Ekonomi

TCMB Başkanı Karahan'dan enflasyon ve büyüme mesajları

TCMB Başkanı Dr. Fatih Karahan, New York ve Washington'da gerçekleştirdiği sunumlarda enflasyondaki düşüş süreci ve ekonomik aktivitedeki görünümü değerlendirdi.

Merkez Bankası Başkanı Dr. Fatih Karahan, New York ve Washington DC'de yatırımcılarla bir araya geldiği toplantılarda Türkiye'nin enflasyon ve makroekonomik görünümünü paylaştı. Mart 2026 itibarıyla yıllık enflasyonun yüzde 30,9'a gerilediğini açıklayan Karahan, hem talep hem de arz cephesindeki dengelenmenin sürdüğünü vurguladı.

Enflasyondaki gerileme hız kazandı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre TÜFE, Mayıs 2024'teki yüzde 75,5'lik zirvenin ardından kesintisiz bir düşüş eğilimi izledi. Mart 2026'da yüzde 30,9 seviyesine gerileyen yıllık enflasyon, hem baz etkisi hem de kısıtlayıcı para politikasının sonucu olarak önemli ölçüde yumuşadı.

TCMB'nin takip ettiği 6 farklı göstergenin ortalaması olan 'ana eğilim' ise Mart 2026'da aylık yüzde 1,9'a indi. Medyan TÜFE de yüzde 1,8 ile yılın en düşük seviyelerine geriledi. Kurum, bu tablonun dezenflasyon sürecinin sürdüğüne işaret ettiğinin altını çizdi.

Alt kalemler genelinde iyileşme
Hizmet enflasyonu Mart 2025'teki yüzde 56,3 seviyesinden Mart 2026'da yüzde 40,3'e geriledi. Temel mallar yüzde 19,4'ten yüzde 16,1'e, gıda yüzde 37,1'den yüzde 32,4'e indi. Enerji yüzde 42'den yüzde 34,2'ye, alkol-tütün-altın kalemi ise yüzde 44,5'ten yüzde 32,8'e düştü.

Hizmet enflasyonunda kira ve eğitim baskısı azalıyor

Hizmet enflasyonunun en yüksek seyrettiği iki kalem olan kira ve eğitim, yavaşlama eğilimini sürdürdü. Kira enflasyonu yüzde 91,8'den yüzde 52,4'e, eğitim ise yüzde 80,4'ten yüzde 52,0'ye geriledi. Yeni kiracı kira endeksi de yüzde 34,2 ile TÜİK kira endeksinin (yüzde 52,5) çok altında. Bu fark, önümüzdeki aylarda kira enflasyonunun daha da düşeceğine işaret ediyor.

Merkez Bankası, eğitim kalemi üç aylık birikimli değişiminin yüzde 23,8'den yüzde 13,2'ye gerilediğini ve bu trendin yıl boyunca dezenflasyona destek vermeye devam etmesinin beklendiğini açıkladı.

Enerji: eşel mobil sistemi koruyucu işlev görüyor

Brent ham petrol fiyatlarındaki olası yükselişin enflasyon üzerindeki etkisini sınırlandırmak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi (EMS), önemli bir tampon görevi üstleniyor. Ortalama petrol fiyatının 70 dolar olduğu senaryoda enflasyona katkı yalnızca 0,6 puan olurken, 90 dolar senaryosunda bu etki 1,6 puana çıkıyor. Eşel mobil olmadan bu rakamlar sırasıyla 1,9 ve 5,3 puana ulaşırdı.

İktisadi faaliyet yavaşlıyor, talep dengeleniyor

2025 yılının ikinci ve üçüncü çeyreğinde ivme kazanan ekonomik büyüme, dördüncü çeyrekte yüzde 0,4'e geriledi (mevsimsellikten arındırılmış, çeyreklik). Kapasite kullanım oranı 2007-2024 ortalamasının (yüzde 75,7) altında, yüzde 73,3 düzeyinde seyrediyor.

Otomobil satışları, beyaz eşya ve kartlı harcamalar gibi talep göstergeleri yılın ilk çeyreğinde çeyreklik bazda geriledi. Anket verileri de sipariş beklentilerindeki zayıflamayı doğruluyor. Merkez Bankası, bu tabloyu enflasyonla mücadele açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriyor.

Kredi büyümesi yavaşladı, rezervler güçlü

Yılın ilk çeyreğinde yapılan makroihtiyati sıkılaştırmanın ardından kredi büyümesi (13 haftalık yıllıklandırılmış) yüzde 30,7'ye geriledi. Öte yandan TCMB brüt rezervleri Nisan 2026 itibarıyla 171 milyar dolara yükseldi; swap hariç net rezerv de 32 milyar dolar ile 2024 Mart'taki eksi 65 milyar dolarlık seviyenin çok üzerine çıktı.

Altın fiyatlarındaki gerilemenin hanehalkı döviz talebini olumlu etkilediği de dikkat çeken bir gelişme oldu. 23-27 Mart haftasında 1,96 milyar dolara çıkan kıymetli maden alımları, takip eden haftalarda belirgin biçimde azaldı.

Cari denge tarihsel ortalamanın altında

Cari işlemler dengesi/GSYH oranı, 2005-2025 ortalaması olan yüzde eksi 3,6'nın altında, yaklaşık yüzde eksi 2,5 civarında seyrediyor. Enerji ithalat maliyetlerindeki gerileme ve güçlü turizm gelirlerinin bu dengeyi desteklediği vurgulandı.