Avrupa Parlamentosu (AP), Avrupa Birliği'nin stratejik sektörlerini riskli yabancı yatırımlara karşı koruyacak yeni düzenlemeleri kabul etti. Savunma, yapay zeka, yarı iletkenler, kritik ham maddeler ve finansal hizmetler gibi alanlarda yapılacak yabancı yatırımlar artık tüm AB ülkelerinde zorunlu incelemeye tabi tutulacak.
Strazburg'da gerçekleştirilen AP Genel Kurul oturumunda kabul edilen düzenleme, 508 'evet' oyuyla geçti. Yeni kurallarla birlikte, güvenlik ve kamu düzeni açısından risk oluşturabilecek yatırımlar daha sıkı denetlenecek.
Düzenleme kapsamında yalnızca doğrudan yabancı yatırımlar değil, görünürde AB içinden yapılan ancak gerçek sahibi veya kontrol eden tarafı AB dışındaki kişi, şirket ya da devlet olan işlemler de incelemeye alınacak. Ayrıca ulusal inceleme makamları ile AB Komisyonu arasındaki koordinasyon artırılarak sınır ötesi güvenlik risklerine karşı ortak hareket edilmesi sağlanacak.
Yeni sistemin, AB Konseyi'nin resmi onayının ardından 18 ay sonra yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Çin ve jeopolitik riskler etkili oldu
AB, son yıllarda özellikle Çin merkezli yatırımcıların limanlar, enerji altyapıları, çip teknolojileri ve kritik ham maddeler üzerindeki etkisinin artmasından endişe duyuyordu. Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı ve küresel jeopolitik gerilimler de Avrupa'nın stratejik alanlarda dışa bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı.
Bu gelişmelerin ardından AB, ekonomik güvenliği güçlendirmek ve kritik sektörlerde kontrolü korumak amacıyla yabancı yatırımları daha sıkı denetleme kararı aldı.
Çelik ithalatına daha sert önlemler
AP, aynı oturumda AB çelik sektörünü korumaya yönelik yeni ticaret önlemlerini de kabul etti. Küresel kapasite fazlası ve ucuz ithal ürün baskısına karşı hazırlanan düzenleme 606 'evet' oyuyla onaylandı.
Yeni kurallara göre, AB'nin gümrüksüz çelik ithalatı yıllık 18,3 milyon tonla sınırlandırılacak. Böylece 2024 seviyelerine göre gümrüksüz ithalat kotası yaklaşık yüzde 47 azaltılmış olacak. Kota dışındaki çelik ürünlerine uygulanacak gümrük vergisi ise yüzde 50'ye çıkarılacak.
Düzenleme kapsamında ayrıca 'eritme ve dökme' kuralı uygulanacak. Buna göre çeliğin menşei, ilk eritildiği ve döküldüğü ülkeye göre belirlenecek.
Yeni önlemler, 30 Haziran 2026'da süresi dolacak mevcut koruma tedbirlerinin yerini alacak.
AB çelik sektörü baskı altında
Savunma sanayi başta olmak üzere birçok stratejik sektörde kullanılan çelik, AB ekonomisi açısından kritik ürünler arasında yer alıyor. Ancak Avrupa'daki üreticiler son dönemde artan ithalat baskısı ve ABD'nin uyguladığı yüzde 50'lik gümrük tarifeleri nedeniyle zorlanıyor.
AB çelik sektörü şu anda yaklaşık yüzde 65 kapasiteyle çalışırken, yeni önlemlerle bu oranın yüzde 80'e çıkarılması hedefleniyor.
20'den fazla AB ülkesinde faaliyet gösteren sektör, yaklaşık 300 bin kişiye doğrudan, 2,5 milyon kişiye ise dolaylı istihdam sağlıyor.