Analistler İran savaşının etkisiyle petrol piyasasının 2026 yılında açığa döneceğini öngörüyor
İran'da yaşanan savaşın küresel petrol üretimi üzerinde yarattığı sert darbe, analistlere göre petrol piyasasını bu yıl arz açığına sürüklemeye hazırlanıyor. Bu durum, daha önceki rahat arz fazlası beklentilerini ortadan kaldıran büyük bir değişim olarak değerlendiriliyor. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar, küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki akışı durma noktasına getirdi. Üretim kesintileri ve enerji altyapısına yönelik saldırılar da üretimin ciddi oranda düşmesine neden oldu.
Reuters tarafından gerçekleştirilen ankete katılan sekiz analist, bu yıl petrol talebinin arzı günlük ortalama 750 bin varil aşmasını bekliyor. Geçen Eylül ayında yapılan benzer bir anket, OPEC+ grubunun kesintileri azaltma kararı ve ABD, Brezilya ile Guyana gibi ülkelerdeki güçlü üretim nedeniyle 2026 yılı için günlük 1.63 milyon varil arz fazlası öngörmüştü. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre savaş, Mart sonu itibarıyla petrol arzını yaklaşık 11 milyon varil azalttı. Ocak ayında küresel petrol arzı günlük 106.6 milyon varil seviyesinde bulunuyordu.
Analistler, yaşanan şokların yıl genelinde ortalama günlük 2.13 milyon varillik bir üretim kaybına yol açacağını tahmin ediyor. Piyasanın en keskin açığı günlük ortalama 3 milyon varil ile ikinci çeyrekte görmesi, dördüncü çeyrekte ise günlük 1.4 milyon varillik fazlaya geri dönmesi bekleniyor. Ancak uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların süresine bağlı olarak bu açık tahminlerinin daha da derinleşebileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Salı günü duyurulan ateşkese rağmen, sevkiyatlarda henüz kalıcı bir toparlanma emaresi görülmediği belirtiliyor.
Macquarie Group küresel enerji stratejisti Vikas Dwivedi, yaklaşık 136 milyon varil ham petrol ve ürünün çatışma nedeniyle Körfez'de sıkıştığını ifade etti. Bu birikmiş yükün eritilmesinin zaman alması beklenirken, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret alma planı sigorta riskleri ve yaptırım ihlalleri gibi yeni zorlukları beraberinde getiriyor. Arz kesintileri nedeniyle analistler 2026 Brent petrol fiyat tahminlerini %30 artırarak varil başına 82.85 dolara yükseltti. Savaşın başlamasından bu yana petrol fiyatlarında yaklaşık %50 oranında bir artış yaşandı.
Petrol üretiminin çatışma öncesi seviyelere dönmesinin aylar sürebileceği öngörülüyor. ANZ analistleri, olumlu bir güvenlik senaryosunda bile üretimin kısa vadede sadece kısmen toparlanabileceğini belirtti. İlk ayda ihracat akışıyla birlikte günlük 2 ila 3 milyon varilin, ikinci çeyreğin geri kalanında ise 2 ila 3.5 milyon varilin piyasaya dönebileceği tahmin ediliyor. Ancak altyapı hasarları ve ihracat darboğazları nedeniyle geri dönüşün pürüzsüz olması beklenmiyor. ANZ, savaş sonrasında günlük 1 ila 2 milyon varillik kapasitenin kalıcı olarak kaybedilebileceğine dikkat çekerek, bunun daha dar bir piyasa ve yüksek fiyat oynaklığına zemin hazırlayacağını vurguladı.