı kapsamında hak sahibi başına aylık 13 bin 878 lira ödeme yapıldığını aktaran Göktaş, "Evlerinde bakılan tam bağımlı vatandaşlar ve aileleri için bu ay toplam 7,1 milyar lira Evde Bakım Yardımı'nı hesaplara yatırmaya başladık. Halihazırda 516 bin vatandaşımız Evde Bakım Yardımı'ndan yararlanıyor. Ödemelerin tüm engelli vatandaşlarımıza ve ailelerine hayırlı olmasını diliyorum." ifadesini kullandı.

Türkiye İstatistik Kurumu, nisan dönemine ilişkin inşaat maliyet endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 2,73, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,58 yükseldi.

Aylık bazda malzeme endeksi yüzde 3,75, işçilik endeksi yüzde 1,03 arttı.

Yıllık bazda malzeme endeksi yüzde 27,75, işçilik endeksi yüzde 30,02 yükseliş kaydetti.

Bina inşaatı maliyet endeksi, nisanda bir önceki aya göre yüzde 2,44, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 27,11 artış gösterdi. Nisanda bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 3,39, işçilik endeksi yüzde 0,93 yükseliş sergiledi. Geçen yılın aynı ayına kıyasla ise malzeme endeksi yüzde 25,68, işçilik endeksi yüzde 29,53 arttı.

Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, nisanda bir önceki aya göre yüzde 3,65, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 33,41 artış gösterdi. Söz konusu yapılarda bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 4,84, işçilik endeksi yüzde 1,40 artış kaydetti. Malzeme endeksi, nisanda yıllık bazda yüzde 34,26, işçilik endeksi yüzde 31,78 yükseldi.

- Endeks, yıllık bazda son 8 ayın en yüksek artışını kaydetti

Sanayi üretim endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 3,7, yıllık bazda yüzde 6 artış gösterdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin sanayi üretim endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, söz konusu ayda takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6 yükseldi.

Böylece, endeks yıllık bazda son 8 ayın en yüksek artışını sergiledi. Endeks, son olarak Ağustos 2025'te yüzde 7,1 artmıştı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, nisanda madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,8 azalırken, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 6,8, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 1,8 artış gösterdi.

Arındırılmamış sanayi üretim endeksinde de yıllık bazda yüzde 9,7 artış hesaplandı.

- Sanayi üretiminde aylık veriler

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, söz konusu ayda bir önceki aya kıyasla yüzde 3,7 arttı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, nisan ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre yüzde 0,8, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 4,4 yükselirken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 2,8 geriledi.

TÜİK, bazı ayların verilerinde revizyona gitti.

Buna göre sanayi üretim endekslerinin takvim etkisinden arındırılmış yıllık değişim oranları şöyle:

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, nisanda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2 artarak 15 milyon 968 bin 711 oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayına ilişkin ücretli çalışan istatistiklerini yayımladı.

Buna göre, Nisan 2025'te 15 milyon 662 bin 751 kişi olan sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, nisanda yüzde 2 artışla 15 milyon 968 bin 711 kişiye yükseldi.

Söz konusu ayda ücretli çalışan sayısı, sanayi sektöründe yıllık bazda yüzde 2,4 azaldı, inşaat sektöründe yüzde 6,8 ve ticaret-hizmet sektöründe yüzde 3,4 arttı.

- Aylık değişim

Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı, nisanda marta göre yüzde 0,5 artış gösterdi.

Bu dönemde ücretli çalışan sayısı, sanayi sektöründe yüzde 0,3, inşaat sektöründe yüzde 1,1, ticaret-hizmet sektöründe yüzde 0,5 artış kaydetti.

- Çeyrek altın 10 bin 620 liradan, Cumhuriyet altını 42 bin 350 liradan satılıyor

Gram altın güne yükselişle başlamasının ardından 6 bin 405 liradan işlem görüyor.

Cuma günü yükseliş eğiliminde hareket eden gram altın günü, önceki kapanışın yüzde 0,3 üstünde 6 bin 273 liradan tamamladı.

Bugüne yükselişle başlayan gram altın, saat 09.35 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 2,1 üstünde 6 bin 405 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 620 liradan, Cumhuriyet altını 42 bin 350 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı, bugün yüzde 2,2 artışla 4 bin 304 dolarda seyrediyor.

- Jeopolitik gelişmeler varlık fiyatlamaları üzerinde etkili oluyor

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında anlaşmaya varıldığını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump da İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını belirtti.

ABD ve İran arasında anlaşma sağlanması sonrasında petrol fiyatlarında görülen düşüşle, enflasyon ve yüksek faiz oranlarına ilişkin endişelerin azalması, altın fiyatlarını haftanın ilk işlem gününde pozitif etkiliyor.

Tahvil faizlerindeki düşüş ve doların zayıflaması da altın fiyatlarındaki yükselişi destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

Bu olumlu gelişmelere karşın barış anlaşmasının ne kadar kalıcı olacağına yönelik soru işaretlerinin altın fiyatları üzerindeki baskıyı tekrar artırabileceği tahmin ediliyor.

Öte yandan bu hafta ABD Merkez Bankası'nın (Fed) yeni Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk faiz kararı toplantısından çıkacak para politikası kararlarının da varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretimi, yurt dışında ise ABD ve Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

- Brent petrolün vadeli varil fiyatı yüzde 4,9 düşüşle 83,05 dolara kadar düşerken, 6 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini gördü

Brent petrolün varili, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakatın etkisiyle uluslararası vadeli piyasalarda yüzde 4,42 düşüşle 83,47 dolardan işlem görüyor.

Cuma günü 89,90 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 87,33 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.26 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,42 azalarak 83,47 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 5,05 düşüşle 80,59 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki düşüşte, ABD ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeye ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatmaya yönelik mutabakat etkili oldu.

Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik planlanan askeri saldırıları askıya aldığını ve kapsamlı bir barış anlaşmasının imzalanabileceğini açıklamasının ardından petrol fiyatları yaklaşık yüzde 5 gerilemişti.

Fiyatlardaki düşüş, anlaşmanın sağlandığının duyurulmasıyla derinleşti. Brent petrolün varil fiyatı, sabahın erken saatlerinde cuma günkü kapanışa göre yüzde 4,9 düşüşle 83,05 dolara kadar inerken, WTI petrolün varil fiyatı da yüzde 5,7 azalışla 80,01 dolara kadar geriledi.

Böylece Brent petrol 6 Mart'tan, WTI ise 10 Mart'tan bu yana en düşük seviyelerini gördü.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, 'yoğun görüşmelerin ardından' ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurdu. Şerif, her iki tarafın da 'Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ettiğini' belirterek, anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de düzenleneceğini bildirdi.

Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın 'ücretsiz olarak' açılarak ABD Donanması'nın ablukasının derhal kaldırılacağını açıkladı. Trump, 19 Haziran'da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte boğazın açılacağını, mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti. Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

Öte yandan, mutabakata dair New York Times'a konuşan Trump, İran ile anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nda 'kalıcı olarak ücretsiz geçiş' sağlayacağını savunarak, İran'ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde ise Tahran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını belirtti.

Brent petrolde teknik olarak 85,28 doların direnç, 82,46 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,42 değer kazanarak 13.938,48 puandan tamamlamıştı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 420,99 puan ve yüzde 3,02 artışla 14.359,48 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 6,41, holding endeksi yüzde 3,11 değer kazandı.

Tüm sektör endeksleri kazandırırken, en çok kazandıran bankacılık oldu.

Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasıyla haftaya ralli havasında başladı.

ABD/İsrail-İran Savaşına ve teknoloji şirketlerine ilişkin gelişmeler küresel piyasaların odağında olmayı sürdürüyor.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında anlaşmaya varıldığını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump da İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını belirtti.

ABD ve İran arasında varılan barış anlaşmasının küresel enflasyon baskılarını hafifleteceği ve yüksek faiz oranlarına duyulan ihtiyacı azaltacağına yönelik öngörüler, küresel piyasalarda risk iştahını destekliyor.

Söz konusu gelişmenin bu hafta faiz kararlarını açıklayacak merkez bankaları için bir rahatlama sağlaması beklenirken, enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyonist baskılara dair endişelerin hafifleyebileceği ve bunun da para politikalarını sıkılaştırma konusundaki baskıyı bir nebze olsun hafifletebileceği tahmin ediliyor.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretimi, yurt dışında ise ABD'de ve Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Dolar/TL, haftaya yatay başlamasının ardından 46,2790 seviyesinden işlem görüyor.

Cuma günü yükseliş eğiliminde hareket eden dolar/TL, günü önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 46,2680'den tamamlamıştı.

Dolar/TL, saat 09.45 itibarıyla önceki kapanış seviyesinin hemen üzerinde 46,2790'dan işlem görüyor. Aynı dakikalarda avro/TL yüzde 0,4 artışla 53,7440'tan ve sterlin/TL de yüzde 0,2 yükselişle 62,2370'ten satılıyor.

Dolar endeksi ise yüzde 0,3 azalışla 99,4 seviyesinde bulunuyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'na ilişkin gelişmeler varlık fiyatlarının seyri üzerinde etkili olmayı sürdürüyor.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında anlaşmaya varıldığını duyurmasının ardından ilk kez iki taraftan da uzlaşıyı doğrulayan açıklamalar geldi.

ABD Başkanı Donald Trump İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını belirtti.

Söz konusu gelişmenin bu hafta faiz kararlarını açıklayacak merkez bankaları için bir rahatlama sağlaması beklenirken, enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyonist baskılara dair endişelerin hafifleyebileceği ve bunun da para politikalarını sıkılaştırma konusundaki baskıyı bir nebze olsun azaltacağı tahmin ediliyor.

Bu hafta piyasaların gözü, ABD Merkez Bankasının (Fed) yeni Başkanı Kevin Warsh'un yöneteceği ilk faiz kararı toplantısından çıkacak para politikası kararlarında olacak. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'un ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkati edilecek.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretimi, yurt dışında ise ABD'de ve Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasıyla haftaya ralli havasında başladı.

ABD/İsrail-İran Savaşına ve teknoloji şirketlerine ilişkin gelişmeler küresel piyasaların odağında olmayı sürdürüyor.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında anlaşmaya varıldığını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump da İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını belirtti.

ABD ve İran arasında varılan barış anlaşmasının küresel enflasyon baskılarını hafifleteceği ve yüksek faiz oranlarına duyulan ihtiyacı azaltacağına yönelik öngörüler, küresel piyasalarda risk iştahını destekliyor.

Söz konusu gelişmenin bu hafta faiz kararlarını açıklayacak merkez bankaları için bir rahatlama sağlaması beklenirken, enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyonist baskılara dair endişelerin hafifleyebileceği ve bunun da para politikalarını sıkılaştırma konusundaki baskıyı bir nebze olsun hafifletebileceği tahmin ediliyor.

Anlaşmayla enerji arzına ilişkin sıkıntıların hafiflemesi bekleniyor.

Olumlu haber akışına karşın taraflar arasında anlaşma imzalanana kadar yatırımcıların temkinli bir tutum sergileyebileceği öngörülüyor.

Analistler, özellikle nakliye ve sigorta şirketlerinin anlaşmanın geçerliliğinden emin olmak isteyeceklerini söyledi.

- Piyasaların gözü yeni Fed'in faiz kararında olacak

Öte yandan bu hafta piyasaların gözü, yeni ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk faiz kararı toplantısından çıkacak para politikası kararlarında olacak. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Güçlü istihdam verileri ve yükselen enflasyon nedeniyle Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artıracağına dair öngörüler masada dururken, jeopolitik gelişmelere ilişkin olumlu haber akışıyla bankanın faiz artırımına gideceğine yönelik öngörüler bir miktar zayıfladı.

Analistler, para politikası metni ile Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalarına ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, alınacak sinyallerle birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini bildirdi.

Warsh'ın 'şahin' söylemlerde bulunması durumunda dolara olan talebin artabileceği tahmin ediliyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın aralık toplantısında yüzde 73 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi, haziranda 48,9'a çıkarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziranda yüzde 4,8'den yüzde 4,6'ya gerilese de İran savaşının başlamasından önce görülen seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

ABD'de bu hafta açıklanacak sanayi üretim verilerinin de yatırımcılara ekonominin gidişatına dair bir bakış açısı sunması bekleniyor.

Bu gelişmelerle 82,50 dolarla 3 ayın en düşük seviyesini gören Brent petrolün varil fiyatı, önceki kapanışın yüzde 3,9 altında 82,7 dolarda seyrediyor.

Petrol fiyatlarının artık sürdürülebilir bir şekilde düşebileceği ve enflasyonist baskıları azaltabileceğine yönelik umutlarla tahvil piyasasındaki satış baskısı azalırken, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 6 baz puan azalışla yüzde 4,43'e geriledi.

Tahvil faizlerindeki düşüş ve genel olarak risk algısındaki iyileşme, doları aşağı çekerken, dolar endeksi yüzde 0,3 azalışla 99,5 seviyesinde seyrediyor.

Söz konusu gelişmelerle altının onsu yüzde 2,8 artışla 4 bin 328,7 dolardan işlem görüyor.

- New York borsası pozitif seyretti

New York borsası, cuma günü SpaceX'in halka arzıyla pozitif seyretti.

Hisse başına 135 dolardan halka arz edilen Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'in hisseleri, Nasdaq borsasında 150 dolardan işlem görmeye başladı. Gün içinde 176,52 dolara kadar tırmanan şirketin hisseleri yüzde 19,2 artışla 160,95 dolardan günü tamamladı.

SpaceX'in halka arzı, teknoloji ve yapay zeka sektörü için önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzay endüstrisindeki diğer şirketlerin hisselerindeki düşüş ise dikkati çekti. EchoStar Corp ile Rocket Lab'ın hisseleri yaklaşık yüzde 11, Redwire'ın hisseleri yüzde 11,5 ve AST SpaceMobile'in hisseleri yüzde 15,5 değer kaybetti.

Bu gelişmelerle cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 0,7, S&P 500 endeksi yüzde 0,5 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,31 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar da güne pozitif başladı.

- Avrupa'da bu hafta BoE'nin faiz kararı takip edilecek

Avrupa borsalarında da cuma günü pozitif bir seyir izlendi.

Bölgede cuma günü Almanya'da ve İngiltere'de açıklanan makroekonomik veriler öne çıktı.

İngiltere ekonomisi nisanda aylık bazda yüzde 0,1 daralırken şubat-nisan aylarını kapsayan üç aylık dönemde yüzde 0,7 büyüdü. Böylece İngiltere ekonomisi nisanda Ağustos 2025'ten bu yana ilk kez daraldı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkileri İngiltere ekonomisinde görülmeye başladı. Orta Doğu'daki gerilimin devam etmesi durumunda enerji şokunun İngiltere haneleri ve işletmelerini daha fazla etkileyebileceğine dair endişeler devam ediyor.

Almanya'da ise mayıs ayına ilişkin tüketici fiyat endeksi aylık yüzde 0,2 azalırken yıllık ise yüzde 2,6 arttı ve beklentileri karşıladı. Almanya'da TÜFE aylık bazda azalmasına karşın yıllık TÜFE'deki artış enerji maliyetlerinden kaynaklı enflasyon baskısının devam ettiğini ortaya koyuyor.

Öte yandan Avrupa'da bu hafta İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararı takip edilecek. Bankanın bu hafta politika faizini sabit bırakması beklenmesine karşın jeopolitik gerginliklerin devam etmesi durumunda yılın geri kalanında faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Söz konusu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,66, Fransa'da CAC 40 endeksi ise yüzde 1,83, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,63 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

- Asya borsaları pozitif seyrediyor

Asya borsalarında jeopolitik gerginliklerin azalmasıyla haftanın ilk işlem gününde pozitif bir seyir izleniyor.

Petrol fiyatlarının gerileyeceğine ilişkin beklentilerin enerji ithalatçısı olan Japonya için büyük bir avantaj sağlaması beklenirken, bu beklentilerle Japonya borsasında sert yükselişler görülüyor.

SpaceX'in halka arz olması da Asya'daki teknoloji şirketlerinin hisse performansına olumlu yansıdı.

Öte yandan Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) yarınki faiz kararı Asya piyasalarının en önemli gündem maddesi olarak öne çıkıyor.

BoJ, özellikle ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle artan enflasyon baskıları karşısında haziran ayında politika faizini artırabileceğine işaret etmişti.

Bankanın böylece 1995'ten bu yana politika faizini ilk kez yüzde 1'e yükseltmesi bekleniyor. Analistler, politika yapıcıların faizleri artırarak ülkede tahvil piyasasında görülen oynaklığı da azaltmayı amaçlayabileceğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükseldi.

Nikkei 225 endeksi, 69.682,23 puanla rekor seviyeyi gördü.

- Borsa cuma gününü yükselişle tamamladı

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,42 değer kazanarak 13.938,48 puandan tamamlamıştı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,24 yükseldi.

Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,2 artışla 46,2680'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,2740'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretimi, yurt dışında ise ABD'de ve Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 14.100 puanın direnç, 13.800 ve 13.700 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, nisan ayı sanayi üretimi

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı sanayi üretimi

12.00 Avro Bölgesi, nisan ayı ticaret dengesi

16.15 ABD, mayıs ayı sanayi üretimi

16.15 ABD, mayıs ayı kapasite kullanım oranı

16.30 ABD, haziran ayı New York Fed imalat endeksi

- Bu dönemde, toplam otomotiv ihracatı 16,6 milyar dolar oldu

Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) pazar verilerine göre, otomotiv ihracatı adet bazında bu yılın ocak-mayıs döneminde 373 bin 825 olarak gerçekleşti.

Otomotiv Sanayii Derneği, bu yılın ocak-mayıs dönemine ait üretim ve ihracat adetleri ile pazar verilerini açıkladı.

Buna göre, yılın ilk 5 ayında toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 10 azalarak 538 bin 718 olarak kaydedildi.

Otomobil üretimi de yüzde 20 gerileyerek 301 bin 367 oldu. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim ise 547 bin 115'i buldu.

Ocak-mayıs döneminde ticari araç grubunda üretim geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6, ağır ticari araç grubunda yüzde 8 ve hafif ticari araç grubunda ise yüzde 6 arttı.

Bu dönemde, otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 61 oldu. Araç grubu bazında kapasite kullanım oranları hafif araçlarda (otomobil + hafif ticari araç) yüzde 62, kamyon grubunda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 67 ve traktörde yüzde 27 seviyesinde gerçekleşti.

- Yılın ilk 5 ayında 373 bin 825 adetlik otomotiv ihracatı

Mayıs ayında iş günü sayısının geçen yılın aynı ayına göre daha düşük olması otomotiv sanayisinin üretim ve ihracat rakamlarına yansıdı.

Otomotiv ihracatı ocak-mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla adet bazında yüzde 15 gerileyerek 373 bin 825 olarak kayıtlara geçti.

Bu dönemde otomobil ihracatı ise yüzde 29 gerilerken, ticari araç ihracatı yüzde 5 arttı. Aynı dönemde traktör ihracatı da yüzde 20 artarak 5 bin 149 olarak gerçekleşti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, toplam otomotiv sanayi ihracatı ilk 5 aylık dönemde toplam ihracattan aldığı yüzde 18 pay ile sektörel ihracat sıralamasında ilk sıradaki yerini korudu. Bu dönemde toplam otomotiv ihracatı, 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 2 artarak 16,6 milyar dolar oldu.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçı Birliği (OİB) verilerine göre, aynı dönemde otomobil ihracatı yüzde 8 azalarak 4,4 milyar dolar oldu. Bu dönemde dolar bazında ana sanayi ihracatı ise yüzde 1, tedarik sanayi ihracatı da yüzde 3 arttı.

- Otomobilde yerli payı yüzde 35 oldu

Yılın ilk 5 ayında toplam pazar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8 daralarak 468 bin 507 düzeyinde gerçekleşti.

Bu dönemde otomobil pazarı da yüzde 10 düşüşle 356 bin 256 olarak kayıtlara geçti.

Ticari araç pazarına bakıldığında ise yılın ilk 5 ayı geçen yılın aynı dönemine paralel seyrederken, hafif ticari araç pazarında yüzde 2 büyüme, ağır ticari araç pazarında ise yüzde 11 gerileme görüldü.

Söz konusu dönemde otomobil satışlarındaki yerli araç payı yüzde 35, hafif ticari araç pazarında ise yüzde 23 olarak gerçekleşti.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat güne yüzde 2,42 yükselişle 16.439,00 puandan başladı.

Cuma günü alış ağırlıklı seyreden haziran vadeli endeks kontratı, normal seansı yüzde 1,99 artışla 16.050,00 puandan tamamladı. Endeks kontratı akşam seansında da yükselişini sürdürerek 16.090,00 puandan işlem gördü.

Haziran vadeli endeks kontratı, bugün açılış seansında önceki normal seans kapanışının yüzde 2,42 üzerinde 16.439,00 seviyesinden işlem görüyor.

Küresel piyasalar, ABD ve İran arasında anlaşma sağlanmasıyla haftaya ralli havasında başladı.

Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretimi, yurt dışında ise ABD'de ve Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi başta olmak üzere veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan endeks kontratında 16.600 ve 16.700 puanın direnç, 16.300 ve 16.200 puanın destek konumunda olduğunu bildirdi.

Erdoğan, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ve İran arasında varılan mutabakatı bölgede sulh-u sükunun hakim kılınması adına önemli bir gelişme olarak gördüğünü belirterek, gelişmeyi memnuniyetle karşıladığını ifade etti.

Tüm dünyanın uzun süredir ihtiyaç duyduğu bu haberin bölgede kalıcı huzur ve güven ortamının tesisine vesile olmasını temenni eden Erdoğan, imzaların atılacağı güne kadar sürecin dikkatle yönetilmesi gerektiğini kaydetti.

Erdoğan, bu süreçte gerilimi tırmandıracak söylem, tahrik ve eylemlerden kaçınılması ve olası sabotajlara karşı dikkatli olunması gerektiğinin altını çizdi.

Mutabakatın sağlanmasında rol oynayan ülkelere de değinen Erdoğan, ABD ve İran liderliklerinin yanı sıra arabuluculuk gayretleri dolayısıyla Pakistan'a teşekkür etti. Erdoğan ayrıca Katar ve Suudi Arabistan'ın diplomatik girişimlere verdiği desteği takdirle karşıladığını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin bölgede barış, istikrar ve huzurun tesisine yönelik her türlü çabayı desteklemeye devam edeceğini vurgulayarak, diplomasi ve uluslararası hukuk temelinde kalıcı çözümlere katkı sunmayı sürdüreceklerini ifade etti.

Bazı dönemlerde fiyatlar ekonomik temellerden kopar ve yükseliş kendi kendini besleyen bir sürece dönüşür. Buna ekonomide 'balon' denir. Beklentiler fiyatları artırır; artan fiyatlar da beklentileri güçlendirir.

Bu süreç kalıcı değildir. Bir noktada fiyatların gerçek değerlerden uzaklaştığı anlaşılır, talep zayıflar ve ya sert bir düzeltme ya da uzun bir durgunluk başlar. Buna 'balonun patlaması' denir.

Balonlar yalnızca finansal varlıklarda değil, konut piyasasında ve hatta günlük mal ve hizmet fiyatlarında da görülebilir.

Bugün Türkiye açısından temel soru şudur: Konut ve hizmet fiyatlarındaki artış bir balon mu, yoksa farklı bir fiyatlama dinamiği mi?

İspanya: Klasik Balon Örneği

2000'li yıllarda İspanya'da düşük faizler, kolay kredi erişimi ve sürekli artış beklentisi konut talebini hızla artırdı. İnşaat sektörü büyüdü, ancak arz kısa sürede gerçek ihtiyacın üzerine çıktı.

2008 küresel krizinin ardından sistem çöktü; konut fiyatları geriledi, projeler yarım kaldı ve işsizlik hızla yükseldi. Bu örnek, kredi genişlemesi ve beklenti kaynaklı balonların ne kadar sert sonuçlar doğurabileceğini gösterir.

Yunanistan: Arz Eksikliği ve Dış Talep

Yunanistan'da ise tablo farklıydı. Kriz sonrası inşaat arzı zayıfladı. Buna karşılık turizm ve yabancı talep özellikle büyük şehirlerde fiyatları yukarı çekti.

Burada sorun aşırı arz değil, yetersiz arz ve dış talep kaynaklı dengesizliktir. Bu nedenle fiyat artışları klasik bir balondan çok farklı bir yapıya işaret eder.

Türkiye: Balon mu, Uyumsuzluk mu?

Türkiye'de konut fiyatları son yıllarda hızlı biçimde artmıştır. Ancak balon tanısı için yalnızca fiyatlara bakmak yeterli değildir; asıl önemli olan gelirlerle ilişkidir.

Son dönemde: Fiyatlar gelirlerden hızlı artmıştır, kira çarpanları yükselmiştir, yatırım amaçlı alımlar artmıştır, 'fiyatlar düşmez' beklentisi güçlenmiştir (enflasyon direnci).

Buna karşılık İspanya'daki gibi geniş ve sürdürülemez bir arz fazlası belirgin biçimde oluşmamıştır.

Bu nedenle Türkiye'deki tablo, klasik bir balondan çok daha karmaşık bir görünüme işaret etmektedir.

Konutun Ötesi: Hizmet Fiyatları

Sorun yalnızca konutla sınırlı değildir. Restoran, kafe, otel gibi hizmet sektörlerinde de benzer fiyat artışları gözlenmektedir.

Burada maliyetlerin yanı sıra beklentiler de belirleyicidir. İşletmeler, 'bu fiyatı müşteri öder' varsayımıyla fiyatları yukarı çekebilmektedir.

Bu durum varlık balonundan farklıdır; ancak fiyatların gelirlerden kopmasına benzer sonuçlar doğurur.

Gelirden Kopan Fiyatlama

Turistik bölgelerde fiyatlar giderek yerel gelirlerden çok dış talebe göre oluşmaktadır. İstanbul, Bodrum ve Çeşme gibi yerlerde bu ayrışma daha belirgindir.

Ekonomi giderek yerel gelir düzeyinden çok, ödeme gücü yüksek talep tarafından şekillenmektedir.

Sonuç

Türkiye'deki durum ne İspanya'daki gibi klasik bir konut balonu ne de yalnızca arz yetersizliğiyle açıklanabilecek bir yapıdır.

Daha doğru tanım, geniş çaplı bir fiyat-gelir uyumsuzluğudur.

Bu tür dönemlerde düzeltme her zaman fiyat düşüşüyle gerçekleşmez; kimi zaman kur ayarlamalarıyla, kimi zaman da gelirlerin fiyatları zaman içinde yakalamasıyla ortaya çıkar.

Fiyatların toplumun gelir düzeyiyle uzun süre uyumsuz kalması genellikle sürdürülebilir değildir. Önemli olan, bu uyumun nasıl ve hangi maliyetle sağlanacağıdır.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Oysa on iki aylık bir dönem için öngörülen bu orana yalnızca beş ayda ulaşıldı, hatta bu düzey aşıldı bile. Beş aylık oran yüzde 16,61 oldu.

Yüzde 16'lik hedef, artık yüzde 24. Daha önce yüzde 15-21 olarak belirlenmiş olan tahmin aralığında da alt sınır artık kaldırıldı ve üst sınır yüzde 26. Aslında bu da tuhaf. Merkez Bankası '2026 enflasyonunu yüzde 26 tahmin ediyorum ama hedefim yüzde 24' diyor. Örtülü biçimde 'Hedefi yüzde 24 yaptığıma bakmayın, ben de yüzde 26 bekliyorum' denilmiş oluyor.

Ama artık ne yüzde 24'ün bir önemi var, ne yüzde 26'nın:

Yüzde 6, hatta 8 bile mümkün değil

Yılın tamamlanmasına yedi ay var ve yüzde 24'te kalmak son yedi ay toplamındaki artışı yüzde 6,3'te, yüzde 26'da kalmak ise yedi ay toplamındaki artışı yüzde 8,1'de tutabilmeyi gerektiriyor.

Son yedi ay toplamında yüzde 6,3: Türkiye bu düzeyi ne zamandan beri yakalayamıyor biliyor musunuz, son sekiz yıldır. 2018-2025 döneminde hiçbir zaman böyle bir oran gerçekleşmemiş.

Daha önceki dönemlerde ise yıllık enflasyon bugünküyle kıyaslanmayacak kadar düşük olduğu için son yedi ay itibarıyla daha düşük oranlar tabii ki görülmüş.

İlk beş ay-yıllık dengesi

Son yirmi yılın ilk beş ayındaki TÜFE artışının, o yılın toplam gerçekleşmesindeki oranına baktım. Bu oran, grafikte de görüleceği gibi yıldan yıla çok farklılık gösteriyor.

Ama yirmi yıllık dönemin tümü dikkate alındığında pek farklılık göstermeyen değerler de var.

İlk beş ayın yıllıktaki payı bu yirmi yılda aritmetik ortalamada yüzde 45,22.

En düşük ve en yüksek birer oranı atarak yaptığım kırpılmış ortalama yüzde 45,60.

En düşük ve en yüksek ikişer oranı dışlayarak belirlediğim ortalama yüzde 45,76.

Yine aynı şekilde en düşük ve en yüksek bu kez üçer oranı dikkate almadan belirlediğim ortalama yüzde 45,90.

Medyan ise bu yirmi yıl için yüzde 47,06. Yani tüm değerler aritmetik ortalamaya yakın bir düzeyde.

Yüzde 35'in altı mucize

İlk beş ay-yıllık gerçekleşme dengesinde aritmetik ortalama yüzde 45,22, medyan yüzde 47,06:

Beş aydaki yüzde 16,61'in aritmetik ortalamaya, yani yüzde 45,22'ye denk geldiğini varsayarsak 2026 enflasyonu yüzde 36,7 olacak.

Yok eğer yüzde 16,61'in medyan olan yüzde 47,06'ya denk geldiğini varsayarsak 2026 enflasyonu yüzde 35,3 düzeyinde oluşacak.

Arada çok büyük bir fark yok. Ha 35, ha 36 ya da 37; sonuçta 35'in altına inilemiyor.

En aykırı yıla göre bile

İlk beş aydaki enflasyonun yıllık enflasyona göre en yüksek gerçekleştiği yıl yüzde 65,85'lik oranla 2014:

2014'ün ilk aylarında FED'in parasal genişlemeyi bitirme kararı ve bunun etkisiyle Türkiye ve benzer ülkelerden yoğun sermaye çıkışı yaşandı. Bu karar TL'nin ilk aylarda hızla değer yitirmesine yol açtı ve ağırlıkla bundan kaynaklanmak üzere hızlı bir enflasyon yaşandı. Öyle ki 2014'ün ilk beş ayındaki fiyat artışı yüzde 5,38'i buldu, yıl ise yüzde 8,17'lik oranla kapatıldı. Yani ilk beş aydaki oranın yıllıktaki payı yüzde 66'ya yaklaştı.

Varsayalım bu yıl da aslında ilk aylar çok kötüydü, bundan sonrası ise çok daha iyi geçecek. Ve varsayalım ki bu yılın ilk beş ayındaki artışın toplamdaki payı bu anlamda rekor kırılan 2014'teki yüzde 65,85 düzeyinde.

Eğer bu yıl ilk beş aydaki yüzde 16,61'i yüzde 65,85'e denk diye varsayarsak yılın tümündeki gerçekleşme yüzde 25,2 olacak. Merkez Bankası'nın son hedefi olan yüzde 24'ün niye tutturulamayacağının bir başka göstergesi de bu. Son yirmi yılın en uç oranı dikkate alınsa bile 2026'da yüzde 24 aşılıyor.

Kaldı ki 2014'ün 65,85'lik oranı bir istisna ve yirmi yılın ortalaması yüzde 45'lerde. Yüzde 45'e göre yapılan hesaplama da bizi zaten yüzde 35 dolayında bir orana götürüyor.

Savaş bitince mümkün mü?

'Mümkün mü' diye sorduğum 24 ya da 26 değil, bir kere onu vurgulayayım. Artık 'Mümkün mü' diye sorulması gereken bu yılın gerçekleşmesinin yüzde 30'un altında kalıp kalmayacağı.

Hani 'yapışkan enflasyon' denilen bir kavram var ya, Türkiye tam olarak bunu yaşıyor. Haziran 2025'ten Mayıs 2026'ya kadar olan on iki aydaki yıllık enflasyon yüzde 30,65 ile yüzde 35,05 arasına adeta sıkıştı.

Son on ay dikkate alındığında sıkışmışlık daha da belirgin. Ağustos 2025-Mayıs 2026 döneminde yıllık enflasyon yüzde 30,65 ile yüzde 33,29 arasında. Aradaki fark yalnızca 2,64 puan.

Bu eğilim bile ortada dezenflasyon programı diye lanse edilen programın kalmadığını gösteriyor da ekonomi yönetimi hâlâ bu program varmış gibi davranıyor. Peki savaş sonrasında çok şey değişir mi?

Fiyatlama davranışlarının düzelmesi yönünde en küçük bir emare yok.

Savaş ve enerji maliyetleri yüzünden belli bir düzeye çıkarılan fiyatların savaş sona erince geri çekilmesini hiç kimse beklemiyor.

Dolayısıyla sağlanacak barış, olsa olsa yeni artışların çok yüksek olmaması sonucunu doğurabilir, o kadar. Ama barış, enflasyonun yüzde 30'ların altında kalmasını ne yazık ki sağlamaz.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.