Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olmasına kesinlikle izin vermeyeceklerini vurgulayarak, 'İran nükleer silaha sahip olamaz. Olamayacak. Bunu biliyorlar ve kabul ettiler. Ancak bize gönderdikleri mesaj bu değil. Biz oyun oynamayız' ifadelerini kullandı.

Trump, İran konusunda Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile uzun bir görüşme gerçekleştireceklerini belirterek, 'Bununla ilgili uzun bir görüşme yapacağız. Onun nispeten iyi davrandığını düşünüyorum. Ablukaya bakarsanız problem yok. Çin bu bölgeden büyük miktarda petrol alıyor, şu anda bir sorun görünmüyor' diye konuştu.

'Ya Anlaşma Ya Yıkım'

İran üzerindeki baskının sürdüğünü savunan Trump, 'İran'ı büyük ölçüde kontrol altında tutuyoruz. Ya bir anlaşma yapacağız ya da yerle bir edilecekler. Her iki durumda da biz kazanacağız' dedi.

ABD'deki ekonomik duruma ilişkin bir soruya da yanıt veren Trump, önceliğinin İran'ın nükleer faaliyetleri olduğunu belirterek, 'Amerikalıların finansal durumunu düşünmüyorum. Kimseyi düşünmüyorum. Tek düşündüğüm şey İran'ın nükleer silaha sahip olmaması' ifadelerini kullandı.

'Hiçbir Şeyi Aceleye Getirmeyeceğiz'

Trump, WABC Radyo'ya verdiği röportajda ise İranlı yetkililerin zenginleştirilmiş uranyumu ABD'ye teslim etmeyi teklif ettiğini öne sürdü. İran'ın uranyum zenginleştirmeyi durduracağına ve nükleer silah çalışmalarından vazgeçeceğine 'yüzde 100' emin olduğunu söyleyen Trump, İran'daki vurulan nükleer tesislerde bulunan nükleer materyallerin de ABD tarafından çıkarılacağını iddia etti.

İran'la yürütülen müzakerelerde üzerinde herhangi bir baskı olmadığını kaydeden Trump, 'Üzerimde hiçbir baskı yok. Hiçbir şeyi aceleye getirmeyeceğiz. Elimizde birçok koz var' dedi.

Trump, Beyaz Saray'da yaptığı önceki açıklamalarda ise İran'la sağlanan ateşkesin son derece kırılgan olduğunu savunmuş, Tahran yönetiminin sunduğu son öneriyi 'aptalca' olarak nitelendirmişti. ABD Başkanı, 'Ateşkes şu anda en zayıf anında. Adeta yaşam desteğine bağlı durumda' değerlendirmesinde bulunmuştu.

Trump: 'Küba Bizden Yardım İstiyor'

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Küba'nın ABD'den yardım talep ettiğini duyurdu.

Cumhuriyetçi bazı Kongre üyelerinin kendisine 'Küba'ya müdahale edilmemesi yönünde telkinde bulunduğu' yönündeki iddiaları reddeden Trump, Küba'yı 'çökmüş bir devlet' olarak tanımladı.

Trump paylaşımında, 'Küba bizden yardım istiyor ve biz de onlarla konuşacağız' ifadelerini kullandı.

Daha önce yaptığı açıklamalarda görev süresi sona ermeden 'özgür Havana'yı' ziyaret etmek istediğini söyleyen Trump, İran gündeminin ardından Küba konusuna yoğunlaşacaklarını da belirtmişti.

'Sağdan soldan patlak veren kokuşmuşluk karşısında adı ak, alnı ak, sicili ak, böyle bir hareketin mensubu olmanın haklı onurunu yaşıyor, davamıza en küçük bir leke bulaştırmadığınız için sizleri tebrik ediyorum.' diyen Erdoğan, bu sene AK Parti'nin kuruluşunun 25. yılının idrak edildiğini söyledi.

Erdoğan, 14 Ağustos 2001'de 'artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak' iddiasıyla çıktıkları yolda, 25 yıldır milletin desteği ve hayır duasıyla kararlılıkla yürüdüklerini kaydetti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti:

'Partimizi hedef alan nice saldırılara rağmen sırtımızı önce Hakk'a, sonra halka verdik. Milletin çizdiği istikametten ayrılmadan işte bugünlere geldik. Çok şükür 25 yıldır aziz milletimizin umudunu boşa çıkarmadan, bize yüklediği ağır mesuliyetin idrakıyla gece gündüz çalışıyoruz. 25. kuruluş yıl dönümünü hem partimiz hem de demokrasi ve kalkınma mücadelemiz açısından önemine, anlamına ve tarihimizde temsil ettiği müstesna konuma uygun şekilde değerlendirmek niyetindeyiz. Bir taraftan her günü, her anı hizmet ve eser siyasetiyle geçen 25 yılımızı tekrar hatırlarken, diğer taraftan daha büyük başarılara imza atacağımız ikinci çeyrek asrın vizyonunu ortaya koyacağız. İnşallah bunu da sizlerle birlikte gerçekleştireceğiz.

Hem kendimizi sigaya çekecek, nerede eksiğimiz, hatamız varsa tespit edecek, hiçbir komplekse kapılmadan öz eleştirimizi cesaretle yapacağız. Hem de 25 yıllık tecrübelerin ışığında Türkiye'nin ve Türk demokrasisinin gelecek çeyrek asrına yön verecek bir tasavvuru, bir paradigmayı, millete umut aşılayacak yeni bir vizyonu şekillendirmenin çabası içinde olacağız. Hizmetle, planla, projeyle, ufukla, vizyonla işi olmayanların bizi kendi sığ gündemleriyle meşgul etmelerine fırsat vermeyeceğiz. Her zaman söylediğim gibi, biz işimize bakacağız, önümüze bakacağız, 25 yılın birikiminin rehberliğinde gelecek 25 yılda nasıl bir Türkiye görmek istediğimizin yol haritasını şimdiden belirlemeye odaklanacağız. Her birinizden büyük bir gururla kutlayacağımız 25. yıl etkinliklerimize bu anlayışla yaklaşmanızı bekliyorum.'

'Türkiye merkezli düşünen herkese kapımızı ardına kadar açtık'

AK Parti'nin, yegane hedefi, gayesi ve amacının millete, ülkeye hizmet etmek, hizmet üretmek olan bir siyasi hareket olduğunu dile getiren Erdoğan, 25 yıl önce partiyi kurarken gerilim siyasetine son vereceklerini, siyasete yeni bir soluk getireceklerini, Türkiye'de siyasetin aktığı nehrin yatağını değiştireceklerini vurguladıklarını, milletin tüm renklerini parti bünyesinde buluşturmaya gayret edeceklerini deklare ettiklerini hatırlattı.

Erdoğan, geride kalan 25 yılda AK Parti'nin Türk siyasetinin merkezi olma vasfının örselenmesine hiçbir şekilde müsaade etmediklerini belirterek, şunları kaydetti:

'Hayat tarzı, kökeni, meşrebi, mezhebi ne olursa olsun, Türkiye merkezli düşünen, ilkelerimiz noktasında bunu benimseyen herkese kapımızı ardına kadar açtık. Bugün de aynı çizgide siyaset yapmaya devam ediyoruz. Anadolu'yu, Trakya'yı, yedi coğrafi bölgemizin tamamını, 81 vilayetimizin her birini nasıl hiçbir ayrım yapmadan kucaklıyorsak, ülkesine, milletine ve şehrine samimiyetle hizmet etmek isteyenleri de aynı halisane duygularla partimizin saflarına dahil ediyoruz. İnşallah birazdan AK Parti ailesine yeni katılan arkadaşlarımızın rozetlerini takacağız. Türkiye'ye hizmet mücadelesini bugünden itibaren AK Parti çatısı altında yürütecek Afyonkarahisar ve Dinar belediye başkanlarımız ile belediye meclis üyelerimize, aramıza hoş geldiniz, sefalar getirdiniz diyorum.'

'CHP yönetimi yanlışı daha büyük bir yanlışla telafi etmeye çalışmaktadır'

'Şunun bilinmesini isterim ki, iyice muvazeneyi yitiren CHP yönetiminin kirli siyaseti bizi yolumuzdan alıkoyamaz. Kimse kusura bakmasın ama siyasi üslubu kişinin aynasıdır.' diyen Erdoğan, karakter suikastı yapanların, karakter fukaralarının ta kendileri olduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Affınıza sığınarak söylüyorum. Meyhane jargonuyla ona buna saldırarak, ona buna hakaret ederek siyasetteki kapasite açığı kapatılamaz. CHP yönetimi, vatandaşın aklıyla alay etmeyi artık bırakmalı, başkalarını suçlama kurnazlığından bir an önce vazgeçmelidir. Hata yapmak tabii ki insana mahsustur. Fakat hatada ısrar etmek akıllı insanın karı değildir. Buna rağmen CHP yönetimi, yanlışı daha büyük bir yanlışla telafi etmeye, ortaya saçılan pislikleri daha büyük yalanlarla örtmeye çalışmaktadır. Bu, son derece bayat bir stratejidir. Bu, ucuz bir politikadır ve kullanım ömrü çoktan dolmuştur. CHP yönetimi bahane, bühtan ve fitne üretmeye harcadığı enerjiyi artık kendi yanlışlarıyla yüzleşmeye ayırmalı, şayet yürekleri yetiyorsa, eğer cesaretleri varsa bunları düzeltmek için çaba harcamalıdır. Herkesi bir kez daha siyasette seviyeyi, nezaketi, centilmenliği gözetmeye çağırıyorum. Onlar ne yaparsa yapsın, biz yeni arkadaşlarımızla el ele verecek, tam bir dayanışma içinde Afyon'un daha gelişmesi için birlikte çalışacağız.'

Erdoğan, makamda, unvanda, koltukta şeref bulan değil aksine şerefi millete hizmet etmekte gören bir kadro olduklarını belirtti.

Siyaset tarzlarında eski-yeni ayrımı olmadığını vurgulayan Erdoğan, 'Bizim anlayışımızda kibir yoktur. Böbürlenme, millete tepeden bakma, millete karşı hürmetsizlik yoktur. Bizde, hizmet ve eser yarışı vardır. Milletin gönlüne girme rekabeti vardır. Hepimiz Türkiye'ye ve Türk milletine hizmet davasının neferleriyiz. Türkiye Yüzyılı'nı inşa edene kadar durmadan, dinlenmeden koşturacağız. Buradaki her bir arkadaşımın da şahsımla aynı hassasiyetleri taşıdığını çok iyi biliyor, sizlere güveniyorum.' diye konuştu.

Yurt dışındaki Türk vatandaşları

'Muhalefetin nereden tutsanız elinizde kalan sorunlu yaklaşımından yurt dışında yaşayan vatandaşlarımız da nasibini alıyor.' ifadesini kullanan Erdoğan, aralarında genel başkanların da olduğu muhalefet aktörlerinin gurbeti sılaya çevirmiş 7 milyonu aşkın vatandaşı dışlamaya, ötekileştirmeye, onlara ikinci sınıf insan muamelesi yapmaya devam ettiğini dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Hatırlayın, geçen yaz yüreği memleket hasretiyle yanan vatanperver bir kardeşimize sırf Türkiye'yi övdü diye yapmadıklarını bırakmadılar. Hatta ağzı bozuk bir tanesi çıktı, bu insanlarımıza yönelik affedersiniz 'zırzop' ifadesini kullanacak kadar ileri gitti. Bunun için özür dileme erdemini bile göstermediler. Hiçbir şey olmamış gibi siyasi ahlaktan, vatandaşa saygıdan bahsetmeye devam ettiler. Biz hatalarını düzeltmelerini bekledikçe bakıyorsunuz bunlar yanlışta ısrar etmeyi sürdürüyor. Ellerine geçirdikleri her fırsatı Avrupa'da yaşayan kardeşlerimize yönelik bir linç kampanyasına dönüştürüyorlar.

Buna, geçtiğimiz hafta bir kez daha şahitlik ettik. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanımız, Belçika ziyaretinde orada yaşayan esnaflarımızı ziyaret etti diye yapmadıkları nezaketsizlik kalmadı. Neymiş, yurt dışındaki esnaflarımızı niçin ziyaret ediyormuş? Niçin Türkiye'de esnaf ziyareti yapmıyormuşuz da Avrupa'da yapıyormuşuz? İnsanda biraz vicdan olur, adalet duygusu olur, rakiplerini takip edecek kadar siyasi akıl olur. Hadi, bunlar yok diyelim. İnsanda en azından millet bilinci olur. Meşhur hikayedeki gibi biz bunun neresini düzeltelim?'

Erdoğan, AK Parti ve Cumhur İttifakı olarak esnafla en sık bir araya gelen, tüccarından sanayicisine iş çevreleriyle irtibatı en güçlü kadro olduklarını dile getirdi.

Belediye başkanları ve il, ilçe başkanlarının her fırsatta kendi il ve ilçelerinde ticaret erbabının kapısını çaldığını, halini hatırını sorduğunu anlatan Erdoğan, şunları söyledi:

'Kabinemiz, ekonomi yönetimimiz, iş dünyamız başta olmak üzere toplumumuzun çeşitli kesimleriyle buluşuyor, istişare ediyor. İkincisi, yurt dışında yaşayan 7 milyonu aşkın kardeşimizle ülkemiz sınırları içinde yaşayan 86 milyon vatandaşımız arasında ne fark var? 81 ilimizdeki esnaflarımız ile Avrupa'dan Asya'ya, Afrika'dan Amerika'ya kadar, dünyanın farklı yerlerinde helalinden rızkını kazanan insanlarımız arasında Allah aşkına nasıl bir fark var? Bundan 60-70 sene önce bir bavulla Avrupa'ya gitmiş, çok zor şartlar altında çalışmış, yeri gelmiş aşağılanmış, yeri gelmiş ayrımcılığa uğramış ama sonunda emeğiyle, alın teriyle, bileğinin gücüyle acı vatanı ikinci vatan eylemiş, yurt dışında güzel ahlakın, dürüstlüğün timsali olmuş bu kardeşlerimizi biz nasıl kendimizden ayrı görebiliriz? Bir defa şunu herkes bilsin, anlasın ve kabul etsin. Ankara Çıkrıkçılar Yokuşu'ndaki kardeşlerimiz nasıl bizim insanımızsa, Berlin'deki, Brüksel'deki vatandaşlarımız da canımızdan birer parçadır. Kulu'daki esnaflarımız, nasıl ticari hayatımızın can damarlarıysa, İsveç'teki Kululu kardeşlerimiz de Türk ekonomisinin önemli katkılarıdır. Afyon Emirdağlı ahilerle nasıl iftihar ediyorsak Belçika'daki Emirdağlıların başarılarıyla da aynı şekilde kıvanç duyuyoruz.'

'Onların kapısını muhalefet gibi seçimden seçime değil sair zamanlarda da çalmaya devam edeceğiz'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yurt dışındaki vatandaşların sadece turizm gelirlerindeki payının 11 milyar doların üzerinde olduğunu dile getirdi.

Bu rakama, diplomaside, kültürde, ticarette, eğitimde, bilimde yaptıkları katkıları eklediklerinde ortaya gerçekten gurur verici bir tablonun çıktığına dikkati çeken Erdoğan, şunları kaydetti:

'Hal böyleyken bu vatandaşlarımızın kapısını çalmamız, ziyaret etmemiz, hallerini, hatırlarını sormamız birilerine adeta dert oluyor, dert. Oysa burada sorgulanması gereken, bizim yurt dışındaki kardeşlerimizle hemhal olmamız asla değildir. Asıl sorgulanması gereken, muhalefet partilerinin böyle bir gündemlerinin olmamasıdır. Asıl eleştirilmesi gereken, güya bu ülkede siyaset yapanların dünyanın yüzlerce ülkesinde kök salmış vatandaşlarımızı görmezden gelmeleridir. Asıl utanılması gereken, milletimizin ayrılmaz parçası olan Avrupa Türk toplumuna yönelik tahkir edici, ötekileştirici, ayrıştırıcı söylemlerdir. Asıl yüz kızartıcı olan ülkemizi yurt dışında başarıyla temsil eden Türkiye sevdalısı yüreklere 'zırzop' diyerek hakaret eden aşağılık zihniyettir. Asıl hicap duyulması gereken 5 dakikacık bir görüşme için Batı başkentlerinde nöbet tutanların kendi insanımıza sırtını dönmesidir. Hiç kusura bakmasınlar. Muhalefet öyle istiyor diye biz Türk diasporasına sırtımızı dönemeyiz. İster ülkemizde, isterse yurt dışında yaşasın bütün vatandaşlarımızı aynı muhabbetle bağrımıza basmaya devam edeceğiz. Onların kapısını muhalefet gibi seçimden seçime değil sair zamanlarda da çalmaya, dertlerine ve sevinçlerine ortak olmaya devam edeceğiz. Başkonsolosluklarımızla, diplomatik misyonlarımızla, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığımızla, AK Parti Dış İlişkiler Başkanlığımızla ve diğer tüm kurumlarımızla gurbeti sılaya çevirmiş 7 milyon insanımızın her daim yanında olmaya devam edeceğiz.'

Kazakistan ziyareti

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yarın Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in davetine icabet için Kazakistan'a gideceğini belirtti.

İlk olarak başkent Astana'da Türkiye-Kazakistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi'nin 6. Toplantısı'nı gerçekleştireceklerini bildiren Erdoğan, ardından 15 Mayıs'ta Türk Devletleri Teşkilatı'nın gayri resmi zirvesine iştirak etmek üzere Türkistan'a gideceklerini, dönüşte ise 16 Mayıs'ta Kocaeli'de gençlik kollarının düzenlediği gençlik şöleninde, on binlerce gençle bir araya geleceklerini kaydetti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk gençlerini cumartesi günü Turka Kocaeli Stadyumu'ndaki büyük şölene davet etti.

Kurban Bayramı'nı şimdiden tebrik eden Erdoğan, 'Sizlerden her bayramda olduğu gibi bu Kurban'da da garip gurebanın, fakir fukaranın derdiyle dertlenmenizi, şehrin çeperlerindeki kardeşlerimizi boynu bükük bırakmamanızı istirham ediyorum. Genişletilmiş İl Başkanları Toplantımızın hayırlara vesile olmasını diliyor, hepinizi sevgiyle, saygıyla selamlıyorum. Sağ olun, var olun, Allah'a emanet olun.' dedi.

İran'la ateşkes anlaşmasının şu anda çok zayıf bir durumda olduğunu belirten Trump, İran'a saldırıların sürebileceğini ima etti.

Trump, 'Ateşkes, inanılmaz derecede zayıf, şu anda en zayıf anında diyebilirim. (İran'ın gönderdiği öneri metni) Bu çöp parçasını okuduktan sonra, ki okumayı bile bitirmedim, 'bunu okuyarak zamanımı boşa mı harcayacağım' dedim, şu anda (ateşkesin) en zayıf anında olduğunu söyleyebilirim. Yaşam desteğine bağlı durumda.' değerlendirmesini yaptı.

İran'ın gönderdiği öneri için 'aptalca' dedi

Trump, İran'ın kendilerine gönderdiği ve reddettiği son öneriden hiç memnun olmadığını ve bu öneride, İran'ın nükleer silaha sahip olmayacağı taahhüdünü yapmadığını aktararak, 'İran'ın gönderdiği öneri, aptalca bir öneriydi, kimse bunu kabul etmezdi. Belki Obama ve Biden kabul ederdi.' diye konuştu.

İran'daki nükleer tozu oradan alabilecek sadece iki ülke bulunduğunu ve bu ülkelerin, ABD ile Çin olduğunu ifade eden Trump, 'İranlılar, bana çok net bir şekilde bu nükleer tozu almamız gerektiğini söyledi.' dedi.

Trump, 4 gün boyunca İran'dan gelecek mektubu beklediklerini ve 'hazırlanmasının 10 dakika sürmesi gerektiğini' belirttiği mektuptan memnun olmadığının altını çizdi.

İran yönetiminin 'aptal insanlardan' oluştuğunu savunan ABD Başkanı, 'Şöyle düşünüyorlar; 'Bundan sıkıldım, biraz baskı hissediyorum.' diyeceğimi düşünüyorlar. Hiçbir baskı hissetmiyorum. Biz bir zafer kazanacağız. Askeri açıdan teorik olarak zaten tam bir zafer elde ettik.' yorumunu yaptı.

İran'ın önce, 'nükleer silaha sahip olmama konusunda ABD ile mutabık kaldığını' ancak sonra bu sözlerinden geri döndüğünü iddia eden Trump, bu madde olmadan İran'la anlaşamayacaklarını kaydetti.

İran'da 'çılgınlar' ve 'ılımlılar' olarak iki siyasi grubun birbiriyle uzlaşamadığını savunan Trump, 'İran'da bir yanda ılımlılar var ve bir anlaşma imzalamak için can atıyorlar, diğer yanda da çılgınlar var. Sanırım uzlaşmacılar çılgınlardan biraz korkuyorlar.' değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı, İran konusunda sadece askeri seçeneklerin masada olmadığını vurgulayarak, 'Bence onlarla anlaşma yapmak gayet mümkün. Ancak 4-5 kez fikir değiştirdiler. Lider kadroları çok güvenilmez insanlar.' diye konuştu.

Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı

ABD Başkanı, İranlı göstericilere ulaştırılması gereken silahları ellerinde tuttukları gerekçesiyle bölgedeki Kürtler konusunda eleştirilerde bulundu.

Trump, 'Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı. Kürtlerin Kongre'de iyi bir itibarları var. Kongre, 'onların çok sıkı savaştığını' söylüyor. Ancak onlar, kendilerine ödeme yapıldığında savaşıyorlar. Bu yüzden Kürtlerden çok hayal kırıklığına uğradım.' ifadelerini kullandı.

Buradaki kadınlara karanfil hediye eden Göktaş, her biriyle tek tek sohbet edip, herhangi bir isteklerinin veya şikayetlerinin olup olmadığını sordu.

Bakan Göktaş, ziyarette basın mensuplarına yaptığı açıklamada, Sarıyer İzzet Baysal Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde kalan annelerle bir araya geldiklerini aktararak, huzurevi sakinlerine sağlıklı, sıhhatli, uzun ömürler diledi.

Devletin hiç kimseyi geride bırakmayan bir anlayışla hareket ettiğini belirten Göktaş, "Hem Aile Yılı'ndayız hem de önümüzdeki 10 yılı Aile ve Nüfus 10 Yılı olarak ilan ettik. Nüfusumuz yaşlanıyor ama aynı zamanda biz genç ve dinamik nüfusumuzu teşvik etmek adına pek çok çalışmalar yürütüyoruz." diye konuştu.

Göktaş, bu kapsamda kadınların doğum izinlerini 6 aya, babalık iznini ise 2 haftaya çıkardıklarını, koruyucu ailelere de bu kapsamda izin verdiklerini hatırlatarak, "Aile Yılı'nda, Aile ve Nüfus 10 Yılı'nda anneliğin, babalığın tekrar itibar kazandığı, birlik, beraberlik ve dayanışmanın güçlü olduğu bir Türkiye Yüzyılı'nı hep beraber inşa etmeye devam edeceğiz." ifadesini kullandı.

Huzurevi sakinleriyle hatıra fotoğrafı çektiren Göktaş'a, burada yaşayan sakinler tarafından hazırlanan tablo hediye edildi.

Bakan Göktaş'a, İstanbul Valisi Davut Gül ile İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Ömer Turan da ziyaretinde eşlik etti.

Sergi, Gazze halkından gelen mektuplar, çocukların çizdiği resimler ve bölgeden ulaştırılan video kayıtlarına odaklanırken, savaşın ve insani krizin bireyler üzerindeki etkisini gözler önüne sermeyi amaçlıyor.

Hologram teknolojisi, artırılmış gerçeklik (AR) uygulamaları ve özel olarak hazırlanan dijital video içeriklerin de yer aldığı sergide, ziyaretçilere yalnızca bir izleme deneyimi değil, olayların insani boyutunu derinden hissettiren interaktif bir yolculuk sunulması ve Türkiye'nin Gazze'de yaşanan insanlık dramına yönelik hassasiyetini çağdaş sanat ve ileri teknolojiyi bir araya getirerek uluslararası standartlarda bir anlatıya dönüştürülmesi planlanıyor.

"'Fijital' bir sergi oluşturduk"

Sergiye ilişkin AA muhabirine konuşan Şirvan Avcı, klasik sergiciliğin dışına çıkmak istediklerini belirterek, hem fiziki bir Gazze kurduklarını hem de bunu dijital ögeler, animasyonlar, hologramlar ve hiper gerçekçi videolarla desteklediklerini söyledi.

Bölgeden gelen gerçek Gazze görüntülerini de sergiye ekleyerek bir video duvarı yaptıklarını aktaran Avcı, "Aynı zamanda mapping yaptık bunlara ve hepsini harmanlayarak 'fijital' bir sergi oluşturduk. Buradaki espri şuydu, biz hem dünyaya bir mesaj verelim ve bunu güçlü verelim hem de bunu verirken gençlere ulaşalım istedik. Sadece düz sergi yaparsak gençlere çok hitap edemiyoruz ama dijital ögeleri katarsak, Alfa ve Z kuşağı denilen gençleri de içeri çekme şansımız vardı ve başardık da." dedi.

"İnsanların Gazze ile bağ kurmasını istedik"

Avcı, sergiye öngördüklerinden daha fazla ilgi olduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:

"İnsan hikayesini işlemek istedik. Sergiye bir apartmandan giriyorsunuz. Bir ev, sokak ve bir tünel yaptık. Bunda hep gerçek hikayeleri işledik. Aslında Gazze'deki gerçek görüntülerin burada replikalarını yaptık. Kendi kurduğumuz, kurgumuz yok. Tamamen bölgeden gelen görüntüler ve videoları işleyerek oluşturduk burayı. Bir insan hikayesi işlemek istedik hep. O yüzden de apartman girişinden sokak çıkışına, bir kompozisyonu var buranın."

Serginin ücretsiz ziyaret edilebileceğini bildiren Avcı, "Bizim derdimiz şuydu, hep haberlerde görüyoruz ve sadece üzülüyoruz ama 10, 15 saniye sonra günlük hayatımıza devam ediyoruz. Bunun da sebebi bağ kuramamak. Burada insanların Gazze'yle bağ kurmasını istedik ve onun için de Gazze yapmamız gerektiğini düşündük. Yaptık da çok şükür. Serginin sonunda bir mektup alanımız var. Burada, Türkiye'deki insanların yazdığı mektupları da kitaplaştırıp Gazze'ye yollayacağız inşallah." değerlendirmesinde bulundu.

Avcı, amaçlarının Gazze'nin bir parçasını Üsküdar'a taşımak olduğunun altını çizerek, "Başardığımızı düşünüyoruz. Her yaşı ağırlıyoruz ama en çok etkiyi orta yaştan alıyoruz. Genelde insanların, ziyaretçilerin üçte biri ağlayarak çıkıyor sergiden. Bu tabii ki kötü bir şey ama başarılı olduğumuzun da işareti. Bu yüzden de demek ki amacımıza ulaşmışız diye düşünüyoruz." görüşünü paylaştı.

Ziyaretçileri savaşın rakamlardan ibaret olmayan yüzüyle buluşturan, empati ve küresel dayanışma çağrısı yapan sergi, 2 Haziran'a kadar görülebilecek.

Ziyaret sırasında duygulanan anneler, zaman zaman gözyaşlarını tutamadı.

Şehit Uzman Çavuş Nuh Kürşat Temizyürek'in annesi Ayşe Temizyürek, AA muhabirine, 2016'da şehit olan oğlunun görev yaptığı sırada dağ başında olsa bile Anneler Günü'nü kutladığını söyledi.

Şehit oğlunun kabrini her Anneler Günü'nde ziyaret ettiğini belirten Temizyürek, "Oğlum arkadaşına şehit olurken tembih etmiş, 'Her bayramda, özel günlerde ailemi, ben arar gibi ara' demiş. Arkadaşı arayıp Kürşat'ın sorduğu gibi 'Anneciğim, babacığım nasılsın, kardeşlerim nasıl, Anneler Günü'nüz kutlu olsun' der. Arkadaşının sesini duyduğum zaman aynı Kürşatımı duymuş gibi hissediyorum. Ben de ona 'Yavrum, oğlum' diye sesleniyorum." diye konuştu.

Şehit Piyade Sözleşmeli Er İsmet Eraslan'ın annesi Özlem Eraslan da Anneler Günü'nün hüzünlü geçtiğini söyledi.

Oğlunun 2023'te şehit olduğunu ifade eden Eraslan, "O bana gelecekti bir çiçekle ama ben ona geldim. Yapacak bir şey yok, vatan sağ olsun." dedi.

Eraslan, her Anneler Günü'nde oğlunun mezarını ziyaret ettiğini vurgulayarak, "Geliyorum buraya dertleşiyorum oğlumla. O beni dinliyor, anlıyor, biliyor, görüyor. Oğlum Rabbimizin bize bir emanetiydi. Bize verdiği emanetini bizden şehit mertebesi vererek aldı. Bütün annelerin Anneler Günü'nü kutluyorum." ifadelerini kullandı.

Teklifle, Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye'de yerleşmiş sayılmasından önceki son 3 takvim yılında Türkiye'de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla ülke dışında elde ettiği kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden müstesna olacak.

Amme alacağına ilişkin tecillerde azami taksit süresi 36 aydan 72 aya, teminatsız tecil tutarı 1 milyon liraya çıkarılacak.

Nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı için gelir vergisi istisnası uygulanacak.

Gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 31 Temmuz 2027'ye kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesi halinde, söz konusu varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak.

İstanbul Finans Merkezinde katılımcı belgesi alarak finansal faaliyette bulunan kuruluşların kazançları için yüzde 100 olarak uygulanan kurumlar vergisi indirimi uygulaması 2047 yılına kadar uzatılacak, bu kuruluşlara kuruluş ve izinleri için finansal faaliyet harçları yönünden 5 yıl süreyle sağlanan muafiyet 20 yıla çıkarılacak.

TBMM Dışişleri Komisyonu toplanarak, gündemindeki 5 uluslararası anlaşmayı görüşecek.

Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyelerinden Oluşan Karma Komisyon gündemindeki konuları görüşecek.

Salı ve çarşamba günleri, Meclis'te grubu bulunan siyasi partilerin grup toplantıları gerçekleştirilecek.

Durumu fark eden şoför, aracı durdurarak yolcuları tahliye etti.

İhbar üzerine bölgeye itfaiye ekipleri sevk edildi. Yangın, ekiplerin müdahalesiyle kısa sürede kontrol altına alınarak söndürüldü.

Yangın nedeniyle metrobüs seferlerinde aksama yaşanırken, duraklarda yolcu yoğunluğu oluştu. Metrobüsün kaldırılmasının ardından hatta seferler normale döndü.

Azizi, Bahreyn'de İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı oldukları gerekçesiyle 41 kişinin gözaltına alındığına dair haberlerin ardından X sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, Manama yönetimini hedef aldı.

İbrahim Azizi, mesajında şu ifadelere yer verdi:

"Bahreyn gibi mikro devletler dahil olmak üzere hükümetleri, ABD destekli karara taraf olmanın ciddi sonuçlara yol açacağına dair uyarıyoruz. Hürmüz Boğazı hayati bir can damarıdır; onu kendinize sonsuz kadar kapatma riskini almayın."

ABD-İsrail'in ülkeye saldırılarıyla başlayan savaş sırasında Bahreyn ve bazı Arap ülkelerini saldırgan taraflara topraklarını ve hava sahasını kullandırmakla suçlayan İran, Bahreyn'de ABD üsleri ve hedeflerine saldırılar gerçekleştirmişti.

Bahreyn İçişleri Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı oldukları iddiasıyla 41 kişinin gözaltına aldığını duyurmuştu.

Eski tutuklular Tarık Cabir ile Diya Ebu Duheyr’i Eski Şehir bölgesinde gözaltına alan İsrail güçleri, İmad el-Mesimi’yi de kentin batısındaki Ayn Mülteci Kampı’ndaki evine baskın düzenleyerek gözaltına aldı.

İsrail askerleri baskın sırasında çok sayıda Filistinliyi de sahada sorguladı.

İşgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te, Ekim 2023’ten bu yana İsrail ordusu ile Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarında artış yaşanıyor.

Filistin resmi makamlarının verilerine göre söz konusu dönemde 1155 Filistinli hayatını kaybetti, yaklaşık 11 bin 750 kişi yaralandı, yaklaşık 22 bin kişi gözaltına alındı.

Bu kapsamda yapılan aramalarda 216 kilogram uyuşturucu madde ele geçirildi. Operasyonlarda yakalanan 90 şüpheliden 87'si tutuklandı, 3'ünün ise işlemleri devam ediyor.

Açıklamada ayrıca, "Gençlerimizi ve toplum sağlığını hedef alan zehir tacirlerine karşı operasyonlarımızı, ülke genelinde etkin ve kesintisiz şekilde sürdürüyoruz. Kahraman Jandarmamızı, Daire Başkanlığımızı, Cumhuriyet başsavcılıklarımızı ve emeği geçenleri tebrik ediyoruz." ifadeleri kullanıldı.

Düşünce kuruluşu Avrupa'nın Dostları'ndan (Friends of Europe) Barış, Güvenlik ve Savunma Grubu Lideri Thomas Van Vynckt ve Uluslararası Kriz Grubu Kıdemli Analisti Marta Mucznik, AA muhabirine yaptıkları değerlendirmelerde, AB'nin karşılaştığı güvenlik tehditleri, aşırı sağın yükselişi ve genişleme sürecine ilişkin görüşlerini paylaştı.

Uzmanlar, AB'nin ekonomik bir güç olmasına rağmen savunma kapasitesinde yetersiz kaldığını ve ABD güvenlik garantisinin belirsizleşmesiyle Türkiye gibi ülkelerin stratejik öneminin arttığını vurguladı.

Van Vynckt, Avrupa'nın şu anda karşı karşıya olduğu en büyük zorluğun bir yandan güvenlik ortamının kötüleşmesi, diğer yandan bunlara karşı koymak için diğer aktörlere çok bağımlı olması olduğunu söyleyerek, "Rusya, Ukrayna ile kinetik bir savaşa girmiş durumda, ancak yıllardır Avrupa ve Avrupa Birliği ile savaş eşiğine varmayan hibrid çatışma türü bir senaryoya girişiyor." dedi.

NATO ile AB’nin transatlantik ilişkilerde, geçmişte de krizlerle karşılaştığını fakat bugünkü krizin özellikle daha da derin olduğunu kaydeden Van Vynckt, "ABD'nin Almanya'dan asker çekme kararı ve uzun menzilli füzelerin konuşlandırılması planlarını askıya alması, bu gerginliği daha da artırıyor.” diye konuştu.

NATO'nun caydırıcılık mesajı sarsıldı

Van Vynckt, NATO'nun bir bütün olarak işlevinin caydırıcılık olduğunu ancak son 18 ayda bu caydırıcılık mesajının sallantılı olduğunu belirterek, "ABD Başkanı Trump'ın NATO'yu 'kağıt kaplan' olarak nitelendirdiği açıklamaları, NATO'nun güvenilirliğini ve İttifak'ın sergilediği birliği olumsuz etkiledi. Avrupalılar, güvenlik alanında ABD dışındaki seçeneklere daha fazla yöneliyor. Asıl mesele, Avrupa'nın NATO'ya bağımlı değil ortak olacak kadar güçlenip güçlenemeyeceği." değerlendirmesinde bulundu.

Van Vynckt, son altı ayda Ukrayna'nın gücünü Körfez'e kadar yayabilecek bir ülke konumuna geldiğini belirterek, Ukrayna'nın ciddi bir savaş tecrübesi kazandığını ve bunun yanı sıra Birleşik Krallık, Norveç ve Türkiye'nin de farklı alanlarda önemli askeri tecrübelere sahip olduğunu kaydetti.

Ukrayna, Türkiye ve Birleşik Krallık'ın merkezinde yer aldığı yenilenmiş bir Avrupa güvenlik mimarisine duyulan ihtiyacı dile getiren Van Vynckt, "Türkiye, savaş tecrübesi olan devasa bir kara ordusuna, Baykar sistemleri insansız hava araçlarına ve diğer savunma teknolojilerinde güçlü bir askeri-sanayi kapasitesine sahiptir. Türkiye, transatlantik güvenliğin temel bir direğidir ve son 12 hafta boyunca kendisini Orta Doğu ile Avrupa'nın kesiştiği noktada kilit bir aktör olarak konumlandırmıştır." ifadelerini kullandı.

"AB ekonomik güce sahip ama askeri araçlardan yoksun"

Mucznik, AB'nin Soğuk Savaş'tan bu yana en tehlikeli güvenlik ortamıyla karşı karşıya olduğunu söyleyerek, "AB, bu belirsiz jeo-stratejik ortama tutarlı ve kararlı bir şekilde yanıt vermek için gereken askeri ve siyasi araçlardan hala yoksun." dedi.

AB'de Türkiye'nin artan stratejik önemine ilişkin farkındalığın giderek güçlendiğini belirten Mucznik, Avrupa'nın güvenlik ve savunma alanındaki ortaklıklarını çeşitlendirme ihtiyacının da her zamankinden daha fazla hissedildiğini söyledi.

Mucznik, "Avrupa'nın güvenliği uzun yıllar boyunca, ABD'nin NATO'ya tam bağlılığını sürdüreceği varsayımına dayanıyordu. Bu varsayım uzun süre sorgulanmadı. Ancak özellikle Trump yönetimiyle birlikte artık bu bağlılığın eskisi kadar kesin olmadığı görülüyor. Avrupa da bu yeni gerçekliğe nasıl uyum sağlayacağını anlamaya çalışıyor." diye konuştu.

Aşırı sağın, dünyanın diğer yerlerinde olduğu gibi Avrupa'da yükselişte olduğunu söyleyen Mucznik, "Aşırı sağ partilerin çoğu AB sisteminin içinde varlık göstermeyi sürdürüyor. Sistemden ayrılmaya çalışmıyorlar, sadece sistemi içeriden değiştirmeye çalışıyorlar. Asıl soru Avrupa siyasetinin ağırlık merkezi giderek aşırı sağa kaydığında ne olacağı?" ifadesini kullandı.

Mucznik, Ukrayna'daki savaşın AB genişlemesi konusundaki tartışmayı tamamen değiştirdiğini belirterek, "Ukrayna'daki savaştan önce bir 'genişleme yorgunluğu' duygusu vardı. Ukrayna'daki savaş bu momentumu değiştirdi ve Ukrayna'nın işgalinden sonra AB; Ukrayna, Moldova ve Gürcistan'a aday statüsü vermeye karar verdi. Ancak katılım müzakereleri yıllar, hatta on yıllar alıyor." değerlendirmesinde bulundu.

SAHA İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada bu gurur tablosuna dikkat çekerek, "SAHA 2026'da ülke olarak tarihi bir rekora imza attık. Firmalarımız yaklaşık 8 milyar dolarlık ihracat sözleşmesi imzaladı." dedi.

Fuar süresince gerçekleştirilen 164 imza töreninin büyük bir kısmını, Orta Doğu ve Avrupa ülkeleriyle yapılan stratejik iş birlikleri oluşturdu. Savunma analistleri, özellikle Avrupa’nın artan güvenlik ihtiyacı ve Orta Doğu’nun teknoloji modernizasyonu talebinin, Türk sistemlerine olan ilgiyi zirveye taşıdığını vurguluyor.

MIZRAK, K2 ve KIZILELMA sahada

Dünyanın en büyük İHA ihracatçısı olan Baykar, fuarda feda edilebilir sınıf ve akıllı dolanan mühimmat teknolojisinde çığır açan K2, MIZRAK ve Sivrisinek platformlarını ilk kez sergiledi. Özellikle otonom kabiliyetleriyle dikkat çeken MIZRAK ve stratejik operasyonların yeni aktörü K2, lansmanla birlikte uluslararası heyetlerden ilk taleplerini alarak sözleşme aşamasına geçti.

Ayrıca Baykar ile Endonezya merkezli Republikorp arasında imzalanan Bayraktar KIZILELMA Çerçeve Anlaşması, insansız savaş uçağı teknolojisinde Türkiye’nin küresel liderliğini perçinledi.

Bölgesel caydırıcılığın zirvesi: YILDIRIMHAN

Fuarın en stratejik duyurularından biri, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler tarafından açıklanan kıtalararası balistik füze YILDIRIMHAN oldu. Hipersonik özellik taşıyan ve Mach 9 ile 25 arasındaki hızlara ulaşabilen YILDIRIMHAN, mevcut tüm hava savunma sistemlerini aşma kabiliyetiyle bölge ülkeleri üzerinde muazzam bir caydırıcılık etkisi yarattı. 3 bin kilogramlık patlayıcı yükü ve 4 roket motoruyla bu sistem, Türkiye’nin savunma derinliğini kıtalararası boyuta taşıdı.

"Mavi Vatan" ve hava savunmada gövde gösterisi

Denizlerdeki hakimiyeti artıracak otonom sistemler de fuarda ilk kez görücüye çıktı. Kayacı Savunma’nın geliştirdiği kamikaze insansız deniz aracı CELLAT ile STM’nin yeni nesil YAKTU KİDA’sı "Mavi Vatan"ın yeni muhafızları olarak tanıtıldı. ASELSAN ise "Çelik Kubbe" projesi kapsamında GÖKALP, GÖKBERK ve EJDERHA 210 gibi yüksek teknolojili sistemlerini sergileyerek, dron tehditlerine karşı "sıfır hata" vizyonunu ortaya koydu.

Stratejik ortaklıklar ve teknoloji ihracatı

Fuar kapsamında dikkat çeken diğer önemli imzalar ise şunlar oldu;

ASELSAN; Endonezya ordusuyla İnsansız Deniz Araçları faydalı yükleri ve haberleşme sistemleri için iki dev sözleşme imzaladı. STM; 1000 kilometreyi aşan menziliyle kamikaze İHA KUZGUN’u tanıttı. ROKETSAN; NEŞTER ve CİRİT Anti-İHA dahil 4 yeni sistemini vitrine çıkardı. MKE; 50’den fazla ürünün yanı sıra yeni füzesi ENFAL-17’yi ilk kez sergiledi ve ABD’li Century Arms ile tüfek ihracat anlaşması imzaladı. ARCA Savunma; Estonya'da kurulacak üretim tesisi için imzaları atarak Avrupa’da kalıcı bir üretim üssü hamlesi yaptı. TUSAŞ; Milli Muharip Uçak KAAN için tedarik sözleşmesi imzalarken, TEI ile ANKA ve AKSUNGUR için 100 motorluk dev bir anlaşmaya imza attı.

Ekonomiye doğrudan katkı

İmzalanan 8 milyar dolarlık paket, sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda Türk ekonomisi için stratejik bir kazanım olarak değerlendiriliyor. Yüksek katma değerli savunma sanayii ürünlerinin ihracat kilogram değerinin genel ihracat ortalamasının çok üzerinde olması, cari açığın finansmanında kritik bir denge unsuru oluşturacak. Bugün sona erecek fuarın ardından, yeni teslimat takvimlerinin ve ek siparişlerin sektörü 2026 yılı sonuna kadar yoğun bir üretim hattında tutması bekleniyor.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu fuarda HAVELSAN, insansız kara aracı BARKAN 2'yi daha da geliştirerek ürettiği yeni ürünü BARKAN 3'ü ilk kez vitrine çıkardı. 250 kilogram faydalı yükle görev yapabilen "BARKAN 3", 1 ton ağırlığa, 2,7 metre uzunluğa ve 1,5 metre genişliğe sahip bulunuyor. Araç, artırılmış otonom yetenekleri, 360 derece algılama kapasitesi ve entegre insansız hava aracı (İHA) yönetimiyle dikkati çekiyor.

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, AA muhabirine, yeni platformun stratejik yeteneklerine ilişkin bilgi verdi.

BARKAN 1 ve 2'nin hacim itibarıyla orta sınıf birinci seviye araçlar olduğunu hatırlatan Nacar, BARKAN 3'ün ise ikinci seviye bir platform olarak tasarlandığını söyledi.

Nacar, aracın taşıyabileceği faydalı yük, sensör ağırlığı ve motor gücü kapasitesinin artırıldığını vurgulayarak, "Araç, daha uzak mesafelere, daha engebeli arazilerde, daha dik arazilerde hareket edebilecek şekilde tasarlandı. Çünkü yerden yüksekliği de daha fazla. 35 santimetre yüksekliğindeki engeller üzerinden rahatlıkla geçebilecek şekilde tasarlandı." dedi.

Yapay zekayla "eve dönüş" ve İHA yönetimi

Aracın çevresel gözetleme sisteminin 4 katına çıkarıldığını bildiren Nacar, BARKAN 3'ün dış dünyayı 360 derece kendi başına algılayabildiğini ve rotasını tespit edebildiğini kaydetti.

Nacar, sistemin yapay zeka entegrasyonuna da değinerek, "Gittiği yolu ezberleyip daha sonra 'eve dönüş' gerektiği zaman kendi algoritmasıyla yapay zekasıyla bunu tek başına becerebiliyor. Radar sistemleriyle koordineli çalışıyor. Üzerinde yük olarak İHA taşıyabiliyor. Gerektiğinde o İHA'ları yönetebilir. Yer kontrol istasyonuna bağlı olarak o İHA'lar da yönetilebilir şekilde tasarlandı." ifadelerini kullandı.

Aracın üzerinde taşıdığı elektro-optik kameralara ek olarak radar da kullanıldığını belirten Nacar, sistemin tehdidi tespit ve teşhis sonrası silahı angaje edebildiğini ancak otonom sisteme henüz ateşleme yetkisi vermediklerini, son kararın ve silah kontrolünün yer kontrol istasyonundaki insan kullanıcıda olduğunu vurguladı.

İhracatta hedef yüzde 50'nin üzerine çıkmak

Türk savunma sanayisi ürünlerine olan ilgiyi değerlendiren Nacar, HAVELSAN'ın ihracat hedeflerine ilişkin şunları kaydetti:

"Şu anda ihracatımız yüzde 25-30 arasında. Aldığımız işler yüzde 30, satışlarımız yüzde 25 civarında. Her yıl bu hedefi artırıyoruz. Yüzde 50'lere ve daha yukarılara doğru gitme hedeflerimiz var. Bunun için de yeni ülkelere yeni ürünlerle gidiyoruz. Sürekli yeni projeler geliştirmeye çalışıyor ekip arkadaşlarımız. 30'dan fazla ülkeye ihracatımız var. Şu anda temasta olduğumuz çok farklı bölgeler var. Endonezya'dan Şili'ye kadar dört kıtada çalışan ürünlerimiz, devam eden projelerimiz var. Dolayısıyla biz kısıtlı bir alanda yazılım teknolojileri, komuta kontrol yazılım sistemleri, otonom sistemler ve simülatörler alanında daha çok ihracat yapıyoruz ve bu dar alanda işlerimizi önemli ölçüde gerçekleştirebilecek seviyeye geldik."

BARKAN 2 seri üretimde, sırada BARKAN 3 var

Araçların envantere giriş süreciyle ilgili gelişmeleri de paylaşan Nacar, "Envantere girecek olan BARKAN 2'nin seri üretimiyle ilgili sözleşme imzaladık. İnşallah bunun da (BARKAN 3) yakın zamanda seri üretim sözleşmesini imzalarız. Çünkü zaten birçok saha tecrübesini yaklaşık 5 yıldır elde etti. Birçok konsepti sahada denedi. Tatbikatlarda, saha ortamında, gerçek ortamında denemiş oldu. Aslında işin, yolun çoğunu geçtik zaten. Şimdi bu yeni aracımızda birtakım konfigürasyon değişiklikleri vesaireyle yeni ihtiyaçları tanımlayıp inşallah sahaya teslim ederiz." değerlendirmesinde bulundu.

Bu başarı hikayesinin başrolünde, askeri ve ticari kullanıma yönelik insanlı/insansız mini denizaltılar tasarlamak amacıyla 2013’te kurulan DATUM var. 2018’de İstanbul Teknik Üniversitesi'nin de ortaklığıyla kuvvetlenen DATUM, tamamen yerli/milli imkanlarla tasarlanan, üretilen ve sertifikası alınan ilk mini denizaltıyı geçtiğimiz günlerde suya indirdi.

İTÜ Gemi İnşaat ve Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Münir Cansın Özden, hem bu testin önemini hem de son derece stratejik görevler üstlenecek mini denizaltılarla neler yapılabileceğini anlattı.

Dünyada başarabilen 10 ülke var

Dr. Özden, 14 Nisan’daki teste dair bazı detaylarla başlıyor... 12 metre boyunda, 36 ton deplasmanlı mini insanlı bir denizaltı kullandıklarını belirtiyor. Ancak ilk testte denizaltı insansız olarak suya indirilmiş. Kendisine verilen komutların hepsini yerine getirmiş ve böylece sistem başarıyla test edilmiş.

Bunun son derece zor bir iş olduğuna değiniyor Özden ve dünyada ancak 10 ülkenin bunu başarabildiğini vurguluyor.

DATUM imzalı mini denizaltıların ‘çok kolay ve farklı yollarda istenilen görev yerine transfer edilebildiği’ bilgisini paylaşıyor Özden. “İster bir kamyon ister bir kargo uçağıyla dünyanın dört bir yanına bu denizaltıları taşımak mümkün. Basit bir vinç yardımıyla hemen suya indirilebiliyor. Bu Ankara için çok büyük bir güç aktarımı.” diyor.

Mini denizaltılar 12 farklı görev üstlenebilecek

Münir Cansın Özden, Savunma Sanayii Başkanlığı’nın çok değerli desteği ile 12 farklı görevi üstlenebilen mini denizaltılar için de çalıştıklarından bahsediyor.

Bu mini denizaltılar suya mayın dökebiliyor, mayın imha ediyor, torpido atıyor. Türk savunma sanayiinin gözbebeği projelerinden AKYA torpidosu ya da ATMACA ateşleyebileceklerini de söylüyor. Ve sözlerini şöyle tamamlıyor:

“MALAMAN mayınını denize bırakabileceğiz. Su altında sorun yaşayan bir denizaltında mahsur kalan personeli, mini denizaltılarla kurtarabileceğiz. SAT komandolarımızı görev yerine taşıyabileceğiz. Düşman ülkenin derin denizlerdeki iletişim kablolarına ya da enerji nakil hatlarına taarruz edebileceğiz. Günü sonunda hepsi birbirinden kritik görevleri başarıyla üstlenecek denizaltılar üreteceğiz.”

Söz konusu ifadelerin; kamu düzeni ve barışını bozmaya elverişli, halkı yanıltıcı ve gerçeği yansıtmayan nitelikte olduğu değerlendirmesine yer verilen açıklamada, şunlar kaydedildi;

08.05.2026 tarihinde bir televizyon kanalında, CHP Genel Başkanı Özgür Özel tarafından Adalet Bakanı Akın Gürlek’e yönelik sarf edilen aleni sözlerin; kamu düzeni ve barışını bozmaya elverişli, halkı yanıltıcı ve gerçeği yansıtmayan ifadeler içerdiğinin değerlendirilmesi üzerine, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından TCK’nın 217/A maddesi kapsamında resen soruşturma başlatılmıştır.

ABD Başkanı, 'Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta 3 günlük ateşkes (9, 10 ve 11 Mayıs) ilan edildiğini duyurmaktan memnuniyet duyarım. Bu ateşkes, tüm askeri faaliyetlerin askıya alınmasını ve her iki ülkeden 1000 esirin takasını içermektedir.' ifadelerini kullandı.

Donald Trump, talebin doğrudan kendisinden geldiğini vurgulayarak, 'Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin bunu kabul etmelerinden dolayı çok memnunum. Umarım bu durum, bu uzun, ölümcül ve zorlu savaşın sonunun başlangıcı olur.' değerlendirmesinde bulundu.

İki ülke arasındaki görüşmelerin devam ettiğini aktaran Trump, 'Bu büyük çatışmayı sona erdirmek için görüşmeler devam ediyor ve her geçen gün bir sonuca daha da yaklaşıyoruz.' ifadesini kullandı.

Rusya Savunma Bakanlığı, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in talimatı doğrultusunda Sovyet halkının Büyük Vatanseverlik Savaşı'ndaki zaferinin 81. yıl dönümü dolayısıyla 8 Mayıs'tan 10 Mayıs'a kadar geçici ateşkes ilan edildiğini açıklamıştı.

Cumhurbaşkanlığı himayesinde gerçekleştirilen ve alanında markaya dönüşen fuarın savunma sektörü ve katılımcı firmalar için hayırlara vesile olmasını dileyen Erdoğan, 120 ülkeden 1700'den fazla firmanın iştirak ettiği fuarın icrasında emeği geçen kurumları, firmaları ve sponsorları tebrik etti.

[1/26] Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Fuar Merkezi'nde düzenlenen SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı kapanış programına katıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler (sol 2) ve SAHA İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Bayraktar (solda) karşıladı.

Kara, deniz, havacılık, uzay ve güvenlik alanlarında geliştirdikleri ürünlerle fuarda boy gösteren tüm şirketlere en kalbi tebriklerini ileten Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle konuştu:

'1300'ü aşkın üye firması ve bünyesindeki 30 üniversitenin etkin katılımıyla Avrupa'nın en büyük savunma ve havacılık kümelenmesi olan SAHA İstanbul ailesini yürekten kutluyorum. Sektördeki 4 bin 500'ü aşkın firmanın uyum ve koordinasyon içinde faaliyetlerini sürdürmesini sağlayan Savunma Sanayii Başkanlığımızı, kolektif çabaların hasılası olan bu başarı hikayesinin altında imzası bulunan şirketlerimizi, üniversitelerimizi, kuruluşlarımızı, içtenlikle tebrik ediyor, mühendisinden yazılımcısına, işçisinden teknisyenine, savunma sanayimizin tüm emektarlarına aynı şekilde şükranlarımı sunuyorum. Rabb'im sizlerin başarılarınızı daim eylesin. Bu gayretlerinizi hem ülkemiz hem dost ve kardeşlerimiz hem de insanlık için hayırlara vesile kılsın.'

Fuarın bu sene beşincisinin tertiplendiğini hatırlatan Erdoğan, fuarı yeni rekorlarla, anlaşmalarla, işbirlikleriyle taçlandırmanın haklı kıvancı içinde olduklarını söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, fuara 1500'ü yerli olmak üzere 1763 firmanın katıldığını belirterek, şunları kaydetti:

'Fuarda sahip oldukları yeni özelliklerle göz dolduran 203 ürün ilk kez görücüye çıktı. 192 resmi heyet ve 108 alım heyeti sektörümüzle doğrudan temas kurma imkanı buldu. İmzalanan 182 anlaşmayla toplam 8 milyar dolarlık iş hacmine ulaşıldı. Bu rakamın 6 milyar dolarlık kısmını doğrudan ihracata dönük mutabakatlar oluşturdu. Resmin bütününe baktığımızda karşılaştığımız manzara tam olarak şudur: Türk savunma sanayii artık yalnızca bölgesinde değil, dünya ölçeğinde rağbet gören, güven veren, dikkatle izlenen ve tercih edilen bir ekosistem haline gelmiştir. Türkiye, savunma, havacılık ve uzay alanında küresel düzeyde yıldızı ışıl ışıl parlayan ülkeler arasına adını gururla yazdırmıştır.'

Bu başarı tablosunun gerisinde şüphesiz on yılların emeği, gecesini gündüzüne katarak adanmış bir ruhla çalışan 100 bini aşkın vatan evladının gayreti, milletin desteği ve devletin iradesi olduğunu vurgulayan Erdoğan, 'İnşallah daha iyi yerlerde olacak, daha büyük başarı hikayelerini birlikte yazacak, savunma sanayiinde tam bağımsız Türkiye hedefine ulaşıncaya kadar durmadan, duraksamadan çalışacağız.' diye konuştu.

'Konvansiyonel güç unsurlarının yerini entegre sistemlerin aldığı yeni dönemin kurucu aktörlerinden biri kuşkusuz Türkiye'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, dünyanın hızla değişirken harp sanayilerinin ise köklü dönüşüm sürecinden geçtiğini, bundan elbette güvenlik kavramının da nasibini aldığını söyledi.

Bugün geldikleri noktada güvenliğin artık yalnızca tek bir alana, sahaya, sanayi koluna hapsedilemeyeceğini dile getiren Erdoğan, 'Fabrikadan test sürecine, veri merkezinden akademiye, tedarik zincirinden geri bildirime güvenlik her yönüyle bütüncül bir konsepttir. Aynı şekilde bugün bir ülkenin caydırıcılığı, sahip olduğu platformların sayısıyla ölçülecek eşiği de çoktan aşmıştır. Envanterinizdeki platformları hangi yazılımla yönettiğiniz, bunlarda hangi sensörleri kullandığınız, bu ürünler için hangi motorları geliştirdiğiniz ve hangi mühimmatı ne kadar sürede üretebildiğiniz önemlidir. Siber saldırılara, elektronik harp tehditlerine, insansız sistemlere ve hibrit savaş yöntemlerine karşı ne denli hazırlıklı olduğunuz belirleyicidir.' diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bölgelerinde ve dünyada son dönemde meydana gelen savaş ve çatışma ortamlarında bu gerçeklere bir kere daha şahitlik ettiklerini, yapay zekadan insansız araçlara, otonom sistemlerden karar destek mekanizmalarına uzanan geniş yelpazede muharebe sahasının nasıl dönüştüğüne hep birlikte tanık olduklarını ve olmaya da devam ettiklerini kaydetti.

'Şunu bugün büyük bir gururla ifade etmek isterim.' diyen Erdoğan, şöyle devam etti:

'Konvansiyonel güç unsurlarının yerini çok katmanlı ve entegre sistemlerin aldığı bu yeni dönemin kurucu aktörlerinden biri hiç kuşkusuz Türkiye'dir. Bugün Türkiye yeni nesil milli muharip uçağını, insansız savaş uçağını, helikopterini, İHA'sını, SİHA'sını üreten, elektronik harp sistemlerini, uydu teknolojisini, harp savunma sistemini, radarını geliştiren, tankını, roketini, füzesini, zırhlı araçlarını, savaş gemisini, insansız deniz araçlarını imal ve inşa eden, velhasıl denizin derinliklerinde uzayın boşluğuna kadar her kademede kendi imzasını taşıyan yazılım, platform ve sistemleri kendi yapabilen bir ülkedir. Türkiye, istiklal ve istikbaline kastetme cüretini gösterecek her muhasım unsurun bileğini bükecek kudrete ve kuvvete ziyadesiyle sahip bir devlettir.'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, gerek SAHA 2026'da sergilenen gurur verici ürünler gerekse geçen hafta açıklanan ihracat rakamlarının ne demek istediklerini çok net anlattığını, aynı zamanda Türkiye'nin ulaştığı seviyeyi de ortaya koyduğunu belirtti.

Burada tek tek isimleri saymaya kalkıldığında değil saatler, günler sürecek ürünleri, projeleri, tasarımları ve çalışmaları katılımcıların gördüğünü aktaran Erdoğan, katılımcıların inanç, irade, cesaret, gayret, adanmışlık ve vizyonun bir araya geldiğinde nelerin başarılabileceğine bizzat tanıklık ettiklerini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, aynı iftihar tablosuyla ihracat tarafında da karşılaştıklarına dikkati çekerek, 'Bakınız biz göreve geldiğimizde savunma ve havacılık ihracatımız yılda sadece 248 milyon dolardı. Türkiye, savunma sanayisinde yüzde 80 oranında dışa bağımlı bir ülkeydi. Dışa bağımlılığımızı yıllar içerisinde azaltarak biz bunu tersine çevirdik. 2025 yılında savunma ve havacılık ihracatı, tarihimizde ilk defa 10 milyar doların üzerine çıktı.' şeklinde konuştu.

'Türkiye, ilk 4 ayda 2 milyar 871 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi'

Nisan ayı ihracat rakamlarının geçen yılki ivmenin devam ettiğini gösterdiğinin altını çizen Erdoğan, 'Savunma ve havacılık ihracatımız nisanda 962 milyon dolara yükseldi. 2026'nın ilk 4 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28 artış oldu. Böylece ilk 4 ayda 2 milyar 871 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Yani bundan 23 yıl önce senede 248 milyon dolar ihracat yapan Türkiye, bugün bu rakamı aşağı yukarı bir haftada gerçekleştiriyor. Allah'a sonsuz şükürler olsun. Kısa vadede hedefimiz 11 milyar doları aşarak bu alanda dünyada ilk 10 ülke arasına adımızı yazdırmaktır. İnşallah genişleyen uluslararası işbirliklerimiz, derinleşen ekosistemimiz ve artan üretim kapasitemizle bu hedefimize de vasıl olacağız.' ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, milletinin göğsünü kabartan, dost, kardeş ve müttefiklere güven veren bu başarı hikayesini yazmalarının öyle kolay olmadığını, görünür görünmez nice engelle karşılaştıklarını, ambargolarla, kısıtlamalarla önlerinin kesilmek istendiğini vurguladı.

'Türkiye savunma sanayisinde ne zaman büyük bir adım atsa birileri hemen devreye girdi'

Parasını ödedikleri sistemlerin verilmediği günler olduğuna işaret eden Erdoğan, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Sadece dışarıdan, sadece dost bildiklerimizden değil, içeriden de ihanete, kumpasa, umutlarımızı kırmaya dönük operasyonlara maruz kaldık. İçimize yerleşmiş ve yerleştirilmiş, kimi zaman da sureti haktan görünen Truva atlarının sabotajlarıyla mücadele ettik. Şurası son derece dikkat çekicidir: Türkiye savunma sanayisinde ne zaman kabuğunu kırsa, ne zaman büyük bir adım atsa birileri hemen devreye girdi. 'Başımıza yeni icat çıkarmayın.' dediler, 'Dışarıdan almak daha kolay.' dediler, 'Ekonomik olarak 'feasible (mümkün)' değil.' dediler. 'Savunma sanayi yatırımları verimsiz.' dediler.

Kimi zaman ekonomik verileri eğip bükerek, kimi zaman milli şirketlerimizi hedef alarak, kimi zaman küçümseyerek, kimi zaman da 'Balıklar ürküyor.' gibi komik argümanlarla savunma sanayi hamlelerimizi engellemeye çalıştılar. Biz bunların hiçbirine kulak asmadık. 'Balıklar ürküyor.' diyenler gelip fuarımızı ziyaret ettiler ama balıkların herhalde ürkmediğini gördüler. Öğrenilmiş çaresizlik sendromuyla malul karakterlerin bizi de kendi ruhsuz, umutsuz, ufuksuz dünyalarına çekmelerine müsaade etmedik. 'Yapamazsınız.' diyenlere cevabımızı işte bugün SAHA 2026'da olduğu gibi yaptığımız, tamamladığımız harp sahalarında başarıyla test edilmiş ürünlerle verdik.'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Nuri Killigil, Şakir Zümre, Vecihi Hürkuş ve Nuri Demirağ gibi isimlerin canlarını ortaya koyup sabırla yürüyerek savunma sanayisinde bugünkü seviyelere ulaşılmasını sağladığını kaydetti.

'Terörsüz Türkiye, bölgemizde yürütülen paylaşım kavgası karşısında milletimizin kalbinde kurulan müstahkem bir mevzidir'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, aralarında merhum Özdemir Bayraktar'ın da olduğu Türk savunma sanayisinin öncülerini rahmetle yad ettiğini söyledi.

Vecihi Hürkuş'un havacılıkta yıllar önce yükselttiği bayrağı rahmetli Özdemir Bayraktar'ın insansız hava araçlarında doruklara çıkardığını, göklerde büyük bir gururla dalgalandırdığını dile getiren Erdoğan, 'İnanıyorum ki onun izinden gidenler bu emanete hakkıyla sahip çıkacak, Türk savunma sanayisinin şanını yüceltmeye devam edeceklerdir.' diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Savunma sanayi ve caydırıcılığın yanı sıra ulusal güvenliğin bir diğer kritik halkası bizim 'iç cephe' olarak tarif ettiğimiz milletin birlik ve beraberliğidir. Şurası bir hakikat ki milli bünye ne kadar sağlam olursa bir ülkenin güvenliği de o derece kavi ve kuvvetli olur. Kader ve istikbal birliği yapmış, ortak değerler etrafında kenetlenmiş, aynı ideallere gönül vermiş bir halkı dışarıdan müdahalelerle teslim almak, böyle bir millete diz çöktürmek kolay değildir. Fakat içeride sızıntı varsa, iç cephede gedik açılmışsa, içerisi fokur fokur kaynıyor ve kanıyorsa böyle bir durumda da millet ayakta kalamaz.' ifadelerini kullandı.

Bu durumu Mehmet Akif Ersoy'un Nasrullah Camisi'nde yaptığı konuşmada, 'Milletler topla, tüfekle, zırhla, ordularla, tayyarelerle yıkılmaz. Milletler ancak aralarındaki rabıtalar çözülerek, kendi başının derdine, kendi havasına, kendi menfaatine, kendi menfaatini temin etmek kaygısına düştüğünde yıkılır.' şeklindeki sözleriyle anlattığını belirten Erdoğan, 'Dün olduğu gibi bugün de yarın da meselenin nirengi noktası işte budur.' dedi.

Binlerce yıllık tarihin hemen her döneminin mücadeleyle geçtiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, devlet ve millet olarak verilen tüm mücadelelerin, iç cephenin tahkim edilmesiyle kazanıldığını söyledi.

Erdoğan, yeri geldiğinde top seslerinin çocuklara ninni yapıldığını, yeri geldiğinde aç, susuz, silahsız, mühimmatsız kaldıklarını ama hiçbir zaman inançlarını yitirmediklerini, yeise kapılmadıklarını ifade etti.

Birlik ve bütünlüklerinden ödün vermediklerini kaydeden Erdoğan, konuşmasını şu şekilde sürdürdü:

'Harim-i ismetimize uzanan kirli ellere teslim olmadık. Biz de iktidarlarımız boyunca maruz kaldığımız nice saldırıyı, nice darbe girişimini, bekamızı hedef alan nice kuşatmayı işte bu ruhla püskürttük. Burada şunu büyük bir kararlılıkla ifade etmek durumundayım. Bugün iç kalemizi tahkim etme yolunda attığımız en stratejik adım 18. ayını dolduran Terörsüz Türkiye süreci ve terörsüz bölge hedefidir. Terörsüz Türkiye süreci, Türkiye'yi ve komşu ülkeleri iç cepheleriyle birlikte güçlendirerek huzurlu, güvenli, müreffeh ve barışın egemen olduğu bir geleceğin inşasını hedefleyen büyük bir vizyonun adıdır. Terörsüz Türkiye, bölgemizde yürütülen paylaşım kavgası karşısında milletimizin bilincinde ve kalbinde kurulan müstahkem bir mevzidir.'

Erdoğan, bu mevzinin fikri ve siyasi müşterek karargahının Cumhur İttifakı olduğunu belirterek, 'Terörsüz Türkiye menziline giden yolun mihmandarı aynı şekilde Cumhur İttifakı'dır. Sürecin katalizörü ise Türk milletinin ulaşmayı çoktan hak ettiği hedeflerdir. Bu hedefe ezber kalıplarla değil basiretli, cesaretli, büyük millet ve devlet olmanın sağladığı öz güvenli yaklaşım ile kararlı adımlarla varılabilir. Türkiye, devleti ve milletiyle yaklaşık yarım asırlık başarılı mücadelesinin ardından terörden kurtulma iradesini ortaya koymuş, Terörsüz Türkiye için çok net bir duruş sergilemiştir.' sözlerini sarf etti.

Bu iradenin temelinde vatanı ve milleti için canlarını feda eden kahramanların aziz hatırasının kutlu emaneti olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

'Bu iradenin temelinde 'vatan sağ olsun' diyerek evlatlarını kara toprağın bağrına veren, acısını kalbine gömen anne ve babaların metaneti vardır. Bu iradenin temelinde şehit eşleri, şehit çocukları, şehit yakınlarımız vardır, gazilerimizin fedakarlıkları vardır. Allah'ın izniyle bundan geriye dönüş yoktur ve olmayacaktır. Muhabbet iklimini çok sağlam bir şekilde tesis edip, kardeşlik bilincini güçlendirerek husumet duvarlarını tek tek yıkıp, fitnelerin kökünü kurutarak terörün kanlı ve karanlık gölgesini sebepleriyle birlikte bu toprakların üstünden tamamen kaldırarak, aziz şehit ve gazilerimizin fedakarlıklarının boşa gitmediğini tüm dünyaya inşallah hep birlikte göstereceğiz. İnanıyoruz, Allah'ın izniyle başaracağız. Kararlıyız, inşallah hedefimize ulaşacağız.'

Erdoğan, fuarın düzenlenmesinde emeği geçenlere teşekkür etti.

SAHA İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Bayraktar, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yeniçerilerin başlarında taşıdığı keçeden yapılan 'börk' takdim edildi.

Program, aile fotoğrafıyla sona erdi.

6 Şubat 2026'da yürürlüğe giren karar net ve cesurdu. Yurt dışından bireysel olarak yapılan online alışverişlerde uygulanan 30 Euro'luk gümrük vergisi muafiyet sınırı sıfırlandı. Hesap basitti: İnternetten Çinli ve Avrupalı sitelerden yapılan alışverişler azalacak, yerli üretici rahatlayacak, tüketici Trendyol ve Hepsiburada'ya dönecek.

Üç ay sonra ortaya çıkan tablo bambaşka. Türk tüketicisi internetten alamayınca uçak bileti aldı. Yerli kartlarla yurt dışında yapılan fiziki alışveriş Mart 2026'da 77,3 milyar TL'ye çıktı. Geçen yıl Nisan'da 52,5 milyar TL'ydi. Yani yıllık yüzde 47,2 artış. Karar tam tersi sonuç doğurdu — vatandaş şimdi alışverişi için doğrudan yurt dışına gidiyor.

Sayılarla Yön Değiştiren Tüketici

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verileri durumu net özetliyor.

2025 Nisan ayında yurt dışı fiziki kart harcaması 52,5 milyar TL'ydi. Yaz aylarından itibaren kademeli yükseliş başladı. Temmuz'da 62,9 milyar TL, Kasım'da 74,3 milyar TL. 2026 Ocak ayında 79,3 milyar TL ile tüm zamanların rekoru kırıldı. Şubat'ta — yani 30 Euro sınırının kalktığı ay — 66,6 milyar TL'ye gerileyen harcamalar Mart'ta yeniden 77,3 milyar TL'ye yükseldi. Aylık artış yüzde 16'ya yakın.

Detayda hikaye daha çarpıcı. Bu rakamın yüzde 68,5'i seyahat harcaması — yani uçak, otel, acente. Şubat'ta 23,8 milyar TL olan seyahat harcamaları Mart'ta yüzde 15,2 artarak yeni zirveye ulaştı. Tüketici internetten sipariş veremediği ürüne ulaşmak için bu kez bilet alıp gidiyor.

Türk milyoner sayısının yüzde 8,4 artışını detaylı işledik: Türk Milyoner Sayısı 2024'te Yüzde 8,4 Arttı

Niye Yurt Dışı Daha Ucuz?

Cevap iki kelime: Türkiye pahalandı.

Son üç yılın enflasyon dalgası giyim, elektronik, kozmetik gibi kalemlerde Türkiye fiyatlarını Avrupa seviyelerine yaklaştırdı. Bazı ürünlerde Türkiye fiyatları artık Avrupa'dan daha yüksek. Bir Apple ürünü, bir Zara ceketi, bir Sephora makyajı Türkiye'de Avrupa'dan pahalı.

Hesap pratik bir Türk için: Aylık 30 bin TL kazanan biri tek başına Avrupa'ya gidemez. Ama aylık 80-90 bin TL net kazanan bir orta sınıf çift için iki kişilik bir Madrid hafta sonu — uçak + otel + alışveriş — ekonomik olarak savunulabilir hale geldi. Hatta bazı durumlarda Türkiye'de aynı ürünleri almaktan ucuza çıkıyor.

Örnek: Bir iPhone 16 Pro Türkiye'de 90 bin TL. İspanya'da 1.350 Euro — yaklaşık 72 bin TL. Aradaki 18 bin TL fark uçak biletinden bile daha fazla. Üstüne KDV iadesi (yüzde 15-20) eklenince yurt dışından almak çift kazanç.

Aynı mantık giyim, lüks tüketim, mobilya, mutfak eşyaları için geçerli. 30 Euro sınırı kaldırıldı ama Türk tüketici alternatif yol buldu.

Turist Tarafı da Aynı

Hikayenin ikinci yüzü Türkiye'ye gelen turistler. 2026 ilk çeyrek turizm verileri ilginç:

• Toplam turizm geliri: 9,69 milyar dolar
• Bireysel harcama: 8,46 milyar dolar
• Giyim ve ayakkabı harcaması: 977 milyon dolar (geriliyor)
• Hediyelik eşya: 378 milyon dolar (geriliyor)
• Toplam perakende oranı: yüzde 14 (son 5 yılın en düşüğü)

Yabancı turist Türkiye'ye geldiğinde eskiden alışveriş yapardı. Ucuz fiyatlar yüzünden çanta, ayakkabı, kıyafet alıp ülkesine dönerdi. Şimdi turist Türkiye'de pahalı buluyor. Sadece zorunlu kalemlerde — yemek, otel, ulaşım — para harcıyor. Türkiye'nin "ucuz alışveriş cenneti" algısı eridi.

1 milyon TL'nin aylık faizinin asgari ücreti aştığını detaylı işledik: 1 Milyon TL'nin Aylık Faizi Asgari Ücreti Aştı

Kararın Sonucu Tam Tersi

Hükümetin amacı netti. Çinli platformlardan (Temu, Shein) ve Avrupa sitelerinden Türkiye'ye günlük 120-150 bin paket gönderiliyordu. Yıllık e-ithalat hacmi 250 milyar TL'ye ulaşmıştı. Bu rakam yerli üreticileri, KOBİ'leri, esnafı baskı altında tutuyordu. 30 Euro sınırını sıfırlayarak bu trafiği durdurmak istediler.

Sınır kalktı. Trafik durmadı, yön değiştirdi. Şimdi tüketici Türkiye dışına çıkarken para harcıyor — uçak, otel, alışveriş. Toplam para döviz olarak çıkıyor. Yerli üreticiye geri dönmüyor. Hatta cari açık baskısı artıyor — uçak bileti ve otel harcamaları döviz cinsinden.

Aynı zamanda turistten gelen perakende geliri düştü. Hem yerli yurt dışına gidiyor, hem yabancı Türkiye'de alışveriş yapmıyor. Türkiye perakende sektörü iki taraftan kayıp veriyor.

Yapay zekanın ve dünya ekonomisinin diğer büyük gelişmelerini takip etmek için: Finans Gundem Yapay Zeka

Bir Ekonomi Dersi

Bu hikaye temel bir ekonomi dersini hatırlatıyor: Talebi yasaklarla durduramazsın. Sadece yön değiştirir.

Vatandaş ucuz iPhone istiyorsa onu alacak. Online alma yolu kapanırsa fiziki yola döner. Türkiye'de pahalıysa Avrupa'ya gider. Devlet sadece kararla bunu engelleyemez. Engellemek için yerli üretimin rekabetçi olması, fiyatların makul kalması, kalitenin tutması gerekiyor.

30 Euro sınırı bir test oldu. Sonuç: Tüketici davranışı kararla değil ekonomiyle değişiyor. Türkiye'de fiyatlar Avrupa'ya yetiştiyse, vatandaş Avrupa'ya gidiyor. Bu basit gerçek karşısında düzenleme tek başına yeterli değil. Tedarik zinciri, üretim maliyetleri, KOBİ desteği, yerli e-ticaret gücü — bütünüyle ele alınması gereken yapısal bir mesele.

Kararı çıkarmak kolay. Sonucunu önceden hesaplamak ise zor. 30 Euro sınırı bunun en yeni örneği oldu.

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.